Tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát ở các nước châu Á - Thái Bình Dương

Nghiên cứu tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát ở các nước châu Á Thái Bình Dương, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Phạm Hà Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Kim Yến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát ở châu Á - Thái Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ CUNG TIỀN M2 ĐẾN LẠM PHÁT
• 1.1. Giới thiệu về đề tài
• 1.2. Sự cần thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ CUNG TIỀN M2 ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT
• 2.1. Nền tảng lý thuyết
• 2.1.1. Lạm phát
• 2.2. Thâm hụt ngân sách
• 2.3. Cung tiền M2
• 2.4. Mối quan hệ giữa cung tiền M2 và lạm phát

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu, cung tiền và thâm hụt ngân sách trở thành hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lạm phát ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố này và tác động của chúng đến nền kinh tế khu vực. Việc hiểu rõ mối quan hệ này không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình kinh tế hiện tại.

1.1. Định nghĩa và vai trò của cung tiền trong nền kinh tế

Cung tiền là tổng lượng tiền tệ có sẵn trong nền kinh tế, bao gồm tiền mặt và tiền gửi ngân hàng. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết hoạt động kinh tế, ảnh hưởng đến lãi suất và tổng cầu. Sự gia tăng cung tiền có thể dẫn đến lạm phát nếu không đi kèm với sự tăng trưởng sản xuất.

1.2. Thâm hụt ngân sách và tác động đến lạm phát

Thâm hụt ngân sách xảy ra khi chi tiêu của chính phủ vượt quá thu nhập. Điều này có thể dẫn đến việc chính phủ phải vay nợ hoặc in thêm tiền, từ đó làm tăng cung tiền và gây áp lực lên lạm phát. Nghiên cứu cho thấy rằng thâm hụt ngân sách lớn có thể làm gia tăng lạm phát trong dài hạn.

II. Vấn đề thách thức trong quản lý cung tiền và thâm hụt ngân sách

Quản lý cung tiền và thâm hụt ngân sách là một thách thức lớn đối với các quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Sự gia tăng chi tiêu công và các khoản nợ có thể dẫn đến tình trạng lạm phát cao, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế. Các chính phủ cần phải tìm ra các biện pháp hiệu quả để kiểm soát tình hình này.

2.1. Nguyên nhân gây ra thâm hụt ngân sách

Thâm hụt ngân sách có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm chi tiêu công quá mức, giảm thuế, và các khoản trợ cấp. Những yếu tố này làm tăng áp lực lên ngân sách nhà nước và có thể dẫn đến lạm phát nếu không được kiểm soát.

2.2. Tác động của lạm phát đến nền kinh tế

Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Nó cũng có thể dẫn đến sự bất ổn trong xã hội và chính trị, gây khó khăn cho các nhà hoạch định chính sách trong việc duy trì ổn định kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa cung tiền, thâm hụt ngân sách và lạm phát. Dữ liệu được thu thập từ các quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong giai đoạn 1997-2014, nhằm cung cấp cái nhìn rõ ràng về tác động của các yếu tố này.

3.1. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến số, từ đó đưa ra kết luận về tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát.

3.2. Các chỉ số kinh tế quan trọng

Các chỉ số như CPI (Chỉ số giá tiêu dùng), GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) và tỷ lệ thâm hụt ngân sách sẽ được sử dụng để đánh giá tình hình kinh tế. Những chỉ số này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa cung tiền, thâm hụt ngân sách và lạm phát ở các nước trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Sự gia tăng cung tiền và thâm hụt ngân sách có thể dẫn đến lạm phát cao, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế. Các chính sách cần được điều chỉnh để kiểm soát tình hình này.

4.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng sự gia tăng cung tiền có tác động tích cực đến lạm phát trong ngắn hạn. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách lớn có thể dẫn đến lạm phát cao trong dài hạn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý ngân sách và cung tiền một cách hiệu quả.

4.2. Khuyến nghị chính sách

Để kiểm soát lạm phát, các chính phủ cần thực hiện các biện pháp như giảm chi tiêu công, tăng thuế và kiểm soát cung tiền. Những chính sách này sẽ giúp duy trì ổn định kinh tế và giảm áp lực lạm phát.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về lạm phát

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng cung tiền và thâm hụt ngân sách có tác động lớn đến lạm phát ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là rất quan trọng để các nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra các quyết định đúng đắn nhằm duy trì ổn định kinh tế trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện cho thấy rằng lạm phát có thể được kiểm soát thông qua việc quản lý cung tiền và thâm hụt ngân sách. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì cân bằng giữa thu và chi trong ngân sách nhà nước.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng để xem xét tác động của các yếu tố khác như chính sách tiền tệ và các yếu tố toàn cầu đến lạm phát. Điều này sẽ giúp cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về tình hình kinh tế khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì lạm phát ở mức kiểm soát là mục tiêu cốt lõi của mọi quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế. Tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nơi chiếm khoảng 40% diện tích lãnh thổ, hơn 41% dân số và đóng góp tới 61% GDP toàn cầu cùng 48% kim ngạch thương mại quốc tế, việc điều hành phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa luôn đối mặt với nhiều thách thức phức tạp. Thực tế giai đoạn 1997–2014 cho thấy nhiều nền kinh tế trong khu vực chịu áp lực thâm hụt ngân sách kéo dài như Pakistan ở mức khoảng -6,64% GDP, Sri Lanka xấp xỉ -6,4% GDP, trong khi cung tiền M2 mở rộng mạnh mẽ vượt 140% GDP tại Malaysia và Thái Lan.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Phạm Hà Kim Ngân, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Bùi Kim Yến tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết bài toán định lượng về tác động của cung tiền và thâm hụt ngân sách đến lạm phát. Mục tiêu cụ thể của đề tài là kiểm định mối quan hệ ngắn hạn và dài hạn giữa các biến số tài khóa, tiền tệ đối với chỉ số giá tiêu dùng tại 9 quốc gia đại diện gồm Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Thái Lan và Việt Nam trong khung thời gian 18 năm (1997–2014). Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc, hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tối ưu hóa tỷ lệ thâm hụt tài khóa và tốc độ tăng trưởng tín dụng nhằm hướng tới mục tiêu duy trì lạm phát ổn định dưới ngưỡng 4% đến 5% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của hai trường phái kinh tế học vĩ mô nền tảng về lạm phát và cân đối ngân sách:

Thuyết số lượng tiền tệ của Irving Fisher và trường phái Tiền tệ của Milton Friedman: Lý thuyết xuất phát từ phương trình trao đổi danh tiếng MV = PY, trong đó M là khối lượng cung tiền, V là tốc độ chu chuyển tiền tệ, P là mức giá chung và Y là sản lượng thực tế. Milton Friedman khẳng định lạm phát ở mọi lúc, mọi nơi đều là một hiện tượng tiền tệ, phát sinh khi tốc độ tăng cung tiền vượt quá tốc độ tăng trưởng sản lượng thực tế trong nền kinh tế.

Lý thuyết tài khóa về mức giá và tác động thâm hụt ngân sách: Khung lý thuyết của các nhà kinh tế học như Fischer, Sahay và Végh (2002) cùng nghiên cứu của Catão và Terrones (2005) chỉ ra rằng khi chính phủ chịu thâm hụt ngân sách lớn kéo dài, việc bù đắp thiếu hụt qua kênh phát hành tiền trực tiếp hoặc vay nợ ngân hàng trung ương sẽ tạo ra "thuế lạm phát", kích hoạt đồng thời lạm phát do cầu kéo và áp lực chi phí đẩy.

Mô hình nghiên cứu xem xét 7 khái niệm và biến số kinh tế vĩ mô nòng cốt: Tốc độ lạm phát CPI (biến phụ thuộc), Thâm hụt ngân sách (% GDP), Cung tiền M2 (% GDP), GDP bình quân đầu người thực tế, Chi tiêu chính phủ (% GDP), Lãi suất danh nghĩa (%) và Độ mở thương mại (% kim ngạch xuất nhập khẩu trên GDP).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được trích xuất đồng bộ từ cơ sở dữ liệu quốc tế của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong giai đoạn 18 năm liên tục từ 1997 đến 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 9 quốc gia với tổng cộng 162 quan sát dạng bảng cân bằng. Việc lựa chọn mẫu dựa trên tiêu chí các quốc gia có cơ cấu tăng trưởng GDP tương đồng và phản ánh rõ nét biến động thâm hụt tài khóa cùng sự nới lỏng tiền tệ trong khu vực.

Về phương pháp phân tích kinh tế lượng, luận văn ứng dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) trên phần mềm Stata 11. Nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và loại bỏ các khiếm khuyết thường gặp, tác giả đã tiến hành chuỗi kiểm định nghiêm ngặt: kiểm định tương quan chéo giữa các đơn vị bảng, kiểm định tính dừng, ma trận hệ số tương quan và hệ số phóng đại phương sai (VIF) để kiểm tra đa cộng tuyến, kiểm định phương sai thay đổi theo Greene (2000), kiểm định tự tương quan theo Wooldridge (2002) và kiểm định đồng liên kết bảng theo phương pháp Kao (1999).

Nhận thấy sự tồn tại của hiện tượng nội sinh tiềm ẩn và phương sai thay đổi giữa các quốc gia, tác giả sử dụng phương pháp ước lượng Moment tổng quát sai phân GMM (Generalized Method of Moments) theo kỹ thuật Arellano và Bond (1995). Lý do lựa chọn GMM là khả năng xử lý triệt để biến trễ nội sinh, kiểm soát các yếu tố đặc thù không quan sát được của từng quốc gia và tạo ra ước lượng không chệch, hiệu quả cao hơn hẳn so với phương pháp Pooled OLS truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng trên mẫu dữ liệu 9 quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương mang lại các phát hiện thực nghiệm mang tính then chốt:

Thứ nhất, thâm hụt ngân sách và chi tiêu chính phủ tác động cùng chiều mạnh mẽ đến mức độ gia tăng lạm phát. Khi tỷ lệ thâm hụt ngân sách so với GDP tăng thêm 1%, áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng tăng rõ rệt trong cả ngắn hạn và dài hạn. Bằng chứng lịch sử cho thấy giai đoạn 2008–2010 khi thâm hụt tài khóa của một số nước tăng cao lên mức 15% đến 24% GDP, lạm phát ngay sau đó đã bùng phát lên ngưỡng hai con số.

Thứ hai, lãi suất danh nghĩa có mối quan hệ đồng biến với lạm phát trong mô hình thực nghiệm. Sự gia tăng của mặt bằng lãi suất làm tăng chi phí vốn vay của doanh nghiệp, từ đó phản ánh trực tiếp vào giá thành sản phẩm trên thị trường thông qua kênh chi phí đẩy.

Thứ ba, mối quan hệ giữa tốc độ mở rộng cung tiền M2 và lạm phát được ghi nhận có ý nghĩa thống kê trong ngắn hạn. Tuy nhiên, trong dài hạn tại một số thị trường đang phát triển, khi vòng quay tiền suy giảm hoặc cung tiền gia tăng phù hợp với nhu cầu mở rộng quy mô giao dịch hàng hóa (hấp thụ bởi tăng trưởng GDP thực tế), tốc độ tăng giá cả có xu hướng biến động ngược chiều hoặc phân hóa rõ nét so với quy mô cung tiền M2 danh nghĩa.

Thứ tư, độ mở thương mại quốc tế có tác động kiềm chế lạm phát theo thời gian. Sự gia tăng tỷ lệ xuất nhập khẩu trên GDP từ mức trung bình 60% lên trên 100% giúp các nền kinh tế tiếp cận nguồn hàng hóa dồi dào, tăng tính cạnh tranh và hạ nhiệt mặt bằng giá cả trong nước.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả dữ liệu qua biểu đồ diễn biến giai đoạn 1997–2014, xu hướng vận động của lạm phát thể hiện tính chu kỳ phức tạp gắn liền với các cú sốc vĩ mô toàn cầu. Cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á 1997–1998 đã đẩy lạm phát của Indonesia vọt lên mức 75% vào năm 1998, hay Pakistan chạm mốc 25% vào năm 2000. Ngược lại, những năm kinh tế suy thoái ghi nhận hiện tượng giảm phát cục bộ như Campuchia đạt -4% năm 2000 hay Malaysia giảm -7% năm 2009.

Kết quả nghiên cứu về tác động cùng chiều của thâm hụt ngân sách hoàn toàn tương đồng với các công trình thực nghiệm của Cottarelli và cộng sự (1998), Fischer và cộng sự (2002) cũng như Lin và Chu (2013). Các tác giả này đều khẳng định thâm hụt ngân sách là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới lạm phát cao tại các thị trường mới nổi do năng lực thu thuế còn hạn chế và chi phí phát hành nợ công lớn. Về phía cung tiền, phát hiện của luận văn bổ sung góc nhìn sâu sắc cho nghiên cứu của King (2002) và Pelipas (2006): sự mở rộng tiền tệ cần được đánh giá song hành với năng lực hấp thụ của khu vực sản xuất thực. Tại Việt Nam, việc đưa tỷ lệ lạm phát từ mức đỉnh điểm năm 2008–2011 về mức ổn định khoảng 4% vào năm 2014 đã khẳng định hiệu quả rõ rệt của việc phối hợp thắt chặt tài khóa và kiểm soát cung tiền có mục tiêu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, tác giả xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp điều hành kinh tế vĩ mô có tính khả thi cao:

Kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài khóa và giảm dần tỷ lệ bội chi: Chính phủ và Bộ Tài chính cần chủ động tái cấu trúc chi tiêu công, loại bỏ các dự án đầu tư dàn trải kém hiệu quả. Mục tiêu hành động là hạ thấp tỷ lệ thâm hụt ngân sách nhà nước xuống dưới ngưỡng 3,5% đến 4% GDP trong giai đoạn 2026–2030, tăng cường minh bạch nguồn thu và chống thất thu thuế.

Điều hành chính sách tiền tệ chủ động, thận trọng và linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước cần chuyển dịch trọng tâm từ điều hành khối lượng tiền danh nghĩa sang kiểm soát lãi suất thực và tổng phương tiện thanh toán phù hợp với sức hấp thụ của nền kinh tế. Giữ tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 quanh mức 12% đến 14%/năm, đảm bảo cung ứng vốn cho các lĩnh vực sản xuất ưu tiên và kiểm soát chặt dòng vốn vào lĩnh vực rủi ro.

Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao độ mở thương mại: Bộ Công Thương cùng các cơ quan hữu quan cần tối ưu hóa các hiệp định thương mại tự do (FTA), duy trì tỷ lệ xuất nhập khẩu trên GDP ở mức cao, tạo thuận lợi hóa thủ tục hải quan nhằm giảm thiểu chi phí logistics và bình ổn giá hàng hóa nhập khẩu đầu vào.

Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành nhịp nhàng giữa tài khóa và tiền tệ: Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính Tiền tệ Quốc gia cần tổ chức đánh giá định kỳ hàng quý, dự báo chính xác các biến động giá cả quốc tế, từ đó phối hợp nhịp nhàng giữa phát hành trái phiếu chính phủ và công cụ thị trường mở để kiểm soát lạm phát kỳ vọng ổn định dưới mức 4%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình định lượng của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính: Cung cấp khung đo lường thực nghiệm về độ trễ tác động của thâm hụt ngân sách và cung tiền M2, hỗ trợ xây dựng kịch bản ứng phó trước các cú sốc tài khóa và bình ổn thị trường tiền tệ.

Chuyên viên phân tích vĩ mô tại các định chế tài chính và quỹ đầu tư: Sử dụng bộ dữ liệu 9 quốc gia và hệ phương trình hồi quy GMM làm công cụ dự báo biến động lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái, phục vụ quá trình phân bổ danh mục đầu tư an toàn.

Giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế học: Tham khảo khung lý thuyết tổng hợp, quy trình xử lý khuyết tật mô hình bảng (đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan) và ứng dụng phần mềm Stata trong phân tích kinh tế vĩ mô.

Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu khoa học chuẩn mực, cách thức trích xuất dữ liệu quốc tế từ World Bank/IMF và kỹ thuật lập luận bảo vệ luận văn thạc sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Thâm hụt ngân sách tác động đến lạm phát qua những kênh truyền dẫn nào?
Thâm hụt tài khóa tác động tới lạm phát chủ yếu qua hai kênh: kênh tiền tệ hóa khi ngân sách thâm hụt được tài trợ bằng in tiền hoặc cấp tín dụng làm tăng khối tiền tệ; và kênh tổng cầu khi chi tiêu chính phủ gia tăng kéo theo lạm phát cầu kéo, đồng thời thúc đẩy mặt bằng lãi suất tăng làm tăng chi phí đẩy.

Tại sao sự gia tăng cung tiền M2 không phải lúc nào cũng dẫn tới lạm phát cao?
Theo thuyết số lượng tiền tệ, nếu khối lượng tiền tăng thêm tương ứng với tốc độ tăng sản lượng hàng hóa thực tế và tốc độ chu chuyển tiền tệ suy giảm, mức giá chung sẽ duy trì ổn định. Lạm phát chỉ thực sự bùng phát khi mức cung tiền vượt xa năng lực hấp thụ thực tế của nền kinh tế.

Phương pháp ước lượng sai phân GMM giải quyết vấn đề gì trong dữ liệu bảng?
Phương pháp GMM Arellano - Bond giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh sinh ra do sự xuất hiện của biến trễ biến phụ thuộc, kiểm soát tính dị biệt không quan sát được giữa các quốc gia và khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi, đảm bảo hệ số hồi quy không bị chệch.

Độ mở thương mại đóng vai trò như thế nào trong việc kiềm chế lạm phát?
Gia tăng độ mở thương mại cho phép quốc gia tiếp cận nguồn cung hàng hóa và dịch vụ dồi dào từ thị trường quốc tế với giá cạnh tranh hơn. Sự thâm nhập của hàng hóa ngoại nhập tạo áp lực buộc các nhà sản xuất nội địa phải tối ưu hóa chi phí, giúp hạ nhiệt mặt bằng giá tiêu dùng.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của những quốc gia nào trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương?
Đề tài thực hiện khảo sát trên 9 quốc gia có tốc độ tăng trưởng GDP và biến động vĩ mô tương đồng trong giai đoạn 1997–2014, bao gồm Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Thái Lan và Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn khẳng định thâm hụt ngân sách và chi tiêu chính phủ là nguyên nhân cốt lõi làm gia tăng áp lực lạm phát tại 9 quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương giai đoạn 1997–2014.
• Tác động của cung tiền M2 đến lạm phát thể hiện rõ nét trong ngắn hạn, đòi hỏi chính sách tiền tệ phải điều tiết thận trọng dựa trên năng lực hấp thụ thực tế của nền kinh tế.
• Việc gia tăng độ mở thương mại quốc tế có tác động tích cực trong việc giảm bớt mức độ leo thang giá cả theo thời gian.
• Phương pháp hồi quy GMM trên dữ liệu bảng 162 quan sát đem lại độ tin cậy khoa học cao, khắc phục hoàn toàn các khiếm khuyết nội sinh và phương sai thay đổi.
• Đề tài khuyến nghị lộ trình kiểm soát thâm hụt tài khóa dưới 4% GDP và tăng cường phối hợp chính sách tài chính - tiền tệ đồng bộ cho giai đoạn tiếp theo.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn bộ mô hình kinh tế lượng, bảng số liệu Stata chi tiết và danh mục tài liệu tham khảo phong phú trong bản toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Phạm Hà Kim Ngân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài thâm hụt ngân sách và cung tiền M2 tác động đến lạm phát Chương 2: Cơ sở lý thuyết liên quan đến thâm hụt ngân sách và cung tiền M2 ảnh hưởng đến lạm phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chương 3: Thực trạng vấn đề lạm phát, thâm hụt ngân sách và cung tiền M2 ở các nước tại khu vực châu Á Thái Bình Dương Chương 4: Phương pháp nghiên cứu, dữ liệu và kết quả mô hình Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ CUNG TIỀN M2 ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT 2.1 Nền tảng lý thuyết 2.1 Lạm phát Theo N. Gregory Mankiw, Macroeconomics (7th Edition), (Worth Publishers, chương 6 trang 155), "lạm phát là sự tăng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ theo thời gian". Trong một nền kinh tế, lạm phát là sự mất giá trị thị trường hay giảm sức mua của đồng tiền. Khi so sánh với các nền kinh tế khác thì lạm phát là sự phá giá tiền tệ của một loại tiền tệ so với các loại tiền tệ khác.

Thông thường theo nghĩa đầu tiên thì người ta hiểu là lạm phát của đơn vị tiền tệ trong phạm vi nền kinh tế của một quốc gia, còn theo nghĩa thứ hai thì người ta hiểu là lạm phát của một loại tiền tệ trong phạm vi thị trường toàn cầu. Một chỉ số lạm phát bằng 0 hay một chỉ số dương nhỏ thì được người ta gọi là sự "ổn định giá cả". Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có một sự thống nhất hoàn toàn về định nghĩa lạm phát. Quan điểm cổ điển cho rằng lạm phát xảy ra khi số tiền lưu hành vượt quá dự trữ vàng làm đảm bảo của ngân hàng phát hành.

Cụ thể người ta dựa vào tỷ lệ đảm bảo của tiền tệ để xem xét có lạm phát hay không. Chẳng hạn nếu pháp luật ấn định rằng tỷ lệ đảm bảo tối thiểu của tiền tệ là 30%, khi tỷ lệ đó xuống dưới mức pháp định tức là ngân hàng đã phát hành tiền quá mức. Quan điểm này coi trọng cơ sở đảm bảo của tiền. Trong thực tế, có những trường hợp tỷ lệ đảm bảo pháp định vẫn được tôn trọng nhưng giá cả của hàng hóa đều lên cao.

Quan điểm khác cho rằng lạm phát là sự mất cân đối giữa tiền và hàng trong nền kinh tế. Có thể tóm tắt trong phương trình Fisher: M. Nếu tổng khối lượng tiền lưu hành (M) tăng thêm trong khi tổng lượng hàng hóa - dịch vụ được trao đổi (Y) không thay đổi, thì mặc nhiên mức giá trung bình (P) phải tăng lên. Và nếu thêm vào đó tốc độ lưu thông tiền tệ (V) tăng thì P lại tăng rất nhanh.

Để khắc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 phục tình trạng này cần dùng biện pháp thích hợp để thiết lập lại cân đối giữa tiền và hàng trong nền kinh tế. Cũng bàn về vấn đề lưu thông tiền tệ, Milton Friendman đã từng phát biểu: Lạm phát ở mọi lúc mọi nơi đều là hiện tượng của lưu thông tiền tệ. Lạm phát xuất hiện và chỉ xuất hiện khi nào số lượng tiền trong lưu thông tăng nhanh hơn so với sản xuất. Quan điểm tĩnh về lạm phát nêu trên tuy giúp ta hiểu rõ về lạm phát, nhưng không cho biết nguyên nhân của lạm phát và khiến cho ta lầm tưởng lạm phát cao là kết quả của việc tăng trưởng mức cung tiền tệ cao.

Thật ra trong nhiều trường hợp không hẳn là như vậy, nhà nước có thể tăng cung ứng tiền tệ mà không làm cho giá cả tăng, không gây ra lạm phát, nếu như khối lượng tăng đó phù hợp với khối tiền cần thiết cho lưu thông, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế. Ngoài ra còn có những quan điểm khác cho rằng lạm phát là sự tăng giá của các loại hàng hóa (tư liệu tiêu dùng, tư liệu sản xuất và hàng hóa sức lao động). Lạm phát xảy ra khi mức chung của giá cả và chi phí tăng. Theo quan điểm này thì giá cả tăng lên cho dù bất kỳ nguyên nhân nào đều là lạm phát.

Lạm phát và giá cả tăng đều cùng một ý nghĩa. Thật ra giá cả đồng loạt tăng lên chỉ là một trong những biểu hiện cơ bản của lạm phát mà thôi. Tóm lại, có rất nhiều góc nhìn khác nhau về lạm phát. Mỗi quan điểm, lý thuyết chỉ giải thích cho một số thời kỳ nhất định và ngày càng nhiều quan điểm mới ra đời cùng sự phát triển của nền kinh tế.

Nhưng dù cho xét trên khía cạnh nào đi nữa thì lạm phát đều có những đặc trưng sau:  Sự mất giá của đồng tiền do hiện tượng tiền trong lưu thông vượt quá nhu cầu cần thiết.  Giá cả của hầu hết các loại hàng hóa đồng loạt tăng lên.2 Thâm hụt ngân sách "Thâm hụt ngân sách (hay còn gọi là bội chi ngân sách nhà nước ) là tình trạng các khoản chi của ngân sách Nhà nước lớn hơn các khoản thu phần chênh lệch LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 chính là thâm hụt ngân sách. Trường hợp ngược lại, khi các khoản thu lớn hơn các khoản chi được gọi là thặng dư ngân sách". Để phản ánh mức độ thâm hụt ngân sách người ta thường sử dụng chỉ tiêu tỉ lệ thâm hụt so với GDP hoặc so với tổng số thu trong ngân sách nhà nước (trích sách Kinh tế vĩ mô, chương 10, tác giả Nguyễn Văn Dung).

Ví dụ: Thâm hụt NSNN năm 2009 là 155900 tỷ đồng, tỉ lệ thâm hụt so với GDP là 6. Theo thông lệ quốc tế, có thể tóm tắt báo cáo về NSNN hằng năm như sau: Bảng: Tóm tắt nội dung cân đối ngân sách nhà nước hằng năm Thu Chi A. Thu thường xuyên (thuế, phí, lệ phí). Thu về vốn (bán tài sản nhà nước).

Bù đắp thâm hụt. – Lấy từ nguồn dự trữ. Chi thường xuyên. Cho vay thuần (= cho vay mới – thu nợ gốc).

Công thức tính thâm hụt NSNN của một năm sẽ như sau: Thâm hụt NSNN = Tổng chi – Tổng thu = (D + E + F) – (A + B) = C Các lý thuyết tài chính hiện đại cho rằng, NSNN không cần thiết phải cân bằng theo tháng, theo năm. Vấn đề là phải quản lý các nguồn thu và chi sao cho ngân sách không bi thâm hụt quá lớn và kéo dài. Tuy vậy, trong nhiều nước, đặc biệt là các nước đang phát triển, các Chính phủ vẫn theo đuổi một chính sách tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 khóa thận trọng , trong đó chi ngân sách phải nằm trong khuôn khổ các nguồn thu ngân sách để tránh tình trạng thâm hụt.3 Cung tiền M2 Mức cung tiền tệ là khối lượng tiền cung ứng cho lưu thông nhằm đáp ứng nhu cầu về giao dịch, dự trữ của các cá nhân, tổ chức, gia đình. Nó được thể hiện dưới hình thức tiền mặt, tiền gửi vào ngân hàng và các tài sản tài chính khác.

Cung tiền thực tế trong lưu thông do các chủ thể phi ngân hàng nắm giữ. Khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế được đo bằng các mức cung tiền tệ khác nhau và được kết cấu theo nguyên tắc tính thanh khoản giảm dần: Tiền gửi không kỳ hạn > tiền gửi có kỳ hạn>chứng khoán ngắn hạn > cổ phiếu >Bất động sản Các mức cung tiền tệ bao gồm  M1: lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng và tiền gửi không kì hạn. Đây là bộ phận có tính lỏng cao nhất, phục vụ chủ yếu cho nhu cầu giao dịch M1 = C + D C: tiền ngoài ngân hàng D: tiền gửi không kỳ hạn  M2: bao gồm M1 và tiền gửi có kì hạn M2 kém linh hoạt hơn M1 nhưng sự kiểm soát M2 là hết sức quan trọng bởi vì tiền gửi có kì hạn và không kỳ hạn thường xuyên chuyển hóa cho nhau. Đây là khối tiền được coi như chỉ tiêu kiểm soát chính thức.

 M3 là cung tiền ở phạm vi cực kì rộng. Nó bao gồm M2 + chứng chỉ tiền gửi: tín phiếu, trái phiếu do chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức phát hành 2.4 Mối quan hệ giữa cung tiền M2 và lạm phát "Đối với cung tiền M2, một số nhà kinh tế học cổ điển và tân cổ điển đã dùng thuyết số lượng tiền để giải thích cho những nguyên nhân gây ra lạm phát từ tiền tệ. Trong đó, bất cứ sự gia tăng nào trong cung tiền cũng làm tăng GDP danh nghĩa. Mối quan hệ nhân quả cung tiền và lạm phát dựa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 vào định đề nổi tiếng của Friedman "Lạm phát luôn luôn và bất kỳ ở đâu là một hiện tượng tiền tệ" là " Sự gia tăng liên tục và kéo dài của giá cả nhất thiết được đ i liền theo bởi sự gia tăng liên tục của cung tiền" Như đã đề cập, theo lý thuyết về lượng tiền của Milton Friedman, mối quan hệ giữa cung tiền và lạm phát được thể hiện qua phương trình định lượng: MV=PY Trong đó: M là lượng tiền V là vòng quay của tiền.

P là giá cả Y là sản lượng (GDP thực tế). Phương trình định lượng có thể viết dưới dạng phần trăm như sau: (%thay đổi của M + % thay đổi của V = % thay đổi của P + % thay đổi của Y) Công thức trên cho thấy mối quan hệ qua lại giữa các biến động của yếu tố cung tiền, vòng quay của tiền, giá cả và GDP thực tế. Thông thường, vòng quay của tiền hay còn gọi là tốc độ chu chuyển của tiền V không thay đổi nhiều qua từng năm. Giả sử V không thay đổi, khi đó tốc độ tăng của giá cả bằng tốc độ tăng của cung tiền trừ đi tốc độ tăng của GDP thực tế.

Như vậy, lạm phát sẽ xảy ra khi tố c độ tăng cung tiền nhanh hơn tốc độ tăng sản lượng Y. Trong trường hợp nền kinh tế đạt mức sản lượng cố định hàng năm, tỷ lệ tăng của giá cả bằng chính tỷ lệ tăng của cung tiền tệ, tốc độ tăng trưởng cung tiền sẽ quyết định tỷ lệ của lạm phát. Dựa vào lý thuyết định lượng tiền tệ, nhiều nhà kinh tế đồng thuận quan điểm số lượng tiền tệ là yếu tố quyết định tỷ lệ lạm phát (Mankiw, 1997). Tuy nhiên không đồng tình quan điểm này, Mortaza (2006) cho rằng trong các nước đang phát triển, lạm phát không hoàn toàn thuộc về hiện tượng tiền tệ mà có liên quan mật thiết với thâm hụt ngân sách (Phát triển kinh tế số 259 2012).