Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba và tác động đến kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2000-2013

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô việt nam giai đoạn 2000, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Lê Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cú Sốc Tỷ Giá Đồng Tiền Thứ Ba Tác Động Đến Các Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Việt Nam Giai Đoạn 2000 – 2013
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp mới của đề tài
• 1.6. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LỰA CHỌN ĐỒNG TIỀN THỨ BA VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lựa chọn đồng tiền thứ ba
• 2.2. Các nghiên cứu liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: CÚ SỐC TỶ GIÁ ĐỒNG TIỀN THỨ BA TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2013
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị các biến
• 4.2. Mô hình VAR
• 4.3. Lựa chọn độ trễ tối ưu
• 4.4. Kiểm tra tính ổn định
• 4.5. Phân tích mô hình VAR
• 4.6. Hàm phản ứng xung
• 4.7. Phân rã phương sai
• 4.8. Phân tích bổ sung thêm
• 4.9. Mô hình VAR thay biến
• 4.10. Mô hình ngắn hạn ECM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Những hạn chế của luận văn
• 5.3. Những gợi ý và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Bảng trị giá nhập khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 2: Bảng trị giá xuất khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 3: Bảng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo đối tác giai đoạn 2005 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 4: Dư nợ nước ngoài của chính phủ theo nhóm người cho vay, loại chủ nợ và nước/tổ chức chủ nợ 2006 – 2010 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 5: Tóm tắt về kiểm định ADF, mô hình tự hồi quy vectơ (VAR)
• Phụ lục 6: Kết quả kiểm định tính dừng ADF các biến
• Phụ lục 7: Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR
• Phụ lục 8: Mô hình VAR
• Phụ lục 9: Kiểm định đồng liên kết

Tóm tắt

I. Tác động của cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba đến kinh tế vĩ mô Việt Nam

Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba, đặc biệt là tỷ giá Nhân dân tệ so với Đô la Mỹ, đã có những tác động sâu sắc đến nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2013. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng và hệ quả của cú sốc này đến các biến kinh tế như GDP, CPI và cung tiền.

1.1. Tổng quan về cú sốc tỷ giá và kinh tế vĩ mô

Cú sốc tỷ giá là những biến động lớn trong tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế. Trong giai đoạn 2000-2013, sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ đã tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô của Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.2. Các yếu tố kinh tế vĩ mô bị ảnh hưởng

Các yếu tố như tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và lượng cung tiền (M1) đều chịu tác động từ cú sốc tỷ giá. Sự thay đổi trong tỷ giá có thể dẫn đến sự thay đổi trong chi phí sản xuất và tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức từ cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba

Cú sốc tỷ giá không chỉ gây ra những thách thức cho nền kinh tế mà còn tạo ra những vấn đề trong chính sách tiền tệ và tài chính. Việc quản lý tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô trở thành nhiệm vụ quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

2.1. Thách thức trong chính sách tiền tệ

Sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ có thể gây khó khăn cho việc điều hành chính sách tiền tệ. Các nhà hoạch định chính sách cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.

2.2. Ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu

Cú sốc tỷ giá có thể làm thay đổi khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Sự mất giá của đồng Nhân dân tệ có thể làm tăng xuất khẩu của Việt Nam, nhưng cũng có thể làm tăng chi phí nhập khẩu.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cú sốc tỷ giá

Nghiên cứu này sử dụng mô hình tự hồi quy vectơ (VAR) để phân tích tác động của cú sốc tỷ giá đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Mô hình này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến kinh tế trong thời gian dài.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng

Mô hình VAR được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá Nhân dân tệ và các biến kinh tế vĩ mô. Mô hình này giúp xác định các tác động ngắn hạn và dài hạn của cú sốc tỷ giá.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và các báo cáo kinh tế. Phân tích sẽ dựa trên các số liệu từ giai đoạn 2000-2013 để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy cú sốc tỷ giá Nhân dân tệ có tác động đáng kể đến các yếu tố kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Những phát hiện này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý hơn trong việc quản lý tỷ giá.

4.1. Tác động đến GDP và CPI

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ có thể dẫn đến sự thay đổi trong GDP và CPI của Việt Nam. Sự mất giá của đồng Nhân dân tệ có thể làm giảm CPI nhưng lại thúc đẩy tăng trưởng GDP.

4.2. Đề xuất chính sách

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách nên xem xét việc điều chỉnh chính sách tỷ giá để đảm bảo sự ổn định kinh tế. Việc áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ cú sốc tỷ giá.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba đã và đang ảnh hưởng đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam. Việc hiểu rõ các tác động này là rất quan trọng để xây dựng các chính sách kinh tế hiệu quả trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cú sốc tỷ giá có tác động mạnh mẽ đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Những phát hiện này cần được xem xét trong bối cảnh chính sách tiền tệ và tài chính.

5.2. Triển vọng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu trong tương lai nên mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp toàn diện hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chương 2: Cơ sở lựa chọn đồng tiền thứ ba và các nghiên cứu liên quan Chương 3: Mô hình và dữ liệu nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -7- Chương 4: Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba (Nhân dân tệ – Đô la Mỹ) tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2000 – 2013 Chương 5: Kết luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -8- CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LỰA CHỌN ĐỒNG TIỀN THỨ BA VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2.1 Cơ sở lựa chọn đồng tiền thứ ba Trung Quốc là một nước có nền kinh tế lớn và phát triển trên thế giới, lại giáp ranh với Việt Nam, cho nên hoạt động giao thương giữa hai nước khá thuận lợi. Theo số liệu từ Tổng cục thống kê Việt Nam, từ năm 2000 – 2013 (hình 2.1), Trung Quốc liên tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, là quốc gia nhập siêu của Việt Nam, luôn đứng đầu trong bảng xếp hạng tỷ trọng nhập khẩu. Năm 2013, tổng kim ngạch thương mại Việt – Trung đạt gần 50 tỷ USD, tăng 21.1% so với năm 2012 (ta xuất 13.1 tỷ USD, nhập 36.8 tỷ USD, lần lượt tăng 2.7%), thâm hụt thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt 23.7 tỷ USD, tiếp tục tăng mạnh với 27. Những mặt hàng nhập khẩu chủ yếu của Việt Nam từ Trung Quốc: máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng; nhóm hàng nguyên liệu, phụ liệu ngành dệt may, da, giày; điện thoại, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; vải, sắt thép… Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng là một trong những đối tác xuất khẩu lớn của Việt Nam, là một trong 3 quốc gia chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu trong nước (hình 2.

Những mặt hàng xuất khẩu chủ yếu từ Việt Nam sang Trung Quốc: sắn và các sản phẩm từ sắn; dầu thô; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; cao su; hàng nông sản thế mạnh như gạo và rau quả…Cơ cấu hàng xuất khẩu của ta sang Trung Quốc đã và đang có những chuyển biến tích cực nhất định. Từ năm 2011 đến nay, tỉ trọng nhóm hàng công nghiệp trong tổng kim ngạch hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc đang có xu hướng tăng dần (trên 30% trong khi trước đây chỉ 10%), vượt qua nhóm hàng truyền thống nông lâm thủy sản. Quan hệ hợp tác đầu tư có bước phát triển mới, tính đến hết năm 2013, Trung Quốc có 977 dự án đầu tư tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký lũy kế đạt gần 7 tỷ USD, đứng thứ 9/101 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Đáng chú ý, riêng năm 2013 đầu tư FDI của TQ vào VN tăng mạnh đạt 2.3 tỷ USD, chiếm 16% tổng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -9- FDI của VN và đứng thứ 4 trong số 50 quốc gia và khu vực có dự án đầu tư cấp phép mới vào VN.

Trong những năm qua, Trung Quốc đã không ngừng tăng quy mô tín dụng ưu đãi dành cho Việt Nam. Đến nay, Trung Quốc đã cho ta vay 1,6 tỷ USD ưu đãi tập trung vào những lĩnh vực công nghiệp, khai khoáng, đường sắt, năng lượng, dệt may, hóa chất… Ngoài tín dụng ưu đãi, Chính phủ Trung Quốc còn hỗ trợ Việt Nam nhiều khoản viện trợ không hoàn lại dùng vào việc tổ chức các đoàn tham quan, khảo sát kinh nghiệm phát triển kinh tế xã hội ở Trung Quốc; giao lưu thanh thiếu niên; đầu tư trang thiết bị cho một số bệnh viện tại Việt Nam; xây dựng khu nhà ở Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Trong cơ cấu nợ nước ngoài của Việt Nam (hình 2.4), Trung Quốc không chiếm tỷ trọng lớn, chỉ từ 1–2%. Do đó, dựa trên những mối quan hệ kinh tế Việt Nam – Trung Quốc này, tác giả đã chọn tỷ giá đồng tiền thứ ba là tỷ giá Nhân dân tệ - Đô la Mỹ để xem xét cú Tỷ Trọng Nhập Khẩu Của Việt Nam Phân Theo Các Nước Giai Đoạn sốc của nó tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2000 – 2013.

2000 - 2013 CHND Trung Hoa Hàn Quốc Nhật Bản EU Đài Loan Xin-ga-po Thái Lan Hoa Kỳ 40 35 35 31 30 28 Tỷ Trọng Nhập Khẩu (%) 26 26 25 24 23 21 22 20 19 16 15 14 12 11 10 5 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 (Nguồn: Kết quả tính toán của tác giả từ số liệu của Tổng cục thống kê Việt Nam) Hình 2.1: Tỷ trọng nhập khẩu của Việt Nam phân theo các nước giai đoạn 2000 – 2013 (tính trên 8 quốc gia Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -10- Tỷ Trọng Xuất Khẩu Của Việt Nam Phân Theo Các Nước Giai Đoạn 2000 - 2013 CHND Trung Hoa Nhật Bản Hàn Quốc Hoa Kỳ Ma-lai-xi-a ĐKHC Hồng Công (TQ) CHLB Đức Vương quốc Anh 45 40 35 Tỷ Trọng Xuất Khẩu (%) 30 25 22 21 19 19 19 19 20 18 17 17 17 16 15 14 15 14 10 5 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 (Nguồn: Kết quả tính toán của tác giả từ số liệu của Tổng cục thống kê Việt Nam) Hình 2.2: Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam phân theo các nước giai đoạn Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Phân Theo Đối Tác Giai Đoạn 2000 – 2013 (tính trên 8 quốc gia Việt Nam 2005 xuất khẩu nhiều nhất). - 2013 CHND Trung Hoa Nhật Bản Xin-ga-po Đài Loan Hàn Quốc Quần đảo Vigin thuộc Anh Đặc khu HC Hồng Kông (TQ) Hoa Kỳ Ma-lai-xi-a Thái Lan 40 Tỷ Trọng Tổng Vốn Đăng Ký (%) 35 30 25 20 15 12 10 6 5 2 2 3 2 3 0 2005 2006 2007 2009 2011 2012 2013 (Nguồn: Kết quả tính toán của tác giả từ số liệu của Tổng cục thống kê Việt Nam) Hình 2.3: Tỷ trọng tổng vốn đăng ký của đầu tư trực tiếp nước ngoài phân theo đối tác giai đoạn 2005 – 2013 (tính theo 10 quốc gia – khu vực đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -11- Dư Nợ Nước Ngoài Của Chính Phủ Theo Nước / Tổ Chức Chủ Nợ 2006 – 2010 Trung Quốc Pháp Đức Nhật Bản Nga Mỹ ADB IDA IMF NIB OPEC 40 35 30 Tỷ Trọng Dư Nợ (%) 25 20 15 10 5 1.4: Tỷ trọng dư nợ nước ngoài của chính phủ theo nước / tổ chức chủ nợ 2006 – 2010 (tính theo 10 quốc gia – tổ chức Việt Nam có dư nợ nhiều nhất) 2.2 Các nghiên cứu liên quan 2., and Shang–Jin Wei. 1994, “YEN BLOC OR DOLLAR BLOC? EXCHANGE RATE POLICIES OF THE EAST ASIAN ECONOMIES.” (Khối đồng Yên hay khối đồng đô la Mỹ? Chính sách tỷ giá của nền kinh tế Đông Á.) In Macroeconomic Linkage: Savings, Exchange Rates, and Capital Flows, ed.

Takatoshi Ito and Anne O. Chicago: Univeristy of Chicago Press. Dữ liệu & mô hình nghiên cứu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu hàng tuần từ đầu năm 1979 đến tuần thứ hai của tháng 5/1992. Dữ liệu tỷ giá hối đoái song phương của đồng nội tệ so với ngoại tệ: đồng đô la Mỹ, đồng yên Nhật, Mác Đức (đại diện cho tiền tệ châu Âu), đồng đô la Úc và Newzealand.

Các đồng nội tệ trong nghiên cứu này là: Won Hàn Quốc, đô la Singapore, Hồng Kông, Đài Loan, Ringgit Malaysia, Rupiah Indonesia, Peso LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -12- Philippine, Baht Thái Lan, và nhân dân tệ Trung Quốc. Kiểm tra bằng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu (OLS) để kiểm tra tỷ trọng của đồng đô la Mỹ và đồng yên trong chính sách tỷ giá hối đoái của các nước Đông Á đó. Nội dung & kết quả nghiên cứu: “Khối đồng yên đang hình thành ở khu vực Đông Á, ảnh hưởng đến kinh tế của các nước trong khu vực này từ chuyển đổi tỷ trọng đồng đô la Mỹ sang đồng yên trong chính sách tỷ giá”, đó là chủ đề mà bài nghiên cứu này xem xét, một số vấn đề có thể có của một giả thuyết “khối yên”: Thứ nhất, tỷ trọng của đồng yên đang tăng lên theo thời gian trong các chính sách tỷ giá hối đoái của nền kinh tế Đông Á. Thứ hai, một khối thương mại trong khu vực tập trung vào kinh tế Nhật Bản đang nổi lên.

Thương mại giữa Nhật Bản và nền kinh tế Đông Á đã tăng nhanh hơn so với những gì sẽ được dự đoán dựa trên các yếu tố như GNP song phương và chi phí vận chuyển… Bên cạnh đó, bài nghiên cứu sẽ đồng thời đánh giá khu vực Đông Á vẫn liên kết chặt chẽ với khối đô la Mỹ. Kết luận của những dự đoán, giả thuyết từ bài nghiên cứu này: Thứ nhất, đồng đô la Mỹ vẫn là đồng tiền quốc tế chính trong chính sách tỷ giá hối đoái Đông Á. Tất cả các nước Đông Á đã đặt phần lớn tỷ trọng vào đồng đô la Mỹ trong chính sách tỷ giá của họ. Thứ hai, một số loại tiền tệ (Singapore, Hồng Kông, Indonesia, Thái Lan, Đài Loan) tăng tỷ trọng vào đồng yên trong giữa những năm 1980, nhưng các bằng chứng cho thấy sự tăng lên của đồng yên này trong chính sách tỷ giá hối đoái của các nước đó là không đáng kể.

Thứ ba, mức độ thương mại ở Đông Á, cũng giống như thương mại trong khối Châu Âu là thiên về thương mại trong khu vực, và vẫn không có bằng chứng của bất kỳ xu hướng tăng trong thương mại nội khối này. Nội bộ khối Đông Á này cũng không tập trung vào thương mại Nhật Bản. Nhìn chung, các bằng chứng liên quan đến cả thương mại và liên kết tiền tệ cho thấy ít có dữ liệu cho sự hình thành của một khối yên. Ngược lại, các nước Đông Á tiếp tục được liên kết chặt chẽ với Mỹ.

Đồng đô la Mỹ vẫn là đồng tiền được ưa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -13- chuộng trong thanh toán thương mại và cho vay quốc tế, ngay cả trong khu vực Đông Á. “EXCHANGE RATE ARRANGEMENTS IN EAST ASIA: LESSONS FROM THE 1997–1998 CURRENCY CRISIS.” (Sự sắp xếp tỷ giá ở Đông Á: Bài học từ cuộc khủng hoảng tiền tệ 1997-1998.) Monetary and Economic Studies 20, no. Dữ liệu & mô hình nghiên cứu: Dữ liệu tỷ giá hối đoái chính thức được báo cáo của các nước thành viên từ quỹ tiền tệ quốc tế (IMF).