Luận án: Chi ngân sách nhà nước, quản trị công và tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam

Chi ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt… 256 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh · 2022.

• Tác giả: Phạm Thanh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thị Thanh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chi Ngân Sách Nhà Nước Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Tổng quan về các khái niệm
• 2.1.1. Tổng quan chi ngân sách Nhà nước
• 2.1.1.1. Ngân sách nhà nước
• 2.1.1.2. Chi ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Tăng trưởng kinh tế
• 2.1.2.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
• 2.1.2.2. Khái niệm tăng trưởng kinh tế địa phương
• 2.1.3. Tổng quan quản trị công địa phương
• 2.1.3.1. Đo lường quản trị công và quản trị công địa phương
• 2.2. Cơ sở lý thuyết liên quan
• 2.2.1. Lý thuyết liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế
• 2.2.1.1. Lý thuyết cân bằng của David Ricardo
• 2.2.1.2. Lý thuyết Keynes và lý thuyết tân cổ điển
• 2.2.1.3. Lý thuyết luật Wagner
• 2.2.1.4. Mối quan hệ phi tuyến tính giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Lý thuyết về tác động của quản trị công đến tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3. Cơ sở lý thuyết về tác động của quản trị công đến mối quan hệ giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3.1. Lý thuyết về Lựa chọn công và lý thuyết Kinh tế chính trị
• 2.2.3.2. Lý thuyết Kinh tế học thể chế mới
• 2.2.3.3. Lý thuyết tác động của quản trị công đến mối quan hệ giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế
• 2.3. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.3.1. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.3.1.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Các nghiên cứu liên quan về tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế trong điều kiện quản trị công
• 2.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp ước lượng các mô hình
• 3.4.1. Phương pháp ước lượng các mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam
• 3.4.2. Phương pháp kiểm định sự tồn tại ngưỡng chi ngân sách Nhà nước, quản trị công địa phương và đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng quản trị công địa phương
• 3.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và tương quan giữa các biến
• 4.2. Kết quả ước lượng mô hình
• 4.2.1. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam
• 4.2.2. Kết quả kiểm định ngưỡng chi ngân sách nhà nước ở các địa phương tại Việt Nam
• 4.2.3. Kết quả ước lượng mô hình tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương theo phân loại tỉnh thành tại Việt Nam
• 4.2.4. Kết quả đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam trong điều kiện quản trị công địa phương
• 4.2.5. Kết quả xác định các ngưỡng quản trị công địa phương và đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng này
• 4.2.5.1. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Tham gia của người dân ở cấp cơ sở (TG)
• 4.2.5.2. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Trách nhiệm giải trình với người dân (TN)
• 4.2.5.3. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công (KS)
• 4.2.5.4. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Thủ tục hành chính công (TT)
• 4.2.5.5. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Cung ứng dịch vụ công (CU)
• 4.2.5.6. Kiểm định hiệu ứng ngưỡng Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định (CK)
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Hàm ý chính sách liên quan đến chi ngân sách Nhà nước
• 5.1.1.1. Nâng cao hiệu quả quản trị chi ngân sách địa phương
• 5.1.1.2. Quản trị chi phát triển sự nghiệp kinh tế xã hội
• 5.1.1.3. Quản trị chi đầu tư phát triển
• 5.1.2. Hàm ý chính sách liên quan đến quản trị công địa phương
• 5.1.2.1. Minh bạch hóa hoạt động quản trị công địa phương
• 5.1.2.2. Phòng chống tham nhũng trong khu vực công
• 5.1.2.3. Tinh gọn thủ tục hành chính công
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG
• PHỤ LỤC 3: KIỂM ĐỊNH HIỆU ỨNG NGƯỠNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG
• PHỤ LỤC 5: KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH CÁC NGƯỠNG QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC NGƯỠNG NÀY
• PHỤ LỤC 6: DANH SÁCH CÁC TỈNH THÀNH TRONG MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 7: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tác Động Của Chi Ngân Sách Nhà Nước Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam

Chi ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế xã hội. Theo Barro (1990), có mối quan hệ tích cực giữa chi ngân sách nhà nước và tốc độ tăng trưởng GDP. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế từ ngân sách nhà nước đã góp phần nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống.

1.1. Tổng Quan Về Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Việt Nam

Chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam được phân bổ cho nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, và cơ sở hạ tầng. Việc phân bổ này không chỉ nhằm đảm bảo an sinh xã hội mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, chi ngân sách nhà nước đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua, phản ánh sự quan tâm của chính phủ đối với phát triển kinh tế.

1.2. Mối Quan Hệ Giữa Chi Ngân Sách Và Tăng Trưởng Kinh Tế

Nghiên cứu cho thấy rằng chi ngân sách nhà nước có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, chi tiêu công được coi là đầu vào quan trọng cho sản xuất tư nhân, từ đó tạo ra mối liên hệ tích cực với tăng trưởng GDP. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, khi chi ngân sách tăng lên, tốc độ tăng trưởng kinh tế cũng có xu hướng tăng theo.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Chi Ngân Sách Nhà Nước

Mặc dù chi ngân sách nhà nước có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong quản lý. Việc lập kế hoạch và phân bổ ngân sách chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và thất thoát. Theo báo cáo của UNDP (2020), quản lý ngân sách chưa đạt yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm giải trình.

2.1. Những Hạn Chế Trong Quản Lý Ngân Sách

Một trong những hạn chế lớn nhất trong quản lý ngân sách là việc lập kế hoạch dự toán chưa dựa trên kết quả đầu ra. Điều này dẫn đến việc phân bổ ngân sách không hợp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực. Ngoài ra, quy trình kiểm soát chi tiêu còn thiếu chặt chẽ, dễ dẫn đến tham nhũng và lãng phí.

2.2. Tác Động Của Quản Trị Công Đến Chi Ngân Sách

Quản trị công hiệu quả có thể cải thiện việc sử dụng ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, nếu quản trị công không hiệu quả, sẽ dẫn đến tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu của Glaeser và Saks (2004) cho thấy rằng quản trị công kém có thể làm giảm hiệu quả của chi ngân sách nhà nước.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chi Ngân Sách Nhà Nước

Để nâng cao hiệu quả chi ngân sách nhà nước, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách quy trình lập kế hoạch ngân sách và tăng cường minh bạch trong quản lý ngân sách là rất cần thiết. Theo Shah và Shen (2007), cải cách ngân sách có thể giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

3.1. Cải Cách Quy Trình Lập Kế Hoạch Ngân Sách

Cải cách quy trình lập kế hoạch ngân sách cần tập trung vào việc xác định rõ các mục tiêu và kết quả đầu ra. Điều này sẽ giúp phân bổ ngân sách một cách hợp lý hơn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình lập kế hoạch để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.

3.2. Tăng Cường Minh Bạch Trong Quản Lý Ngân Sách

Minh bạch trong quản lý ngân sách là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả chi tiêu công. Cần có các cơ chế giám sát và kiểm tra chặt chẽ để đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng đúng mục đích. Việc công khai thông tin về ngân sách cũng giúp tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chi ngân sách nhà nước có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế tại các địa phương. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và dịch vụ công đã giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển kinh tế. Theo World Bank (2020), GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng đáng kể trong những năm qua.

4.1. Tác Động Của Chi Ngân Sách Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Địa Phương

Chi ngân sách nhà nước đã góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Các dự án đầu tư công đã tạo ra nhiều việc làm và cải thiện cơ sở hạ tầng, từ đó nâng cao năng suất lao động. Nghiên cứu cho thấy rằng các địa phương có mức chi ngân sách cao thường có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh hơn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chi Ngân Sách Và Tăng Trưởng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có mối quan hệ tích cực giữa chi ngân sách nhà nước và tăng trưởng GDP. Các mô hình kinh tế cho thấy rằng khi chi ngân sách tăng lên, tốc độ tăng trưởng kinh tế cũng có xu hướng tăng theo. Điều này cho thấy rằng chi ngân sách là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chi Ngân Sách Nhà Nước

Chi ngân sách nhà nước sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có các cải cách để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. Tương lai của chi ngân sách nhà nước phụ thuộc vào khả năng cải cách và nâng cao hiệu quả quản trị công.

5.1. Tương Lai Của Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Việt Nam

Trong tương lai, chi ngân sách nhà nước cần được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế bền vững. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng như giáo dục và y tế để đảm bảo tăng trưởng kinh tế lâu dài.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Để Nâng Cao Hiệu Quả Chi Ngân Sách

Đề xuất các chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi ngân sách nhà nước là rất cần thiết. Cần tập trung vào việc cải cách quy trình lập kế hoạch ngân sách và tăng cường minh bạch trong quản lý ngân sách. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tăng trưởng kinh tế là chỉ báo kinh tế vĩ mô cốt lõi phản ánh năng lực sản xuất, quy mô gia tăng hàng hóa, dịch vụ và mức độ cải thiện năng suất lao động của một quốc gia. Trong hệ thống các công cụ điều tiết vĩ mô, ngân sách nhà nước (NSNN) giữ vai trò then chốt trong việc phân bổ lại nguồn lực, tái phân phối thu nhập và duy trì ổn định kinh tế. Tại Việt Nam, công tác quản lý và phân bổ chi NSNN thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định theo khuôn khổ Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017). Tuy nhiên, thực tiễn quản lý chi NSNN vẫn còn bộc lộ một số hạn chế:

• Việc lập kế hoạch và phân bổ dự toán chi NSNN phần lớn vẫn căn cứ vào các yếu tố đầu vào (tỷ lệ hộ nghèo, quy mô dân số, số lượng đơn vị hành chính, diện tích, địa bàn biên giới...) mà chưa gắn liền với kết quả đầu ra.
• Quy mô quản lý chi tiêu công còn dàn trải, phân tán và thiếu tập trung.
• Tiêu chí đo lường và xác định các chỉ tiêu chi tiêu chưa thực sự đồng bộ, còn mang tính cảm tính, dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí và hiệu quả sử dụng nguồn vốn chưa cao.

Bên cạnh đó, hiệu quả của chi NSNN còn chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi chất lượng quản trị công tại các địa phương. Quản trị công địa phương đóng vai trò kiểm soát và làm chất xúc tác cho quá trình lập dự toán và giải ngân ngân sách. Tuy nhiên, các tranh luận học thuật về mối quan hệ giữa quản trị công, tham nhũng và tăng trưởng kinh tế tại các nước đang phát triển vẫn còn nhiều quan điểm trái chiều (như giả thuyết về "chất bôi trơn" hay cơ chế "speed money"). Đồng thời, việc phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 77/2015/QH13 (thành loại Đặc biệt, loại I, loại II, loại III) đặt ra yêu cầu phải xem xét sự khác biệt về tác động của chi NSNN theo từng nhóm địa phương cũng như xác định các ngưỡng quản trị công cụ thể.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Đánh giá tác động của chi NSNN và quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam dựa trên các căn cứ khoa học, thực tiễn và kết quả ước lượng các mô hình kinh tế lượng; từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi NSNN và quản trị công địa phương hướng đến tăng trưởng kinh tế.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam nói chung và trong điều kiện quản trị công địa phương.
  2. Xác định các ngưỡng quản trị công địa phương và đánh giá tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng này nếu có.
  3. Đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi NSNN và quản trị công địa phương hướng đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam nói chung và trong điều kiện quản trị công địa phương như thế nào?
2. Các ngưỡng quản trị công địa phương tại Việt Nam và tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam tương ứng với các ngưỡng quản trị công địa phương này như thế nào?
3. Các hàm ý chính sách nào giúp nâng cao hiệu quả chi NSNN và quản trị công địa phương hướng đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chi NSNN, quản trị công địa phương và tác động của hai yếu tố này đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Quản trị công địa phương được tiếp cận dưới góc độ quản lý hoạt động chi NSNN.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2020 (dữ liệu chỉ số PAPI đo lường quản trị công cấp tỉnh có từ năm 2011).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật có hệ thống các công trình nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trong và ngoài nước xoay quanh hai trục nội dung chính:

Tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế

• Lý thuyết cân bằng của David Ricardo: Quan điểm tương đương Ricardo cho rằng việc tài trợ chi tiêu chính phủ bằng thuế hay vay nợ công có tác động tương đương nhau đối với tổng cầu.
• Lý thuyết trường phái Keynes và trường phái Tân cổ điển: Keynes (1936) nhấn mạnh vai trò của chi tiêu chính phủ trong việc kích thích tổng cầu và phục hồi tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn suy thoái; trong khi trường phái Tân cổ điển tập trung vào tích lũy tư bản tư nhân và hiệu quả phân bổ nguồn lực.
• Luật Wagner (1883): Khẳng định sự gia tăng của chi tiêu công là hệ quả tất yếu của quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế.
• Mô hình tăng trưởng nội sinh: Barro (1990) thiết lập mối quan hệ giữa tỷ trọng chi tiêu chính phủ và tốc độ tăng trưởng GDP thực tế bình quân đầu người. Taban (2010) coi chi tiêu công là yếu tố đầu vào hỗ trợ sản xuất khu vực tư nhân.
• Các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước: Hoàng Thị Chinh Thon và cộng sự (2010), Bahl & Linn (1992), Cooray (2009), Alexiou (2009), Wildavsky (1964), Giertz (1981), Premchand (1994), Sun & Lynch (2008), Curristine và cộng sự (2007), Olulu (2014). Các nghiên cứu chỉ ra rằng tác động của chi NSNN phụ thuộc vào cơ cấu chi (chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên) và mức độ phân cấp tài khóa.

Tác động của quản trị công và sự tương tác với chi NSNN

• Lý thuyết Lựa chọn công (Public Choice Theory) và Lý thuyết Kinh tế chính trị: Phân tích hành vi của các tác nhân trong khu vực công, hiện tượng tìm kiếm đặc quyền (rent-seeking) và sự cần thiết của cơ chế giám sát.
• Lý thuyết Kinh tế học thể chế mới: Nhấn mạnh vai trò của thể chế, tính minh bạch và chi phí giao dịch đối với hiệu quả kinh tế.
• Nghiên cứu về vai trò điều tiết của quản trị công: Glaeser & Saks (2004), Siddiqui & Ahmed (2013) khẳng định quản trị công tốt giúp tăng cường hiệu quả chi tiêu công. Ngược lại, nghiên cứu của Mira & Hammadache (2018), Đặng Văn Cường (2016), và Aidt (2009) chỉ ra rằng ở một số quốc gia đang phát triển có chất lượng thể chế thấp, tham nhũng đôi khi hoạt động như cơ chế "speed money" (chất bôi trơn) thúc đẩy vận hành bộ máy, tạo ra các mối quan hệ phi tuyến tính phức tạp.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

1. Đánh giá đồng thời tác động của tổng chi NSNN và các thành phần chi (chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên) đến tăng trưởng kinh tế địa phương trong điều kiện quản trị công tại Việt Nam.
2. Phân tích sự khác biệt về tác động của chi NSNN theo phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh (Loại đặc biệt, Loại I, Loại II, Loại III theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015).
3. Kiểm định sự tồn tại của hiệu ứng phi tuyến và xác định các ngưỡng quản trị công cụ thể (dựa trên 6 trục nội dung của Bộ chỉ số PAPI), từ đó đánh giá sự thay đổi trong tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương qua từng khoảng ngưỡng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án phát triển mô hình kinh tế lượng dựa trên hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng, trong đó đầu ra kinh tế địa phương (GRDP) phụ thuộc vào các yếu tố đầu vào truyền thống gồm vốn đầu tư ($K$), lao động ($L$), kết hợp với biến chi ngân sách nhà nước ($G$, chi đầu tư phát triển $G1$, chi thường xuyên $G2$) và các thành phần của quản trị công địa phương.

Khung đo lường quản trị công địa phương sử dụng Bộ chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh tại Việt Nam (PAPI) do Trung tâm Nghiên cứu Phát triển - Hỗ trợ Cộng đồng (CECODES) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) khảo sát, gồm 6 chỉ số thành phần áp dụng cho giai đoạn 2011–2020:

1. Tham gia của người dân ở cấp cơ sở ($TG$)
2. Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định ($CK$)
3. Trách nhiệm giải trình với người dân ($TN$)
4. Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công ($KS$)
5. Thủ tục hành chính công ($TT$)
6. Cung ứng dịch vụ công ($CU$)

Phương pháp nghiên cứu định lượng

• Kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng tĩnh: Sử dụng mô hình Tác động cố định (Fixed Effects - FE) và Tác động ngẫu nhiên (Random Effects - RE), kiểm định Hausman để chọn lựa mô hình phù hợp. Sử dụng phương pháp Bình phương bé nhất tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares - FGLS) để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi giữa các tỉnh và tự tương quan chuỗi thời gian ($AR(1)$).
• Kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng động (System GMM - SGMM): Áp dụng phương pháp Moment tổng quát hệ thống hai bước của Arellano & Bond (1991) để khắc phục hiện tượng nội sinh gây ra bởi biến trễ của biến phụ thuộc ($LNG_{GRDP, t-1}$) và mối quan hệ hai chiều giữa chi ngân sách với tăng trưởng.
  • Thực hiện kiểm định Arellano-Bond: kiểm định $AR(1)$ (bác bỏ giả thuyết $H_0$ không có tự tương quan bậc 1) và kiểm định $AR(2)$ (chấp nhận giả thuyết $H_0$ không có tự tương quan bậc 2).
  • Kiểm tra tính hợp lệ của các biến công cụ bằng kiểm định Sargan/Hansen và kiểm định sai số mở rộng Difference-in-Hansen.
• Mô hình hồi quy ngưỡng trên dữ liệu bảng (Panel Threshold Regression): Ứng dụng phương pháp hồi quy ngưỡng của Hansen (1999) với kỹ thuật lặp lại Bootstrap (từ 300 đến 800 lần lặp) để kiểm định sự tồn tại của ngưỡng, xác định số lượng ngưỡng và ước lượng giá trị ngưỡng đối với từng chỉ số quản trị công địa phương.

Dữ liệu nghiên cứu

• Mẫu nghiên cứu gồm 63 tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương tại Việt Nam trong 10 năm (2011–2020), tạo thành bộ dữ liệu bảng cân bằng/không cân bằng với tổng số 567 đến 630 quan sát tùy mô hình.
• Nguồn thu thập dữ liệu: Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cục Thống kê 63 tỉnh/thành phố, Bộ Tài chính, cơ sở dữ liệu PAPI (CECODES và UNDP Việt Nam).

Ký hiệu biến	Tên biến / Đo lường	Nguồn dữ liệu
$GRDP$ / $LNGRDP$	Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh/thành (logarit)	Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh
$G$ / $LNG$	Tổng chi ngân sách nhà nước địa phương (logarit)	Bộ Tài chính, Cục Thống kê tỉnh
$G1$ / $LNG1$	Chi đầu tư phát triển của địa phương (logarit)	Bộ Tài chính, Cục Thống kê tỉnh
$G2$ / $LNG2$	Chi thường xuyên của địa phương (logarit)	Bộ Tài chính, Cục Thống kê tỉnh
$K$ / $LNK$	Vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn (logarit)	Tổng cục Thống kê
$L$ / $LNL$	Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên (logarit)	Tổng cục Thống kê
$TG, CK, TN, KS, TT, CU$	6 chỉ số thành phần quản trị công cấp tỉnh PAPI	Báo cáo Chỉ số PAPI (CECODES, UNDP)
Phân loại tỉnh	Đặc biệt, Loại I, Loại II, Loại III	Luật Tổ chức CQĐP số 77/2015/QH13

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tổng thể đề tài nghiên cứu:

• Trình bày tính cấp thiết xuất phát từ thực trạng quản lý chi ngân sách tại Việt Nam theo Luật NSNN 2015, yêu cầu khắc phục việc phân bổ theo yếu tố đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra.
• Xác định 3 mục tiêu nghiên cứu và 3 câu hỏi nghiên cứu cụ thể.
• Xác lập đối tượng nghiên cứu (chi NSNN, quản trị công và tăng trưởng kinh tế địa phương) cùng phạm vi 63 tỉnh thành giai đoạn 2011–2020.
• Khái quát phương pháp định lượng và cấu trúc 5 chương của luận án.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế và các nghiên cứu liên quan

Chương 2 hệ thống hóa nền tảng lý thuyết và tổng quan các công trình nghiên cứu:

• Phân tích các khái niệm cốt lõi: Ngân sách nhà nước (ngân sách cân đối, ngân sách thặng dư, ngân sách thâm hụt); Chi NSNN và cơ cấu chi (chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên); Tăng trưởng kinh tế ($GDP, GRDP$); Quản trị công và quản trị công địa phương.
• Đánh giá các bộ chỉ số đo lường quản trị công quốc tế ($WGI, ICRG$) và các chỉ số tại Việt Nam ($PCI, PAR\ INDEX, PAPI$). Luận giải việc chọn PAPI làm biến đại diện cho quản trị công cấp tỉnh do tính bao quát về trải nghiệm và đánh giá của người dân trên 6 trục nội dung.
• Tổng hợp các lý thuyết kinh tế: Lý thuyết cân bằng David Ricardo, lý thuyết trường phái Keynes, lý thuyết Tân cổ điển, Luật Wagner (1883), mối quan hệ phi tuyến tính giữa chi tiêu công và tăng trưởng (đường cong Armey), lý thuyết Lựa chọn công, lý thuyết Kinh tế chính trị và Kinh tế học thể chế mới.
• Tổng kết các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, xác lập cơ sở hình thành các giả thuyết nghiên cứu và chỉ ra khoảng trống về đánh giá tác động phi tuyến/hiệu ứng ngưỡng.

Chương 3. Phương pháp nghiên cứu tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình thiết kế nghiên cứu:

• Thiết lập phương trình hồi quy dựa trên hàm sản xuất Cobb-Douglas mở rộng dạng logarit: $$\ln(GRDP_{it}) = \beta_0 + \beta_1 \ln(GRDP_{it-1}) + \beta_2 \ln(G_{it}) + \beta_3 \ln(K_{it}) + \beta_4 \ln(L_{it}) + \beta_5 PAPI_{it} + \varepsilon_{it}$$
• Mô tả chi tiết quy trình phân tích định lượng:
  1. Thống kê mô tả dữ liệu, ma trận hệ số tương quan và kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến ($VIF$).
  2. Ước lượng mô hình tĩnh bằng phương pháp Tác động cố định (FE), Tác động ngẫu nhiên (RE) và kiểm định Hausman.
  3. Xử lý hiện tượng phương sai thay đổi nhóm và tự tương quan chuỗi bằng phương pháp FGLS.
  4. Ước lượng mô hình động bằng phương pháp System GMM (SGMM) hai bước của Arellano & Bond (1991), thực hiện các kiểm định chẩn đoán $AR(1)$, $AR(2)$, Sargan test, Hansen test và Difference-in-Hansen test.
  5. Ứng dụng mô hình hồi quy ngưỡng bảng của Hansen (1999) để kiểm định sự tồn tại của ngưỡng và ước lượng giá trị ngưỡng cho chi NSNN và 6 thành phần quản trị công ($TG, CK, TN, KS, TT, CU$).

Chương 4. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam

Chương 4 công bố kết quả ước lượng thực nghiệm trên mẫu dữ liệu 63 tỉnh/thành:

• Thống kê mô tả và tương quan: Các biến đều đạt độ biến thiên phù hợp; kiểm định đa cộng tuyến cho thấy không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng giữa các biến giải thích chính.
• Tác động của chi NSNN đến tăng trưởng:
  • Kết quả ước lượng mô hình bằng FGLS và SGMM khẳng định tổng chi NSNN ($LNG$) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng kinh tế địa phương, ủng hộ quan điểm của trường phái Keynes và Luật Wagner.
  • Phân rã cơ cấu chi: Cả chi đầu tư phát triển ($LNG1$) và chi thường xuyên ($LNG2$) đều có tác động thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.
• Tác động theo phân loại tỉnh thành: Kết quả ước lượng SGMM phân theo các nhóm đô thị/đơn vị hành chính (loại Đặc biệt, loại I, loại II, loại III) cho thấy mức độ tác động của chi NSNN đến tăng trưởng có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm tỉnh thành.
• Tác động kết hợp của quản trị công: Khi đưa các biến thành phần PAPI và biến tương tác vào mô hình, chất lượng quản trị công địa phương đóng vai trò cải thiện hiệu quả phân bổ và giải ngân vốn ngân sách.
• Kết quả kiểm định hiệu ứng ngưỡng quản trị công (theo Hansen, 1999):

Thành phần PAPI	Số lần lặp Bootstrap	Giá trị Ngưỡng ($Th-1$)	Giá trị Ngưỡng phụ ($Th-3$)	Thống kê $F$ ($F\text{-stat}$)
Tham gia của người dân ở cấp cơ sở ($TG$)	300	5,2510	-	12,9187
Trách nhiệm giải trình với người dân ($TN$)	600	5,2592	-	8,64
Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công ($KS$)	800 / 300	5,6722	5,4042	8,54 / 0,4354
Thủ tục hành chính công ($TT$)	700 / 300	6,6353	6,2755	8,0089 / 0,5722
Cung ứng dịch vụ công ($CU$)	500	6,7783	-	8,51
Công khai, minh bạch trong ra quyết định ($CK$)	600	5,9987	-	1,46

Ghi chú: Kết quả kiểm định ngưỡng cho thấy khi các chỉ số quản trị công vượt qua các ngưỡng giá trị này, mức độ tác động tích cực của chi NSNN đối với tăng trưởng kinh tế địa phương có sự gia tăng rõ rệt.

Chương 5. Kết luận và hàm ý chính sách

Chương 5 đúc kết các phát hiện và đưa ra hệ thống kiến nghị:

• Nhóm hàm ý về quản lý chi NSNN:
  • Nâng cao hiệu quả quản trị chi ngân sách địa phương: Chuyển đổi căn bản từ phân bổ dự toán dựa trên đầu vào sang quản lý chi tiêu gắn với kết quả đầu ra; kiểm soát kỷ luật tài khóa và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu địa phương.
  • Quản trị chi phát triển sự nghiệp kinh tế - xã hội: Tối ưu hóa phân bổ nguồn chi thường xuyên, tập trung vào y tế, giáo dục và duy tu cơ sở hạ tầng.
  • Quản trị chi đầu tư phát triển: Nâng cao chất lượng thẩm định dự án, tránh đầu tư dàn trải, giảm thiểu độ trễ thi công và vốn tồn đọng trong các dự án kết cấu hạ tầng.
• Nhóm hàm ý về quản trị công địa phương:
  • Minh bạch hóa hoạt động quản trị công: Công khai đầy đủ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, dự toán ngân sách và các khoản đóng góp của người dân theo Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn.
  • Phòng chống và kiểm soát tham nhũng: Tăng cường thanh tra, kiểm tra công vụ, hạn chế hiện tượng nhũng nhiễu, chi phí không chính thức trong giải quyết công việc công.
  • Tinh gọn thủ tục hành chính công: Đẩy mạnh cơ chế một cửa, một cửa liên thông, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính liên quan đến người dân và doanh nghiệp.
• Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai: Nêu bật các giới hạn về chuỗi số liệu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Bổ sung cơ sở lý luận về tác động của chi NSNN và quản trị công đến tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi như Việt Nam.
• Khẳng định tính phù hợp của lý thuyết Keynes và Luật Wagner tại cấp độ địa phương ở Việt Nam: Chi NSNN có vai trò thúc đẩy tăng trưởng thông qua kích cầu và tạo năng lực sản xuất mới.
• Củng cố lý thuyết Lựa chọn công và Kinh tế học thể chế mới bằng việc chứng minh rằng chất lượng quản trị công địa phương là điều kiện nền tảng giúp tối ưu hóa hiệu quả của chi tiêu công.

Đóng góp về mặt phương pháp

• Ứng dụng kết hợp phương pháp System GMM (SGMM) hai bước của Arellano & Bond (1991) để khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh trong mô hình dữ liệu bảng động vĩ mô với $N$ lớn (63 tỉnh) và $T$ nhỏ (10 năm).
• Áp dụng mô hình hồi quy ngưỡng trên dữ liệu bảng của Hansen (1999) để xác định điểm gãy và lượng hóa các ngưỡng quản trị công ($TG, TN, KS, TT, CU, CK$), giải quyết mối quan hệ phi tuyến tính mà các nghiên cứu trước đây chưa thực hiện toàn diện tại Việt Nam.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm bao quát trên phạm vi 63 tỉnh/thành phố, chỉ ra sự khác biệt về tác động của chi ngân sách theo từng phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh.
• Xác định các mức ngưỡng quản trị công cụ thể, làm căn cứ thực tiễn để chính quyền các cấp nhận diện khoảng cách quản trị cần đạt được nhằm phát huy tối đa hiệu quả của các nguồn vốn chi ngân sách.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Về dữ liệu thời gian: Dữ liệu nghiên cứu bị giới hạn trong giai đoạn 2011–2020 do Bộ chỉ số PAPI bắt đầu được khảo sát chuẩn hóa từ năm 2011, trong khi số liệu chi ngân sách đã có từ sớm hơn.
• Về các thành phần quản trị công mới: Hai chỉ số nội dung mới của PAPI là "Quản trị môi trường" và "Quản trị điện tử" mới chỉ được đưa vào thu thập từ năm 2018, do chuỗi dữ liệu chưa đủ dài nên chưa thể đưa vào mô hình định lượng tổng thể trong giai đoạn 2011–2020.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng chuỗi số liệu nghiên cứu sang các năm tiếp theo khi các chỉ số quản trị môi trường và quản trị điện tử có đủ độ dài dữ liệu bảng.
  • Đi sâu phân tích tác động của chi tiêu công và quản trị công ở các cấp hành chính thấp hơn (cấp quận/huyện, xã/phường) khi hệ thống thống kê cơ sở được hoàn thiện.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách:
  • Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch & Đầu tư: Tham khảo căn cứ định lượng để hoàn thiện cơ chế phân bổ dự toán chi ngân sách theo kết quả đầu ra và theo phân loại đô thị/đơn vị hành chính.
  • UBND và HĐND các tỉnh, thành phố: Sử dụng kết quả ngưỡng quản trị công PAPI để ban hành các chương trình cải cách hành chính, nâng cao trách nhiệm giải trình, kiểm soát tham nhũng và minh bạch ngân sách nhằm gia tăng hiệu quả sử dụng nguồn vốn công trên địa bàn.
• Đối với giới học thuật, giảng viên và nghiên cứu sinh:
  • Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về khung lý thuyết tài chính công và kinh tế học thể chế.
  • Cung cấp quy trình ứng dụng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng nâng cao (System GMM kết hợp Panel Threshold Regression của Hansen) áp dụng cho dữ liệu vĩ mô cấp tỉnh tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu tổng quát của luận án là gì?

Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá tác động của chi ngân sách nhà nước và quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam dựa trên căn cứ khoa học, thực tiễn và kết quả ước lượng mô hình kinh tế; từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi NSNN và quản trị công hướng tới tăng trưởng kinh tế địa phương.

2. Mẫu nghiên cứu và khung thời gian được sử dụng trong luận án gồm những gì?

Mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tại Việt Nam trong khung thời gian 10 năm từ 2011 đến 2020. Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê các tỉnh, Bộ Tài chính, CECODES và UNDP.

3. Các phương pháp kinh tế lượng chính được sử dụng trong luận án là gì?

Luận án sử dụng ba nhóm phương pháp chính:

• Mô hình tĩnh: Tác động cố định (FE), Tác động ngẫu nhiên (RE) và Bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS) để xử lý phương sai thay đổi và tự tương quan.
• Mô hình động: System GMM (SGMM) hai bước của Arellano & Bond (1991) để khắc phục hiện tượng nội sinh của biến trễ tăng trưởng và các biến kinh tế vĩ mô.
• Mô hình phi tuyến: Hồi quy ngưỡng dữ liệu bảng (Panel Threshold Regression) của Hansen (1999) sử dụng kỹ thuật Bootstrap để kiểm định và xác định ngưỡng quản trị công.

4. Quản trị công địa phương được đo lường bằng bộ chỉ số nào và gồm các nội dung gì?

Quản trị công địa phương được đo lường bằng Bộ chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh tại Việt Nam (PAPI), bao gồm 6 chỉ số thành phần trong giai đoạn 2011–2020:

• Tham gia của người dân ở cấp cơ sở ($TG$)
• Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định ($CK$)
• Trách nhiệm giải trình với người dân ($TN$)
• Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công ($KS$)
• Thủ tục hành chính công ($TT$)
• Cung ứng dịch vụ công ($CU$)

5. Kết quả kiểm định ngưỡng đã xác định được những giá trị ngưỡng nào cho các thành phần quản trị công?

Theo kết quả kiểm định ngưỡng Hansen (1999), luận án đã xác định các giá trị ngưỡng đơn ($Th-1$) cho các thành phần quản trị công gồm: Tham gia của người dân ($TG = 5,2510$), Trách nhiệm giải trình ($TN = 5,2592$), Kiểm soát tham nhũng ($KS = 5,6722$), Thủ tục hành chính công ($TT = 6,6353$), Cung ứng dịch vụ công ($CU = 6,7783$) và Công khai minh bạch ($CK = 5,9987$). Khi chất lượng quản trị công vượt qua các ngưỡng này, tác động tích cực của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương được củng cố rõ nét.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Thanh Hùng đã giải quyết một cách toàn diện vấn đề tác động của chi NSNN và quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế tại 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam giai đoạn 2011–2020. Thông qua việc kết hợp các phương pháp kinh tế lượng hiện đại gồm System GMM và hồi quy ngưỡng Hansen, nghiên cứu đã khẳng định vai trò tích cực của chi ngân sách cũng như lượng hóa được các ngưỡng quản trị công PAPI đối với tăng trưởng kinh tế địa phương. Các kết quả thực nghiệm và hệ thống hàm ý chính sách về đổi mới phân bổ ngân sách theo kết quả đầu ra, nâng cao tính minh bạch, phòng chống tham nhũng và tinh gọn thủ tục hành chính là cơ sở khoa học có giá trị cho các cơ quan quản lý nhà nước và giới nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính công và quản trị công tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và kết cấu của đề tài. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế và các nghiên cứu liên quan Đưa ra các lý thuyết liên quan về tác động của chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam và các nghiên cứu đã được thực hiện để hình thành mô hình nghiên cứu và các giả thiết nghiên cứu. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam Mô tả mẫu, phương pháp nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và giải thích các biến được sử dụng để phân tích. - Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tác động chi ngân sách nhà nước, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam Trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm về tác động của chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế các địa phương tại Việt Nam.

- Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách Tóm tắt nghiên cứu và đưa ra các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chi NSNN, quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế địa phương tại Việt Nam. CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÁC ĐỘNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐỊA PHƯƠNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Tổng quan về các khái niệm 2. Tổng quan chi ngân sách Nhà nước 2.

Ngân sách nhà nước NSNN là một báo cáo tài chính hàng năm thể hiện những ước tính về doanh thu dự kiến và chi tiêu dự kiến trong một năm tài chính. Vào đầu mỗi năm, chính phủ trình bày trước quốc hội một bản ước tính về các khoản thu và chi cho năm tài chính sắp tới. Chính phủ lập kế hoạch chi tiêu theo mục tiêu của mình và sau đó cố gắng huy động các nguồn lực để đáp ứng chi tiêu đã đề ra (Wildavsky, 1964; Giertz, 1981; Lapsley và cộng sự, 2011). Các mục tiêu chính của NSNN bao gồm: Tăng trưởng kinh tế: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và cân đối, nâng cao mức sống của nhân dân.

Giảm nghèo và thất nghiệp: xóa nghèo và thất nghiệp hàng loạt bằng cách tạo cơ hội việc làm và cung cấp các lợi ích xã hội tối đa cho người nghèo. Giảm bất bình đẳng: bất bình đẳng về thu nhập và của cải được giảm bớt thông qua việc đánh thuế và trợ cấp. Chính phủ đánh thuế suất cao đối với người giàu và thấp hơn ở nhóm thu nhập thấp hơn, đồng thời cung cấp cho nhóm thu nhập thấp các khoản trợ cấp và tiện nghi. Phân bổ lại cơ cấu các nguồn lực: việc phân bổ lại các nguồn lực là cần thiết để đạt được các mục tiêu kinh tế và xã hội.

Chính phủ phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực mà tư nhân chưa thực hiện nhiều như vệ sinh công cộng, giáo dục, y tế, v. Ổn định giá cả: để duy trì sự ổn định giá cả và điều chỉnh các chu kỳ kinh doanh liên quan đến suy thoái đặc trưng bởi sản lượng giảm, giá cả và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Quản lý các doanh nghiệp công: quản lý các doanh nghiệp công mang tính chất độc quyền quốc gia như đường sắt, điện lực,. NSNN được coi là ngân sách thặng dư nếu doanh thu dự kiến của chính phủ vượt quá chi tiêu ước tính của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể.

Điều này có nghĩa là thu nhập của chính phủ từ thuế lớn hơn số tiền mà chính phủ chi cho phúc lợi công cộng Theo Premchand (1994), NSNN là một báo cáo tài chính hàng năm trong đó trình bày chi tiêu ước tính của chính phủ và các khoản thu hoặc doanh thu dự kiến của chính phủ cho 10 năm tài chính sắp tới. Tùy thuộc vào tính khả thi của các dự toán này, ngân sách có ba loại - ngân sách cân đối, ngân sách thặng dư và ngân sách thâm hụt (Sun và Lynch, 2008), như: (1) ngân sách cân đối là ngân sách cân bằng nếu chi tiêu ước tính của chính phủ bằng với thu nhập dự kiến của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể. Được nhiều nhà kinh tế học cổ điển ủng hộ, loại ngân sách này dựa trên nguyên tắc “sống trong tầm tay”. Họ tin rằng chi tiêu của chính phủ không được vượt quá doanh thu của họ.

Mặc dù là một cách tiếp cận lý tưởng để đạt được một nền kinh tế cân bằng và duy trì kỷ luật tài khóa, một ngân sách cân bằng không đảm bảo sự ổn định tài chính vào những thời điểm kinh tế suy thoái hoặc giảm phát. Về mặt lý thuyết, có thể dễ dàng cân bằng giữa chi tiêu ước tính và thu nhập dự kiến nhưng khi thực hiện trên thực tế, khó có thể đạt được sự cân bằng đó. (2) Ngân sách thặng dư xảy ra trong trường doanh thu dự kiến của chính phủ vượt quá chi tiêu ước tính của chính phủ trong một năm tài chính. Điều này có nghĩa là thu nhập của chính phủ từ các khoản thuế thu được lớn hơn số tiền mà chính phủ chi cho phúc lợi công cộng.

Ngân sách thặng dư biểu thị sự sung túc về tài chính của một quốc gia. Một ngân sách như vậy có thể được thực hiện vào những thời điểm lạm phát để giảm tổng cầu. Và (3), ngân sách thâm hụt nếu chi tiêu ước tính của chính phủ vượt quá thu nhập dự kiến của chính phủ trong một năm tài chính cụ thể. Loại ngân sách này phù hợp nhất với các nền kinh tế đang phát triển, chẳng hạn như Ấn Độ.

Đặc biệt hữu ích trong thời điểm suy thoái, ngân sách thâm hụt giúp tạo ra nhu cầu bổ sung và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế. Ở đây, chính phủ phải chịu chi tiêu quá mức để cải thiện tỷ lệ việc làm, thúc đẩy sản xuất. Điều này dẫn đến sự gia tăng nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ, giúp phục hồi nền kinh tế. Chính phủ trang trải số tiền này thông qua các khoản vay công (bằng cách phát hành trái phiếu chính phủ) hoặc bằng cách rút từ thặng dư dự trữ.

Tại Việt Nam, khái niệm NSNN được quy định trong pháp luật thực định tại Điều 4 của Luật ngân sách nhà nước năm 2015 với định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Với các định nghĩa này, các nhà làm luật đã đề cập tới ba vấn đề cơ bản khi quan niệm về NSNN: thứ nhất, NSNN là toàn bộ các khoản thu và chi của Nhà nước nằm trong dự toán đã được quyết định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền; Thứ hai, các khoản thu, chi này trong một thời gian nhất định có thể là một năm hoặc giai đoạn trung hạn… Trong khi đó, Luật Ngân sách nhà nước năm 2002 chỉ được thực hiện trong thời hạn 1 năm, tính từ ngày 01 tháng 01 cho đến ngày 31 tháng 12 năm dương lịch đối với thu và đến 31 tháng 01 11 của năm sau (thêm kỳ 13) đối với một số khoản còn nhiệm vụ được chi tính trong ngân sách của năm trước; Thứ ba, các khoản thu, chi này được xây dựng và thực hiện nhằm mục tiêu bảo đảm về mặt tài chính cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Chi ngân sách nhà nước Theo Hoàng Thị Chinh Thon và cộng sự (2010) chi ngân sách được chia ra nhiều thành phần khác nhau, mỗi thành phần lại có tác động khác nhau tới tăng trưởng kinh tế. Trong quyết toán chi ngân sách, các nước thường chia ra ba thành phần chính: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên; các khoản chi khác (chi từ nguồn tăng thu cân đối, chi thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, chi cải cách tiền lương, các khoản chi được quản lý qua NSNN, chi trả nợ, chi khác và dự phòng).

Chi đầu tư phát triển tạo thêm năng lực sản xuất cho nền kinh tế, có tác động dài hạn tới tăng trưởng kinh tế. Mặt khác, chi đầu tư phát triển có đặc thù là có độ trễ về thời gian (việc thực hiện các hạng mục công trình của dự án cần thời gian dài nhất là thực hiện xây dựng các công trình như xây dựng trường để đạt chuẩn quốc gia, các công trình thủy lợi, dự án khu dân cư…), vốn đầu tư nằm tồn đọng trong giai đoạn tiến hành dự án đầu tư. Có thể ảnh hưởng của đầu tư phát triển trong năm (giai đoạn đang xét) là tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên không thể kết luận ngay là phải cắt giảm thành phần này mà phải căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội của quốc gia hay các chương trình của chính phủ. Chi thường xuyên là các khoản chi để duy trì hoạt động của bộ máy hành chính, hay các khoản chi xuất hiện hàng năm.

Khoản chi thường xuyên đảm bảo cung cấp hàng hoá - dịch vụ về hành chính, pháp luật…tạo môi trường vĩ mô cho hoạt động sản xuất, đầu tư, kinh doanh cho các doanh nghiệp Ngân sách nói chung và chi ngân sách nói riêng phải gắn với chính sách kinh tế gắn với mục tiêu phát triển kinh tế trung và dài hạn. Để thúc đẩy tăng trưởng, việc chi tiêu ở cấp chính quyền nào cũng là điều cần cân nhắc. Phân cấp tài khoá, chuyển sức mạnh của chính quyền cấp trên tới chính quyền cấp dưới, là một phần trong nhóm giải pháp cải cách khu vực công, tăng tính cạnh tranh của các chính quyền cấp dưới trong việc cung cấp hàng hoá dịch vụ công và thoát khỏi tình trạng tăng trưởng kinh tế chậm (Bahl & Linn, 1992). Theo nghĩa rộng, chi tiêu công là một khái niệm đơn giản: nó biểu thị sự phân bổ của nhà nước, trên các tiêu chí phi thị trường, đối với các nguồn lực kinh tế mà nó có được từ các công ty và hộ gia đình.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, điều này có thể phản ánh một khái niệm đơn giản. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra sự phức tạp của việc lý thuyết hóa khái niệm 12 này.