Luận án tiến sĩ: Tác động của chính sách tiền tệ đến thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích tác động của chính sách tiền tệ đến thị trường chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Đặng Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hạ Thị Thiều Dao
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Đến Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. NGUỒN DỮ LIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ TTCK
• 2.1.1. Chính sách tiền tệ
• 2.1.2. Thị trường chứng khoán
• 2.2. TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN TTCK
• 2.2.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu
• 2.2.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến thanh khoản TTCK
• 2.3. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 2.3.1. Một số nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 2.3.2. Một số nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Mô hình nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.1.2. Mô hình nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.2. BIẾN NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Biến số đại diện cho chính sách tiền tệ
• 3.2.2. Biến số đo lường giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán
• 3.2.3. Các biến số kinh tế vĩ mô
• 3.2.4. Các biến số đo lường thanh khoản thị trường cổ phiếu
• 3.2.5. Các biến ngoại sinh
• 3.3. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.4. NGUỒN DỮ LIỆU
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. DIỄN BIẾN ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2002-2016
• 4.1.1. Diễn biến điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam
• 4.1.2. Quá trình phát triển của TTCK Việt Nam giai đoạn 2002 - 2016
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.2.1. Thống kê mô tả các biến số trong mô hình
• 4.2.2. Tính dừng và sai phân của dữ liệu
• 4.2.3. Độ trễ tối ưu và các kiểm định mô hình SVAR
• 4.2.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu mô hình SVAR
• 4.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN THANH KHOẢN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.3.1. Tổng quan về thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.3.2. Thống kê mô tả các biến số trong mô hình VAR
• 4.3.3. Tính dừng, sai phân của dữ liệu và độ trễ của mô hình
• 4.3.4. Kết quả ước lượng về tác động của chính sách tiền tệ đến từng đặc tính thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.4. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. KẾT LUẬN TỪ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 5.1.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu trên TTCK Việt Nam
• 5.1.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến thanh khoản TTCK Việt Nam
• 5.1.3. Cơ chế tác động của chính sách tiền tệ đối với giá cổ phiếu và thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam
• 5.2. KHUYẾN NGHỊ ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 5.2.1. Chuyển từ kiểm soát cung tiền sang kiểm soát lãi suất
• 5.2.2. Điều hành CSTT theo hướng ổn định giá cả, ổn định tài chính
• 5.2.3. Kết hợp với các cơ quan khác hỗ trợ cho sự phát triển của TTCK
• 5.3. KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI NHÀ ĐẦU TƯ
• 5.4. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA LUẬN ÁN
• 5.5. Kết luận chương 5
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tác động của chính sách tiền tệ đến thị trường chứng khoán

Chính sách tiền tệ (chính sách tiền tệ) đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán (thị trường chứng khoán). Các quyết định của Ngân hàng Nhà nước về lãi suất và cung tiền có thể tạo ra những biến động lớn trong giá cổ phiếu và thanh khoản của thị trường. Theo nghiên cứu của Bernanke và Gertler (2000), sự thay đổi trong lãi suất ngắn hạn có thể tác động đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Việc điều hành chính sách tiền tệ không chỉ ảnh hưởng đến giá cổ phiếu mà còn đến các yếu tố kinh tế vĩ mô khác như lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và thị trường chứng khoán, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ.

1.1 Tác động đến giá cổ phiếu

Giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các quyết định trong chính sách tiền tệ. Khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất, điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vay mượn của doanh nghiệp mà còn tác động đến tâm lý của nhà đầu tư. Một nghiên cứu cho thấy rằng khi lãi suất giảm, giá cổ phiếu thường có xu hướng tăng do chi phí vốn giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp mở rộng sản xuất và tăng trưởng lợi nhuận. Ngược lại, khi lãi suất tăng, giá cổ phiếu có thể giảm do chi phí vay mượn tăng, làm giảm khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Điều này cho thấy rằng việc theo dõi và phân tích các yếu tố trong chính sách tiền tệ là rất quan trọng đối với các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

1.2 Tác động đến thanh khoản thị trường

Thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam cũng bị ảnh hưởng bởi chính sách tiền tệ. Khi chính sách tiền tệ được nới lỏng, lượng tiền trong nền kinh tế tăng lên, dẫn đến việc các nhà đầu tư có nhiều tiền hơn để đầu tư vào chứng khoán. Điều này làm tăng tính thanh khoản của thị trường, giúp các nhà đầu tư dễ dàng mua bán cổ phiếu hơn. Ngược lại, khi chính sách tiền tệ thắt chặt, lượng tiền trong nền kinh tế giảm, dẫn đến việc thanh khoản thị trường giảm. Các nhà đầu tư có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện giao dịch, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và thanh khoản thị trường là rất cần thiết để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

II. Phân tích các yếu tố tác động

Các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tỷ giá và cung tiền cũng có tác động lớn đến thị trường chứng khoán. Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của các công ty niêm yết. Tỷ giá cũng ảnh hưởng đến giá trị của các công ty xuất khẩu và nhập khẩu, từ đó tác động đến giá cổ phiếu. Cung tiền, được điều chỉnh bởi chính sách tiền tệ, có thể tạo ra những biến động lớn trong thị trường chứng khoán. Việc phân tích các yếu tố này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình thị trường và đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

2.1 Lạm phát

Lạm phát là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán. Khi lạm phát tăng, giá cả hàng hóa và dịch vụ cũng tăng, làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Điều này có thể dẫn đến việc doanh thu và lợi nhuận của các công ty giảm, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Các nhà đầu tư cần theo dõi chỉ số lạm phát để dự đoán xu hướng giá cổ phiếu trong tương lai.

2.2 Tỷ giá

Tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá trị của các công ty xuất khẩu và nhập khẩu. Khi tỷ giá tăng, giá trị của đồng nội tệ giảm, làm cho hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, từ đó có thể làm tăng doanh thu của các công ty xuất khẩu. Ngược lại, các công ty nhập khẩu sẽ phải trả nhiều hơn cho hàng hóa nhập khẩu, ảnh hưởng đến lợi nhuận của họ. Việc theo dõi tỷ giá là rất quan trọng để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương này tập trung giới thiệu tổng quát về vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, cấu trúc và điểm mới của nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết về tác động của chính sách tiền tệ đến thị trường chứng khoán. Chương này trình bày lý thuyết tổng quan về chính sách tiền tệ, thị trường chứng khoán cũng như cơ sở lý thuyết về tác động của CSTT đến giá cổ phiếu và thanh khoản TTCK.

Đồng thời, giới thiệu một số nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài. Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu. Trong chương này giới thiệu về phương pháp nghiên cứu và mô hình định lượng được sử dụng nhằm đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu và thanh khoản TTCK Việt Nam. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Trong chương này trình bày kết quả từ các mô hình hồi quy và phân tích kết quả nghiên cứu nhằm làm rõ tác động của CSTT đến TTCK Việt Nam. Chương 5: Kết luận và khuyến nghị chính sách. Chương này trình bày tóm tắt các kết quả nghiên cứu đã đạt được, từ đó đề xuất một số khuyến nghị cho nhà hoạch định chính sách tiền tệ. 9 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN Trong chương này trình bày các vấn đề lý luận cơ bản về chính sách tiền tệ, thị trường chứng khoán và tác động của các biến số chính sách tiền tệ đến giá cổ phiếu cũng như thanh khoản thị trường chứng khoán.

Đồng thời, tổng hợp kết quả của một số nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và tại Việt Nam, từ đó làm cơ sở để lựa chọn mô hình nghiên cứu ở các chương tiếp theo.1 TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 2.1 Chính sách tiền tệ 2.1 Khái niệm chính sách tiền tệ Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai chính sách kinh tế vĩ mô quan trọng giúp nhà điều hành đạt được các mục tiêu kinh tế đã đặt ra, trong đó CSTT được thực thi bởi NHTW. Theo (Mishkin, 2013) CSTT là quá trình quản lý cung tiền của NHTW nhằm đạt được những mục tiêu nhất định như kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định tỷ giá hối đoái, đạt được toàn dụng lao động hay tăng trưởng kinh tế. Các NHTW cũng có quan niệm tương tự các nhà nghiên cứu khi điều hành CSTT, chẳng hạn như FED quan niệm CSTT là những hành động tác động vào tính sẵn có và chi phí của tiền và tín dụng nhằm đạt được những mục tiêu được Quốc hội lựa chọn (Labonte và Makinen, 2008); NHTW Châu Âu xác định CSTT là những hành động được NHTW thực hiện bằng cách sử dụng các công cụ chính sách nhằm đạt được các mục tiêu sách mà cụ thể là ổn định giá cả với mức lạm phát mục tiêu là 2% (European Central Bank, 2016). Còn theo luật NHNN Việt Nam năm 2010, CSTT được qui định là các quyết định về tiền tệ ở tầm quốc gia của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bao 10 gồm quyết định mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền biểu hiện bằng chỉ tiêu lạm phát, quyết định sử dụng các công cụ và biện pháp để thực hiện mục tiêu đề ra.

Như vậy, CSTT đang được các nhà nghiên cứu và nhà điều hành chính sách quan niệm thống nhất là quá trình NHTW sử dụng các công cụ để điều tiết cung tiền, tín dụng và lãi suất trong nền kinh tế nhằm đạt được mục tiêu về ổn định giá trị đồng tiền, tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm.2 Mục tiêu của chính sách tiền tệ CSTT thông thường có ba loại mục tiêu: mục tiêu cuối cùng, mục tiêu trung gian và mục tiêu hoạt động. Trong đó, mục tiêu cuối cùng cho biết đích đến cuối cùng của điều hành CSTT; mục tiêu trung gian và mục tiêu hoạt động còn được gọi là các mục tiêu điều hành được xác định trong mối quan hệ mật thiết với mục tiêu cuối cùng nhằm hỗ trợ đạt mục tiêu cuối cùng (Hình 2. Mối liên hệ giữa các mục tiêu và công cụ của CSTT Công cụ của NHTW Mục tiêu hoạt động Mục tiêu trung gian Mục tiêu cuối cùng - Khối tiền tệ -Ổn định tiền tệ (M1, M2, -Tăng trưởng kinh - Nghiệp vụ thị - Tiền cơ sở; M3) tế trường mở - Lãi suất thị - Việc làm cao -Lãi suất liên trường (ngắn - Ổn định thị trường - Tái chiết khấu hạn hoặc dài ngân hàng tài chính hạn) - Ổn định lãi suất -Dự trữ bắt buộc - Ổn định thị trường ngoại hối Nguồn: Mishkin (2013) - Mục tiêu cuối cùng Chính sách tiền tệ là một bộ phận chính sách kinh tế của nhà nước do đó mục tiêu của chính sách tiền tệ thường gắn liền với mục tiêu chung của quốc gia đó. Các nhà kinh tế học như Mishkin (2013), Cecchetti và ctg (2015) đều cho rằng các mục tiêu cuối 11 cùng thường được các NHTW lựa chọn bao gồm: ổn định tiền tệ, tăng trưởng kinh tế, việc làm cao, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính và các định chế tài chính, ổn định tỷ giá.

 Ổn định tiền tệ Theo Cecchetti và ctg (2015) ổn định tiền tệ là ổn định sức mua của tiền tệ và ổn định giá cả. Sức mua của tiền tệ là lượng hàng hóa mà một đồng tiền có thể trao đổi được, đồng tiền trao đổi được càng nhiều hàng hóa, nó càng có giá trị và ngược lại. NHTW thường lượng hóa mục tiêu này bằng tỷ lệ tăng của chỉ số giá tiêu dùng. Ổn định giá cả có tầm quan trọng đặc biệt để định hướng phát triển kinh tế của quốc gia vì nó giúp việc dự đoán những biến động của môi trường kinh tế vĩ mô dễ dàng hơn.

Một mức lạm phát thấp và ổn định sẽ tạo môi trường đầu tư ổn định, thúc đẩy nhu cầu đầu tư và đảm bảo phân bổ nguồn lực xã hội một cách hiệu quả (Mishkin, 2013). Lạm phát cao hay thiểu phát đều tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Nếu lạm phát ở mức cao sẽ hạn chế đầu tư, chi tiêu tiêu dùng và làm sai lệch thông tin dự báo. Ngoài ra, sự bất ổn định giá cả sẽ dẫn đến phân phối lại nguồn lực của các chủ thể trong xã hội một cách không công bằng.

Tuy nhiên, nếu thiểu phát xảy ra cũng sẽ làm cho nền kinh tế trì trệ, không khuyến khích sản xuất, đầu tư và có thể dẫn đến suy thoái kinh tế. Việc lựa chọn lạm phát làm mục tiêu khiến NHTW tập trung vào tính ổn định của nền kinh tế và giúp giá cả được kiểm soát ngay khi có những cú sốc trong nền kinh tế. Ngoài ra, lạm phát là chỉ tiêu dễ hiểu đối với công chúng và có tính minh bạch cao. Hơn nữa, việc đưa ra một tỷ lệ lạm phát cụ thể làm tăng trách nhiệm của NHTW, tránh việc bằng mọi cách thúc đẩy kinh tế tăng trưởng thông qua thực thi chính sách tiền tệ mở rộng.

Tuy nhiên, việc sử dụng mục tiêu lạm phát dẫn đến chậm trễ trong việc phát ra tín hiệu trực tiếp cho công chúng và toàn bộ thị trường về thực trạng của chính sách tiền tệ. Việc theo đuổi mục tiêu lạm phát ở mức quá thấp có thể ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động của nền kinh tế, làm suy giảm tổng sản lượng và tốc độ tăng trưởng GDP (Miller và VanHoose, 2001). 12  Tăng trưởng kinh tế Mặc dù lưu thông hàng hóa quyết định đến lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế. Tuy nhiên, NHTW có thể sử dụng các công cụ điều hành chính sách tiền tệ tác động trở lại nhằm kích thích kinh tế tăng trưởng.

Theo Cecchetti và ctg (2015) NHTW có thể tác động đến tốc độ tăng trưởng kinh tế và thất nghiệp thông qua điều chỉnh lãi suất. Tuy nhiên, trong dài hạn để gia tăng mức sản lượng tiềm năng phụ thuộc vào công nghệ, quy mô vốn tích tụ, lực lượng lao động và tài nguyên của quốc gia. Khi nền kinh tế trong giai đoạn suy thoái, NHTW có thể duy trì mức lãi suất thấp nhằm thúc đẩy tiêu dùng, đầu tư… từ đó hỗ trợ kinh tế phục hồi. Ngược lại, khi nền kinh tế phát triển quá nóng, NHTW tác động làm gia tăng lãi suất từ đó giảm tiêu dùng, giảm đầu tư, giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Theo Cecchetti và ctg (2015) điều quan trọng là việc duy trì một tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao sẽ khó ổn định. Khi đó rủi ro cho nhà đầu tư trên thị trường gia tăng sẽ kéo theo sự tăng lên của lãi suất. Vì vậy, nền kinh tế ổn định sẽ dẫn đến tăng trưởng nếu xét trong dài hạn.  Việc làm cao Công ăn việc làm được tạo ra nhiều hay ít phụ thuộc rất lớn vào tình hình tăng trưởng kinh tế.

Khi nền kinh tế ở trong giai đoạn tăng trưởng, việc làm được tạo ra nhiều hơn, tỷ lệ thất nghiệp giảm và ngược lại khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái, việc làm giảm, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Mức việc làm cao là mục tiêu được quan tâm hàng đầu là vì: (i) thất nghiệp cao gây ra tình trạng khó khăn về tài chính cho cá nhân và gia đình của họ và là mầm mống nảy sinh các tệ nạn trong xã hội; (ii) thất nghiệp cao sẽ gây áp lực lên cơ cấu chi tiêu của ngân sách nhà nước và làm lãng phí các nguồn lực khác trong xã hội (máy móc thiết bị không được khai thác hết công suất) dẫn tới tổn thất về sản lượng (Mishkin, 2013). 13 Tuy nhiên, tạo công ăn việc làm không có nghĩa là tỷ lệ thất nghiệp bằng 0. Tỷ lệ thất nghiệp trong nền kinh tế thường được xác định theo tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên, nghĩa là tỷ lệ thất nghiệp tương ứng với mức toàn dụng mà tại đó cầu về lao động bằng cung về lao động.

Tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên được cấu thành từ tỷ lệ thất nghiệp tạm thời và tỷ lệ thất nghiệp cơ cấu. Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp tạm thời nảy sinh là do người lao động cần có thời gian để tìm kiếm được việc làm thích hợp. Tỷ lệ thất nghiệp cơ cấu xảy ra do không phù hợp giữa yêu cầu của việc làm và kỹ năng lao động sẵn có của lực lượng lao động. Chính sách tiền tệ chỉ có thể tác động làm giảm tỷ lệ thất nghiệp tạm thời từ đó làm giảm tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên trong nền kinh tế.