Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam - Luận ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp nghiên cứu thực nghiệm tại việt nam luận văn thạc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Phương Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đa Dạng Hóa Đến Giá Trị Doanh Nghiệp - Nghiên Cứu Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU
• 3. NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 3.1. Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp
• 3.2. Chi phí của việc đa dạng hóa
• 3.3. Lợi ích của việc đa dạng hóa
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp

Đa dạng hóa doanh nghiệp đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa đa dạng hóa doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp thông qua các bằng chứng thực nghiệm. Các công ty đa dạng hóa có thể tận dụng lợi thế cạnh tranh và tối ưu hóa nguồn lực, từ đó gia tăng giá trị cho cổ đông. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu đa dạng hóa có thực sự mang lại lợi ích hay không, và trong trường hợp nào thì nó có thể dẫn đến giảm giá trị doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đa dạng hóa trong doanh nghiệp

Đa dạng hóa doanh nghiệp được hiểu là việc mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Vai trò của đa dạng hóa không chỉ nằm ở việc gia tăng doanh thu mà còn giúp doanh nghiệp tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Tình hình đa dạng hóa doanh nghiệp tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã áp dụng chiến lược đa dạng hóa để thích ứng với môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng. Các ngành công nghiệp như sản xuất, dịch vụ và công nghệ thông tin đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong việc áp dụng chiến lược này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đa dạng hóa doanh nghiệp

Mặc dù đa dạng hóa mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức mà các doanh nghiệp phải đối mặt. Những thách thức này có thể bao gồm chi phí cao, sự phức tạp trong quản lý và rủi ro không đạt được hiệu quả như mong đợi. Việc hiểu rõ những vấn đề này là rất quan trọng để doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong chiến lược đa dạng hóa.

2.1. Chi phí và rủi ro trong đa dạng hóa

Chi phí của việc đa dạng hóa có thể bao gồm chi phí quản lý, chi phí đầu tư và chi phí cơ hội. Những rủi ro này có thể dẫn đến việc giảm giá trị doanh nghiệp nếu không được quản lý hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc quản lý đa dạng hóa

Quản lý một doanh nghiệp đa dạng hóa đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận khác nhau. Sự phức tạp trong việc điều hành có thể dẫn đến sự không hiệu quả và giảm sút hiệu suất.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Mô hình hồi quy được áp dụng để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Các biến số như ROA và TobinQ được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến số chính

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các biến số như ROA, TobinQ và mức độ đa dạng hóa. Các biến kiểm soát cũng được đưa vào để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả dự kiến

Dữ liệu sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Kết quả dự kiến sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động của đa dạng hóa trong bối cảnh Việt Nam.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối tương quan dương giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Các công ty đa dạng hóa có xu hướng đạt được hiệu quả hoạt động tốt hơn so với các công ty đơn ngành. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng chiến lược đa dạng hóa có thể mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

4.1. Phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp

Phân tích cho thấy rằng các công ty có mức độ đa dạng hóa cao thường có giá trị doanh nghiệp cao hơn. Điều này có thể được giải thích bởi khả năng tận dụng các nguồn lực và cơ hội đầu tư tốt hơn.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược đa dạng hóa hiệu quả cho doanh nghiệp. Các nhà quản lý có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng đa dạng hóa có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ này trong các bối cảnh khác nhau. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa của doanh nghiệp.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác nhận rằng đa dạng hóa có thể gia tăng giá trị doanh nghiệp, nhưng cũng cần xem xét các yếu tố khác như quy mô và lợi nhuận trong quá khứ.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên xem xét các yếu tố bên ngoài như môi trường kinh doanh và chính sách của nhà nước ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh trở thành một xu hướng quan trọng đối với các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE). Nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 872 quan sát các công ty niêm yết giai đoạn 2008-2011 nhằm phân tích tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc xác định mối quan hệ giữa đa dạng hóa và các chỉ số giá trị doanh nghiệp như TobinQ và hiệu quả hoạt động như ROA. Mục tiêu cụ thể là đánh giá tác động của đa dạng hóa nói chung và mức độ đa dạng hóa nói riêng đến giá trị và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời phân tích các đặc tính công ty ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp và nhà quản lý trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đồng thời góp phần làm rõ những tranh luận còn tồn tại trong lý thuyết và thực tiễn về đa dạng hóa doanh nghiệp tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính về đa dạng hóa doanh nghiệp. Thứ nhất là các lý thuyết về chi phí và lợi ích của đa dạng hóa, bao gồm:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích chi phí đại diện phát sinh khi nhà quản lý ưu tiên lợi ích cá nhân hơn lợi ích cổ đông, dẫn đến đầu tư không hiệu quả và giảm giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết thị trường vốn nội bộ (Internal Capital Market Efficiency): Đa dạng hóa giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả nguồn vốn nội bộ, giảm chi phí tài chính và tăng khả năng vay nợ.
• Lý thuyết hiệu quả kinh tế nhờ quy mô sản xuất (Economies of Scope): Đa dạng hóa giúp sử dụng tài sản và bí quyết độc quyền hiệu quả hơn, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết sức mạnh thị trường (Market Power): Đa dạng hóa giúp doanh nghiệp tăng sức mạnh thị trường, giảm cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: đa dạng hóa doanh nghiệp, giá trị doanh nghiệp (đo bằng TobinQ), hiệu quả hoạt động (đo bằng ROA), chi phí đại diện, thị trường vốn nội bộ, và mức độ đa dạng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân bằng từ 872 quan sát các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2011. Mẫu loại trừ các công ty thuộc lĩnh vực tài chính và các công ty có doanh thu thuần âm để đảm bảo tính đồng nhất. Các biến chính bao gồm:

• Biến phụ thuộc: TobinQ (giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu cộng giá trị sổ sách của nợ chia cho tổng tài sản) và ROA (tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản).
• Biến độc lập: biến giả đa dạng hóa (dummyDIVER) nhận giá trị 1 nếu công ty hoạt động đa ngành, 0 nếu đơn ngành; biến mức độ đa dạng hóa phân nhóm theo số ngành hoạt động.
• Biến kiểm soát: đòn bẩy tài chính (LDTA), quy mô doanh nghiệp (SIZE), lợi nhuận (EBIT/sales), đầu tư (CAPEX/sales).

Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng với mô hình cố định (fixed effects) nhằm kiểm soát sự không đồng nhất giữa các công ty. Ngoài ra, mô hình Probit được sử dụng để phân tích các đặc tính công ty ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa. Phương pháp này giúp kiểm soát nội sinh và sai lệch lựa chọn mẫu, đảm bảo kết quả nghiên cứu có độ tin cậy cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng hóa có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp: Kết quả hồi quy cho thấy biến đa dạng hóa có hệ số dương và ý nghĩa thống kê ở mức 1% đối với TobinQ, cho thấy các công ty đa ngành có giá trị doanh nghiệp cao hơn khoảng 20% so với công ty đơn ngành. Đặc biệt, đòn bẩy tài chính (LDTA) cũng có mối tương quan dương mạnh với TobinQ (β=0,91), phản ánh lợi ích từ khả năng vay nợ gia tăng.

2. Đa dạng hóa không ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả hoạt động (ROA): Kết quả hồi quy ROA không tìm thấy tác động đáng kể của đa dạng hóa, phù hợp với thống kê mô tả khi ROA giữa công ty đa ngành và đơn ngành không khác biệt nhiều. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp có mối tương quan âm với ROA, cho thấy quy mô lớn có thể làm giảm hiệu quả quản lý.

3. Mức độ đa dạng hóa cao (từ 4 ngành trở lên) làm gia tăng cả giá trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động: Các công ty đa dạng hóa nhiều ngành có TobinQ và ROA cao hơn đáng kể so với công ty đơn ngành và đa ngành ít. Điều này cho thấy mức độ đa dạng hóa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị và hiệu quả.

4. Đặc tính công ty ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa: Mô hình Probit cho thấy quy mô công ty có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến quyết định đa dạng hóa, trong khi lợi nhuận trong quá khứ có mối tương quan âm, tức các công ty có lợi nhuận thấp hơn có xu hướng đa dạng hóa để cải thiện hiệu quả. Đầu tư hiện tại không có ảnh hưởng đáng kể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa tại Việt Nam có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, trái ngược với một số nghiên cứu tại Mỹ và các thị trường phát triển khác, nơi đa dạng hóa thường bị xem là làm giảm giá trị. Điều này có thể được giải thích bởi đặc điểm thị trường mới nổi với nhiều bất hoàn hảo về thông tin và thị trường vốn, khiến các công ty đa ngành tận dụng được lợi thế từ thị trường vốn nội bộ và khả năng vay nợ cao hơn. Việc đa dạng hóa giúp doanh nghiệp giảm rủi ro thu nhập và tăng khả năng tài trợ, từ đó nâng cao giá trị thị trường.

Mức độ đa dạng hóa cao hơn giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực và cơ hội đầu tư, đồng thời cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng có thể gây ra những khó khăn trong quản lý, làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản (ROA). Điều này phù hợp với thực tế các doanh nghiệp Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi và phát triển, cần cân bằng giữa mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả quản trị.

Các đặc tính công ty như quy mô và lợi nhuận trong quá khứ ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa, phản ánh chiến lược của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm cơ hội tăng trưởng và giảm thiểu rủi ro. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế về vai trò của đặc điểm công ty trong chiến lược đa dạng hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh TobinQ và ROA giữa các nhóm công ty đơn ngành, đa ngành ít và đa ngành nhiều, cũng như bảng hồi quy chi tiết các biến ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa có kiểm soát: Các doanh nghiệp nên mở rộng hoạt động sang nhiều ngành có liên quan và có tiềm năng phát triển, đặc biệt khi mức độ đa dạng hóa từ 4 ngành trở lên đã chứng minh tác động tích cực đến giá trị và hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Tăng cường quản trị và kiểm soát nội bộ: Để tránh rủi ro do phân tán nguồn lực và giảm hiệu quả quản lý, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát.

3. Tận dụng tối đa lợi thế thị trường vốn nội bộ: Doanh nghiệp đa ngành nên phát huy khả năng huy động vốn từ thị trường nội bộ và bên ngoài, đồng thời sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý để gia tăng giá trị doanh nghiệp. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng tài chính, Ban giám đốc.

4. Xây dựng chiến lược đa dạng hóa dựa trên đặc tính công ty: Các doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng quy mô, lợi nhuận và khả năng đầu tư hiện tại để quyết định mức độ đa dạng hóa phù hợp, tránh đầu tư dàn trải và không hiệu quả. Thời gian: 6 tháng; Chủ thể: Ban chiến lược, Ban lãnh đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của đa dạng hóa đến giá trị và hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở đánh giá giá trị doanh nghiệp dựa trên mức độ đa dạng hóa, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý thị trường: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đa ngành, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo học thuật về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp trong thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Đa dạng hóa có làm giảm giá trị doanh nghiệp không?
   Nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy đa dạng hóa có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, đặc biệt khi mức độ đa dạng hóa cao. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào cách thức quản lý và đặc tính công ty.

2. Mức độ đa dạng hóa như thế nào là tối ưu?
   Mức độ đa dạng hóa từ 4 ngành trở lên được chứng minh có tác động tích cực rõ rệt đến giá trị và hiệu quả hoạt động, trong khi đa dạng hóa ít hơn chưa tạo ra sự khác biệt đáng kể.

3. Đặc tính công ty nào ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa?
   Quy mô công ty có tác động tích cực, trong khi lợi nhuận trong quá khứ có mối tương quan âm với quyết định đa dạng hóa, tức các công ty có lợi nhuận thấp hơn có xu hướng đa dạng hóa để cải thiện.

4. Đa dạng hóa ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả hoạt động?
   Đa dạng hóa không ảnh hưởng rõ rệt đến ROA ở mức độ thấp, nhưng khi mức độ đa dạng hóa cao, hiệu quả hoạt động được cải thiện đáng kể.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tận dụng lợi ích của đa dạng hóa?
   Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị hiệu quả, tận dụng thị trường vốn nội bộ, và lựa chọn ngành nghề đa dạng hóa phù hợp với năng lực và chiến lược phát triển.

Kết luận

• Đa dạng hóa có mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với giá trị doanh nghiệp (TobinQ), đặc biệt khi mức độ đa dạng hóa cao.
• Đa dạng hóa không ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả hoạt động (ROA) ở mức độ thấp, nhưng mức độ đa dạng hóa nhiều giúp cải thiện hiệu quả.
• Quy mô công ty và lợi nhuận trong quá khứ là các đặc tính quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa.
• Khả năng vay nợ gia tăng giúp doanh nghiệp đa ngành nâng cao giá trị và hiệu quả hoạt động.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho doanh nghiệp và nhà quản lý trong việc xây dựng chiến lược đa dạng hóa phù hợp, góp phần phát triển kinh tế bền vững tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Tiếp theo, các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên tiếp tục theo dõi và phân tích tác động của đa dạng hóa trong các giai đoạn kinh tế khác nhau để điều chỉnh chiến lược phù hợp. Để nâng cao hiệu quả, các tổ chức cần áp dụng các giải pháp quản trị hiện đại và tăng cường năng lực tài chính. Hành động ngay hôm nay để tận dụng lợi thế của đa dạng hóa và gia tăng giá trị doanh nghiệp trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

-1- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  HOÀNG THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TP.Hồ Chí Minh - 2012 -2- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  HOÀNG THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHAN THỊ BÍCH NGUYỆT TP.Hồ Chí Minh - 2012 -3- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp - nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Phan Thị Bích Nguyệt là công trình nghiên cứu nghiêm túc và được đầu tư kỹ lưỡng của tôi. Các số liệu và nội dung trong luận văn là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy. Tác giả Hoàng Thị Phƣơng Anh -4- DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Những nghiên cứu thực nghiệm chính và kết quả mà các tác giả tìm được trong bài nghiên cứu Bảng 3.1: Sự phân bổ các mẫu quan sát của các công ty theo năm của các công ty đơn ngành và công ty đa ngành Bảng 3.2: Danh sách phân ngành của HOSE theo định nghĩa của VSIC 2007 Bảng 3.3: Thống kê mô tả một số biến chính về đặc điểm tài chính của doanh nghiệp trong mẫu Bảng 4.1: Thống kê mô tả các biến Bảng 4.2: Thống kê mô tả mức độ đa dạng hóa Bảng 4.3: Thông kê mô tả giữa các nhóm công ty đến ROA và TobinQ Bảng 4.4: Kết quả hồi quy theo TobinQ Bảng 4.5: Kết quả hồi quy theo ROA Bảng 4.6: Kết quả hồi quy về mức độ đa dạng hóa tác động đến TobinQ Bảng 4.7: Kết quả hồi quy về mức độ đa dạng hóa tác động đến ROA Bảng 4.8: Kết quả ước lượng Probit không có độ trễ Bảng 4.9: Kết quả ước lượng Probit có độ trễ -5- MỤC LỤC TÓM TẮT. Những nghiên cứu trước đây. Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Chi phí của Đa dạng hóa: Đa dạng hóa làm giảm giá trị doanh nghiệp. Lợi ích của đa dạng hóa: đa dạng hóa làm gia tăng giá trị doanh nghiệp. Bằng chứng thực nghiệm. Sơ lược về những bằng chứng thực nghiệm trước đây. Giải thích sự gia tăng/giảm giá trị doanh nghiệp của các nghiên cứu. Vấn đề nghiên cứu của đề tài. Phương pháp nghiên cứu: Chọn mẫu, các biến và mô hình kinh tế. Biến thể hiện cho giá trị doanh nghiệp. Biến thể hiện cho mức độ đa dạng hóa. Các biến kiểm soát. Mô hình kinh tế và phương pháp ước lượng. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Kết quả từ thống kê mô tả. Kết quả thống kê mô tả giữa công ty đơn ngành và công ty đa ngành. Kết quả thống kê mô tả theo mức độ đa dạng hóa. kết quả phân tích thực nghiệm. Phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Phân tích mối quan hệ giữa mức độ đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Phân tích các đặc tính của công ty tác động đến việc đa dạng hóa. Tóm tắt kết quả nghiên cứu . Một số các gợi ý chính sách cho việc đa dạng hóa. Những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu xa hơn trong tương lai. Những hạn chế của đề tài. Hướng nghiên cứu trong tương lai.53 TÀI LIỆU THAM KHẢO.55 -7- TÓM TẮT Bài nghiên cứu này sẽ cung cấp một bằng chứng về mức độ và giá trị của công ty đa dạng hóa thông qua việc sử dụng một mẫu gồm 872 quan sát các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán TP. Bài nghiên cứu cho thấy có một mối tương quan dương giữa đa dạng hóa với giá trị doanh nghiệp nhưng không tìm thấy bằng chứng cho thấy mối quan hệ giữa đa dạng hóa và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên khi nghiên cứu về mức độ đa dạng hóa thì tôi lại thấy rằng mức độ đa dạng hóa càng nhiều (từ 4 ngành trở nên) sẽ có mối tương quan dương không chỉ với giá trị doanh nghiệp mà còn với hiệu quả hoạt động. Có được điều này là nhờ các công ty đa dạng hóa đã tận dụng được các lợi thế trong việc gia tăng khả năng tài trợ từ bên ngoài, nhờ đó công ty sẽ lựa chọn được các dự án tốt hơn dẫn tới sự hiệu quả trên. Bên cạnh đó tôi cũng nghiên cứu xem các đặc tính công ty có tác động đến việc quyết định đa dạng hóa của công ty hay không, thì thấy rằng quyết định đa dạng hóa của công ty sẽ có mối tương quan dương với quy mô và tương quan âm với lợi nhuận trong quá khứ của công ty, không tìm thấy bằng chứng cho thấy mối quan hệ giữa quyết định đa dạng hóa và mức độ đầu tư của công ty. -8- GIỚI THIỆU Theo Ansoff (1965) đa dạng hóa doanh nghiệp là một trong những nhân tố đưa đến sự xâm nhập vào các thị trường mới và đưa ra các các sản phẩm mới cùng một lúc, đồng thời đây cũng là chủ đề nghiên cứu được đề cập nhiều nhất trong những thập kỷ qua. Khi các công ty đa dạng hoá dần gia tăng tầm quan trọng của họ trong nền kinh tế hiện đại, mối liên hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp đã trở thành một "bí ẩn" vĩ đại phải được giải quyết, không chỉ trong nghiên cứu mà còn trong lĩnh vực kinh doanh (Heuskel et al, 2006). Đa dạng hóa làm gia tăng hay giảm giá trị doanh nghiệp? Các học giả đã rất nỗ lực để trả lời cho câu hỏi này. Mặc dù có sự tồn tại của một lượng lớn nghiên cứu về vấn đề này nhưng chúng vẫn chưa đưa ra được một lời giải thích thỏa đáng. Kết quả của họ phân ra thành hai mảng chính: Chiến lược và Tài chính dẫn đến việc đưa ra các kết luận mâu thuẫn cho câu hỏi này. Trong nhiều năm, nhiều học giả đã coi đa dạng hóa như là một chiến lược làm giảm giá trị doanh nghiệp - bằng chứng ủng hộ cho sự giảm giá trị doanh nghiệp (như Lang và Stulz, 1994; Berger và Ofek năm 1995; Servaes năm 1996; Grass, 2010). Từ góc độ tài chính, Amihud và Lev (1981) đề nghị rằng câu hỏi quan trọng nhất phải được giải quyết đó là loại rủi ro được giảm khi đa dạng hóa và liệu rằng các cổ đông có thể đa dạng hóa trong danh mục đầu tư cá nhân của họ không? Nếu các nhà đầu tư có thể đa dạng hóa với chi phí thấp hơn so với các doanh nghiệp, doanh nghiệp đa dạng hóa sẽ làm giảm giá trị doanh nghiệp. Một loạt các bài viết gần đây nghi ngờ về ý tưởng này và các nghiên cứu về sự gia tăng của đa dạng hóa đã được đề xuất bởi (Campa và Kedia, 2002; Villalonga, 2004a). Kết quả là, những gì mà các học giả gọi là "câu đố đa dạng hóa" vẫn chưa được giải quyết. Lane et al. (1999) tranh luận rằng câu đố đa dạng hóa bắt nguồn từ những thiếu sót giữa các phương pháp tiếp cận theo hướng Tài chính và Chiến lược. Trong khi các học giả tài chính xem các doanh nghiệp như một danh mục đầu tư mà hiệu quả của khoản đầu tư này phụ thuộc chủ yếu vào các lực lượng thị trường, còn các nhà quản lý -9- chiến lược coi danh mục đầu tư là các nguồn lực và các khả năng được liên kết bởi những người tạo ra và sử dụng chúng. Có một đặc điểm chung đó là hiện nay các nghiên cứu hiện có về đa dạng hóa doanh nghiệp đều tập trung nghiên cứu cho thị trường Mỹ, có rất ít các nghiên cứu về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp ở bên ngoài nước Mỹ, đặc biệt là trong các thị trường mới nổi và kém phát triển, nơi mà các thị trường vốn kém phát triển, mới chỉ có một số các nghiên cứu như Sheng-Syan Chena, Kim Wai Ho (1997) nghiên cứu cho trường hợp của Singapore và Rodolfo Q. Aquino cho trường hợp của Philippines và Khanna and Palepu (2000) cho thị trường Ấn Độ. Cho nên trong bài nghiên cứu này, tôi muốn xác định mối tương quan giữa đa dạng hoá và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cho các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam vì Việt Nam có một nền kinh tế nhỏ và mở. Có nhiều lý do để cho rằng đa dạng hóa có khả năng mang lại lợi ích trong bối cảnh thị trường mới nổi. Lý thuyết về chi phí giao dịch được đề xuất bởi Coase 1937 và Williamson 1985 cho rằng cấu trúc tối ưu của một công ty phụ thuộc vào tình hình nội bộ của nó. Ở Mỹ tình hình nội bộ được đặc trưng bởi nguồn vốn, lao động và thị trường sản phẩm tốt, ngược lại ở các thị trường mới nổi có một loạt các thất bại của thị trường được gây ra bởi vấn đề thông tin và đại diện. Ví dụ như, các thị trường tài chính được đặc trưng bởi công bố thông tin không đầy đủ, kiểm soát và quản lý yếu kém. Sự thiếu vắng của các định chế trung gian làm cho các công ty tốn kém chi phí hơn trong các thị trường mới nổi để đáp ứng nhu cầu đầu vào như tài chính, công nghệ, năng lực quản lý. Các bất hoàn hảo của thị trường cũng làm cho việc thiết lập hình ảnh thương hiệu có chất lượng trong thị trường sản phẩm và trong việc thiết lập mối quan hệ hợp tác với các đối tác liên doanh quốc tế trở nên tốn kém hơn. Trong bối cảnh này, một công ty có thể theo đuổi lợi nhuận như một phần của một tập đoàn kinh doanh đa dạng, hoạt động với vai trò như một trung gian giữa cá nhân nhà doanh nghiệp và thị trường không hoàn hảo. Ví dụ như các tập đoàn lớn có thể sử dụng danh tiếng của mình để tạo uy tín cho các công ty con với các nhà cung cấp. Điều này mang lại một lợi ích tiềm năng cho các công ty thành viên. - Mặc dù việc đa dạng hóa sẽ mang lại nhiều lợi ích tiềm năng nhưng cũng có nhiều lý do giải thích cho việc chi phí trong các công ty đa dạng hóa vượt quá các lợi ích tiềm năng. Ví dụ như sự phân bổ sai nguồn vốn, dòng tiền được tạo ra từ các bộ phận có lãi được đầu tư vào các dự án mạo hiểm mà không đem lại lợi nhuận mặc dù điều này sẽ không đem lại lợi ích cho các cổ đổng.