Luận văn thạc sĩ tác động của cung tiền chi tiêu chính phủ thuế và nợ công tới tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia asean

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tác động của cung tiền chi tiêu chính phủ thuế và nợ công tới tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Cung Tiền, Chi Tiêu Chính Phủ, Thuế Và Nợ Công Tới Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Các Quốc Gia ASEAN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về cung tiền
• 1.1.1. Khái niệm cung tiền
• 1.1.2. Công cụ kiểm soát cung tiền
• 1.1.3. Các kênh truyền dẫn của cung tiền
• 1.1.4. Tác động của cung tiền lên tăng trưởng kinh tế
• 1.2. Chi tiêu chính phủ
• 1.2.1. Khái niệm chi tiêu chính phủ
• 1.2.2. Chi tiêu chính phủ tác động lên tăng trưởng kinh tế
• 1.3. Cơ sở lý thuyết về thuế
• 1.3.1. Khái niệm thuế
• 1.3.2. Thuế tác động lên tăng trưởng kinh tế
• 1.4. Nợ công
• 1.4.1. Khái niệm nợ công
• 1.4.2. Nợ công tác động lên tăng trưởng kinh tế
• 1.5. Một số nghiên cứu về tác động của cung tiền, chi tiêu chính phủ đến tăng trưởng kinh tế
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thu thập dữ liệu
• 2.2. Kiểm định hồi quy
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kiểm định trị riêng nghiệm đơn vị bảng
• 3.2. Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế
• 3.3. Kiểm định tính đồng liên kết
• 3.4. Kết quả hồi quy
• 3.4.1. Mô hình fixed effects
• 3.4.2. Mô hình random effects
• 3.5. Kiểm định Hausman
• 3.6. Các kiểm định phần dư trong mô hình REM
• 3.6.1. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 3.6.2. Kiểm định tự tương quan
• 3.6.3. Kiểm định sự tồn tại của đa cộng tuyến
• 3.7. Mô hình hoàn chỉnh
• 3.8. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.2. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN CHUNG
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ đến tăng trưởng

Chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ là hai công cụ quan trọng trong quản lý kinh tế vĩ mô. Chúng có tác động sâu sắc đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh các nước ASEAN. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố này và tăng trưởng kinh tế, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Khái niệm chính sách tài khóa và tiền tệ

Chính sách tài khóa liên quan đến việc sử dụng ngân sách nhà nước để điều tiết nền kinh tế, trong khi chính sách tiền tệ tập trung vào việc kiểm soát cung tiền và lãi suất. Cả hai chính sách này đều có thể ảnh hưởng đến tổng cầu và tăng trưởng kinh tế.

1.2. Vai trò của chính sách tài khóa và tiền tệ trong tăng trưởng kinh tế

Chính sách tài khóa có thể thúc đẩy đầu tư công và tiêu dùng, trong khi chính sách tiền tệ có thể điều chỉnh lãi suất và cung tiền, từ đó ảnh hưởng đến chi tiêu và đầu tư của khu vực tư nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng chính sách tài khóa và tiền tệ

Mặc dù chính sách tài khóa và tiền tệ có thể thúc đẩy tăng trưởng, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Việc điều chỉnh chính sách không đúng thời điểm có thể dẫn đến lạm phát hoặc suy thoái kinh tế. Ngoài ra, sự phụ thuộc vào nợ công cũng có thể gây ra rủi ro cho nền kinh tế.

2.1. Rủi ro lạm phát từ chính sách tài khóa

Khi chính phủ tăng chi tiêu mà không có nguồn thu hợp lý, có thể dẫn đến lạm phát. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sức mua của người dân và ổn định kinh tế.

2.2. Tác động của lãi suất đến đầu tư

Lãi suất cao có thể làm giảm nhu cầu vay mượn, từ đó ảnh hưởng đến đầu tư và tăng trưởng. Ngược lại, lãi suất thấp có thể kích thích đầu tư nhưng cũng có thể dẫn đến lạm phát.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ các quốc gia ASEAN. Các mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để đánh giá tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ đến tăng trưởng kinh tế.

3.1. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu được thu thập từ các tổ chức như ADB, IMF và World Bank, bao gồm các chỉ số về GDP, chi tiêu chính phủ, thuế và cung tiền từ năm 1998 đến 2014.

3.2. Mô hình hồi quy và kiểm định

Mô hình hồi quy sẽ được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các biến số. Kiểm định Hausman sẽ giúp xác định mô hình phù hợp nhất cho phân tích.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa chính sách tài khóa và tiền tệ với tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, việc tăng cung tiền và chi tiêu chính phủ có thể thúc đẩy tăng trưởng GDP trong các quốc gia ASEAN.

4.1. Tác động của cung tiền đến tăng trưởng GDP

Nghiên cứu chỉ ra rằng cung tiền M2 có tác động tích cực đến tăng trưởng GDP. Khi cung tiền tăng, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư cũng tăng theo, dẫn đến tăng trưởng kinh tế.

4.2. Chi tiêu chính phủ và tăng trưởng kinh tế

Chi tiêu chính phủ có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư công và tạo việc làm, từ đó góp phần vào tăng trưởng kinh tế bền vững.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nghiên cứu khẳng định rằng chính sách tài khóa và tiền tệ cần được áp dụng một cách linh hoạt và đồng bộ để đạt được hiệu quả tối ưu trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố kinh tế vĩ mô trước khi đưa ra quyết định.

5.1. Khuyến nghị cho chính sách tài khóa

Cần có sự cân bằng giữa chi tiêu và thu ngân sách để tránh lạm phát và nợ công gia tăng. Chính phủ nên tập trung vào các lĩnh vực đầu tư có tiềm năng tăng trưởng cao.

5.2. Khuyến nghị cho chính sách tiền tệ

Ngân hàng trung ương cần điều chỉnh lãi suất một cách linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng mà không gây ra lạm phát. Cần theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế để có những điều chỉnh kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 1998 đến 2014, các quốc gia ASEAN đã trải qua nhiều biến động kinh tế quan trọng, đặc biệt là sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2007-2009. Tăng trưởng kinh tế của khu vực này có sự biến động đáng kể với tốc độ trung bình khoảng 5,85% mỗi năm, trong đó Myanmar ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất lên đến 13,84% vào năm 2003. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa được xem là hai công cụ quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của cung tiền M2, chi tiêu chính phủ, thuế và nợ công đến tăng trưởng kinh tế tại 7 quốc gia ASEAN gồm Cambodia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ mức độ ảnh hưởng của từng biến số này đến tăng trưởng GDP, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trong khu vực. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng thu thập từ các nguồn uy tín như ADB, IMF và World Bank, đảm bảo tính chính xác và toàn diện cho phân tích. Việc đưa thêm biến độ mở thương mại vào mô hình nghiên cứu cũng giúp phản ánh đúng hơn thực trạng kinh tế mở của các quốc gia ASEAN, góp phần nâng cao độ tin cậy của kết quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô về chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, cùng các mô hình tăng trưởng kinh tế tân cổ điển và Keynesian.

• Lý thuyết cung tiền: Cung tiền M2 được xem là công cụ chính sách tiền tệ quan trọng, ảnh hưởng đến lãi suất, đầu tư và tổng cầu. Theo Keynes, tăng cung tiền làm giảm lãi suất, kích thích đầu tư và tiêu dùng, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
• Lý thuyết chi tiêu chính phủ: Dựa trên mô hình Cobb-Douglas và nghiên cứu của Barro (1990), chi tiêu chính phủ có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến tăng trưởng tùy thuộc vào hiệu quả sử dụng nguồn lực. Chi tiêu công hiệu quả sẽ hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng và dịch vụ công, trong khi chi tiêu kém hiệu quả có thể làm giảm động lực tăng trưởng.
• Lý thuyết thuế: Thuế là công cụ tài khóa quan trọng, ảnh hưởng đến thu nhập khả dụng và động lực đầu tư của các thành phần kinh tế. Giảm thuế có thể kích thích tăng trưởng thông qua hiệu ứng thay thế, nhưng cũng có thể gây ra thâm hụt ngân sách nếu không đi kèm với cắt giảm chi tiêu.
• Lý thuyết nợ công: Nợ công có thể hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn khi được sử dụng để đầu tư phát triển, nhưng nợ công cao kéo dài có thể làm tăng lãi suất và giảm đầu tư tư nhân, từ đó kìm hãm tăng trưởng dài hạn.

Các khái niệm chính bao gồm: cung tiền M2, chi tiêu chính phủ, thuế, nợ công, độ mở thương mại và tăng trưởng GDP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng của 7 quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1998-2014. Các biến số được đo lường bao gồm: tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ trọng cung tiền M2 trên GDP, tổng chi tiêu chính phủ trên GDP, tổng thu thuế trên GDP, tổng nợ chính phủ trên GDP và độ mở thương mại (tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên GDP).

Phân tích được thực hiện qua các bước: kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian bằng kiểm định Dickey-Fuller, kiểm định đồng liên kết giữa các biến, hồi quy mô hình với hai kỹ thuật chính là mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp. Các kiểm định về phương sai sai số thay đổi, tự tương quan và đa cộng tuyến cũng được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Cỡ mẫu gồm 119 quan sát từ 7 quốc gia, dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như World Bank, IMF và ADB. Phân tích được thực hiện bằng phần mềm Stata 12, đảm bảo tính khoa học và khách quan trong xử lý số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cung tiền M2 tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế: Hệ số hồi quy của cung tiền M2 là 0.085 với ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy khi tỷ trọng cung tiền M2 trên GDP tăng 1%, tốc độ tăng trưởng GDP tăng khoảng 0.085%. Tác động này phù hợp với lý thuyết Keynesian về vai trò của chính sách tiền tệ trong kích thích đầu tư và tiêu dùng.
2. Chi tiêu chính phủ có tác động tiêu cực đến tăng trưởng: Hệ số chi tiêu chính phủ trên GDP là -0.268, cho thấy khi chi tiêu chính phủ tăng 1%, tăng trưởng GDP giảm 0.268%. Kết quả này phản ánh thực trạng chi tiêu công chưa hiệu quả tại các quốc gia ASEAN, có thể do phân bổ nguồn lực chưa hợp lý hoặc chi tiêu không tập trung vào các lĩnh vực thúc đẩy tăng trưởng.
3. Thuế không có tác động rõ ràng đến tăng trưởng kinh tế: Mặc dù hệ số thuế là -0.063, nhưng giá trị p-value là 0.096, vượt mức ý nghĩa 5%, cho thấy thuế không có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng trong mô hình nghiên cứu. Điều này có thể do sự đa dạng trong chính sách thuế và mức độ tuân thủ thuế khác nhau giữa các quốc gia.
4. Nợ công có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế: Hệ số nợ công trễ một kỳ là 0.067, cho thấy nợ công tăng 1% trên GDP sẽ làm tăng tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 0.067%. Điều này cho thấy nợ công được sử dụng như một công cụ tài trợ đầu tư hiệu quả trong ngắn hạn tại các quốc gia ASEAN.
5. Độ mở thương mại có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng: Mô hình giải thích khoảng 30,29% biến động của tăng trưởng GDP, trong đó độ mở thương mại đóng vai trò quan trọng, phản ánh sự hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng của các quốc gia ASEAN.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cung tiền M2 là nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phù hợp với các nghiên cứu trước đây và lý thuyết Keynesian. Việc tăng cung tiền giúp giảm lãi suất, kích thích đầu tư và tiêu dùng, từ đó nâng cao tổng cầu và sản lượng.

Ngược lại, chi tiêu chính phủ có tác động tiêu cực, có thể do hiệu quả sử dụng ngân sách chưa cao, chi tiêu thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn nhưng không tạo ra giá trị gia tăng bền vững. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu chỉ ra rằng chi tiêu công không hiệu quả có thể làm giảm động lực tăng trưởng.

Thuế không có tác động rõ ràng có thể do sự khác biệt trong cấu trúc thuế và chính sách thuế giữa các quốc gia, cũng như tác động phức tạp của thuế lên các thành phần kinh tế.

Nợ công được sử dụng hiệu quả để tài trợ đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn, tuy nhiên cần kiểm soát để tránh rủi ro nợ công cao ảnh hưởng tiêu cực dài hạn.

Độ mở thương mại là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng thông qua việc nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tiếp cận công nghệ mới, phù hợp với xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế của ASEAN.

Các kết quả có thể được minh họa qua biểu đồ hệ số hồi quy và bảng phân tích thống kê, giúp trực quan hóa mức độ ảnh hưởng của từng biến đến tăng trưởng GDP.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách tiền tệ mở rộng hợp lý: Ngân hàng trung ương các quốc gia ASEAN nên duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt, tăng cung tiền M2 một cách có kiểm soát nhằm giảm lãi suất và kích thích đầu tư, tiêu dùng trong nền kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng GDP có thể đạt được trong vòng 1-2 năm tới.
2. Cải thiện hiệu quả chi tiêu chính phủ: Chính phủ cần rà soát và tái cấu trúc chi tiêu công, ưu tiên đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế để nâng cao năng suất lao động và tạo động lực tăng trưởng bền vững. Cắt giảm chi tiêu thường xuyên không hiệu quả trong vòng 3 năm tới là cần thiết.
3. Xây dựng chính sách thuế hợp lý, khuyến khích đầu tư: Cần thiết kế hệ thống thuế minh bạch, giảm thiểu các loại thuế gây méo mó thị trường, đồng thời tăng cường quản lý thuế để đảm bảo nguồn thu ổn định mà không làm giảm động lực sản xuất kinh doanh.
4. Quản lý nợ công bền vững: Các quốc gia nên sử dụng nợ công để tài trợ cho các dự án đầu tư có hiệu quả cao, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ công trên GDP để tránh rủi ro tài chính dài hạn. Chính sách này cần được thực hiện liên tục và giám sát chặt chẽ trong 5 năm tới.
5. Thúc đẩy hội nhập kinh tế và mở rộng thương mại: Chính phủ cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm rào cản thương mại và tăng cường hợp tác khu vực để tận dụng lợi thế của độ mở thương mại, góp phần nâng cao tăng trưởng kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách tiền tệ, tài khóa phù hợp với thực trạng kinh tế ASEAN, giúp tối ưu hóa tăng trưởng kinh tế.
2. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về mối quan hệ giữa cung tiền, chi tiêu chính phủ, thuế, nợ công và tăng trưởng kinh tế trong khu vực Đông Nam Á.
3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế: Luận văn giúp hiểu rõ các phương pháp nghiên cứu định lượng, mô hình dữ liệu bảng và ứng dụng thực tiễn trong phân tích kinh tế vĩ mô.
4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng phát triển: Kết quả nghiên cứu hỗ trợ đánh giá hiệu quả chính sách và đưa ra các khuyến nghị đầu tư, tài trợ phát triển kinh tế khu vực ASEAN.

Câu hỏi thường gặp

1. Cung tiền M2 là gì và tại sao nó quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế?
   Cung tiền M2 bao gồm tiền mặt ngoài ngân hàng và các khoản gửi có thể nhanh chóng chuyển thành tiền mặt. Nó ảnh hưởng đến lãi suất và tổng cầu, từ đó tác động tích cực đến đầu tư và tiêu dùng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2. Tại sao chi tiêu chính phủ lại có tác động tiêu cực đến tăng trưởng trong nghiên cứu này?
   Chi tiêu chính phủ có thể kém hiệu quả do phân bổ không hợp lý hoặc chi tiêu chủ yếu vào các khoản không tạo ra giá trị gia tăng, dẫn đến giảm động lực tăng trưởng kinh tế.

3. Thuế có tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế?
   Thuế có thể ảnh hưởng cả tích cực và tiêu cực. Giảm thuế có thể kích thích đầu tư và tiêu dùng, nhưng nếu không đi kèm với cắt giảm chi tiêu, có thể gây thâm hụt ngân sách và ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng.

4. Nợ công có phải lúc nào cũng gây hại cho nền kinh tế?
   Nợ công có thể hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn khi được sử dụng để đầu tư phát triển, nhưng nợ công cao kéo dài có thể làm tăng lãi suất và giảm đầu tư tư nhân, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng dài hạn.

5. Độ mở thương mại ảnh hưởng thế nào đến tăng trưởng kinh tế ASEAN?
   Độ mở thương mại giúp các quốc gia ASEAN tiếp cận thị trường quốc tế, công nghệ mới và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Kết luận

• Cung tiền M2 có tác động tích cực và rõ ràng đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1998-2014.
• Chi tiêu chính phủ có tác động tiêu cực đến tăng trưởng, phản ánh hiệu quả sử dụng ngân sách còn hạn chế.
• Thuế không có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng trong mô hình nghiên cứu, cần xem xét thêm các yếu tố cấu trúc thuế.
• Nợ công được sử dụng hiệu quả để hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, nhưng cần kiểm soát để tránh rủi ro tài chính.
• Độ mở thương mại là yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh hội nhập khu vực và toàn cầu.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng với dữ liệu cập nhật và phân tích sâu hơn về hiệu quả chi tiêu công và cấu trúc thuế.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả này để thiết kế chính sách kinh tế phù hợp, thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho các quốc gia ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở lý thuyết về cung tiền 1.1 Khái niệm cung tiền Cung ứng tiền tệ (hay cung tiền, mức cung tiền) là một khái niệm kinh tế vĩ mô, để chỉ lượng cung cấp tiền tệ trong nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản …, của các cá nhân (hộ gia đình) và doanh nghiệp (không kể các tổ chức tín dụng). Tiền cơ sở là thuật ngữ kinh tế chỉ loại tiền có mức độ thanh khoản cao nhất trong các thành phần của cung tiền. Tiền cơ sở bao gồm tiền mặt trong lưu thông do các cá nhân (hộ gia đình và doanh nghiệp không phải ngân hàng nắm giữ) và dự trữ bắt buộc của ngân hàng thương mại tại ngân hàng trung ương. Mọi sự thay đổi của lượng tiền cơ sở đều là tác nhân quan trọng gây ra thay đổi trong tổng lượng cung tiền.

Lượng cung tiền (M) bằng lượng tiền cơ sở (MB) nhân với số nhân tiền tệ (m). M = m × MB Trong trường hợp số nhân tiền tệ không đổi, thay đổi của tổng lượng cung tiền phụ thuộc vào thay đổi trong lượng tiền cơ sở. Khi số nhân tiền tệ bằng 1, mức thay đổi lượng cung tiền đúng bằng mức thay đổi lượng tiền cơ sở. Những nhân tố làm thay đổi lượng tiền mặt trong lưu thông: Mô hình đơn giản để mô tả sự thay đổi của tiền cơ sở xuất phát từ khái niệm về tiền cơ sở với đẳng thức: MB = C + R Trong đó C là lượng tiền mặt trong lưu thông và R là dự trữ bắt buộc.

Những nhân tố làm thay đổi lượng tiền mặt trong lưu thông hoặc/và thay đổi dự trữ bắt buộc của ngân hàng thương mại tại ngân hàng trung ương đều có thể làm thay đổi lượng tiền cơ sở. Vì mức dự trữ bắt buộc bằng lượng tiền gửi trong các ngân hàng thương mại nhân với tỷ lệ dự trữ bắt buộc, nên ta có đẳng thức: MB = C+ D x r TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Trong đó D là lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng thương mại, còn r là tỷ lệ dự trữ bắt buộc do ngân hàng trung ương kiểm soát. Giả sử các nhân tố còn lại không đổi, mỗi thay đổi của một trong ba nhân tố trên đều làm lượng tiền cơ sở thay đổi cùng chiều. Vì vậy, để tăng lượng tiền cơ sở, ngân hàng trung ương có thể: Tăng lượng tiền mặt trong lưu thông, chẳng hạn bằng nghiệp vụ thị trường mở mua vào (ngân hàng trung ương mua công trái vào để bơm tiền mặt ra lưu thông), hay đơn giản là in thêm tiền giấy, đúc thêm tiền kim loại và đưa vào lưu thông.

Nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Can thiệp để điều chỉnh lãi suất huy động tiền gửi của các ngân hàng thương mại bằng cách như điều chỉnh lãi suất chiết khấu. Cung tiền chính là một công cụ quan trọng của chính sách tiền tệ. Chính sách tiền tệ là tổng hòa các phương thức mà Ngân hàng Nhà nước sử dụng nhằm tác động đến lượng tiền cung ứng để đạt được các mục tiêu kinh tế, xã hội trong thời kỳ nhất định.

Với các công cụ trong tay, Ngân hàng Nhà nước có thể chủ động tạo ra sự thay đổi trong cung tiền (mở rộng hay thắt chặt), qua đó tác động đến các biến số vĩ mô nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra. Chính sách tiền tệ có thể được chia thành hai loại: CSTT mở rộng: Cung tiền tăng lên làm giảm mặt bằng lãi suất xuống (giả sử cầu tiền không đổi). Lãi suất giảm sẽ làm tăng nhu cầu chi tiêu (C), nhu cầu đầu tư (I) và kể cả xuất khẩu ròng (NX) của nền kinh tế. C, I, NX tăng sẽ làm tăng tổng cầu của nền kinh tế.

Đường tổng cầu AD dịch sang bên phải làm tăng GDP thực và mức giá chung. CSTT thắt chặt: Cung tiền giảm làm lãi suất cân bằng tăng lên. Lãi suất tăng làm giảm chi tiêu dùng (C), đầu tư (I) và xuất khẩu ròng (NX) của nền kinh tế. C, I, NX TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 giảm làm giảm tổng cầu của nền kinh tế.

Tổng cầu giảm làm giảm GDP thực và mức giá chung. Trong phạm vi nghiên cứu này, khi xem xét cung tiền tác giả chỉ đề cập đến cung tiền M2 tác động đến GDP. Cung tiền M2 bao gồm tiền mặt ngoài ngân hàng, tiền ngân hàng và những khoản gửi có thể nhanh chóng chuyển thành tiền mặt mà hầu như không bị mất mát. Nhiều bài nghiên cứu của các tác giả khác cũng sử dụng M2 để nghiên cứu CSTT.2 Công cụ kiểm soát cung tiền Về cơ bản, CSTT tác động đến hai biến số kinh tế chính là mức cung tiền và lãi suất.

Để kiểm soát mức cung tiền và do đó điều chỉnh được lãi suất trong nền kinh tế, Ngân hàng nhà nước có thể sử dụng ba công cụ chính là: hoạt động trên thị trường mở, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và lãi suất chiết khấu. Hoạt động trên thị trường mở: là hoạt động mua bán các chứng khoán của chính phủ do NHTW tiến hành, nhằm làm thay đổi lượng tiền mạnh, tạo ra một sự thay đổi trong lượng cung tiền lớn hơn, thông qua số nhân của tiền. Bằng cách mua một số chứng khoán nhất định bằng tiền của NHTW, tiền được đưa thêm vào lưu thông, đồng thời làm tăng số tài sản và số nợ của NHTW, do đó làm tăng lượng tiền mạnh. Bằng cách bán các trái phiếu, NHTW làm giảm số tài sản và số nợ của mình, do đó làm giảm lượng tiền mạnh.

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc: là tỷ lệ dự trữ tối thiểu trên tổng số tiền gửi mà NHTW buộc các tổ chức có nhận tiền gửi phải giữ lại như là một khoản dự trữ. Phần dự trữ này được gửi vào tài khoản chuyên dùng ở ngân hàng trung ương và để tại quỹ của mình, với mục đích góp phần bảo đảm khả năng thanh toán của Ngân Hàng Thương Mại và dùng làm phương tiện kiểm soát khối lượng tín dụng của ngân hàng này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Số nhân tiền tệ quyết định độ lớn của mức cung tiền, mà số nhân này lại tỷ lệ nghịch với tỷ lệ dự trữ. Vì vậy, việc thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc của NHTW sẽ làm thay đổi số nhân tiền tệ, do đó làm thay đổi lượng cung tiền trong nền kinh tế.

Khi NHTW điều chỉnh tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, sẽ làm giảm số nhân tiền tệ và do đó làm giảm lượng cung tiền. Ngược lại, khi NHTW giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ làm tăng lượng cung tiền trong nền kinh tế. Lãi suất chiết khấu: là mức lãi suất mà ngân hàng trung gian phải trả khi vay tiền của ngân hàng trung ương. Lãi suất chiết khấu tác động đến mức cung tiền thông qua sự thay đổi của lượng tiền mạnh và cả số nhân tiền.

Việc NHTW quy định một mức lãi suất chiết khấu cao hơn, có thể làm cho các ngân hàng trung gian nhanh chóng trả lại các khoản vay trước đây. Nghĩa là một lượng tiền mạnh bị rút ra khỏi lưu thông, làm cho cung tiền giảm. Với một mức lãi suất chiết khấu thấp hơn có thể làm tăng mức cung tiền do tác động từ việc tăng lượng tiền mạnh và tăng số nhân của tiền. Tóm lại, các ngân hàng trung gian quyết định vay bao nhiêu từ NHTW và dự trữ tùy ý cao hay thấp, phụ thuộc vào kết quả so sánh lãi suất chiết khấu với lãi suất mà nó có thể nhận được khi cho vay hay đầu tư số tiền đó.

Công cụ này có ưu điểm là nó trực tiếp tác động ngay đến dự trữ của ngân hàng trung gian và buộc các ngân hàng này phải gia tăng tín dụng hoặc giảm tín dụng đối với nền kinh tế.3 Các kênh truyền dẫn của cung tiền 1.1 Kênh lãi suất TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Kênh lãi suất được Keynes miêu tả như sau: khi cung tiền mở rộng, làm lãi suất thực giảm, giảm giá cả vốn vay, kéo theo nhu cầu đầu tư tăng, dẫn đến tăng cầu và tăng sản lượng.2 Kênh tài sản  Tỷ giá hối đoái  Tỷ giá hối đoái tác động xuất khẩu thuần: Cung tiền mở rộng dẫn đến lãi suất đồng nội tệ giảm, kéo theo giá trị đồng nội tệ giảm so với ngoại tệ, làm cho tỷ giá hối đoái gia tăng, xuất khẩu ròng tăng làm gia tăng sản lượng. M ↑→ E↑ → NX↑ → Y↑  Tỷ giá hối đoái tác động lên bảng cân đối tài sản: Sự biến động tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến tổng cầu thông qua bảng cân đối của các công ty tài chính và phi tài chính khi có một số khoản nợ bằng ngoại tệ. Với những khoản nợ bằng ngoại tệ, cung tiền mở rộng làm giảm giá trị đồng nội tệ, làm tăng gánh nặng nợ, kéo theo giá trị thuần tài sản giảm, dẫn đến vay mượn giảm, giảm đầu tư, giảm sản lượng. M ↑→ NW↓→ L↓→ I↓→ Y↓  Giá cả chứng khoán:  Tác động đến đầu tư: Cung tiền mở rộng làm hạ lãi suất thị trường, khi đó trái phiếu ít hấp dẫn hơn cổ phiếu.

Do đó nhu cầu và giá cả cổ phiếu tăng cao. Giá cả cổ phiếu càng cao (Ps↑) khiến cho mỗi cổ phiếu phát hành huy động được càng nhiều vốn hơn (q↑), dẫn đến chi phí thay vốn giảm (c↓), kích thích đầu tư (I↑), làm cho tổng cầu tăng (Y↑). M ↑→ Ps↑→ q↑→ c↓→ I↑→ Y↑ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9  Tác động đến bảng cân đối của công ty: Tín dụng và giá cả chứng khoán tác động đến bảng cân đối của công ty. Cung tiền mở rộng dẫn đến gia tăng giá cả chứng khoán (Ps↑), làm cho giá trị thuần công ty tăng lên (NW↑), dẫn đến nâng cao khả năng thế chấp trong vay nợ của công ty.

Vay nợ tăng lên (L↑), chi đầu tư tăng (I↑), làm tăng tổng cầu (Y↑). M ↑→ Ps↑→ NW↑→ L↑→ I↑→ Y↑  Tác động lên mức giàu có của các hộ gia đình: Cung tiền mở rộng làm gia tăng giá cả chứng khoán (Ps↑), tăng sự giàu có của các hộ gia đình (W↑), dẫn đến tổng tiêu dùng tăng (C↑), tổng cầu tăng (Y↑). M ↑→ Ps↑→ W↑→ C↑→ Y↑  Giá cả bất động sản  Tác động đến chi tiêu nhà ở: Cung tiền mở rộng làm giảm lãi suất, giảm chi phí tài trợ nhà ở, làm gia tăng giá cả nhà ở (Ph↑). Sự gia tăng giá cả nhà ở làm tăng lợi nhuận của các công ty xây dựng nhà, chi tiêu nhà ở gia tăng (H↑), dẫn đến tổng cầu tăng (Y↑).