Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba và tác động đến kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2000-2013

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô việt nam giai đoạn 2000, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Lê Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cú Sốc Tỷ Giá Đồng Tiền Thứ Ba Tác Động Đến Các Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Việt Nam Giai Đoạn 2000 – 2013
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp mới của đề tài
• 1.6. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LỰA CHỌN ĐỒNG TIỀN THỨ BA VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lựa chọn đồng tiền thứ ba
• 2.2. Các nghiên cứu liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: CÚ SỐC TỶ GIÁ ĐỒNG TIỀN THỨ BA TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2013
• 4.1. Kiểm định nghiệm đơn vị các biến
• 4.2. Mô hình VAR
• 4.3. Lựa chọn độ trễ tối ưu
• 4.4. Kiểm tra tính ổn định
• 4.5. Phân tích mô hình VAR
• 4.6. Hàm phản ứng xung
• 4.7. Phân rã phương sai
• 4.8. Phân tích bổ sung thêm
• 4.9. Mô hình VAR thay biến
• 4.10. Mô hình ngắn hạn ECM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Những hạn chế của luận văn
• 5.3. Những gợi ý và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Bảng trị giá nhập khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 2: Bảng trị giá xuất khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 3: Bảng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo đối tác giai đoạn 2005 – 2013 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 4: Dư nợ nước ngoài của chính phủ theo nhóm người cho vay, loại chủ nợ và nước/tổ chức chủ nợ 2006 – 2010 (Triệu đô la Mỹ)
• Phụ lục 5: Tóm tắt về kiểm định ADF, mô hình tự hồi quy vectơ (VAR)
• Phụ lục 6: Kết quả kiểm định tính dừng ADF các biến
• Phụ lục 7: Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR
• Phụ lục 8: Mô hình VAR
• Phụ lục 9: Kiểm định đồng liên kết

Tóm tắt

I. Tác động của cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba đến kinh tế vĩ mô Việt Nam

Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba, đặc biệt là tỷ giá Nhân dân tệ so với Đô la Mỹ, đã có những tác động sâu sắc đến nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2013. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng và hệ quả của cú sốc này đến các biến kinh tế như GDP, CPI và cung tiền.

1.1. Tổng quan về cú sốc tỷ giá và kinh tế vĩ mô

Cú sốc tỷ giá là những biến động lớn trong tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế. Trong giai đoạn 2000-2013, sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ đã tác động đến các yếu tố kinh tế vĩ mô của Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.2. Các yếu tố kinh tế vĩ mô bị ảnh hưởng

Các yếu tố như tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và lượng cung tiền (M1) đều chịu tác động từ cú sốc tỷ giá. Sự thay đổi trong tỷ giá có thể dẫn đến sự thay đổi trong chi phí sản xuất và tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức từ cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba

Cú sốc tỷ giá không chỉ gây ra những thách thức cho nền kinh tế mà còn tạo ra những vấn đề trong chính sách tiền tệ và tài chính. Việc quản lý tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô trở thành nhiệm vụ quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

2.1. Thách thức trong chính sách tiền tệ

Sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ có thể gây khó khăn cho việc điều hành chính sách tiền tệ. Các nhà hoạch định chính sách cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.

2.2. Ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu

Cú sốc tỷ giá có thể làm thay đổi khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Sự mất giá của đồng Nhân dân tệ có thể làm tăng xuất khẩu của Việt Nam, nhưng cũng có thể làm tăng chi phí nhập khẩu.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cú sốc tỷ giá

Nghiên cứu này sử dụng mô hình tự hồi quy vectơ (VAR) để phân tích tác động của cú sốc tỷ giá đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Mô hình này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến kinh tế trong thời gian dài.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng

Mô hình VAR được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá Nhân dân tệ và các biến kinh tế vĩ mô. Mô hình này giúp xác định các tác động ngắn hạn và dài hạn của cú sốc tỷ giá.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và các báo cáo kinh tế. Phân tích sẽ dựa trên các số liệu từ giai đoạn 2000-2013 để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy cú sốc tỷ giá Nhân dân tệ có tác động đáng kể đến các yếu tố kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Những phát hiện này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý hơn trong việc quản lý tỷ giá.

4.1. Tác động đến GDP và CPI

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự biến động của tỷ giá Nhân dân tệ có thể dẫn đến sự thay đổi trong GDP và CPI của Việt Nam. Sự mất giá của đồng Nhân dân tệ có thể làm giảm CPI nhưng lại thúc đẩy tăng trưởng GDP.

4.2. Đề xuất chính sách

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách nên xem xét việc điều chỉnh chính sách tỷ giá để đảm bảo sự ổn định kinh tế. Việc áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ cú sốc tỷ giá.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba đã và đang ảnh hưởng đến nền kinh tế vĩ mô Việt Nam. Việc hiểu rõ các tác động này là rất quan trọng để xây dựng các chính sách kinh tế hiệu quả trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cú sốc tỷ giá có tác động mạnh mẽ đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Những phát hiện này cần được xem xét trong bối cảnh chính sách tiền tệ và tài chính.

5.2. Triển vọng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu trong tương lai nên mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp toàn diện hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– LÊ THỊ THÙY LINH CÚ SỐC TỶ GIÁ ĐỒNG TIỀN THỨ BA TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2013 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– LÊ THỊ THÙY LINH CÚ SỐC TỶ GIÁ ĐỒNG TIỀN THỨ BA TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2013 Chuyên Ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP. Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là TS.Nguyễn Khắc Quốc Bảo. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá đuợc chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, và đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để dễ tra cứu, kiểm chứng. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 19 tháng 5 năm 2014 Tác giả Lê Thị Thùy Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT . 1 CHƢƠNG 1: MỞ ĐẦU. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của đề tài . Bố cục luận văn . 6 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LỰA CHỌN ĐỒNG TIỀN THỨ BA VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN . Cơ sở lựa chọn đồng tiền thứ ba . Các nghiên cứu liên quan . 11 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . 27 CHƢƠNG 4: CÚ SỐC TỶ GIÁ ĐỒNG TIỀN THỨ BA TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2013 . Kiểm định nghiệm đơn vị các biến . Mô hình VAR. Lựa chọn độ trễ tối ưu . Kiểm tra tính ổn định . 35 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân tích mô hình VAR . Hàm phản ứng xung . Phân rã phương sai . Phân tích bổ sung thêm . Mô hình VAR thay biến . Mô hình ngắn hạn ECM . 55 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN . Kết quả nghiên cứu . Những hạn chế của luận văn . Những gợi ý và hướng nghiên cứu tiếp theo. 59 TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tham khảo tiếng Việt Tài liệu tham khảo tiếng Anh PHỤ LỤC Phụ lục 1: Bảng trị giá nhập khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ) Phụ lục 2: Bảng trị giá xuất khẩu của Việt Nam phân theo nước từ 2000 – 2013 (Triệu đô la Mỹ) Phụ lục 3: Bảng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo đối tác giai đoạn 2005 – 2013 (Triệu đô la Mỹ) Phụ lục 4: Dư nợ nước ngoài của chính phủ theo nhóm người cho vay, loại chủ nợ và nước/tổ chức chủ nợ 2006 – 2010 (Triệu đô la Mỹ) Phụ lục 5: Tóm tắt về kiểm định ADF, mô hình tự hồi quy vectơ (VAR) Phụ lục 6: Kết quả kiểm định tính dừng ADF các biến Phụ lục 7: Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR Phụ lục 8: Mô hình VAR Phụ lục 9: Kiểm định đồng liên kết LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VIẾT TẮT TÊN TIẾNG ANH TÊN TIẾNG VIỆT ADB Asia Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á ADF Augmented Dickey – Fuller Kiểm định ADF CNY Chinese Yuan Đồng Nhân dân tệ Trung Quốc CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng ECM Error Correction Model Mô hình hiệu chỉnh sai số FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IFS International Financial Statistics Thống kê tài chính IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế IR Interest Rate Lãi suất huy động OECD Organisation for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển kinh Co–operation and Development tế PP Phillips – Perron Kiểm định PP RER Real Exchange Rate Tỷ giá hối đoái thực USD United State Dollars Đô la Mỹ VAR Vecto Autoregression Model Mô hình tự hồi quy vectơ VDC Variance Decompositions Phân rã phương sai VND Việt Nam Đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Dữ liệu các biến trong mô hình (Năm gốc: 2000) Bảng 4.1: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF và PP Bảng 4.2: Bảng độ trễ tối ưu Bảng 4.4: Phân rã phương sai Bảng 4.5: Dữ liệu các biến thay thế trong mô hình (Năm gốc: 2000) Bảng 4.6: Phân rã phương sai _ phân tích bổ sung thêm Bảng 4.7: Kiểm định đồng liên kết theo phương pháp Johansen – Juselius Bảng 4.8: Kết quả ước lượng mô hình ngắn hạn ECM DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Tỷ trọng nhập khẩu của Việt Nam phân theo các nước giai đoạn 2000 – 2013 (tính trên 8 quốc gia Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất) Hình 2.2: Tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam phân theo các nước giai đoạn 2000 – 2013 (tính trên 8 quốc gia Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất) Hình 2.3: Tỷ trọng tổng vốn đăng ký của đầu tư trực tiếp nước ngoài phân theo đối tác giai đoạn 2005 – 2013 (tính theo 10 quốc gia – khu vực đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam) Hình 2.4: Tỷ trọng dư nợ nước ngoài của chính phủ theo nước/tổ chức chủ nợ 2006 – 2010 (tính theo 10 quốc gia – tổ chức Việt Nam có dư nợ nhiều nhất) Hình 4.1: Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR Hình 4.2: Hàm phản ứng xung của DLGDP Hình 4.3: Hàm phản ứng xung của DLCPI Hình 4.4: Hàm phản ứng xung của DLM1 Hình 4.5: Hàm phản ứng xung của mô hình thứ nhất Hình 4.6: Hàm phản ứng xung của mô hình thứ hai LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- TÓM TẮT Bài nghiên cứu thực nghiệm này đánh giá tác động của cú sốc tỷ giá đồng tiền thứ ba, tức là tỷ giá đồng Nhân dân tệ Trung Quốc – Đô la Mỹ trên biến kinh tế vĩ mô đã được lựa chọn, cụ thể là tổng sản lượng, mức giá và cung tiền cho nền kinh tế Việt Nam. Kết quả dựa trên mô hình vectơ tự hồi quy (VAR), cho thấy sự thay đổi trong tỷ giá Nhân dân tệ – Đô la Mỹ có thể ảnh hưởng đáng kể đến biến kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Cụ thể hơn, sự mất giá đồng Nhân dân tệ so với đô la Mỹ có dẫn đến sự sụt giảm trong chỉ số giá CPI Việt Nam. Ngoài việc cung cấp những hiểu biết quan trọng vào sự tương tác giữa tỷ giá Nhân dân tệ – Đô la Mỹ và các biến kinh tế vĩ mô trong nước, kết quả của đề tài góp phần vào việc cân nhắc lựa chọn các chế độ tỷ giá hối đoái cho Việt Nam. Các từ khóa: Yuan – dollar exchange rate (tỷ giá hối đoái Nhân dân tệ – Đô la Mỹ); Vietnam (Việt Nam); Exchange rate regimes (chế độ tỷ giá hối đoái); Vector autoregressive (vectơ tự hồi quy) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- CHƢƠNG 1: MỞ ĐẦU 1.1 Giới thiệu Lựa chọn cơ chế tỷ giá hối đoái từ lâu đã là một vấn đề gây tranh luận trong kinh tế và tài chính quốc tế. Về mặt lý thuyết, mức độ một nền kinh tế phản ứng lại những biến động thế giới phụ thuộc vào chế độ tỷ giá hối đoái đặc trưng của nền kinh tế đó. Cụ thể, trong khi hệ thống tỷ giá hối đoái cố định cho thấy nền kinh tế biến động theo quốc tế, thì tác dụng của một hệ thống tỷ giá hối đoái linh hoạt nằm trong khả năng bảo vệ nền kinh tế khỏi những cú sốc bên ngoài. Hơn nữa, tỷ giá hối đoái linh hoạt cho phép các quốc gia áp dụng các chính sách bình ổn của mình một cách độc lập hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, kể từ khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ, sự ra đời của tỷ giá hối đoái linh hoạt không có nghĩa là cách ly hoàn toàn nền kinh tế khỏi những cú sốc từ bên ngoài. Thật vậy, bằng chứng từ những tài liệu nghiên cứu thực nghiệm khác nhau cho thấy sự lan truyền của các cú sốc quốc tế giữa các quốc gia, không phân biệt chế độ tỷ giá hối đoái mà các quốc gia đang theo đuổi (xem Lastrapes và Koray, 1990, và các tài liệu tham khảo trong đó). Hơn nữa, những thay đổi biên độ và mức độ biến động cao trong tỷ giá hối đoái theo hệ thống tỷ giá hối đoái linh hoạt không chỉ gây rủi ro cho các doanh nghiệp xuất khẩu và nhà đầu từ nước ngoài mà còn tạo cơ hội cho hoạt động đầu cơ gây bất ổn trong thị trường tỷ giá hối đoái. Những rủi ro liên quan đến biến động tỷ giá hối đoái được xem là trở ngại chính cho các quốc gia đang nỗ lực phát triển thông qua chiến lược mở rộng xuất khẩu và tự do hóa tài chính. Theo đó, nhiều quốc gia đặc biệt là các quốc gia nhỏ có nền kinh tế mở đang phát triển có xu hướng ổn định tỷ giá so với rổ tiền tệ hoặc so với đồng đô la Mỹ. Ví dụ như, ngoại trừ trường hợp của Nhật Bản, tất cả các quốc gia Đông Á đều có chế độ tỷ giá neo vào đồng đô la Mỹ trong thời gian phi khủng hoảng, hay còn gọi là “chuẩn đô la Đông Á” bởi McKinnon (2000, 2001). Thật vậy, thực tế việc cố định hoặc neo giữ tỷ giá đồng tiền của các quốc gia Đông Á do hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế Châu Á năm 1997–1998 đã khơi dậy mối quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -3- tâm đến phản ứng của nền kinh tế trong nước với các cú sốc quốc tế. Ngoài việc làm giảm bớt quyền sở hữu và quyền độc lập về chính sách, các quốc gia áp dụng chế độ đồng tiền cố định so với đồng đô la Mỹ dễ bị tác động bởi cú sốc các loại tiền tệ thứ ba ví dụ như tỷ giá Yên Nhật – Đô la Mỹ (nghiên cứu của Rajan 2002; McKinnon và Schnabl 2003).