Nghiên cứu tác động của bộ ba bất khả thi lên sự bất ổn định trong thâm hụt ngân sách

Chuyên đề nghiên cứu Tác động của bộ ba bất khả thi đến sự bất ổn định ngân sách, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia chuyên

• Tác giả: Lê Thông Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Kim Quyến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Bộ Ba Bất Khả Thi Đến Sự Bất Ổn Định Trong Thâm Hụt Ngân Sách
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Các khái niệm về thâm hụt ngân sách
• 1.2. Lý thuyết về bộ ba bất khả thi
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của bộ ba bất khả thi

Bộ ba bất khả thi, hay còn gọi là trilemma, là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt trong lĩnh vực chính sách tài chính. Theo lý thuyết này, một quốc gia không thể đồng thời đạt được ba mục tiêu: chính sách tiền tệ độc lập, tỷ giá cố định, và tự do hóa dòng vốn. Sự lựa chọn giữa các mục tiêu này có thể dẫn đến những tác động kinh tế sâu rộng, đặc biệt là trong bối cảnh bất ổn định ngân sách. Khi một quốc gia cố gắng duy trì tỷ giá cố định trong khi theo đuổi chính sách tiền tệ độc lập, điều này có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính và bất ổn định ngân sách. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự bất ổn định trong thâm hụt ngân sách có thể gia tăng khi các chính sách không đồng bộ với các mục tiêu kinh tế vĩ mô. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các chính sách tài chính và sự ổn định ngân sách.

1.1. Nguyên nhân gây bất ổn

Sự bất ổn định ngân sách thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các yếu tố kinh tế, chính trị, và thể chế. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nguyên nhân bất ổn có thể liên quan đến sự thay đổi trong chính sách tài chính và tình hình kinh tế. Ví dụ, sự gia tăng chi tiêu công mà không có sự tương ứng trong doanh thu có thể dẫn đến thâm hụt ngân sách. Hơn nữa, các yếu tố như lạm phát cao và tăng trưởng kinh tế chậm cũng có thể làm gia tăng bất ổn định ngân sách. Theo Alesina và Perotti (1996), sự bất ổn định trong ngân sách có thể gây ra những tác động tiêu cực đến chất lượng dịch vụ công và phúc lợi xã hội. Do đó, việc phân tích các nguyên nhân này là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu bất ổn định ngân sách.

II. Tác động của chính sách tài chính

Chính sách tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh bất ổn định ngân sách. Các chính sách như tăng trưởng chi tiêu công và giảm thuế có thể tạo ra những tác động tích cực trong ngắn hạn, nhưng cũng có thể dẫn đến bất ổn định ngân sách trong dài hạn. Nghiên cứu của Javid và cộng sự (2011) cho thấy rằng sự bất ổn định ngân sách có thể gia tăng khi các chính sách tài chính không được thực hiện một cách đồng bộ. Việc áp dụng các chính sách tài chính không nhất quán có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính và bất ổn định kinh tế. Hơn nữa, sự khủng hoảng tài chính có thể làm gia tăng rủi ro tài chính, ảnh hưởng đến khả năng của chính phủ trong việc duy trì cân bằng ngân sách. Do đó, việc xây dựng một chiến lược tài chính hợp lý là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định ngân sách.

2.1. Chiến lược tài chính hiệu quả

Để giảm thiểu bất ổn định ngân sách, các quốc gia cần xây dựng và thực hiện các chiến lược tài chính hiệu quả. Điều này bao gồm việc thiết lập các mục tiêu tài chính rõ ràng, theo dõi và đánh giá thường xuyên các chỉ số tài chính. Hơn nữa, việc áp dụng các chính sách tài chính linh hoạt có thể giúp các quốc gia điều chỉnh kịp thời trước những biến động của nền kinh tế. Theo Aizenman và cộng sự (2011), việc duy trì chính sách tiền tệ độc lập có thể giúp giảm thiểu bất ổn định ngân sách trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các quốc gia cũng cần chú trọng đến việc quản lý dự trữ ngoại hối để đảm bảo khả năng ứng phó với các cú sốc kinh tế. Tóm lại, một chiến lược tài chính hiệu quả không chỉ giúp duy trì cân bằng ngân sách mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, sự bất ổn trong thâm hụt ngân sách nhà nước trở thành vấn đề nổi bật đối với nhiều quốc gia. Tỷ lệ bội chi ngân sách tăng cao và biến động mạnh đã gây khó khăn trong việc dự báo và hoạch định chính sách tài khóa hiệu quả. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của bộ ba bất khả thi — gồm chính sách tiền tệ độc lập, ổn định tỷ giá hối đoái và tự do hóa dòng vốn — lên sự bất ổn định trong thâm hụt ngân sách nhà nước. Mẫu nghiên cứu gồm 52 quốc gia trong giai đoạn 2000-2015, với dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như IMF, World Bank và Penn World Table. Mục tiêu chính là kiểm tra vai trò của các chỉ số chính sách trong bộ ba bất khả thi đối với biến động thâm hụt ngân sách, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của dự trữ ngoại hối như một biến điều tiết. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tài khóa xây dựng chiến lược ổn định ngân sách, giảm thiểu rủi ro tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết bộ ba bất khả thi (Trilemma) của Mundell-Fleming, cho rằng một quốc gia không thể đồng thời đạt được ba mục tiêu: chính sách tiền tệ độc lập, tỷ giá cố định và tự do hóa dòng vốn. Ba chỉ số chính được đo lường gồm:

• Chỉ số độc lập tiền tệ (MI): Đo bằng mức tương quan giữa lãi suất trong nước và quốc tế, giá trị từ 0 đến 1, càng cao thể hiện chính sách tiền tệ càng độc lập.
• Chỉ số ổn định tỷ giá (ERS): Đo bằng độ lệch chuẩn của biến động tỷ giá hối đoái, giá trị chuẩn hóa từ 0 đến 1, càng cao thể hiện tỷ giá càng ổn định.
• Chỉ số hội nhập tài chính (FOI): Đo mức độ mở cửa tài chính dựa trên các ràng buộc thương mại và vốn quốc tế.

Ngoài ra, các khái niệm về thâm hụt ngân sách, sự bất ổn định trong thâm hụt, và các biến thể chế chính trị như mức độ dân chủ, kiểm soát tham nhũng, ổn định chính trị cũng được tích hợp để giải thích các yếu tố ảnh hưởng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng với mô hình dữ liệu bảng động (Dynamic Panel Data) và ước lượng bằng phương pháp Difference-GMM, nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong mô hình. Cỡ mẫu gồm 52 quốc gia, dữ liệu thu thập từ năm 2000 đến 2015, với các biến số kinh tế, thể chế và chính sách được chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu để đảm bảo tính chính xác. Các biến chính bao gồm độ bất ổn định thâm hụt ngân sách (đo bằng độ lệch chuẩn trung bình trượt 3 năm và 5 năm), các chỉ số trong bộ ba bất khả thi, dự trữ ngoại hối, cùng các biến kiểm soát về kinh tế và thể chế. Quy trình nghiên cứu gồm thu thập dữ liệu, xử lý, ước lượng mô hình, kiểm định tính hợp lý và vững chắc của mô hình, đồng thời phân tích tác động trong ngắn hạn và trung hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách tiền tệ độc lập giảm bất ổn thâm hụt ngân sách trong ngắn hạn: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số âm (-0.658***) với mức ý nghĩa 5%, cho thấy chính sách tiền tệ độc lập giúp giảm biến động thâm hụt ngân sách trong 3 năm. Tuy nhiên, khi xét tương tác với dự trữ ngoại hối, tác động này phụ thuộc vào mức dự trữ; dưới ngưỡng logarithm 22.77, chính sách tiền tệ độc lập có thể làm tăng bất ổn.

2. Ổn định tỷ giá hối đoái có tác động phức tạp: Chỉ số ERS có xu hướng làm giảm biến động thâm hụt nhưng hiệu quả không đồng nhất giữa các quốc gia, phụ thuộc vào mức độ dự trữ ngoại hối và các biến thể chế.

3. Hội nhập tài chính có ảnh hưởng ngược chiều: Mức độ mở cửa tài chính cao có thể làm tăng sự bất ổn trong thâm hụt ngân sách do rủi ro dòng vốn đột ngột biến động, đặc biệt trong các nền kinh tế nhỏ và đang phát triển.

4. Biến thể chế chính trị ảnh hưởng đáng kể: Mức độ dân chủ, kiểm soát tham nhũng và ổn định chính trị có mối quan hệ ngược chiều với sự bất ổn thâm hụt, tức là môi trường chính trị ổn định và minh bạch giúp giảm biến động ngân sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ độc lập là công cụ hiệu quả để giảm bất ổn thâm hụt ngân sách trong ngắn hạn, phù hợp với lý thuyết bộ ba bất khả thi khi quốc gia lựa chọn duy trì chính sách tiền tệ độc lập và tỷ giá linh hoạt. Tuy nhiên, sự hiện diện của dự trữ ngoại hối đóng vai trò điều tiết quan trọng, giúp chính phủ can thiệp khi cần thiết để ổn định thị trường tài chính. Hội nhập tài chính mở rộng mặc dù thúc đẩy tăng trưởng nhưng cũng làm tăng rủi ro biến động dòng vốn, dẫn đến bất ổn ngân sách. Các biến thể chế chính trị như dân chủ và kiểm soát tham nhũng được xác nhận là yếu tố giảm thiểu rủi ro, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công. Các biểu đồ tương quan và bảng hồi quy minh họa rõ mối quan hệ phức tạp giữa các biến số, cho thấy sự cần thiết của chính sách phối hợp linh hoạt giữa các yếu tố kinh tế và thể chế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách tiền tệ độc lập: Các quốc gia nên duy trì và củng cố chính sách tiền tệ độc lập nhằm giảm thiểu biến động thâm hụt ngân sách, đặc biệt trong ngắn hạn. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính.

2. Quản lý dự trữ ngoại hối hiệu quả: Tăng cường dự trữ ngoại hối để làm công cụ điều tiết, giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động tỷ giá và dòng vốn. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 3 năm tới. Chủ thể: Ngân hàng Trung ương.

3. Kiểm soát và điều chỉnh mức độ hội nhập tài chính: Cân nhắc mức độ mở cửa tài chính phù hợp với năng lực quản lý và thể chế quốc gia, tránh rủi ro dòng vốn đột ngột. Thời gian: 2-5 năm. Chủ thể: Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Trung ương.

4. Cải thiện môi trường thể chế và chính trị: Tăng cường minh bạch, kiểm soát tham nhũng và ổn định chính trị để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và giảm bất ổn. Thời gian: dài hạn, 5 năm trở lên. Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài chính công: Giúp hiểu rõ tác động của các chính sách tiền tệ, tỷ giá và hội nhập tài chính đến sự ổn định ngân sách, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và mô hình định lượng về bộ ba bất khả thi và sự bất ổn thâm hụt ngân sách, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu.

3. Ngân hàng Trung ương và cơ quan quản lý tiền tệ: Hỗ trợ trong việc thiết kế chính sách tiền tệ và quản lý dự trữ ngoại hối nhằm ổn định tài chính quốc gia.

4. Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ phát triển: Cung cấp thông tin về các yếu tố rủi ro ngân sách và chính sách vĩ mô, giúp đánh giá và hỗ trợ các chương trình phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ ba bất khả thi là gì và tại sao nó quan trọng trong nghiên cứu này?
   Bộ ba bất khả thi là lý thuyết cho rằng một quốc gia không thể đồng thời đạt được chính sách tiền tệ độc lập, tỷ giá cố định và tự do hóa dòng vốn. Nghiên cứu này phân tích tác động của ba chính sách này đến sự bất ổn thâm hụt ngân sách, giúp hiểu rõ các lựa chọn chính sách và rủi ro liên quan.

2. Phương pháp Difference-GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Difference-GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng động, giúp ước lượng chính xác các tác động của biến độc lập lên biến phụ thuộc trong mô hình có độ trễ và biến công cụ.

3. Dự trữ ngoại hối ảnh hưởng thế nào đến sự bất ổn thâm hụt ngân sách?
   Dự trữ ngoại hối đóng vai trò điều tiết, giúp giảm tác động tiêu cực của biến động tỷ giá và dòng vốn, từ đó làm giảm sự bất ổn trong thâm hụt ngân sách, đặc biệt khi chính sách tiền tệ độc lập được áp dụng.

4. Tại sao hội nhập tài chính có thể làm tăng sự bất ổn ngân sách?
   Hội nhập tài chính mở rộng tạo điều kiện cho dòng vốn quốc tế tự do luân chuyển, nhưng cũng làm tăng rủi ro dòng vốn đột ngột rút ra hoặc đổ vào, gây biến động lớn cho ngân sách và nền kinh tế.

5. Vai trò của thể chế chính trị trong ổn định ngân sách là gì?
   Môi trường chính trị ổn định, minh bạch và kiểm soát tham nhũng tốt giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, giảm rủi ro biến động và tăng khả năng dự báo chính sách tài khóa.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của bộ ba bất khả thi lên sự bất ổn trong thâm hụt ngân sách nhà nước trên mẫu 52 quốc gia giai đoạn 2000-2015.
• Chính sách tiền tệ độc lập có vai trò giảm bất ổn thâm hụt trong ngắn hạn, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào mức dự trữ ngoại hối.
• Hội nhập tài chính mở rộng có thể làm tăng rủi ro biến động ngân sách, đòi hỏi quản lý chặt chẽ.
• Các biến thể chế chính trị như dân chủ và kiểm soát tham nhũng góp phần giảm sự bất ổn ngân sách.
• Khuyến nghị chính sách tập trung vào tăng cường chính sách tiền tệ độc lập, quản lý dự trữ ngoại hối, điều chỉnh hội nhập tài chính và cải thiện môi trường thể chế.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu về tác động dài hạn và các yếu tố bổ sung trong bộ tứ bất khả thi để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công. Để nhận thêm tư vấn chuyên sâu hoặc hỗ trợ phân tích dữ liệu, quý độc giả có thể liên hệ với các chuyên gia kinh tế vĩ mô và tài chính công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CÁC KHÁI NIỆMVÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT. Các khái niệm về thâm hụt ngân sách. Thuật ngữ thâm hụt ngân sách (budget deficit) hay còn gọi là cân bằng ngân sách (budget balance) được nhắc đến rất nhiều trong các tạp chí nghiên cứu và những tài liệu liên quan đến chính sách của chính phủ – thường đi kèm với những cảnh báo rất không mong đợi.

Để biện hộ cho vấn đề thâm hụt ngân sách cao, Eisner (1989) cho rằng đa phần báo cáo của những nhà cầm quyền đều đổ lỗi cho rất nhiều căn bệnh của kinh tế, như là lạm phát cao và đầu tư tư nhân chưa được khuyến khích. Bằng chứng cụ thể của việc chịu trách nhiệm về thâm hụt ngân sách ít khi được cung cấp và cũng ít được tập trung đo lường và đánh giá thâm hụt ngân sách một cách khách quan (Jacobs, 2000). Rõ ràng, có rất nhiều lý thuyết và thực tiễn liên quan đến việc đo lường thâm hụt ngân sách ở các quốc gia, nó là một vấn đề khá phức tạp. Thâm hụt ngân sách thông thường có thể được đo lường dựa trên cơ sở tiền mặt hoặc cơ sở tích lũy các khoản thanh toán.

Đối với trường hợp đầu tiên, thâm hụt ngân sách được đo lường bằng sự chênh lệch giữa tổng dòng tiền chi tiêu và số thu tài khóa. Đối với trường hợp thứ hai,thâm hụt ngân sách phản ánh theo dòng thu nhập và chi tiêu tích lũy, kể cả dòng thành toán bằng tiền mặt và không mặt tiền mặt. Cơ sở tích luỹ được cho là phản ánh tốt hơn sự thâm hụt so với cơ sở tiền mặt do có thêm vào những khoản nợ phải trả và doanh thu ròng không phải bằng tiền mặt (Agénor và Montiel, 1999). Chính phủ các nước tự do định nghĩa cách đo lường thâm hụt ngân sách, hay còn gọi là thâm hụt ngân sáchtheo tập quán của mỗi nước (conventional budget balance).

Nhưng nhìn chung, các khái niệm dù được đưa ra bởi nhiều quốc gia đều đồng ý rằng thâm hụt ngân sách đo lường trong một năm tài khóa. Theo như các tài liệu nghiên cứu và thực tiễn, World Bank và IMF cũng ghi nhận rất nhiều cách khác nhau để đo lường thâm hụt ngân sách mà đang được sử dụng. Ngân hàng Thế giới(World Bank, 1989)định nghĩa thâm hụt ngân sách nên 1 123doc được hiểu làsự khác biệt giữa các khoản chi tiêu như là tiền lương, tiền công, chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ, có bao gồm cả chi tiêu vốn, trả lãi nợ công, chuyển nhượng và trợ cấp;và hạng mụcsố thu bao gồmthuế, phí, lệ phí, các khoản tài trợ, lợi nhuận của công ty công phi tài chính và bán tài sản(Blejer và Cheasty, 1990).Quỹ tiền tệ quốc tế(IMF, 1986)phát hành ấn bảnnăm 1986 lên trang thống kê tài chính các quốc gia(Government Finance Statistics)và thâm hụt ngân sách được cho rằng nên hiểu theo công thức thâm hụt tài khóa: Thâm hụt Tài khóa = (Chi tiêu hàng hóa và dịch vụ + các khoản chuyển nhượng) + (Cho vay – Hoàn trả) - (Số thu + Trợ cấp). Lý thuyết về bộ ba bất khả thi.

Lý thuyết về bộ ba bất khả thi là kết quả nghiên cứu của hai học giả Robert Mundell (1962, 1963) và J. Lý thuyết này rút ra từ hàm ý của mô hình nghiên cứu Mundell-Fleming và đưa tên tuổi của Robert Mundell (1960) vào danh sách những nhà kinh tế học xuất sắc nhất trên thế giới đạt được giải Nobel Kinh tế. Theo lý thuyết bộ ba bất khả thi, một quốc gia không thể đồng thời đạt được cả ba mục tiêu: chính sách tiền tệ độc lập, tỷ giá cố định và tự do hoá dòng vốn (hay còn gọi là hội nhập tài chính hoàn toàn). Trong những thâp kỷ gần đây, cấu hình bộ ba bất khả thi vẫn liên tục được tổng quan và thảo luận, phần lớn các vấn đề xoay quanh các nghiên cứu thực nghiệm nhằm giải thích về sự phát triển của mô hình và những khó khăn về chính sách mà các quốc gia đang đối mặt trong tiến trình toàn cầu hóa.

Những chính sách gia phải đối mặt với sự đánh đổi, gia tăng một biến số trong bộ ba bất khả thi, sẽ giảm trọng số bình quân của một trong hai hoặc cả hai biến số còn lại.1 bên dưới mô tả tóm tắt lý thuyết về bộ ba bất khả thi.Giả thuyết của bộ ba bất khả thi cho rằng một quốc gia chỉ có thể thực hiện đồng thời hai trong ba mục tiêu chính sách tiền tệ độc lập, ổn định tỷ giá hối đoái và hội nhập tài 2 123doc chính.Mỗi cạnh của tam giác đại diện cho mỗi mục tiêu tiềm năng được mong đợi, tuy nhiên chúng không thể đạt được đồng thời. Lịch sử đã cho thấy rằng, mỗi hệ thống tài chính khác nhau sẽ nỗ lực để đạt được kết hợp hai trong ba chính sách mục tiêu, như là chế độ bản vị Vàng (Good Hình 1.1:Đồ thị lý thuyết về bộ ba bất khả thi Stardard System) - đảm bảo vốn luân chuyển tự do và ổn định tỷ giá hối đoái. Hệ thống Bretton Woods đặc trưng cho chính sách tự chủ tiền tệ và ổn định tỷ giá. Khi nền kinh tế thay đổi, các kết hợp này sẽ phản ứng lại với khủng hoảng và những sự kiện kinh tế chính yếu hàm ý sau mỗi chính sách được lựa chọn, thậm chí mang lại ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực.

Nguồn: Joshua Aizenman, Menzie D. Chinn và Hiro Ito (2011) Phân tích sâu hơn vào đồ thị, ta khái quát được lý thuyết của bộ ba bất khả thi như sau: Trên đỉnh cao nhất, ký hiệu với tên là điểm thị trường tài chính đóng (closed financial markets), hàm ý một chính sách tự chủ tài chính, chính sách tiền tệ độc lập và cơ chế tỷ giá cố định; lựa chọn này được hầu hết các quốc gia đang phát triển ưa chuộng ở giữa cuối những năm 1980s. 3 123doc Ở đỉnh trái, hay được ký hiệu là cơ chế tỷ giá thả nổi (floating exchange rate regime), đạt được sự độc lập tiền tệ, và hội nhập tài chính cao nhất. Lựa chọn này được biết đến nhiều nhất ở Mỹ và kéo dài cả ba thập kỷ.

Ở đỉnh phải, được ký hiệu là từ bỏ sự độc lập tiền tệ (giving up monetary independence), liên quan đến cơ chế ổn định tỷ giá tốt (a pegged exchange rate regime), và mức độ hội nhập tài chính cao – lựa chọn này nổi tiếng ở dạng mô hình các quốc gia Châu Âu trong khối EU với đồng tiền chung. Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Mundell vào những năm 1960s đã đặt tiền đề đầu tiên cho bộ ba bất khả thi, trong nội dung mở rộng về nền kinh tế mở của mô hình IS - LM của trường phái Keynes Tân cổ điển (Neo-Keynesian). Mô hình xem xét một quốc gia nhỏ lựa chọn cơ chế tỷ giá của nó và hội nhập tài chính với thị trường tài chính thế giới. Để hình dung một cơ chế đánh đổi, trước hết xem xét một hệ thống tỷ giá hối đoái cố định với vốn luân chuyển tự do, thiết lập này thì tương ứng với vế phải của tam giác trong bộ ba bất khả thi.

Theo đó, trái phiếu chính phủ giữa các quốc gia có thể thay thế hoàn hảo cho nhau, trong điều kiện ngang giá lãi suất không phòng ngừa (Uncovered Interest Rate Parity), dưới chế độ tỷ giá cố định, lãi suất trong nước sẽ bằng với lãi suất nước ngoài. Nếu ngân hàng Trung ương gia tăng cung tiền, sẽ gây ra một áp lực giảm lãi suất nội địa, trái phiếu trong nước sẽ được bán ra và tìm kiếm lợi nhuận cao hơn từ trái phiếu nước ngoài dưới điều kiện vốn luân chuyển hoàn hảo. Do kết quả của kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage), ngân hàng trung ương phải đối mặt với việc dư cầu ngoại tệ vì mục đích mua trái phiếu nước ngoài (nhằm đáp ứng với dư cung của đồng nội tệ). Dưới cơ chế tỷ giá cố định, ngân hàng Trung ương phải can thiệp vào thị trường ngoại hối để đáp ứng mức cầu công chúng về ngoại tệ ở mức tỷ giá chính thức.

Hệ quả là, ngân hàng trung ương bán ngoại tệ ra công chúng.Theo tiến trình này, ngân hàng trung ương mua trở lại lượng dư cung nội tệ mà được khởi xướng bởi chính mình nhằm gia tăng cung tiền. Hiệu ứng ròng của quá trình này là ngân hàng trung ương sẽ mất đi việc kiểm soát cung tiền, bởi vì hiệu ứng cố định tỷ giá trong nền kinh tế có vốn luân chuyển cố định làm mất đi hiệu quả của công cụ tiền tệ điều tiết can thiệp chính 4 123doc sách tiền tệ. Hay nói cách rộng hơn, thiết lập chính sách tỷ giá cố định với vốn luân chuyển hoàn hảo hàm ý phải từ bỏ đi chính sách tiền tệ độc lập.Hoạt động can thiệp của thị trường mở chỉ nhằm thay đổi thành phần cân bằng trong giữa tài sản trong nước và nước ngoài, mà không thực sự ảnh hưởng đến cơ sở tiền hay lãi suất nội địa. Hơn nữa, để duy trì sự ổn định tỷ giá, đòi hỏi ngân hàng trung ương phải duy trì một lượng dự trữ ngoại hối đủ lớn, và dù vậy, về lâu dài, áp lực lên khối dự trữ ngoại hối là không nhỏ.

Lựa chọn cặp chính sách gần bên phải của đồ thị hàm ý rằng trong nền kinh tế nhỏ, mở, việc xác định mức lãi suất nội địa như là một công cụ của chính sách tiền tệ thì khó đạt được đối với những quốc gia mà tỷ giá hối đoái được giữ cố định. Một nền kinh tế mở, nhỏ mà mong muốn duy trì mức độ hội nhập tài chính mà vẫn giữ được sự độc lập về tiền tệ thì buộc phải từ bỏ cơ chế tỷ giá cố định. Hay nói cách khác, dưới cơ chế tỷ giá thả nổi, việc mở rộng cung tiền nội địa tạo ra một sự sụt giảm lãi suất trong nước, hệ quả là dòng vốn sẽ chảy ra ngoài thị trường quốc tế để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn trong điều kiện vốn luân chuyển hoàn hảo.Đến lượt lãi suất, sự sụt giảm này sẽ kéo theo một sự gia tăng trong đầu tư, làm yếu đi đồng nội tệ, và thông qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế qua cả kênh đầu tư và xuất khẩu ròng. Lựa chọn này dịch chuyển phương án tư đỉnh phải của đồ thị bộ ba bất khả thi sang đỉnh trái của tam giác ba đỉnh.

Do đó, trong cơ chế tỷ giá thả nổi, với dòng vốn luân chuyển hoàn hảo, chính sách tiền tệ phát huy tác dụng một cách mạnh mẽ. Một giải pháp thay thế khác để một nền kinh tế mở, nhỏ có thể lấy lại sự độc lập về tiền tệ là từ bỏ hội nhập về tài chính trong khi vẫn giữ được sự ổn định của tỷ giá.