Tác động của công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp khai thác chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền trung việt nam

Phát triển bền vững (PTBV) là mô hình phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến… 306 trang · Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh · 2024.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Trầm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Võ Văn Nhị
• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tác Động Của Công Bố Thông Tin Phát Triển Bền Vững Đến Hiệu Quả Doanh Nghiệp Thủy Hải Sản
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 0.6. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.1. Các nghiên cứu về khuôn khổ lập báo cáo phát triển bền vững
• 1.1.2. Các nghiên cứu về chỉ số đo lường mức độ công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.1.3. Các nghiên cứu về chấp nhận công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.1.4. Các nghiên cứu về thực hành công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.1.5. Các nghiên cứu về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên quan điểm phát triển bền vững
• 1.1.6. Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.1.7. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.1. Các nghiên cứu về khuôn khổ lập báo cáo phát triển bền vững
• 1.2.2. Các nghiên cứu về chỉ số đo lường mức độ công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.2.3. Các nghiên cứu về chấp nhận công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.2.4. Các nghiên cứu về thực hành công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.2.5. Các nghiên cứu về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên quan điểm phát triển bền vững
• 1.2.6. Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin phát triển bền vững
• 1.2.7. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 1.3. Nhận xét và xác định khe hổng nghiên cứu
• 1.3.1. Nhận xét các nghiên cứu trước
• 1.3.2. Xác định khe hổng nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề tài
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các khái niệm nghiên cứu
• 2.1.1. Thông tin phát triển bền vững và công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.1.1.1. Thông tin phát triển bền vững
• 2.1.1.2. Công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.1.1.3. Mức độ công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.1.2. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên quan điểm phát triển bền vững
• 2.2. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory)
• 2.3. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy theory)
• 2.4. Lý thuyết thông tin hữu ích cho việc ra quyết định (Decision usefulness theory)
• 2.5. Lý thuyết quan điểm dựa trên nguồn lực (The Resource-based view theory (RBVT))
• 2.6. Lý thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB)
• 2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.7.1. Áp lực của các bên liên quan
• 2.7.2. Cam kết nhà quản lý hàng đầu đối với phát triển bền vững
• 2.7.3. Chiến lược phát triển bền vững chủ động
• 2.8. Đặc thù doanh nghiệp ngành khai thác, chế biến thủy hải sản ảnh hưởng đến công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.9. Đề xuất giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 2.9.1. Đề xuất giả thuyết nghiên cứu
• 2.9.1.1. Giả thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.9.1.2. Giả thuyết về ảnh hưởng của công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.9.1.3. Giả thuyết về vai trò trung gian của công bố thông tin phát triển bền vững
• 2.9.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu và quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.2. Khung nghiên cứu
• 3.1.3. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.3.1.1. Mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3.1.2. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.3.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.3.2.1. Mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3.2.2. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.3.2.3. Các bước phân tích dữ liệu
• 3.4. Đo lường các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.4.1. Thang đo biến cam kết nhà quản lý hàng đầu
• 3.4.2. Thang đo biến áp lực các bên liên quan
• 3.4.3. Thang đo biến chiến lược phát triển bền vững chủ động
• 3.4.4. Đo lường công bố thông tin phát triển bền vững
• 3.4.5. Thang đo hiệu quả hoạt động
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng công bố thông tin phát triển bền vững của các doanh nghiệp khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung
• 4.1.1. Phương diện kinh tế - xã hội - môi trường của vùng duyên hải miền Trung
• 4.1.2. Phát triển bền vững của các doanh nghiệp khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung
• 4.1.3. Công bố thông tin phát triển bền vững của các doanh nghiệp khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu định tính
• 4.2.2. Kết quả nghiên cứu định tính về xác định mô hình nghiên cứu
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu định tính về đo lường các khái niệm nghiên cứu trong mô hình
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.4.1. Mẫu và thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.4.2. Kết quả kiểm định mô hình đo lường
• 4.4.2.1. Kiểm định mô hình PLS - SEM giai đoạn 1
• 4.4.2.2. Kiểm định mô hình PLS - SEM giai đoạn 2
• 4.4.3. Kiểm định mô hình cấu trúc
• 4.4.3.1. Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.4.3.2. Đánh giá hệ số xác định R2
• 4.4.3.3. Đánh giá hệ số tác động f2
• 4.4.3.4. Đánh giá sự phù hợp khả năng dự báo của mô hình
• 4.4.3.5. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.5. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.5.1. Bàn luận kết quả nghiên cứu định tính
• 4.5.2. Bàn luận kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Hàm ý nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.3. Hàm ý chính sách
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• 5.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Bền Vững và Thủy Hải Sản 55 Ký Tự

Phát triển bền vững (PTBV) là mô hình phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Mô hình này dựa trên ba trụ cột chính: kinh tế, xã hội và môi trường. Thông tin về PTBV, bao gồm thông tin kinh tế, môi trường và xã hội, ngày càng trở nên quan trọng đối với các bên liên quan. Các nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp minh bạch, công khai thông tin này để đánh giá hiệu quả và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Đặc biệt, ngành thủy hải sản, với những tác động lớn đến môi trường và xã hội, cần chú trọng đến việc công bố thông tin PTBV.

1.1. Tầm quan trọng của báo cáo phát triển bền vững

Báo cáo phát triển bền vững không chỉ là công cụ để doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm xã hội mà còn giúp củng cố hình ảnh và tạo dựng lòng tin với các bên liên quan. Nó cung cấp thông tin minh bạch, khách quan về hoạt động của doanh nghiệp, giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt và người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có trách nhiệm. Theo Sumiani và cộng sự (2007), việc công bố thông tin PTBV ngày càng được các bên liên quan quan tâm, đòi hỏi các DN phải minh bạch, công khai để đánh giá hiệu quả và trách nhiệm xã hội.

1.2. Ngành Thủy Hải Sản Thách Thức và Cơ Hội Bền Vững

Ngành thủy hải sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, tuy nhiên, cũng đối mặt với nhiều thách thức về môi trường và xã hội. Việc khai thác quá mức, ô nhiễm nguồn nước và điều kiện làm việc không đảm bảo là những vấn đề cần được giải quyết. Doanh nghiệp thủy hải sản cần chủ động xây dựng và thực hiện các chiến lược PTBV, đồng thời công bố thông tin minh bạch để đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Việc công bố thông tin phát triển bền vững giúp doanh nghiệp củng cố hình ảnh và tạo dựng lòng tin.

II. Thách Thức Công Bố Thông Tin Bền Vững Trong Ngành 58 Ký Tự

Mặc dù nhận thức về tầm quan trọng của công bố thông tin bền vững ngày càng tăng, nhưng việc thực hiện vẫn còn nhiều thách thức. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn thiếu nguồn lực và kiến thức để thu thập, xử lý và công bố thông tin một cách đầy đủ và chính xác. Hơn nữa, thiếu một khung pháp lý và tiêu chuẩn chung về công bố thông tin PTBV cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc so sánh và đánh giá hiệu quả hoạt động.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Kiến Thức Chuyên Môn

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong việc đầu tư vào hệ thống thu thập và xử lý dữ liệu PTBV. Họ cũng có thể thiếu kiến thức chuyên môn về các tiêu chuẩn và khung báo cáo PTBV quốc tế. Điều này dẫn đến việc công bố thông tin không đầy đủ, thiếu chính xác hoặc chỉ mang tính hình thức. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ để nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp này.

2.2. Sự Khác Biệt trong Khung Báo Cáo Phát Triển Bền Vững

Hiện nay, có nhiều khung báo cáo PTBV khác nhau như GRI, SASB, IIRC. Sự khác biệt giữa các khung báo cáo này gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn khung báo cáo phù hợp và so sánh kết quả với các doanh nghiệp khác. Cần có sự hài hòa giữa các khung báo cáo để tạo ra một tiêu chuẩn chung, giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc công bố thông tin bền vững.

2.3. Ảnh hưởng của thiếu hụt thông tin đến nhà đầu tư

Việc thiếu hụt thông tin hoặc thông tin không đáng tin cậy có thể ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư và các bên liên quan khác. Các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến các yếu tố ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị), và họ cần thông tin đầy đủ để đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch và công khai thông tin một cách đầy đủ và chính xác.

III. Cách Công Bố Thông Tin PTBV Tác Động Đến Hiệu Quả 57 Ký Tự

Việc công bố thông tin PTBV có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thủy hải sản. Thông tin PTBV giúp doanh nghiệp tăng cường uy tín, thu hút đầu tư, cải thiện mối quan hệ với các bên liên quan và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hơn nữa, thông tin này cũng giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội. Kết quả của nhiều nghiên cứu trước cho thấy DN nào quản lý tốt khía cạnh bền vững thì thường thành công về mặt tài chính, góp phần nâng cao HQHĐ của DN (Pajuelo Moreno, 2019).

3.1. Nâng Cao Uy Tín và Thu Hút Đầu Tư

Doanh nghiệp công bố thông tin PTBV một cách minh bạch và đầy đủ thường được đánh giá cao hơn về uy tín và trách nhiệm xã hội. Điều này giúp doanh nghiệp thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư có trách nhiệm xã hội (SRI). Các nhà đầu tư này thường ưu tiên đầu tư vào các doanh nghiệp có cam kết mạnh mẽ với PTBV.

3.2. Cải Thiện Mối Quan Hệ Với Các Bên Liên Quan

Việc công bố thông tin PTBV giúp doanh nghiệp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn với các bên liên quan như khách hàng, nhân viên, cộng đồng địa phương và cơ quan quản lý. Thông tin minh bạch giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn về hoạt động của doanh nghiệp, từ đó tạo dựng lòng tin và sự hợp tác.

3.3. Quản Lý Rủi Ro và Cải Thiện Hiệu Quả Tài Nguyên

Việc thu thập và phân tích thông tin PTBV giúp doanh nghiệp nhận diện và quản lý các rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội. Thông tin này cũng giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm thiểu lãng phí và ô nhiễm, từ đó tiết kiệm chi phí và tăng lợi nhuận.

IV. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Cam Kết Đến Công Bố 53 Ký Tự

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Trầm (2024) cho thấy cam kết của nhà quản lý hàng đầu, áp lực từ các bên liên quan và chiến lược phát triển bền vững chủ động có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ công bố thông tin PTBV của các doanh nghiệp khai thác và chế biến thủy hải sản ở vùng duyên hải miền Trung Việt Nam. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc công bố thông tin PTBV có vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa các yếu tố trên và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

4.1. Cam Kết Của Nhà Quản Lý Hàng Đầu

Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Trầm, cam kết của nhà quản lý hàng đầu là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin PTBV. Khi nhà quản lý hàng đầu thể hiện sự quan tâm và ủng hộ mạnh mẽ đối với PTBV, doanh nghiệp sẽ có động lực lớn hơn để thu thập, xử lý và công bố thông tin một cách đầy đủ và chính xác.

4.2. Áp Lực Từ Các Bên Liên Quan

Các bên liên quan như nhà đầu tư, khách hàng, nhân viên và cộng đồng địa phương ngày càng quan tâm đến các vấn đề PTBV. Áp lực từ các bên liên quan này thúc đẩy doanh nghiệp phải công bố thông tin PTBV để đáp ứng yêu cầu và duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

4.3. Chiến Lược Phát Triển Bền Vững Chủ Động

Doanh nghiệp có chiến lược phát triển bền vững chủ động thường có xu hướng công bố thông tin PTBV một cách đầy đủ và chi tiết hơn. Chiến lược này giúp doanh nghiệp xác định các mục tiêu PTBV cụ thể và theo dõi tiến độ thực hiện, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch cho các bên liên quan.

V. Hàm Ý Quản Trị và Chính Sách Về Công Bố Bền Vững 59 Ký Tự

Từ kết quả nghiên cứu, có thể rút ra một số hàm ý quan trọng cho các nhà quản trị và nhà hoạch định chính sách. Doanh nghiệp cần tăng cường cam kết của nhà quản lý hàng đầu đối với PTBV, chủ động xây dựng chiến lược PTBV và tích cực thu thập ý kiến phản hồi từ các bên liên quan. Nhà hoạch định chính sách cần xây dựng khung pháp lý và tiêu chuẩn chung về công bố thông tin PTBV, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nâng cao năng lực trong lĩnh vực này.

5.1. Nâng Cao Nhận Thức và Cam Kết Của Nhà Quản Lý

Các nhà quản lý cần được đào tạo và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của PTBV và công bố thông tin PTBV. Họ cần thể hiện sự cam kết mạnh mẽ đối với PTBV thông qua việc đặt ra các mục tiêu cụ thể, phân bổ nguồn lực và theo dõi tiến độ thực hiện.

5.2. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Bền Vững Rõ Ràng

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững rõ ràng, phù hợp với đặc thù ngành và yêu cầu của các bên liên quan. Chiến lược này cần bao gồm các mục tiêu cụ thể về kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời xác định các biện pháp thực hiện và chỉ số đánh giá.

5.3. Hoàn thiện khung pháp lý cho báo cáo phát triển bền vững

Nhà hoạch định chính sách cần xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ và rõ ràng, khuyến khích và yêu cầu các doanh nghiệp báo cáo về hoạt động phát triển bền vững. Điều này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư và bên liên quan khác đánh giá và so sánh hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp.

VI. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Báo Cáo Bền Vững 52 Ký Tự

Nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của công bố thông tin PTBV đến các khía cạnh khác của hiệu quả hoạt động doanh nghiệp như đổi mới sáng tạo, quản trị rủi ro và giá trị thương hiệu. Ngoài ra, cần có thêm nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công bố thông tin PTBV và vai trò của các bên kiểm toán độc lập trong việc đảm bảo tính xác thực của thông tin.

6.1. Tác Động Đến Đổi Mới Sáng Tạo và Quản Trị Rủi Ro

Nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của công bố thông tin PTBV đến khả năng đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Thông tin PTBV có thể giúp doanh nghiệp xác định các cơ hội và thách thức mới, từ đó thúc đẩy quá trình đổi mới và tạo ra các sản phẩm và dịch vụ bền vững hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu thêm về tác động của thông tin bền vững đến công tác quản trị rủi ro trong doanh nghiệp.

6.2. Chất Lượng Công Bố Thông Tin và Vai Trò Của Kiểm Toán

Chất lượng công bố thông tin PTBV là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hữu ích và tin cậy của thông tin. Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin và vai trò của các bên kiểm toán độc lập trong việc đảm bảo tính xác thực của thông tin. Nên tập trung vào nghiên cứu các tiêu chuẩn báo cáo và kiểm toán đảm bảo tính minh bạch và đáng tin cậy.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Kế toán (mã số 9340301) của tác giả Nguyễn Thị Thanh Trầm, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Võ Văn Nhị tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) năm 2024, mang tiêu đề: "Tác động của công bố thông tin phát triển bền vững đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung - Việt Nam".

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Khái niệm phát triển bền vững (PTBV) bắt nguồn từ Hội nghị thượng đỉnh về Môi trường và Phát triển của Liên hợp quốc tại Rio de Janeiro năm 1992, định hình sự cân bằng giữa ba mục tiêu cốt lõi: kinh tế (KT), xã hội (XH) và môi trường (MT). Đối với các doanh nghiệp (DN), công bố thông tin (CBTT) PTBV không chỉ phục vụ nghĩa vụ giải trình với các bên liên quan (BLQ) như nhà đầu tư, cơ quan quản lý và khách hàng, mà còn đem lại định hướng quản trị nội bộ nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động (HQHĐ).

Tại Việt Nam, ngành thủy hải sản giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP và chuỗi giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, hoạt động khai thác và chế biến thủy hải sản tại vùng duyên hải miền Trung đang đối mặt với các thách thức lớn như suy giảm nguồn lợi ven bờ, áp lực xử lý chất thải chế biến, tiêu thụ năng lượng - nguồn nước, an toàn vệ sinh thực phẩm và rào cản tiêu chuẩn xanh quốc tế. Trong khi Thông tư 155/2015/TT-BTC và Thông tư 96/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính đã bắt buộc các DN niêm yết (DNNY) phải CBTT về MT và XH trong báo cáo thường niên (BCTN), phần lớn các DN trong ngành có quy mô nhỏ và vừa (DNNVV) chỉ thực hiện CBTT mang tính tự nguyện, rải rác trên website, hội nghị hoặc tài liệu truyền thông.

Luận án xác định các khoảng trống nghiên cứu học thuật cụ thể:

1. Đa số các công trình quốc tế và trong nước về CBTT PTBV tập trung vào các quốc gia phát triển hoặc các DNNY quy mô lớn, thiếu vắng các khảo sát chuyên sâu về nhóm DN đặc thù ngành khai thác, chế biến thủy sản tại các thị trường mới nổi.
2. Các nghiên cứu trước phần lớn xem xét các yếu tố thuộc về đặc điểm DN (quy mô, đòn bẩy tài chính, khả năng sinh lời) hoặc bối cảnh chung, trong khi các nhân tố thuộc bối cảnh nội bộ (sự cam kết của nhà quản lý, chiến lược PTBV chủ động, áp lực từ các nhóm BLQ) chưa được chú trọng đúng mức (Aguinis và ctg, 2012; Frynas, 2016; Passetti và ctg, 2018).
3. Đa phần các nghiên cứu trước đo lường HQHĐ thuần túy qua các chỉ số tài chính kế toán hoặc thị trường, ít công trình đánh giá HQHĐ toàn diện trên cả 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường theo khung ba điểm cơ bản (TBL).
4. Thiếu hụt các nghiên cứu thực nghiệm kiểm định vai trò trung gian của CBTT PTBV trong mối quan hệ giữa các nhân tố bối cảnh nội bộ với HQHĐ đa chiều của DN.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát: Khám phá và kiểm định ảnh hưởng của CBTT PTBV đến HQHĐ của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung; kiểm định các nhân tố tác động đến CBTT PTBV; kiểm định vai trò trung gian của CBTT PTBV trong mối quan hệ giữa các nhân tố tác động và HQHĐ của DN.

Mục tiêu cụ thể:

• Thứ nhất, nghiên cứu các nhân tố tác động đến CBTT PTBV; đo lường mức độ tác động của các nhân tố này tại các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung.
• Thứ hai, nghiên cứu sự tác động của CBTT PTBV đến HQHĐ của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung.
• Thứ ba, kiểm định vai trò trung gian của CBTT PTBV trong mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến CBTT PTBV và HQHĐ của DN.

Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu 1: Các nhân tố nào tác động đến CBTT PTBV của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung, và mức độ tác động của các nhân tố này như thế nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 2: CBTT PTBV có tác động đến HQHĐ của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung hay không?
• Câu hỏi nghiên cứu 3: Có tồn tại vai trò trung gian của CBTT PTBV trong mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến CBTT PTBV và HQHĐ của DN hay không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Tác động của CBTT PTBV đến HQHĐ của DN; các nhân tố tác động đến CBTT PTBV; vai trò trung gian của CBTT PTBV trong mối quan hệ giữa các nhân tố tác động và HQHĐ.
• Phạm vi không gian: Các DN khai thác, chế biến thủy hải sản tại vùng duyên hải miền Trung Việt Nam. Luận án tích hợp cả hai phân ngành khai thác và chế biến do tính chất gắn kết hữu cơ trong chuỗi giá trị thủy sản và chuỗi cung ứng thực phẩm.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập và xử lý dữ liệu từ năm 2020 đến năm 2023.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các biến số bối cảnh nội bộ (áp lực BLQ, cam kết của nhà quản lý hàng đầu, chiến lược PTBV chủ động), mức độ CBTT PTBV và HQHĐ trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Lịch sử báo cáo PTBV trải qua bốn giai đoạn tiến hóa (Buallay, 2019): bắt đầu từ thập niên 1950 tập trung vào trách nhiệm xã hội (CSR); thập niên 1980 chuyển trọng tâm sang khía cạnh môi trường; đầu thập niên 1990 tích hợp đầy đủ ba khía cạnh kinh tế, môi trường, xã hội; và từ năm 2010 phát triển theo hướng báo cáo tích hợp (IIRC, 2019). Các khuôn khổ quốc tế tiêu biểu gồm: Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu (GRI), Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc (SDG), Khung ba điểm cơ bản (TBL), ISO 14000/ISO 14001, Lực lượng Đặc nhiệm về Tiết lộ Tài chính Liên quan đến Khí hậu (TCFD), CDP, SIGMA và DPSIR (Siew, 2015; Mónica López-Santamaría và ctg, 2021).

Về đo lường CBTT, Igalens (2005) tổng kết năm cách tiếp cận: phân tích nội dung BCTN, chỉ số ô nhiễm, đo lường tri giác qua bảng câu hỏi khảo sát, chỉ số danh tiếng và dữ liệu từ các tổ chức xếp hạng độc lập. Urquiza và ctg (2009) khẳng định số lượng CBTT phản ánh chất lượng CBTT và cần được nghiên cứu song hành cùng các yếu tố quyết định lẫn hệ quả. Dias và ctg (2018) xây dựng bộ chỉ số 25 mục cho DNNVV tại Bồ Đào Nha; Singh và ctg (2021) thiết lập bộ chỉ số 47 mục (5 KT, 19 MT, 23 XH) cho DNNVV sản xuất tại Ấn Độ. Venancio Tauringana (2021) chỉ ra các rào cản chính khiến các nước đang phát triển chậm áp dụng báo cáo PTBV là thiếu chuyên môn, thiếu đào tạo và thái độ/niềm tin tiêu cực của nhà quản lý.

Về thực hành công bố, các công trình tại các nước phát triển như Pháp (Sobczak và Martins, 2010), Ba Lan (Świderska và Raulinajtys-Grzybek, 2017), Ý (Doni và ctg, 2019), Bồ Đào Nha (Carmo và Ribeiro, 2022) ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tự nguyện sang bắt buộc theo Chỉ thị 95/2014/EU. Tại các nước đang phát triển, Sumiani và ctg (2007) khảo sát 50 DN đại chúng Malaysia; Wijesinghe (2012) và Nuskiya và ctg (2021) nghiên cứu tại Sri Lanka; Anugerah và ctg (2018) cùng Juniati và ctg (2022) phân tích tại Indonesia; Ding và ctg (2022) nghiên cứu chính sách tín dụng xanh và chất lượng CBTT MT tại Trung Quốc.

Về các nhân tố ảnh hưởng, Waris và ctg (2017) phân loại thành ba nhóm: bối cảnh chung, bối cảnh nội bộ và đặc điểm DN. Các nghiên cứu xem xét bối cảnh chung gồm Adam (2002), Carroll (1979), Campbell (2007), Belal và Owen (2007), Huang và Kung (2010). Về bối cảnh nội bộ, Passetti và ctg (2018), Cho và ctg (2012), Clarkson và ctg (2008), Rezaee (2016), Arif và ctg (2021), Chithambo và ctg (2022) phân tích vai trò của cam kết quản lý, chiến lược chủ động và áp lực từ các nhóm BLQ. Về đặc điểm DN, các công trình khảo sát đòn bẩy tài chính (Meek và ctg, 1995; Hossain và ctg, 1995; Akhtaruddin và ctg, 2009; Platonova và ctg, 2018), quy mô thành viên HĐQT (Barako và Brown, 2008) và quy mô DN (Saleh và ctg, 2011; Jitaree, 2015; Kumar và ctg, 2021).

Về ảnh hưởng đến HQHĐ, hướng tác động thuận chiều được ủng hộ bởi Saleh và ctg (2011), Dewi và Monalisa (2016), Trang và Yekini (2014), Usman và Amran (2015), Longoni và Cagliano (2018), Margolis và Walsh (2003), Uwuigbe và Egbide (2012), Jadhav và ctg (2022), Sreepriya và ctg (2023). Ngược lại, Reverte (2012), Lee và ctg (2013) ghi nhận tác động tiêu cực do chi phí tuân thủ; Preston và O'Bannon (1997) giải thích qua giả thuyết chủ nghĩa cơ hội quản lý; Khemir và Baccouche (2010), Sutantoputra (2012), Buallay (2019) ghi nhận mối quan hệ không có ý nghĩa thống kê ở một số ngành nhất định.

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, các nghiên cứu về khuôn khổ và chỉ số đo lường gồm Phạm Thị Minh Hồng (2018), Huỳnh Lợi và Ánh Nguyệt (2023), Nguyễn Hồng Nga (2022), Nguyễn Thị Thu Nguyệt (2021 - bộ chỉ số 32 mục: 2 KT, 12 MT, 18 XH), Nguyễn Văn Linh (2022 - bộ chỉ số theo GRI 4 với trọng số: đầy đủ 45%, tin cậy 40%, trình bày 15%).

Về thực trạng công bố, các khảo sát của PwC Việt Nam (2019, 2023), KPMG (2022), Châu Thị Lệ Duyên và Huỳnh Trường Thọ (2015), Hà Thị Thủy (2019), Lê Ngọc Mỹ Hằng (2020), Ngô Quang Tuấn (2021 - khảo sát ngành thực phẩm), Trần Thị Thanh Huyền và Nguyễn Thị Mai Hương (2021 - ngành ngân hàng), Trần Ngọc Hùng và Nguyễn Thị Thúy Hạnh (2021), Lê Anh Tuấn (2022) đều chỉ ra rằng mức độ CBTT MT và XH còn rất hạn chế, chủ yếu lồng ghép trong BCTN, thiếu tính chuẩn hóa và tập trung nhiều vào hoạt động từ thiện cộng đồng hơn là các chỉ tiêu kỹ thuật môi trường. Về đo lường HQHĐ, Nguyen Thanh Lam (2019) đã áp dụng lý thuyết ba điểm cơ bản TBL vào khối DNNVV.

Hướng nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu (Quốc tế)	Tác giả tiêu biểu (Việt Nam)	Trọng tâm phân tích
Khuôn khổ & Chỉ số CBTT	Siew (2015), Igalens (2005), Dias và ctg (2018), Singh và ctg (2021)	Nguyễn Thị Thu Nguyệt (2021), Nguyễn Văn Linh (2022)	Chuẩn mực GRI, TBL, ISO 14000; bộ chỉ mục nhị phân và đa chiều.
Thực hành CBTT PTBV	Doni và ctg (2019), Carmo và Ribeiro (2022), Sumiani và ctg (2007)	Phạm Thị Minh Hồng (2018), Hà Thị Thủy (2019), Ngô Quang Tuấn (2021)	Đánh giá thực trạng công bố lồng ghép so với báo cáo độc lập.
Nhân tố ảnh hưởng CBTT	Waris và ctg (2017), Passetti và ctg (2018), Chithambo và ctg (2022)	Châu Thị Lệ Duyên và Huỳnh Trường Thọ (2015), Lê Anh Tuấn (2022)	Phân định nhóm nhân tố bối cảnh chung, nội bộ và đặc điểm DN.
Tác động đến HQHĐ	Saleh và ctg (2011), Buallay (2019), Jadhav và ctg (2022)	Nguyen Thanh Lam (2019), Hà Thị Thủy (2020)	Mối liên hệ giữa CBTT với hiệu quả tài chính và hiệu quả TBL.

Vị trí và khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Luận án định vị nghiên cứu vào nhóm DN khai thác, chế biến thủy hải sản tại vùng duyên hải miền Trung Việt Nam, kết hợp lý thuyết thể chế và lý thuyết nguồn lực để kiểm định đồng thời các nhân tố thúc đẩy nội bộ (cam kết lãnh đạo, chiến lược chủ động, áp lực BLQ), đo lường mức độ CBTT PTBV và đánh giá tác động lan tỏa đến HQHĐ toàn diện (kinh tế, môi trường, xã hội), đồng thời kiểm định vai trò trung gian của biến số CBTT PTBV bằng mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm nghiên cứu

Luận án vận dụng năm lý thuyết nền tảng trong kế toán và quản trị để xây dựng khung phân tích:

1. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Giải thích áp lực từ các nhóm BLQ (cơ quan quản lý, khách hàng, cộng đồng, nhà đầu tư, nhân viên) buộc DN phải đáp ứng các kỳ vọng xã hội và môi trường thông qua việc minh bạch hóa thông tin.
2. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory): Luận giải việc DN CBTT PTBV nhằm thiết lập và duy trì tính hợp pháp cho các hoạt động sản xuất kinh doanh trong khuôn khổ các chuẩn mực xã hội.
3. Lý thuyết thông tin hữu ích cho việc ra quyết định (Decision Usefulness Theory): Khẳng định thông tin PTBV cung cấp cơ sở dữ liệu phi tài chính thiết yếu giúp các BLQ đưa ra quyết định kinh tế và phân bổ nguồn lực chính xác.
4. Lý thuyết quan điểm dựa trên nguồn lực (Resource-Based View Theory - RBVT): Coi năng lực quản trị môi trường, cam kết của ban lãnh đạo và chiến lược PTBV chủ động là những nguồn lực vô hình đặc thù, khó sao chép, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững và cải thiện HQHĐ.
5. Lý thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB): Giải thích nhận thức và thái độ cam kết của nhà quản lý hàng đầu thúc đẩy ý định và hành vi thực thi chiến lược PTBV cũng như hoạt động CBTT ra bên ngoài.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Thông tin phát triển bền vững & Công bố thông tin phát triển bền vững: Việc công khai các dữ liệu kinh tế, môi trường và xã hội thông qua BCTN, báo cáo PTBV độc lập hoặc các phương tiện truyền thông chính thức.
• Cam kết của nhà quản lý hàng đầu (Top Management's Commitment): Mức độ ưu tiên, nhận thức và sự sẵn sàng phân bổ nguồn lực của ban lãnh đạo cấp cao cho các chương trình phát triển bền vững.
• Áp lực của các bên liên quan (Stakeholder Pressure):* Các yêu cầu, đòi hỏi từ cơ quan nhà nước, khách hàng xuất khẩu, cộng đồng địa phương và đối tác tài chính.
• Chiến lược phát triển bền vững chủ động (Proactive Sustainability Strategy): Việc DN chủ động tích hợp các biện pháp bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội vào quy trình vận hành trước khi bị bắt buộc bởi luật pháp.
• Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (Corporate Performance): Được tiếp cận theo Khung ba điểm cơ bản (TBL) và Thẻ điểm cân bằng bền vững (SBSC - Hubbard, 2009; Kerr và ctg, 2015), bao gồm ba thành phần: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường.

Giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất

Luận án đề xuất các nhóm giả thuyết nghiên cứu chính:

• Nhóm giả thuyết về các nhân tố ảnh hưởng: Áp lực của các BLQ, Cam kết của nhà quản lý hàng đầu và Chiến lược PTBV chủ động có tác động cùng chiều (+) đến CBTT PTBV của DN; Áp lực của các BLQ và Cam kết của nhà quản lý hàng đầu có tác động cùng chiều (+) đến Chiến lược PTBV chủ động.
• Nhóm giả thuyết về tác động của CBTT PTBV: Mức độ CBTT PTBV có tác động cùng chiều (+) đến HQHĐ của DN (gồm hiệu quả kinh tế, hiệu quả môi trường và hiệu quả xã hội).
• Nhóm giả thuyết về vai trò trung gian: CBTT PTBV đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa Áp lực các BLQ, Cam kết của nhà quản lý hàng đầu, Chiến lược PTBV chủ động với HQHĐ của DN.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp kỹ thuật định tính và định lượng:

1. Phương pháp nghiên cứu định tính:

   • Kỹ thuật: Phỏng vấn sâu chuyên gia (nhà quản lý DN thủy sản, nhà khoa học, cơ quan quản lý).
   • Quy trình: Thực hiện quy trình dịch thuật - dịch ngược thang đo quốc tế sang tiếng Việt, thảo luận chuyên gia nhằm điều chỉnh các thang đo nháp cho phù hợp với đặc thù chuỗi giá trị khai thác và chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung.
   • Mục đích: Hoàn thiện mô hình nghiên cứu, xác định nội dung các biến quan sát và cấu trúc bảng câu hỏi khảo sát chính thức.

2. Phương pháp nghiên cứu định lượng:

   • Nghiên cứu định lượng sơ bộ: Thực hiện khảo sát thử nghiệm trên mẫu $n = 100$ nhà quản lý DN thủy sản. Sử dụng phần mềm SPSS để kiểm định sơ bộ độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) thông qua kiểm định KMO, kiểm định Bartlett và phương sai trích.
   • Nghiên cứu định lượng chính thức: Khảo sát trên mẫu $n = 211$ nhà quản lý tại các DN khai thác, chế biến thủy hải sản thuộc các tỉnh/thành vùng duyên hải miền Trung.
   • Công cụ và kỹ thuật phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS và SmartPLS 3 để thực hiện mô hình hóa phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM).
   • Quy trình phân tích PLS-SEM:
     • Kiểm định mô hình đo lường (Giai đoạn 1 và Giai đoạn 2): Đánh giá hệ số tải ngoài (Outer loadings), độ tin cậy nhất quán nội tại (Cronbach's Alpha, Độ tin cậy tổng hợp CR), giá trị hội tụ (Phương sai trích trung bình AVE), giá trị phân biệt (Tiêu chí Fornell-Larcker và tỷ số Heterotrait-Monotrait HTMT).
     • Kiểm định mô hình cấu trúc: Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số phóng đại phương sai VIF), hệ số xác định ($R^2$ và $R^2$ hiệu chỉnh), hệ số tác động ($f^2$), khả năng dự báo ($Q^2$ và $Q^2_predict$), kiểm định mức ý nghĩa của các trọng số đường dẫn (Path coefficients) cho các tác động trực tiếp và tác động trung gian (Indirect effects) qua kỹ thuật Bootstrapping.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần Mở đầu

Phần Mở đầu trình bày bối cảnh quốc tế và thực tiễn ngành thủy sản Việt Nam sau đại dịch Covid-19 và trong khuôn khổ Đề án phát triển ngành chế biến thủy sản giai đoạn 2021-2030 của Thủ tướng Chính phủ. Xác lập rõ lý do chọn đề tài, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi không gian (vùng duyên hải miền Trung), phạm vi thời gian (2020-2023), phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, ý nghĩa khoa học và bố cục 5 chương của luận án.

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 7 chủ đề nhánh:

1. Khuôn khổ lập báo cáo PTBV (GRI, TBL, IIRC, ISO 14000).
2. Chỉ số đo lường mức độ CBTT PTBV (phương pháp phân tích nội dung, chỉ số nhị phân 0-1, thang đo Likert).
3. Chấp nhận CBTT PTBV (động lực và rào cản về nguồn nhân lực, chi phí, công nghệ).
4. Thực hành CBTT PTBV tại các nước phát triển (EU, Pháp, Ý, Bồ Đào Nha, Ba Lan) và các nước đang phát triển (Malaysia, Indonesia, Sri Lanka, Trung Quốc).
5. Hiệu quả hoạt động của DN trên quan điểm PTBV (sự tích hợp giữa TBL và SBSC).
6. Các nhân tố ảnh hưởng đến CBTT PTBV (phân nhóm theo bối cảnh chung, bối cảnh nội bộ và đặc điểm DN).
7. Ảnh hưởng của CBTT PTBV đến HQHĐ của DN (các luồng bằng chứng thuận chiều, nghịch chiều và trung tính). Chương này kết luận bằng sơ đồ phân nhóm nhân tố và bảng tổng hợp khe hổng nghiên cứu, làm cơ sở lý luận vững chắc cho đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 phân tích sâu sắc các khái niệm nghiên cứu: bản chất của thông tin PTBV, hoạt động CBTT và mức độ CBTT, khái niệm HQHĐ bền vững. Luận giải chi tiết cách thức vận dụng 5 lý thuyết nền (Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết hợp pháp, Lý thuyết thông tin hữu ích, Lý thuyết RBVT và Lý thuyết TPB).

Chương này phân tích đặc thù của chuỗi giá trị ngành khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung (rác thải nuôi trồng, chi phí xử lý nước thải chế biến, việc làm cho ngư dân, kiểm soát an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc đánh bắt theo quy định IUU). Từ đó, tác giả thiết lập mô hình nghiên cứu đề xuất gồm các mối quan hệ tác động trực tiếp và gián tiếp giữa 5 cấu trúc khái niệm: Áp lực BLQ, Cam kết nhà quản lý hàng đầu, Chiến lược PTBV chủ động, CBTT PTBV và Hiệu quả hoạt động (kinh tế, môi trường, xã hội).

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu chuẩn tắc qua 2 giai đoạn:

• Thiết kế nghiên cứu định tính: Phỏng vấn chuyên gia, dịch thuật và hoàn thiện các thang đo biến tiềm ẩn (Thang đo Cam kết nhà quản lý hàng đầu, Thang đo Áp lực các BLQ, Thang đo Chiến lược PTBV chủ động, Thang đo CBTT PTBV và Thang đo HQHĐ 3 khía cạnh).
• Thiết kế nghiên cứu định lượng sơ bộ: Mẫu $n = 100$, phân tích Cronbach's Alpha và EFA trên SPSS nhằm sàng lọc các biến quan sát không đạt yêu cầu.
• Thiết kế nghiên cứu định lượng chính thức: Mẫu $n = 211$, mô tả kỹ thuật chọn mẫu, cơ cấu phiếu khảo sát, phương pháp làm sạch dữ liệu sơ cấp.
• Thiết lập quy trình phân tích PLS-SEM trên SmartPLS 3: Phân định mô hình đo lường bậc 1 và bậc 2, tiêu chí đánh giá Fornell-Larcker, HTMT, VIF, $R^2$, $f^2$, $Q^2$, quy trình phân tích tác động trực tiếp và tác động trung gian gián tiếp.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 4 mở đầu bằng bức tranh thực trạng kinh tế - xã hội - môi trường vùng duyên hải miền Trung và thực tiễn thực hành CBTT của các DN thủy sản trong vùng (chủ yếu là CBTT tự nguyện, lồng ghép BCTN hoặc qua website, thiếu báo cáo chuyên biệt).

Tiếp đó, chương trình bày chi tiết các kết quả phân tích định lượng:

• Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu sơ bộ ($n = 100$) và mẫu chính thức ($n = 211$) về đặc điểm DN (quy mô vốn, lao động, loại hình hoạt động khai thác/chế biến) và đặc điểm đối tượng khảo sát (vị trí quản lý, thâm niên).
• Kết quả kiểm định mô hình đo lường giai đoạn 1 và giai đoạn 2: Tất cả các hệ số tải ngoài (Outer loadings) đều đạt mức tiêu chuẩn; độ tin cậy nhất quán nội tại (Cronbach's Alpha và CR) đều vượt ngưỡng 0,7; giá trị hội tụ (AVE) đạt trên 0,5; giá trị phân biệt thỏa mãn cả hai tiêu chí Fornell-Larcker và HTMT (< 0,85 hoặc < 0,90).
• Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc PLS-SEM:
  • Hệ số VIF của các biến đều nhỏ hơn ngưỡng quy định, chứng minh không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
  • Đánh giá hệ số xác định $R^2$, hệ số tác động $f^2$ và chỉ số năng lực dự báo $Q^2$, $Q^2_predict$ khẳng định mô hình có độ thích ứng và khả năng dự báo tốt.
  • Kiểm định giả thuyết tác động trực tiếp: Áp lực của các BLQ, Cam kết của nhà quản lý hàng đầu và Chiến lược PTBV chủ động đều có tác động tích cực (+) có ý nghĩa thống kê đến CBTT PTBV. Đồng thời, mức độ CBTT PTBV tác động tích cực (+) có ý nghĩa thống kê đến HQHĐ của DN. Áp lực BLQ và Cam kết của nhà quản lý cũng tác động tích cực đến việc hình thành Chiến lược PTBV chủ động.
  • Kiểm định giả thuyết tác động trung gian: CBTT PTBV đóng vai trò trung gian có ý nghĩa thống kê trong mối quan hệ giữa Áp lực BLQ với HQHĐ, giữa Cam kết nhà quản lý hàng đầu với HQHĐ, và giữa Chiến lược PTBV chủ động với HQHĐ của DN.
• Bàn luận kết quả: Tác giả so sánh, đối chiếu kết quả thực nghiệm với các công trình quốc tế và trong nước trước đây, làm rõ tính tương đồng cũng như các nét đặc thù của bối cảnh doanh nghiệp thủy sản miền Trung Việt Nam.

Chương 5: Kết luận và hàm ý

Chương 5 đúc kết các phát hiện cốt lõi từ kết quả nghiên cứu định tính và định lượng. Dựa trên cơ sở thực nghiệm, tác giả đề xuất hệ thống hàm ý:

1. Hàm ý nghiên cứu (lý luận): Bổ sung bằng chứng thực nghiệm về mô hình tích hợp các yếu tố bối cảnh nội bộ và đo lường HQHĐ theo TBL/SBSC tại một ngành kinh tế biển đặc thù ở quốc gia đang phát triển.
2. Hàm ý quản trị đối với các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung: Nâng cao nhận thức và cam kết của lãnh đạo cấp cao; chủ động xây dựng chiến lược PTBV dài hạn gắn với chuyển đổi xanh; thiết lập quy trình thu thập, ghi nhận và CBTT PTBV một cách bài bản nhằm gia tăng uy tín, đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế và nâng cao hiệu quả toàn diện.
3. Hàm ý chính sách đối với cơ quan nhà nước và các bên liên quan: Hoàn thiện khung khổ pháp lý, ban hành hướng dẫn chi tiết về CBTT PTBV phù hợp với quy mô DNNVV ngành thủy sản; xây dựng cơ chế khuyến khích tài chính xanh và hỗ trợ đào tạo năng lực lập báo cáo bền vững.
4. Trình bày các hạn chế về cỡ mẫu, phạm vi địa lý và đề xuất các hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Phần Kết luận chung

Phần Kết luận chung tóm lược toàn bộ công trình, khẳng định luận án đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, đóng góp thiết thực cho cả lý luận kế toán quản trị và thực tiễn phát triển bền vững ngành thủy hải sản miền Trung.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và học thuật

1. Luận án làm sáng tỏ và mở rộng khung lý thuyết về mối quan hệ giữa các nhân tố bối cảnh nội bộ (cam kết nhà quản lý hàng đầu, chiến lược PTBV chủ động), áp lực từ các nhóm BLQ với hành vi CBTT PTBV và HQHĐ của DN.
2. Vận dụng tích hợp thành công năm lý thuyết nền tảng (Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết hợp pháp, Lý thuyết thông tin hữu ích, Lý thuyết RBVT và Lý thuyết TPB) vào việc giải thích cơ chế dẫn truyền tác động trong ngành khai thác, chế biến thủy hải sản.
3. Xây dựng, hiệu chỉnh và kiểm định thành công hệ thống thang đo đo lường các khái niệm nghiên cứu (Cam kết lãnh đạo, Áp lực BLQ, Chiến lược chủ động, Mức độ CBTT PTBV và Hiệu quả hoạt động đa chiều TBL) thích ứng với điều kiện thực tế của các DN tại Việt Nam.
4. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định vai trò trung gian của CBTT PTBV trong việc chuyển hóa các động lực bên ngoài và nguồn lực nội bộ thành kết quả hoạt động toàn diện của tổ chức.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

1. Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về thực trạng thực hành CBTT PTBV của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản tại vùng duyên hải miền Trung - một địa bàn trọng điểm kinh tế biển nhưng trước đây chưa được khảo sát đầy đủ.
2. Chứng minh thực nghiệm cho các nhà quản trị thấy rằng việc đầu tư nguồn lực cho cam kết PTBV, xây dựng chiến lược chủ động và minh bạch hóa thông tin PTBV không phải là gánh nặng chi phí thuần túy, mà là công cụ gia tăng HQHĐ trên cả ba phương diện kinh tế, môi trường và xã hội.
3. Đề xuất nhóm giải pháp quản trị cho DN thủy sản:
   • Tích hợp tiêu chí PTBV vào hệ thống đánh giá hiệu quả nội bộ và thẻ điểm cân bằng SBSC.
   • Đầu tư công nghệ chế biến thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu nước thải.
   • Chủ động công bố thông tin về an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ nguồn nguyên liệu và chính sách an sinh xã hội cho người lao động, ngư dân.
4. Đề xuất nhóm kiến nghị chính sách đối với cơ quan quản lý:
   • Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần phối hợp ban hành sổ tay hướng dẫn CBTT PTBV dành riêng cho khối DNNVV thủy sản.
   • Phát triển hệ sinh thái tín dụng xanh, ưu đãi lãi suất cho các DN thực hiện tốt báo cáo và thực hành PTBV.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào nội dung được trình bày trong luận án, các hạn chế và hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo bao gồm:

• Hạn chế về phạm vi không gian và đối tượng: Nghiên cứu chỉ tập trung khảo sát các DN khai thác, chế biến thủy hải sản tại vùng duyên hải miền Trung. Do đó, tính đại diện để khái quát hóa cho toàn bộ các DN thủy hải sản trên phạm vi toàn quốc (như vùng Đồng bằng sông Cửu Long hoặc các tỉnh phía Bắc) còn có sự giới hạn nhất định.
• Hạn chế về nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng chủ yếu dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát cảm nhận của các nhà quản lý trong giai đoạn 2020-2023. Mặc dù đã kiểm định độ tin cậy và giá trị thang đo nghiêm ngặt, việc kết hợp thêm dữ liệu thứ cấp từ BCTC kiểm toán và BCTN trong chuỗi thời gian dài hơn sẽ giúp củng cố tính khách quan.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát sang các vùng kinh tế trọng điểm thủy sản khác tại Việt Nam để so sánh sự khác biệt theo vùng địa lý.
  • Mở rộng mô hình nghiên cứu bằng việc xem xét thêm các biến điều tiết (như quy mô DN, đòn bẩy tài chính, áp lực cạnh tranh quốc tế hoặc cơ chế quản trị công ty).
  • Áp dụng các phương pháp phân tích chuỗi thời gian kết hợp dữ liệu bảng khi hệ thống CBTT PTBV của các DNNVV tại Việt Nam trở nên chuẩn hóa và đồng bộ hơn.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo chuyên môn sâu sắc cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán, Quản trị kinh doanh:

  • Là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình thực hiện nghiên cứu hỗn hợp (kết hợp phỏng vấn chuyên gia định tính và phân tích định lượng PLS-SEM bậc cao).
  • Cung cấp cơ sở lý luận chi tiết về việc kết hợp khung TBL, Thẻ điểm cân bằng bền vững (SBSC) và hệ thống thang đo đo lường CBTT PTBV trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển.

• Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp khai thác, chế biến thủy hải sản:

  • Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược PTBV chủ động, thiết lập kênh CBTT minh bạch nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu sang các thị trường khó tính (như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản).
  • Giúp ban lãnh đạo nhận thức rõ vai trò của cam kết nội bộ và cách thức sử dụng thông tin PTBV để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế song hành cùng trách nhiệm xã hội và môi trường.

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách:

  • Cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ việc hoàn thiện các quy định, thông tư hướng dẫn CBTT phi tài chính cho cộng đồng DNNVV tại Việt Nam.
  • Hỗ trợ xây dựng các chính sách khuyến khích kinh tế biển bền vững gắn liền với Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu sử dụng mẫu khảo sát định lượng chính thức gồm bao nhiêu đối tượng và được xử lý bằng kỹ thuật nào?
Nghiên cứu định lượng chính thức được thực hiện trên mẫu $n = 211$ nhà quản lý tại các DN khai thác, chế biến thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung. Dữ liệu sơ cấp được xử lý bằng phần mềm SPSS và phần mềm SmartPLS 3 với kỹ thuật mô hình hóa phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) qua hai giai đoạn đánh giá mô hình đo lường và mô hình cấu trúc.

2. Các nhân tố bối cảnh nội bộ nào được chứng minh là có tác động đến công bố thông tin phát triển bền vững trong luận án?
Ba nhân tố trọng tâm được kiểm định gồm: (1) Áp lực của các bên liên quan, (2) Cam kết của nhà quản lý hàng đầu đối với phát triển bền vững, và (3) Chiến lược phát triển bền vững chủ động. Kết quả thực nghiệm khẳng định cả ba nhân tố đều có tác động tích cực cùng chiều đến mức độ CBTT PTBV của DN; đồng thời Áp lực BLQ và Cam kết nhà quản lý cũng tác động tích cực đến Chiến lược PTBV chủ động.

3. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được luận án đo lường trên những khía cạnh cụ thể nào?
Khác với các nghiên cứu truyền thống chỉ đo lường hiệu quả tài chính kế toán, luận án tiếp cận HQHĐ của DN trên ba khía cạnh toàn diện theo Khung ba điểm cơ bản (TBL) và Thẻ điểm cân bằng bền vững (SBSC), bao gồm: Hiệu quả kinh tế (Economic Performance), Hiệu quả xã hội (Social Performance) và Hiệu quả môi trường (Environmental Performance).

4. Luận án đã chứng minh vai trò trung gian của biến số công bố thông tin phát triển bền vững như thế nào?
Thông qua kỹ thuật phân tích tác động gián tiếp (Bootstrapping) trên PLS-SEM, luận án chứng minh CBTT PTBV đóng vai trò trung gian có ý nghĩa thống kê trong mối quan hệ giữa Áp lực của các BLQ với HQHĐ, giữa Cam kết của nhà quản lý hàng đầu với HQHĐ, và giữa Chiến lược PTBV chủ động với HQHĐ của các DN khai thác, chế biến thủy hải sản.

5. Điểm khác biệt cơ bản về thực hành công bố thông tin giữa DNNY và DNNVV ngành thủy sản vùng duyên hải miền Trung là gì?
Đối với các DNNY trên thị trường chứng khoán, việc CBTT PTBV là bắt buộc theo Thông tư 155/2015/TT-BTC và Thông tư 96/2020/TT-BTC (phần lớn lồng ghép trong BCTN). Trong khi đó, các DNNVV trong vùng thực hiện CBTT hoàn toàn tự nguyện, thông tin mang tính chất rải rác trên website, hội thảo, tài liệu truyền thông hoặc mạng xã hội, chưa có báo cáo độc lập và thiếu tính chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế như GRI.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Thanh Trầm đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu đề ra thông qua quy trình nghiên cứu hỗn hợp chuẩn mực, kết hợp lý thuyết kế toán hiện đại với thực tiễn ngành thủy hải sản vùng duyên hải miền Trung. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc khẳng định cam kết của ban quản lý, áp lực từ các bên liên quan và chiến lược chủ động có tác động tích cực thúc đẩy công bố thông tin phát triển bền vững, qua đó nâng cao toàn diện hiệu quả hoạt động kinh tế, xã hội và môi trường của doanh nghiệp. Đây là công trình học thuật có giá trị tham khảo cao về mặt phương pháp luận nghiên cứu cấu trúc PLS-SEM cũng như cung cấp nhiều hàm ý quản trị và kiến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình phát triển kinh tế biển bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hội nghị thượng đỉnh về Môi trường và Phát triển của Liên hợp quốc được tổ chức ở Rio de Janeiro vào năm 1992 đã có một chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỷ XXI, theo đó, phát triển bền vững (PTBV) là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”. Quan niệm về PTBV trên bình diện quốc tế có được sự thống nhất chung đó là phát triển dựa trên ba mục tiêu chính gồm PTBV về kinh tế (KT); xã hội (XH) và về môi trường (MT). Tương ứng với ba mục tiêu vừa nêu, nội dung thông tin PTBV gồm thông tin KT, thông tin MT và thông tin XH.

Cùng với các thông tin liên quan đến quản trị hoạt động kinh doanh và quản trị tài chính doanh nghiệp (DN), thì thông tin về PTBV ngày càng được các bên liên quan (BLQ) như nhà đầu tư, khách hàng, cơ quan quản lý, … quan tâm, đòi hỏi các DN phải minh bạch, công khai, và công bố để đánh giá hiệu quả và trách nhiệm xã hội (TNXH), MT trong hoạt động của DN (Sumiani và cộng sự, 2007). Công bố thông tin (CBTT) về PTBV không chỉ giúp DN củng cố hình ảnh (lợi ích bên ngoài) mà còn đem lại những thay đổi mang tính định hướng cho các hoạt động của DN (lợi ích bên trong) (H. Yekini, 2014, Usman và Amran, 2015). Kết quả của nhiều nghiên cứu trước cũng cho thấy DN nào quản lý tốt khía cạnh bền vững thì thường thành công về mặt tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động (HQHĐ) của DN (Pajuelo Moreno, 2019).

Do đó, ngày càng có nhiều DN quyết định CBTT PTBV bằng nhiều hình thức công bố khác nhau như công bố tích hợp thông tin trong báo cáo thường niên (BCTN), công bố trên trang thông tin điện tử của DN hay CBTT một cách độc lập thông qua báo cáo PTBV. Đối với bối cảnh các nước đang phát triển, số lượng quốc gia và số lượng tổ chức từ các quốc gia công bố báo cáo PTBV ngày càng tăng, riêng ở châu Á từ năm 2014 đến năm 2019 đã tăng 531 tổ chức CBTT PTBV (V. Các giá trị mà thông tin về PTBV mang lại cho DN đã góp phần thu hút sự chú ý của các học giả tiến hành nghiên cứu về mảng đề tài này. Kết quả đã có nhiều công trình về CBTT PTBV được thực hiện, như nghiên cứu thực trạng CBTT PTBV (Fifka, 2013; Châu Thị Lệ Duyên và Huỳnh Trường Thọ, 2015; Carmo và Ribeiro, 2022, Carnini Pulino 2 và cộng sự, 2022…), về các nhân tố ảnh hưởng đến CBTT PTBV (Adam, 2002; Campbell, 2007; Muthuri và Gilbert, 2011; Akhtaruddin và cộng sự, 2009; Platonova và cộng sự, 2018; …), và về ảnh hưởng của CBTT PTBV đến hiệu quả của DN (Reverte, 2012; Trang và Yekini, 2014; Usman và Amran, 2015; Hà Thị Thủy, 2020, …).

Kết quả cho thấy phần lớn các công trình về PTBV, CBTT PTBV tập trung ở các nước phát triển nhiều hơn là nước đang phát triển (Carnini Pulino và cộng sự, 2022). Riêng tại Việt Nam (VN), đối với các DN chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK), hiện chưa có hướng dẫn cụ thể, và quy định về bắt buộc CBTT nói chung và thông tin PTBV nói riêng. Còn đối với các DN niêm yết (DNNY) trên TTCK thì sự ra đời của Thông tư số 155/2015/TT-BTC ngày 06 tháng 10 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn CBTT trên TTCK và mới đây là thông tư 96/2020/TT-BTC về hướng dẫn CBTT trên TTCK thay thế thông tư 155/2015/TT-BTC thì việc CBTT KT, XH, MT trong báo cáo thường niên là bắt buộc đối với các DN này, tuy nhiên, thông tin PTBV công bố ra bên ngoài còn rải rác, chưa tập trung, chưa rõ ràng, thiếu tính chuẩn hoá. Urquiza và công sự (2009) cũng nhấn mạnh rằng trong tương lai cần phải nghiên cứu thêm về các yếu tố quyết định/ ảnh hưởng đến CBTT và hậu quả của việc CBTT vì điều này có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng chỉ số CBTT.

Về các nhân tố ảnh hưởng đến CBTT PTBV, kết quả của các nghiên cứu trước đã chia thành ba nhóm chính gồm nhân tố thuộc về bối cảnh chung (như quy định pháp lý, văn hóa quốc gia,…); các nhân tố thuộc về bối cảnh nội bộ của DN (phong cách lãnh đạo, đặc điểm văn hóa tổ chức, sự nhận thức của nhà quản lý (NQL) về PTBV, cam kết của NQL đối với PTBV, chiến lược PTBV chủ động,…); và nhân tố thuộc về đặc điểm DN (quy mô DN, khả năng sinh lời, đòn bẩy tài chính, đặc điểm quản trị DN, số lượng thành viên HĐQT, chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc, lĩnh vực hoạt động của DN,…) (Waris và cộng sự, 2017). Các học giả sử dụng đa dạng các lý thuyết nền như lý thuyết áp lực các BLQ (Huang và Kung, 2010; Michelon và Parbonetti, 2012; Chiu và Wang, 2015; …), lý thuyết hợp pháp (Haniffa và cộng sự, 2005; Sukhonos và Makarenko, 2017; …) nhằm giải thích lý do, động lực, hay các nhân tố tác động đến CBTT. Nhưng Aguinis và ctg (2012); Frynas (2016) cho rằng nghiên cứu về các yếu tố bối cảnh nội bộ ảnh hưởng đến CBTT PTBV vẫn chưa được chú trọng, do đó, họ kêu gọi cần có nhiều nghiên cứu trong tương lai nên tập trung 3 vào vấn đề này. Kế đến, CBTT PTBV bao gồm ba khía cạnh KT, XH và MT, nhưng theo tìm hiểu của tác giả, phần lớn các công trình hiện nay tập trung nhiều hơn vào khía cạnh thông tin XH mà nguyên nhân có thể xuất phát từ việc báo cáo thông tin XH là giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành báo cáo PTBV.

Ngành thủy sản là ngành KT quan trọng trong nền KT VN (Hoang, 2021). Dịch Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới mọi lĩnh vực của nền KT nói chung cũng như ngày thủy sản nói riêng, nhưng nhờ những thành công lớn trong việc phòng chống dịch bệnh, duy trì hoạt động SXKD mà tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2021 ước tính tăng 2,56% so với năm 2020. Trong mức tăng chung của toàn nền KT, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,27%, đóng góp 15,7% vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền KT. Sản lượng thủy sản năm 2021 ước đạt 8.792,5 nghìn tấn, tăng 1,8% so năm 2020.

Sản lượng thủy sản nuôi trồng ước đạt 4.855,4 nghìn tấn, tăng 2,5%; trong đó sản lượng cá nuôi trồng ước đạt 3.300 nghìn tấn, tăng 1,1%; sản lượng tôm nuôi trồng ước đạt 996,3 nghìn tấn, tăng 5,5%. Sản lượng thủy sản khai thác biển năm 2021 ước tính đạt 3.740,2 nghìn tấn, tăng 1,1% (Niên giám thống kê, 2021). Nhưng, bên cạnh những thành tựu nêu trên, ngành thủy sản vẫn đang bộc lộ nhiều tồn tại, bất cập như khai thác thủy sản biển đang giảm dần hoạt động khai thác ven bờ, kém hiệu quả nhằm bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản biển, thiếu trách nhiệm với sản phẩm, xử lý MT, áp lực của các vấn đề XH trong kinh doanh, … Từ năm 2021 ngành thủy sản bước vào một giai đoạn mới, ngành đặt ra nhiều định hướng, mục tiêu phát triển mới, đặc biệt là đề án phát triển ngành chế biến thủy sản giai đoạn 2021-2030 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã đặt rõ mục tiêu, phát triển chế biến thủy sản VN theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững, đáp ứng được nhu cầu, quy định của thị trường tiêu thụ; nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp tục hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu; phấn đấu đưa VN trở thành trung tâm chế biến thủy sản và đứng trong số 5 nước hàng đầu thế giới vào năm 2030. Như vậy, với nhu cầu phát triển và đòi hỏi chất lượng ngày càng cao, hoạt động của ngành thủy sản cần có sự tham gia của nhiều BLQ, điều này đã làm mối quan hệ giữa các chủ thể trong ngành ngày càng chặt chẽ hơn.

Một số đặc thù riêng của DN khai thác, chế biến thủy hải sản tác động đến MT nói riêng 4 cũng như đến KT và XH trong mô hình PTBV nói chung của DN cũng được quan tâm nhiều hơn từ phía cơ quan chức năng, khách hàng, nhân viên, tổ chức tín dụng,… như thông tin rác thải từ hoạt động nuôi trồng; công nghệ và chi phí xử lí rác thải chế biến; công ăn việc làm từ hoạt động khai thác, chế biến; vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm đối với sản phẩm, các tiêu chuẩn chất lượng để xuất khẩu thủy sản; sản lượng nuôi trồng và đánh bắt; trình độ, phương tiện đánh bắt, nuôi trồng; hoạt động thương mại nguồn nguyên liệu … CBTT PTBV tại VN nói chung hay theo đặc thù nhóm ngành nói riêng là một lĩnh vực còn khá mới mẻ (Lê Anh Tuấn, 2022). Hiện nay, tại VN, theo thông tư 96/2020/TT- BTC của Bộ tài chính về hướng dẫn CBTT trên TTCK các DN đại chúng, DNNY phải bắt buộc CBTT về PTBV bao gồm “thông tin về tổng mức phát thải khí nhà kính (gián tiếp và trực tiếp); và các sáng kiến và biện pháp giảm thiểu phát thải khí nhà kính, quản lý nguồn nguyên liệu, tiêu thụ năng lượng, tiêu thụ nước, tuân thủ pháp luật về bảo vệ MT, chính sách liên quan đến người lao động, báo cáo liên quan đến trách nhiệm với cộng đồng địa phương, báo cáo liên quan đến thị trường vốn xanh”. Tuy nhiên, phần lớn các DN tại VN có quy mô nhỏ và vừa (Thống kê, 2022), do đó các DN này hiện chưa có hướng dẫn về CBTT PTBV hay nói cách khác, nếu DN có CBTT thì đó là CBTT tự nguyện. Nhiều DN chưa có đầy đủ các thông tin về KT và XH hoặc các hoạt động đảm bảo tính bền vững để CBTT.

Việc thiếu các thông tin này có thể dẫn tới mất cơ hội thu hút nguồn vốn từ những nhà đầu tư có chuẩn mực cao về TNXH và MT (Lê Anh Tuấn, 2022). Vùng duyên hải miền Trung là vùng trọng điểm trong khai thác, chế biến thủy hải sản của VN, có tác động rất lớn đến sự phát triển của ngành sản xuất kinh doanh này. Về thực trạng CBTT PTBV đối với các DN khai thác, chế biến thủy hải sản tại vùng này, trường hợp các DNNY trên TTCK thì các thông tin về tác động MT, XH của DN phần lớn được trình bày tích hợp trên BCTN mà ít có DN thực hiện CBTT trên một báo cáo độc lập, còn đối với các DNNVV, các thông tin về KT, XH, MT được trình bày, công bố rãi rác trên nhiều phương tiên khác nhau như mạng XH, tài liệu truyền thông bên ngoài, Hội thảo tập huấn, Website, Hội nghị khách hàng,.