Luận văn thạc sĩ về tác động của cú sốc bên ngoài đến kinh tế vĩ mô Việt Nam và các quốc gia ASEAN

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của cú sốc bên ngoài đến các biến số kinh tế vĩ mô tại Việt Nam và một số quốc gia Đông Nam Á.

• Tác giả: Trần Thị Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Khoa Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Các Cú Sốc Bên Ngoài Đến Các Biến Số Kinh Tế Vĩ Mô Của Việt Nam Và Một Số Quốc Gia Ở Đông Nam Á
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan lý thuyết về cú sốc kinh tế
• 2.1.1. Khái niệm cú sốc kinh tế
• 2.1.2. Tác động của cú sốc bên ngoài đến nền kinh tế của một quốc gia
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động cú sốc bên ngoài đến kinh tế Việt Nam và ASEAN

Cú sốc bên ngoài đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc định hình nền kinh tế của Việt Nam và các quốc gia ASEAN. Những cú sốc này có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau như biến động giá dầu, khủng hoảng tài chính toàn cầu, hay các chính sách kinh tế từ các cường quốc. Việc hiểu rõ về tác động của những cú sốc này là cần thiết để xây dựng các chính sách kinh tế hiệu quả.

1.1. Khái niệm cú sốc bên ngoài và tác động đến kinh tế

Cú sốc bên ngoài được định nghĩa là những sự kiện không lường trước có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến nền kinh tế. Những cú sốc này có thể gây ra sự biến động lớn trong các chỉ số kinh tế vĩ mô như GDP, lạm phát và tỷ giá hối đoái.

1.2. Tình hình kinh tế Việt Nam và ASEAN trước cú sốc bên ngoài

Trước khi xảy ra các cú sốc bên ngoài, nền kinh tế Việt Nam và ASEAN đã có những dấu hiệu tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào thương mại quốc tế đã khiến các quốc gia này dễ bị tổn thương trước những biến động từ bên ngoài.

II. Vấn đề và thách thức từ cú sốc bên ngoài đối với kinh tế Việt Nam

Các cú sốc bên ngoài đã tạo ra nhiều thách thức cho nền kinh tế Việt Nam, từ việc gia tăng lạm phát đến sự biến động của tỷ giá hối đoái. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp mà còn tác động đến đời sống của người dân.

2.1. Tác động của cú sốc giá dầu đến kinh tế Việt Nam

Cú sốc giá dầu có thể dẫn đến sự gia tăng chi phí sản xuất, từ đó làm tăng giá cả hàng hóa và dịch vụ. Điều này gây áp lực lên lạm phát và làm giảm sức mua của người tiêu dùng.

2.2. Tác động của chính sách tiền tệ toàn cầu đến Việt Nam

Sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của các cường quốc, đặc biệt là Mỹ, có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và tỷ giá hối đoái của Việt Nam. Điều này có thể dẫn đến sự bất ổn trong nền kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động cú sốc bên ngoài đến kinh tế

Để đánh giá tác động của các cú sốc bên ngoài, nghiên cứu sử dụng mô hình SVAR (Structural Vector Autoregression). Mô hình này cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến số kinh tế vĩ mô và xác định mức độ ảnh hưởng của các cú sốc.

3.1. Mô hình SVAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình SVAR được sử dụng để phân tích các cú sốc bên ngoài và tác động của chúng đến các biến số kinh tế như GDP, lạm phát và tỷ giá. Mô hình này giúp xác định mối quan hệ giữa các biến và mức độ ảnh hưởng của cú sốc.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế. Phân tích dữ liệu theo quý từ năm 2012 đến nay giúp cung cấp cái nhìn rõ ràng về tác động của cú sốc bên ngoài.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động cú sốc bên ngoài

Kết quả nghiên cứu cho thấy các cú sốc bên ngoài có tác động mạnh mẽ đến các biến số kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa các quốc gia trong ASEAN, cho thấy sự khác biệt trong khả năng chống chịu trước các cú sốc.

4.1. Phản ứng của GDP Việt Nam trước cú sốc bên ngoài

Nghiên cứu cho thấy GDP Việt Nam có sự biến động mạnh trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt là cú sốc giá dầu và chính sách tiền tệ của Mỹ. Sự phụ thuộc vào xuất khẩu làm tăng tính nhạy cảm của nền kinh tế.

4.2. Tác động của lạm phát và tỷ giá hối đoái

Lạm phát tại Việt Nam có xu hướng tăng cao khi có cú sốc bên ngoài, trong khi tỷ giá hối đoái cũng biến động mạnh. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách điều hành kinh tế linh hoạt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kinh tế Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cú sốc bên ngoài có tác động lớn đến nền kinh tế Việt Nam. Để giảm thiểu tác động tiêu cực, cần có các chính sách kinh tế vĩ mô phù hợp và kịp thời.

5.1. Đề xuất chính sách ứng phó với cú sốc bên ngoài

Các chính sách cần tập trung vào việc tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế, bao gồm việc đa dạng hóa nguồn thu và cải thiện môi trường đầu tư.

5.2. Triển vọng phát triển kinh tế trong bối cảnh toàn cầu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam cần tiếp tục cải cách và hội nhập để tận dụng cơ hội từ các cú sốc bên ngoài, đồng thời giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các nền kinh tế đang phát triển tại khu vực Đông Nam Á phải đối mặt với nhiều biến động khó lường từ môi trường kinh tế thế giới. Thống kê từ Ban thư ký ASEAN và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy, tỷ trọng xuất nhập khẩu so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của phần lớn các quốc gia trong khu vực đều duy trì ở mức cao trên 20%, cá biệt nhiều nền kinh tế có độ mở thương mại vượt ngưỡng 100%. Sau các biến cố tài chính lớn như cuộc khủng hoảng châu Á năm 1997 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia càng bộc lộ rõ rệt, thúc đẩy sự ra đời của các cơ chế phòng ngừa rủi ro khu vực điển hình như quỹ thỏa thuận đa phương hóa Sáng kiến Chiang Mai năm 2009 với quy mô 120 tỷ USD.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tập trung giải quyết vấn đề cấp thiết: Đo lường mức độ tác động và xác định tầm quan trọng của các cú sốc bên ngoài đối với các biến số kinh tế vĩ mô trọng yếu của Việt Nam và 4 quốc gia Đông Nam Á bao gồm Thái Lan, Malaysia, Singapore và Philippines. Nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu theo quý kéo dài 17 năm, từ quý 1 năm 1996 đến quý 4 năm 2012, bao quát nhiều giai đoạn biến động then chốt của khu vực.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc lượng hóa cụ thể mức độ tổn thương của nền kinh tế. Kết quả phân tích phương sai sai số chỉ ra các cú sốc ngoại sinh giải thích hơn 10% biến động tăng trưởng sản lượng của Việt Nam trong ngắn hạn, từ đó cung cấp căn cứ thực nghiệm chuẩn xác cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa thích ứng linh hoạt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế vĩ mô cho nền kinh tế mở quy mô nhỏ (Small Open Economy), kết hợp chặt chẽ với lý thuyết về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và giá cả hàng hóa quốc tế. Khung lý thuyết chỉ ra rằng một nền kinh tế quy mô nhỏ không thể tác động làm thay đổi giá cả hay các biến số vĩ mô toàn cầu, nhưng lại chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các biến động quốc tế thông qua các kênh thương mại, tỷ giá và dòng vốn đầu tư.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm năm thuật ngữ cốt lõi:

• Cú sốc ngoại sinh: Các biến cố bất ngờ bắt nguồn từ bên ngoài hệ thống kinh tế quốc gia như biến động giá dầu thế giới, chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), sản lượng thực tế và thị trường chứng khoán Mỹ.
• Cơ chế truyền dẫn tỷ giá: Quá trình chuyển hóa sự thay đổi của tỷ giá hối đoái vào mức giá hàng hóa nhập khẩu, chi phí sản xuất và giá tiêu dùng nội địa.
• Tính dừng của chuỗi thời gian: Trạng thái của chuỗi số liệu có kỳ vọng và phương sai không đổi theo thời gian.
• Ma trận cấu trúc trực giao: Công cụ toán học áp đặt các ràng buộc nhận dạng nhằm triệt tiêu tương quan đồng thời giữa các sai số ngẫu nhiên.
• Hàm phản ứng đẩy: Đồ thị mô phỏng quỹ đạo phản ứng của các biến số nội sinh theo thời gian trước tác động của một cú sốc chuẩn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng mô hình Vector tự hồi quy cấu trúc với tính ngoại sinh theo khối (SVAR / SVARX). Mô hình gồm 7 biến số kinh tế, được chia thành khối ngoại sinh (giá dầu thế giới, GDP thực của Mỹ, lãi suất FED, chỉ số chứng khoán S&P 500) và khối nội sinh (sản lượng thực tế, chỉ số giá tiêu dùng CPI, tỷ giá hối đoái danh nghĩa so với USD).

Toàn bộ dữ liệu thứ cấp gồm 68 quan sát theo quý trong giai đoạn 1996 - 2012 được thu thập từ các nguồn uy tín: Hệ thống chỉ tiêu tài chính IFS của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) và tổ chức S&P Dow Jones Indices LLC. Mẫu nghiên cứu gồm 5 quốc gia Đông Nam Á được lựa chọn dựa trên mức độ tương đồng về hội nhập kinh tế và tính sẵn có, liên tục của số liệu thống kê.

Phương pháp SVAR được lựa chọn vì vượt trội hơn mô hình VAR truyền thống nhờ khả năng kết hợp các giả định lý thuyết kinh tế vào việc thiết lập ma trận cấu trúc, loại bỏ sai lệch đồng thời. Quy trình ước lượng trên phần mềm kinh tế lượng tuân thủ các bước chặt chẽ:

• Kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) khẳng định tất cả các chuỗi dừng ở sai phân bậc một tại mức ý nghĩa thống kê 1% và 5%.
• Kiểm định loại trừ độ trễ Wald Test và kiểm định tự tương quan phần dư Portmanteau Residual Test xác định độ trễ tối ưu p = 2 cho toàn bộ 5 quốc gia.
• Phân tích phân rã phương sai (FEVD) và hàm phản ứng xung (IRF) qua 20 chu kỳ quý để đánh giá tác động ngắn hạn và dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình SVAR mang lại những phát hiện quan trọng về mức độ truyền dẫn của các cú sốc quốc tế:

• Cú sốc giá dầu thế giới giữ vai trò chi phối mạnh nhất trong số các biến ngoại sinh. Trong ngắn hạn từ kỳ 1 đến kỳ 4, biến động giá dầu giải thích khoảng 8,11% sự thay đổi tổng sản lượng GDP thực tế của Việt Nam và tác động mạnh mẽ đến chi phí sản xuất tại các quốc gia trong khu vực.
• Tổng hợp 4 cú sốc ngoại sinh giải thích hơn 10,4% phương sai sai số dự báo sản lượng của Việt Nam trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mức độ tổn thương của Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với các nền kinh tế có độ mở tài chính lớn hơn trong khu vực như Singapore (21,5%), Philippines (18,7%) và Malaysia (13,1%).
• Cú sốc chính sách tiền tệ từ Mỹ thông qua lãi suất FED và cú sốc tài chính từ chỉ số S&P 500 có mức độ tác động ngắn hạn khiêm tốn đến sản lượng Việt Nam, lần lượt đóng góp khoảng 0,1% và 1,9% phương sai, nhưng gia tăng tích lũy rõ rệt trong dài hạn ở chu kỳ từ 16 đến 20 quý.
• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tỷ giá hối đoái của Việt Nam phản ứng nhạy bén trước các cú sốc bên ngoài. Áp lực tăng giá hàng hóa nhập khẩu lan truyền nhanh chóng vào rổ hàng hóa tiêu dùng, tạo ra quán tính lạm phát kéo dài từ 5 đến 10 quý sau khi cú sốc xuất hiện.

Thảo luận kết quả

Mức độ ảnh hưởng vượt trội của giá dầu đối với kinh tế Việt Nam xuất phát từ đặc thù cơ cấu kinh tế. Theo báo cáo năng lượng của British Petroleum (BP), Việt Nam có mức dự trữ dầu thô đứng thứ 2 tại khu vực Đông Á trong giai đoạn khảo sát, đồng thời nguồn thu từ dầu khí đóng góp trung bình khoảng 25% tổng thu ngân sách nhà nước. Khi giá dầu thế giới biến động mạnh, nguồn thu quốc gia và chi phí nguyên liệu đầu vào của ngành sản xuất lập tức bị xáo trộn.

So sánh với các công bố khoa học quốc tế của Pierre Allegret cùng cộng sự năm 2012 và Bartosz Mackowiak năm 2007, kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng khi chứng minh các cú sốc kinh tế thực (giá hàng hóa, sản lượng) có sức tác động vượt trội so với các cú sốc tiền tệ thuần túy tại các thị trường mới nổi. Điểm khác biệt tại Việt Nam là độ trễ truyền dẫn của lãi suất FED chậm hơn các nước láng giềng do thị trường vốn thời kỳ này chưa tự do hóa hoàn toàn.

Các phát hiện này được trình bày trực quan thông qua hệ thống bảng phân rã phương sai chi tiết cho 3 biến nội sinh và hệ thống đồ thị phản ứng đẩy 20 kỳ, phản ánh rõ nét quỹ đạo phục hồi cũng như chu kỳ biến động của từng biến số vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp điều hành vĩ mô mang tính hành động cao:

• Xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược và phát triển công cụ phòng ngừa rủi ro hàng hóa: Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các tập đoàn năng lượng nâng mức dự trữ dầu mỏ quốc gia tối thiểu đạt 90 ngày nhập khẩu ròng trong giai đoạn 5 năm tiếp theo. Doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các hợp đồng tương lai và quyền chọn hàng hóa để giảm thiểu khoảng 30% mức độ tổn thương từ các cú sốc giá dầu thế giới.
• Điều hành tỷ giá linh hoạt và củng cố đệm dự trữ ngoại hối: Ngân hàng Nhà nước duy trì quy mô dự trữ ngoại hối tương đương tối thiểu 3 đến 4 tháng nhập khẩu, chủ động kiểm soát biên độ dao động tỷ giá danh nghĩa trong phạm vi hợp lý từ 2% đến 3% mỗi năm. Biện pháp này giúp hấp thụ hiệu quả các đợt tăng lãi suất bất ngờ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
• Tăng cường phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ và tài khóa: Bộ Tài chính duy trì kỷ luật ngân sách, kiểm soát thâm hụt tài khóa dưới mức 4,5% GDP, đồng thời Ngân hàng Nhà nước sử dụng linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở nhằm kiểm soát cung tiền M2, rút ngắn thời gian hạ nhiệt áp lực lạm phát từ 10 tháng xuống còn khoảng 3 đến 6 tháng.
• Nâng cao năng lực giám sát rủi ro sớm và liên kết tài chính khu vực: Bộ Kế hoạch và Đầu tư thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro vĩ mô toàn cầu, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN để tận dụng tối đa nguồn vốn hỗ trợ thanh khoản từ cơ chế đa phương hóa Sáng kiến Chiang Mai (120 tỷ USD) khi thị trường tài chính quốc tế xảy ra khủng hoảng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Sử dụng mô hình định lượng và số liệu phân rã phương sai để dự báo mức độ lan truyền của giá dầu và lãi suất quốc tế, từ đó thiết kế các kịch bản ứng phó chính sách tiền tệ chủ động và chính xác.
• Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên gia quản trị rủi ro tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Ứng dụng hiểu biết về chu kỳ phản ứng của tỷ giá và giá hàng hóa kéo dài từ 5 đến 10 quý để xây dựng chiến lược phòng vệ rủi ro hối đoái và đàm phán hợp đồng thương mại dài hạn.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Nắm bắt toàn diện quy trình nghiên cứu chuẩn mực, từ cách xử lý dữ liệu chuỗi thời gian 68 quý, kiểm định tính dừng ADF, kiểm định Wald độ trễ đến kỹ thuật lập ma trận SVAR trên phần mềm kinh tế lượng EViews.
• Giảng viên và chuyên gia tại các viện nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Sử dụng tài liệu như một nghiên cứu điển hình giàu tính thực tiễn phục vụ giảng dạy các môn học Kinh tế lượng nâng cao, Kinh tế học vĩ mô quốc tế và Tài chính quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình SVAR có điểm gì ưu việt hơn mô hình VAR truyền thống trong nghiên cứu này? Mô hình SVAR cho phép áp đặt các ràng buộc cấu trúc dựa trên lý thuyết kinh tế vào ma trận sai số. Điểm này giúp phân tách chính xác các cú sốc nội sinh và ngoại sinh, loại bỏ hiện tượng tương quan đồng thời mà mô hình VAR tiêu chuẩn không thể xử lý được.

Cú sốc ngoại sinh nào tác động mạnh nhất đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam? Kết quả phân rã phương sai chỉ ra cú sốc giá dầu thế giới tác động mạnh nhất, giải thích khoảng 8,11% biến động GDP thực tế Việt Nam trong ngắn hạn. Tỷ lệ này cao hơn hẳn so với tác động từ lãi suất FED (0,1%) và chỉ số S&P 500 (1,9%).

Tại sao tác động của lãi suất FED đến sản lượng Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu lại tương đối nhỏ? Trong giai đoạn 1996 - 2012, thị trường vốn của Việt Nam có độ mở tài chính thấp hơn so với Singapore hay Malaysia. Vì vậy, các cú sốc tiền tệ từ Mỹ cần độ trễ từ 3 đến 6 tháng và lan truyền gián tiếp qua kênh thương mại thay vì gây biến động tức thì trên thị trường vốn.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong luận văn được trích xuất từ đâu và có độ tin cậy ra sao? Dữ liệu được trích xuất từ các định chế tài chính quốc tế uy tín hàng đầu, bao gồm Hệ thống chỉ tiêu tài chính IFS của IMF, Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) và tổ chức S&P Dow Jones Indices, đảm bảo tính chuẩn hóa và nhất quán khoa học qua 68 quý.

Các doanh nghiệp sản xuất có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào thực tế như thế nào? Doanh nghiệp có thể dự phóng chi phí đầu vào và rủi ro tỷ giá theo chu kỳ 16 đến 20 quý, từ đó chủ động cơ cấu lại chuỗi cung ứng, trích lập quỹ dự phòng biến động giá năng lượng và sử dụng các công cụ phái sinh tài chính để bảo vệ dòng tiền.

Kết luận

• Luận văn đã ứng dụng thành công mô hình kinh tế lượng SVAR để định lượng chính xác tác động của 4 cú sốc ngoại sinh đến nền kinh tế Việt Nam và 4 quốc gia Đông Nam Á trong chuỗi thời gian 17 năm (1996 - 2012).
• Cú sốc giá dầu thế giới được xác định là nguồn biến động ngoại sinh lớn nhất, giải thích hơn 8% phương sai sai số của GDP và chi phối trực tiếp đến chỉ số lạm phát CPI trong nước.
• Nghiên cứu làm rõ mức độ nhạy cảm vĩ mô khác nhau giữa các nước ASEAN, trong đó Singapore và Philippines chịu ảnh hưởng lớn nhất do mức độ hội nhập thương mại và tài chính vượt trội.
• Hệ thống khuyến nghị đưa ra giải pháp toàn diện từ nâng mức dự trữ năng lượng 90 ngày, tăng cường đệm dự trữ ngoại tệ đến kiểm soát kỷ luật tài khóa dưới 4,5% GDP nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.
• Công trình tạo tiền đề học thuật vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo mở rộng khung phân tích sang mô hình hệ số thay đổi theo thời gian (TVP-SVAR) với chuỗi dữ liệu cập nhật sau năm 2014.

Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn để tiếp cận trọn vẹn mô hình toán học và bộ bảng biểu chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu giới thiệu về vấn đề nghiên cứu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tổng quan lý thuyết về cú sốc ngoại sinh, các nghiên cứu trước trên giới và tại Việt Nam 3. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu 4. Kết quả nghiên cứu 5.

Phần cuối là kết luận của bài nghiên cứu về các kết quả đạt được, hạn chế cũng như đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan lý thuyết về cú sốc kinh tế 2.1 Khái niệm cú sốc kinh tế Trong kinh tế học, cú sốc là một sự kiện bất ngờ hoặc không thể lường trước được có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến nền kinh tế. Về mặc thực nghiệm, cú sốc kinh tế đặc biệt đề cập đến những sự kiện xảy ra bên ngoài của một hệ thống kinh tế nhưng có ảnh hưởng quan trọng đến bên trong hệ thống (Thomas J.

Sargent và Christopher A. Một cú sốc kinh tế có thể được gây ra bởi nhiều sự kiện khác nhau, đó có thể là kết quả của thiên tai, các cuộc tấn công khủng bố hoặc các sự kiện phi kinh tế có khả năng ảnh hưởng đến các nền kinh tế trong khu vực. Thiên tai có thể gây ra những cú sốc kinh tế bằng cách phá hủy hàng tồn kho, phá hủy nhiều phương tiện sản xuất, hoặc tạo ra một nhu cầu đột ngột trong lĩnh vực xây dựng hay vật tư y tế….Sự ra đời của công nghệ mới cũng có thể dẫn đến một cú sốc kinh tế trong một số trường hợp như công nghệ mới có thể làm tăng việc cung cấp một sản phẩm nhất định. Những cú sốc về nhu cầu thường bắt nguồn từ các hoạt động của chính phủ, tăng hay giảm thuế, thay đổi trong chính sách tiền tệ hoặc chính sách tài khoá cũng có thể dẫn đến những thay đổi bất ngờ trong nhu cầu tiêu dùng.

Về mặc hình thức, cú sốc kinh tế bao gồm tác động của các biến nội sinh và biến ngoại sinh Biến nội sinh: là các biến có nguồn gốc trong nước, nguyên nhân gây ra bởi các yếu tố trong nước như sự thay đổi trong chi tiêu của chính phủ, tăng giảm lãi suất hay thuế suất… Biến ngoại sinh: là các biến bắt nguồn từ nước ngoài, nguyên nhân gây ra bởi các yếu tố bên ngoài như sự biến động giá cả hàng hóa thế giới (giá dầu, giá gạo.) các cú sốc trong thương mại, sự thay đổi lãi suất của FED… TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Sự tác động của các cú sốc kinh tế lên một quốc gia theo nhiều phương thức truyền dẫn khác nhau. Có thể là biến động của giá dầu, giá lương thực thế giới ảnh hưởng lên giá cả hàng hóa trong nước, gây ra lạm phát, giá cả hàng hóa cao trong khi đó thu nhập chưa tăng kịp đã làm giảm mức tiêu thụ hàng hóa, kéo theo sản xuất trì trệ, hàng hóa tiêu thụ chậm hơn, làm tăng tỷ lệ thất nghiệp cũng như thu nhập thực trong dân cư giảm do chi phí sinh hoạt tăng lên. Việc tiêu thụ hàng hóa khó khăn, đẩy doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả hơn, thu nhập ròng giảm, khiến lượng tiền dành tái đầu tư cũng giảm theo. Lạm phát tăng lên dẫn đến việc Ngân hàng nhà nước phải can thiệp bằng chính sách tiền tệ thắt chặt, tăng lãi suất để hút tiền trong dân cư, kết quả là lạm phát giảm nhưng lượng tiền cho đầu tư giảm theo kéo kinh tế tăng trưởng chậm hơn,… Tại các quốc gia mà tốc độ tăng trưởng kinh tế liên quan trực tiếp đến dịch vụ, thương mại quốc tế và dòng vốn nước ngoài sẽ không tránh khỏi những tác động từ các cú sốc ngoại sinh.

Sự hiện diện của các cú sốc kinh tế bao gồm cú sốc ngoại sinh hay cú sốc nội sinh đều đặt ra yêu cầu của chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa được sử dụng phải kịp thời đối phó với những biến động, tránh tổn thương cho nền kinh tế.2 Tác động của cú sốc bên ngoài đến nền kinh tế của một quốc gia Trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế ngày càng gia tăng và mở rộng đã nêu bật nhiều vấn đề về tầm ảnh hưởng của các cú sốc bên ngoài. Đặc biệt là những nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những cú sốc từ bên ngoài. Ảnh hưởng của các cú sốc bên ngoài lên một quốc gia theo nhiều phương thức truyền dẫn khác nhau, tác động lên các biến số kinh tế vĩ mô trong nước theo các mức độ khác nhau. Phương thức lan truyền này có thể được mô phỏng qua bài nghiên cứu về tác động của các cú sốc kinh tế lên kỳ vọng của các yếu tố trong một quốc gia ( Jarir Ajluni, 2005) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Cơ chế lan truyền của các cú sốc tiền tệ đến kinh tế vĩ mô của một quốc gia Cú sốc giá dầu thế giới, chính sách tiền tệ, Các cú sốc ngoại sinh chính trị các nước.

Ngân hàng TW: Các kỳ vọng Cung tiền M Lãi suất (r) Cho vay Đầu tƣ Sản lƣợng (Y) Tỷ suất sinh lợi thị trƣờng (Rm) Lạm phát kỳ vọng Tiêu dùng Giá trị tài sản TỔNG CẦU C+I+G+(X-M) Dòng vốn Xuất Khẩu GĐ 2 Tỷ giá hối đoái Lạm phát trong Nhập Khẩu nước GĐ 1 GĐ 3 LẠM PHÁT Nguồn: paper “Monetary Policy Shocks in a small open economy: assessing the “Puzzles” of Monetary Policy by SVAR” của Jarir Ajluni (2005) Cơ chế truyền tải các cú sốc phải mất một thời gian để tạo ra ảnh hưởng đến lạm phát và các biến kinh tế khác. Những ảnh hưởng tức thời của cú sốc bên ngoài khiến cho chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước sẽ tạo ra những thay đổi về lãi suất, tỷ giá và giá cả tài sản. Đặc biệt là trong nền kinh tế mở với quy mô nhỏ, sự TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 thay đổi trong tỷ giá hối đoái sẽ ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu, hay những thay đổi lãi suất sẽ có tác động trực tiếp vào nhu cầu trong nước. Bên cạnh đó, thay đổi lãi suất trực tiếp ảnh hưởng đến lãi suất cho vay, điều này đã ảnh hưởng đến các nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định đầu tư của mình.

Các cú sốc bên ngoài tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới các biến vĩ mô trong nước. Phương thức tác động trực tiếp lên giá cả hàng hóa trong nước, sản lượng hoặc tác động gián tiếp lên kỳ vọng của người dân dẫn tới sự tác động lên sản lượng sản xuất và giá cả hàng hóa, lạm phát trong nước,… Kết quả tính toán từ Aseanstat cũng cho thấy rằng, hầu hết các nước ASEAN là những nước mà phần trăm xuất nhập khẩu trên GDP rất cao (trên 20%). Do đó các nước ASEAN tiếp xúc rất nhiều với các cú sốc giá hàng hóa, đặc biệt là trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2: Tỉ trọng xuất nhập khẩu so với GDP ở từng quốc giai đoạn 2000 - 2012 STT Quốc gia Tỉ trọng xuất khẩu Tỉ trọng nhập khẩu (đơn vị %) (đơn vị %) 1 Bruney 31.06 Nguồn : Dựa trên số liệu tính toán từ Aseanstat, IMF Cú sốc giá cả hàng hóa có thể ảnh hưởng đến các nền kinh tế mới nổi theo nhiều cách khác nhau.

Giá hàng hóa tăng cao làm tăng doanh thu trong lĩnh vực xuất khẩu, có khả năng ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Mức độ tác động này phụ thuộc vào mức độ hội nhập và mức độ đa dạng hóa nền kinh tế trong nước. Nền kinh tế hội nhập sâu và đa dạng có thể được thúc đẩy bởi một ngành xuất khẩu đang phát triển một cách vượt bậc. Từ đó, sự gia tăng của giá cả hàng hóa tạo ra một cú sốc cung có tác động tiêu cực, đẩy giá thành trong nước lên cao hơn.

Mặc dù cú sốc giá hàng hóa có thể được coi như là một động lực quan trọng của chu kỳ kinh doanh trong nền kinh tế mới nổi, nhiều tài liệu đã nghiên cứu về vấn đền này. Chẳng hạn như một cú sốc sản lượng trên thế giới có tác động tích cực để tạo ra một sự bùng nổ trong các nền kinh tế mới nổi phụ thuộc vào hàng hóa xuất TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 khẩu, nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Mặt khác, các cú sốc về chính sách tiền tệ của các cường quốc trên thế giới có thể là nguồn gốc của sự mất cân bằng trong nước. Ví dụ, sự gia tăng lãi suất của FED có thể dẫn đến một loạt các loại hành vi tại các thị trường tài chính quốc tế hàng đầu, ảnh hưởng đến dòng chảy của thị trường vốn quốc tế và làm giảm giá đồng nội tệ.

Động thái này cũng có khả năng làm tăng lãi suất trong nước hoặc gây lo ngại về rủi ro cho các nhà đầu tư quốc tế, một trong số các lo ngại đó sẽ làm tăng phí bảo hiểm rủi ro quốc gia ( Neumeyer và Perri, 2005); hoặc các ngân hàng trung ương trong nước đáp ứng với sự gia tăng lãi suất quốc tế. Vì vậy, điều quan trọng là những cú sốc sản lượng thế giới cũng như các cú sốc về chính sách tiền tệ thế giới phải đánh giá vai trò của các yếu tố bên ngoài trong việc thúc đẩy sự biến động trong nước trong các nền kinh tế mới nổi. Bên cạnh đó, các cú sốc ngoại sinh có thể gây ra những cuộc khủng hoảng tài chính, bất ổn tiền tệ, và những biến động trên thị trường hàng hóa. Khủng hoảng tài chính Các cuộc khủng hoảng trên thị trường tài chính có thể bao gồm những thay đổi không lường trước được của dòng vốn chảy vào các thị trường mới nổi; khủng hoảng chứng khoán, bất động sản và ngân hàng; hay khủng hoảng nợ quốc gia như đã xảy ra trong những năm gần đây.

Bốn mươi năm qua, thế giới đã chứng kiến ba chu kỳ tăng trưởng và suy thoái về dòng vốn ở các nước đang phát triển. Chu kỳ đầu tiên diễn ra sau những cú sốc dầu mỏ năm 1973 và nguyên nhân được cho là xuất phát từ việc xoay vòng đồng đô-la dầu mỏ (recycling of petrodollars) của các quốc gia thuộc tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) qua hệ thống ngân hàng Luân-đôn. Đây là thời kỳ tăng trưởng cao, nhưng cũng phải hứng chịu thâm hụt ngân sách, thâm hụt cán cân thanh toán vãng lai và lạm phát. Giai đoạn này kết thúc vào năm 1982 với cuộc khủng hoảng nợ quốc tế, xuất phát từ Mê-hi-cô, sau đó lan nhanh ra các nước còn lại của khu vực Mỹ La-tinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.