Nghiên cứu tác động của cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại Việt ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại việt nam luận văn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Võ Trung Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Chính Sách Tiền Tệ Đến Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Điểm mới của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các quan điểm nghiên cứu trước đây
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm thể hiện mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở chọn mô hình nghiên cứu
• 3.2. Cơ sở dữ liệu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Mô tả biến
• 3.3.2. Mô hình VAR đệ quy
• 3.4. Phương pháp kiểm định mô hình
• 3.4.1. Kiểm định tính dừng
• 3.4.2. Xác định độ trễ tối đa, độ trễ cần loại bỏ trong mô hình
• 3.4.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 3.4.4. Kiểm tra tính ổn định của mô hình
• 3.4.5. Hàm phản ứng thúc đẩy (IRF) và phân rã phương sai
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích mối quan hệ giữa các biến với cán cân thương mại Việt Nam
• 4.2. Phân tích biến chi tiêu và cán cân thương mại
• 4.3. Phân tích biến tỷ giá hối đoái, lạm phát và cán cân thương mại
• 4.4. Phân tích biến dòng vốn gián tiếp và cán cân thương mại
• 4.5. Phân tích chính sách tiền tệ và cán cân thương mại
• 4.6. Phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Kiểm định tính dừng
• 4.6.2. Xác định độ trễ tối đa và độ trễ cần loại bỏ trong mô hình
• 4.6.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.6.4. Kiểm tra tính ổn định của mô hình
• 4.6.5. Phân tích hàm phản ứng thúc đẩy IRF
• 4.6.6. Phân rã phương sai
• 4.6.7. Tổng hợp kết quả nghiên cứu và so sánh
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị chính sách
• 5.1.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.1.2. Kiến nghị chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách tiền tệ đến thương mại Việt Nam

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cán cân thương mại của Việt Nam. Từ khi gia nhập WTO, Việt Nam đã trải qua nhiều biến động kinh tế, trong đó có sự thay đổi trong chính sách tiền tệ. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và thương mại, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát và tỷ giá hối đoái.

1.1. Chính sách tiền tệ và thương mại Khái niệm cơ bản

Chính sách tiền tệ là công cụ của ngân hàng trung ương nhằm điều chỉnh lượng tiền trong nền kinh tế. Thương mại quốc tế liên quan đến việc xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này có thể ảnh hưởng đến cán cân thương mại của Việt Nam.

1.2. Tác động của lạm phát đến thương mại Việt Nam

Lạm phát có thể làm giảm sức mua của đồng tiền, từ đó ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát cao có thể dẫn đến thâm hụt thương mại, làm tăng áp lực lên tỷ giá hối đoái.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tiền tệ hiện nay

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Sự biến động của tỷ giá hối đoái và lạm phát là những yếu tố chính ảnh hưởng đến thương mại. Việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô là một nhiệm vụ khó khăn.

2.1. Tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại

Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu. Một sự thay đổi trong tỷ giá có thể làm thay đổi cán cân thương mại, dẫn đến thâm hụt hoặc thặng dư.

2.2. Thách thức từ lạm phát và chính sách tiền tệ

Lạm phát cao có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để kiểm soát lạm phát mà không làm tổn hại đến tăng trưởng kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Dữ liệu được thu thập từ năm 1996 đến 2012 để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa các biến số. Nghiên cứu sẽ sử dụng mô hình này để xem xét tác động của cú sốc chính sách tiền tệ đến cán cân thương mại.

3.2. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê. Phân tích sẽ được thực hiện bằng phần mềm Eviews để đảm bảo tính chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách tiền tệ có tác động tích cực đến cán cân thương mại trong ngắn hạn. Cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ có thể cải thiện cán cân thương mại, nhưng tác động này không kéo dài.

4.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến cán cân thương mại

Nghiên cứu cho thấy rằng một cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ có thể cải thiện cán cân thương mại trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tác động này sẽ giảm dần theo thời gian.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh chính sách tiền tệ nhằm tối ưu hóa cán cân thương mại. Ngân hàng Nhà nước cần xem xét các yếu tố tác động để đưa ra quyết định phù hợp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thương mại Việt Nam

Chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh cán cân thương mại của Việt Nam. Việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Kết luận về tác động của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ có tác động rõ rệt đến cán cân thương mại. Việc điều chỉnh chính sách cần phải linh hoạt để ứng phó với các biến động kinh tế.

5.2. Triển vọng tương lai của thương mại Việt Nam

Trong tương lai, Việt Nam cần tiếp tục cải cách chính sách tiền tệ để nâng cao khả năng cạnh tranh và ổn định cán cân thương mại. Các biện pháp cần được thực hiện đồng bộ để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ năm 2006, thâm hụt thương mại của Việt Nam ngày càng nghiêm trọng, trở thành mối lo ngại lớn đối với sự ổn định kinh tế vĩ mô. Thâm hụt kéo dài ảnh hưởng tiêu cực đến cán cân thanh toán, gây áp lực lên tỷ giá, nợ nước ngoài và lạm phát. Giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, tiêu dùng giảm mạnh tại các thị trường lớn như châu Âu và Mỹ đã làm méo mó cán cân thương mại Việt Nam từ năm 2010 trở đi. Đồng thời, các chính sách tiền tệ như chương trình nới lỏng định lượng của Mỹ đã tạo dòng vốn gián tiếp đổ vào Việt Nam, ảnh hưởng đến tỷ giá và cán cân thương mại.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ tác động của cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại Việt Nam trong giai đoạn 1996-2012, thời điểm chính sách tiền tệ và tỷ giá bắt đầu vận hành theo cơ chế thị trường. Nghiên cứu nhằm trả lời hai câu hỏi chính: (1) Chính sách tiền tệ ảnh hưởng thế nào đến cán cân thương mại qua kênh chuyển dịch chi tiêu và kênh hấp thụ thu nhập? (2) Tỷ giá tác động ra sao đến cán cân thương mại Việt Nam?

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tiền tệ và tỷ giá nhằm ổn định cán cân thương mại, góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết kinh tế chính:

• Hiệu ứng đường cong J: Mô tả mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại, theo đó mất giá đồng nội tệ ban đầu làm cán cân thương mại xấu đi do hiệu ứng giá chiếm ưu thế, nhưng về trung và dài hạn, hiệu ứng khối lượng vượt trội giúp cải thiện cán cân thương mại.

• Mô hình Mundell-Fleming-Dornbusch: Dự báo chính sách tiền tệ mở rộng làm mất giá tỷ giá danh nghĩa, cải thiện cán cân thương mại qua hiệu ứng chuyển dịch chi tiêu, nhưng đồng thời kích thích tiêu dùng nội địa làm tăng nhập khẩu qua hiệu ứng hấp thụ thu nhập. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào hiệu ứng chiếm ưu thế.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền), tỷ giá hối đoái danh nghĩa và thực hiệu lực, cán cân thương mại, hiệu ứng chuyển dịch chi tiêu, hiệu ứng hấp thụ thu nhập, cú sốc chính sách tiền tệ, cú sốc tỷ giá, và dòng vốn gián tiếp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mô hình VAR đệ quy với phân tích Cholesky, dựa trên mô hình của Ncube và Ndou (2013), nhằm đánh giá tác động của cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá đến cán cân thương mại Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu gồm chuỗi thời gian quý từ 1996 đến 2012, bao gồm các biến: chi tiêu hộ gia đình, lạm phát, lãi suất cho vay, tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER), tỷ giá danh nghĩa đa phương (NEER), cán cân thương mại/GDP, chỉ số VN-Index đại diện cho dòng vốn gián tiếp, cùng các biến kiểm soát từ Mỹ như lãi suất liên bang, chỉ số giá tiêu dùng, tiêu dùng hộ gia đình và chỉ số chứng khoán S&P500.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Kiểm định tính dừng chuỗi thời gian bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF).
• Xác định độ trễ tối ưu cho mô hình VAR dựa trên tiêu chuẩn LR, AIC, SC.
• Kiểm định nhân quả Granger để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến.
• Kiểm tra tính ổn định mô hình VAR qua nghiệm đơn vị.
• Phân tích hàm phản ứng thúc đẩy (Impulse Response Function - IRF) để đánh giá tác động theo thời gian của cú sốc.
• Phân rã phương sai (Variance Decomposition) để xác định mức độ giải thích biến động của cán cân thương mại bởi các cú sốc.

Quy trình nghiên cứu được thực hiện trên phần mềm Eviews 6.0 với cỡ mẫu 68 quý, lựa chọn độ trễ 3 quý để đảm bảo phân tích chính xác các tác động ngắn hạn và trung hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của cú sốc chính sách tiền tệ: Một cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ (tăng lãi suất một độ lệch chuẩn) cải thiện cán cân thương mại khoảng 0.47% GDP trong quý đầu tiên. Tác động này kéo dài đến hết năm quý và giảm dần sau đó. Hiệu ứng hấp thụ thu nhập mạnh hơn hiệu ứng chuyển dịch chi tiêu, giúp cải thiện cán cân thương mại trong ngắn hạn.

2. Tác động của cú sốc tỷ giá hối đoái: Cú sốc tỷ giá hối thực hiệu lực không có ý nghĩa thống kê và giải thích rất ít biến động cán cân thương mại. Tuy nhiên, cú sốc tăng tỷ giá hối đoái danh nghĩa (USD/VND) giúp cải thiện cán cân thương mại trong khoảng ba quý đầu.

3. Ảnh hưởng của dòng vốn gián tiếp: Cú sốc dòng vốn gián tiếp (đại diện bởi chỉ số VN-Index) không có tác động có ý nghĩa thống kê đến cán cân thương mại Việt Nam.

4. Giải thích biến động cán cân thương mại: Sự biến động chủ yếu được giải thích bởi cú sốc trong quá khứ, cú sốc chi tiêu và cú sốc chính sách tiền tệ, với tỷ lệ giải thích lên đến khoảng 82.6% sau 12 tháng.

5. Các hiện tượng puzzle: Nghiên cứu phát hiện bằng chứng về "price puzzle" (hiện tượng giá tăng sau cú sốc thắt chặt tiền tệ) nhưng ít bằng chứng về "exchange rate puzzle" trong mô hình thực nghiệm.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ có thể được sử dụng như công cụ tác động đến cán cân thương mại trong ngắn hạn, phù hợp với lý thuyết Mundell-Fleming-Dornbusch. Hiệu ứng hấp thụ thu nhập chiếm ưu thế cho thấy thắt chặt tiền tệ làm giảm tiêu dùng nội địa, giảm nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại.

Tác động yếu của tỷ giá thực hiệu lực có thể do cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam, trong đó 70-80% nguyên liệu đầu vào là nhập khẩu, làm giảm hiệu quả của chính sách phá giá tiền đồng trong việc cải thiện cán cân thương mại. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước cho thấy tỷ giá có ảnh hưởng hạn chế và không đủ để cải thiện bền vững cán cân thương mại.

Dòng vốn gián tiếp không ảnh hưởng rõ ràng đến cán cân thương mại, phản ánh thực tế rằng các biến động trên thị trường chứng khoán chưa tạo ra tác động lan tỏa mạnh đến cán cân thương mại trong giai đoạn nghiên cứu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm phản ứng thúc đẩy IRF minh họa tác động tích lũy của các cú sốc lên cán cân thương mại theo thời gian, cùng bảng phân rã phương sai thể hiện tỷ lệ giải thích biến động của từng biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sử dụng chính sách tiền tệ linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước nên tận dụng chính sách tiền tệ như công cụ điều tiết cán cân thương mại trong ngắn hạn, đặc biệt qua việc điều chỉnh lãi suất nhằm kiểm soát tiêu dùng và nhập khẩu, hướng tới mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô trong vòng 1-2 năm.

2. Cải thiện cơ cấu xuất nhập khẩu: Chính phủ cần thúc đẩy nâng cao giá trị gia tăng hàng xuất khẩu, giảm tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, nhằm tăng hiệu quả của chính sách tỷ giá trong dài hạn. Mục tiêu đạt được trong 3-5 năm tới.

3. Quản lý dòng vốn gián tiếp hiệu quả: Cần xây dựng chính sách kiểm soát và giám sát dòng vốn gián tiếp để tránh gây áp lực lên tỷ giá và cán cân thương mại, đồng thời phát triển thị trường tài chính bền vững. Thực hiện liên tục và điều chỉnh theo diễn biến thị trường.

4. Tăng cường nghiên cứu và theo dõi các hiện tượng puzzle: Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các hiện tượng "price puzzle" và "exchange rate puzzle" để hoàn thiện mô hình dự báo và chính sách tiền tệ phù hợp hơn. Thời gian nghiên cứu 1-2 năm, phối hợp với các viện nghiên cứu kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tỷ giá: Giúp hiểu rõ tác động của chính sách tiền tệ và tỷ giá đến cán cân thương mại, từ đó xây dựng chính sách phù hợp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Cung cấp mô hình phân tích VAR đệ quy và các kết quả thực nghiệm về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, tỷ giá và cán cân thương mại tại Việt Nam.

3. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư: Hiểu được tác động của biến động tỷ giá và chính sách tiền tệ đến hoạt động thương mại quốc tế, giúp hoạch định chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro hiệu quả.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế quốc tế: Là tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu chuyên sâu về chính sách tiền tệ, tỷ giá và cán cân thương mại trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng thế nào đến cán cân thương mại Việt Nam?
   Một cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ (tăng lãi suất) cải thiện cán cân thương mại khoảng 0.47% GDP trong quý đầu tiên và tác động kéo dài đến hết năm quý. Hiệu ứng hấp thụ thu nhập chiếm ưu thế, làm giảm tiêu dùng và nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại.

2. Tỷ giá hối đoái có tác động mạnh đến cán cân thương mại không?
   Tỷ giá thực hiệu lực không có tác động có ý nghĩa thống kê, nhưng tỷ giá danh nghĩa tăng giúp cải thiện cán cân thương mại trong khoảng ba quý. Điều này phản ánh cơ cấu xuất nhập khẩu Việt Nam với tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu cao làm giảm hiệu quả của chính sách phá giá tiền đồng.

3. Dòng vốn gián tiếp ảnh hưởng thế nào đến cán cân thương mại?
   Nghiên cứu không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê của dòng vốn gián tiếp (đại diện bởi chỉ số VN-Index) đến cán cân thương mại Việt Nam trong giai đoạn 1996-2012.

4. Hiện tượng "price puzzle" và "exchange rate puzzle" là gì?
   "Price puzzle" là hiện tượng giá cả tăng sau cú sốc thắt chặt tiền tệ, còn "exchange rate puzzle" là sự phản ứng bất thường của tỷ giá sau cú sốc chính sách tiền tệ. Nghiên cứu phát hiện bằng chứng về "price puzzle" nhưng ít bằng chứng về "exchange rate puzzle".

5. Mô hình VAR đệ quy có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR đệ quy cho phép phân tích tác động đồng thời và theo thời gian của các cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá đến cán cân thương mại, đồng thời kiểm soát các biến nội sinh và ngoại sinh, giúp đánh giá chính xác các kênh truyền dẫn chính sách.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ cải thiện cán cân thương mại Việt Nam khoảng 0.47% GDP trong quý đầu tiên, tác động kéo dài đến hết năm quý.
• Tác động của tỷ giá thực hiệu lực đến cán cân thương mại không có ý nghĩa thống kê, trong khi tỷ giá danh nghĩa có tác động tích cực trong ngắn hạn.
• Dòng vốn gián tiếp không ảnh hưởng đáng kể đến cán cân thương mại trong giai đoạn nghiên cứu.
• Hiện tượng "price puzzle" được phát hiện, cho thấy cần nghiên cứu thêm về phản ứng giá cả sau cú sốc chính sách tiền tệ.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện mô hình nghiên cứu, mở rộng dữ liệu và đề xuất chính sách cụ thể nhằm ổn định cán cân thương mại và kinh tế vĩ mô Việt Nam.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả này để điều chỉnh chính sách tiền tệ và tỷ giá phù hợp, đồng thời tiếp tục theo dõi và nghiên cứu các biến động kinh tế vĩ mô trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp.HCM --------------- VÕ TRUNG TÙNG TÁC ĐỘNG CỦA CÚ SỐC CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp.HCM --------------- VÕ TRUNG TÙNG TÁC ĐỘNG CỦA CÚ SỐC CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN THỊ THÙY LINH TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Tác động của cú sốc chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại Việt Nam” là đề tài nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin cam đoan những lời nêu trên đây là hoàn toàn đúng sự thật.HCM, ngày 03 tháng 10 năm 2013 Tác giả VÕ TRUNG TÙNG TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này tôi nhận được rất nhiều sự giúp đỡ từ thầy cô và bạn bè. Đầu tiên tôi xin gởi lời cám ơn chân thành đến cô Trần Thị Thùy Linh, người đã tận tình góp ý, động viên tôi trong suốt quá trình làm luận văn. Tôi cũng gửi lời cám ơn đến ông Ndou, cô Trần Thị Tuấn Anh người đã cho tôi những lời khuyên quý báo về dữ liệu nghiên cứu và cách tiếp cận mô hình nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin gởi làm cám ơn sâu sắc đến quý thầy cô trường Đại học Kinh tế TpHCM đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báo trong suốt quá trình theo học tại trường. Và con cũng xin gởi lời cám ơn đến ba mẹ, anh chị trong gia đình đã tạo mọi điều kiện cho con hoàn thành luận văn này. Tác giả VÕ TRUNG TÙNG TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa . Lời cam đoan . Danh mục các từ viết tắt . Danh mục các bảng biểu. Danh mục hình vẽ . CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .Lý do thực hiện đề tài .Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.Mục tiêu nghiên cứu .Câu hỏi nghiên cứu .Phạm vi nghiên cứu.Phương pháp nghiên cứu. Điểm mới của đề tài .Kết cấu của đề tài . 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .Các quan điểm nghiên cứu trước đây.Tổng quan các nghiên cứu trước đây .Các nghiên cứu thực nghiệm thể hiện mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại.Các nghiên cứu thực nghiệm thể hiện mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và cán cân thương mại . 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Các nghiên cứu thực nghiệm thể hiện mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ, tỷ giá và cán cân thương mại .Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam .Tổng hợp kết quả các nghiên cứu thực nghiệm. 14 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.Cơ sở chọn mô hình nghiên cứu .Cơ sở dữ liệu.Mô hình nghiên cứu.Mô tả biến .Mô hình nghiên cứu.Mô hình VAR đệ quy.Phương pháp kiểm định mô hình .Kiểm định tính dừng .Xác định độ trễ tối đa, độ trễ cần loại bỏ trong mô hình .Kiểm định nhân quả Granger. Kiểm tra tính ổn định của mô hình.Hàm phản ứng thúc đẩy (IRF) và phân rả phương sai . 26 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.Phân tích mối quan hệ giữa các biến với cán cân thương mại Việt Nam .Phân tích biến chi tiêu và cán cân thương mại .Phân tích biến tỷ giá hối đoái, lạm phát và cán cân thương mại .Phân tích biến dòng vốn gián tiếp và cán cân thương mại .Phân tích chính sách tiền tệ và cán cân thương mại .Phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu .Kiểm định tính dừng .Xác định độ trễ tối đa và độ trễ cần loại bỏ trong mô hình . 36 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]ểm định nhân quả Granger.Kiểm tra tính ổn định của mô hình.Phân tích hàm phản ứng thúc đẩy IRF .Phân rả phương sai .Tổng hợp kết quả nghiên cứu và so sánh . 52 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN .Kết quả nghiên cứu và kiến nghị chính sách .Kết quả nghiên cứu .Kiến nghị chính sách .Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo.Hạn chế của đề tài.Hướng nghiên cứu tiếp theo . 60 Tài liệu tham khảo . TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết Tiếng Anh Tiếng Việt tắt ARDL AutoRegressive Distributed Lag Tự hồi quy có độ trễ CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng ECM Error Correction Model Mô hình hiệu chỉnh sai số EX Export Xuất khẩu GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange Sở Giao dịch Chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh IM Import Nhập khẩu IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế IRF Impulse Reponse Funtion Hàm phản ứng thúc đẩy NEER Nomial Effective Exchange Rate Tỷ giá danh nghĩa hiệu lực OECD Organization for Economic Co- Tổ chứ Hợp tác và Phát triển Kinh operation and Development tế OLS Ordinary Least Squares Bình phương bé nhất REER Real Effective Exchange Rate Tỷ giá thực hiệu lực SVAR Structural Vecto AutoRegression Tự hồi quy véctơ cấu trúc SVECM Structural Vecto Error Mô hình Véctơ hiệu chỉnh sai số Correction Model cấu trúc VAR Vector AutoRegression Tự hồi quy véctơ VECM Vector Error Correction Model Mô hình hiệu chỉnh sai số trong dài hạn WB Work Bank Ngân hàng Thế giới TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.Tổng hợp các nghiên cứu trước đây.Dữ liệu nghiên cứu .Mô tả và đo lường các biến nghiên cứu .Tỷ lệ tiết kiệm trung bình giai đoạn 2000-2011các nước Đông Nam Á .Tỷ trọng các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam 2005-2012 .Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu gốc . Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu sau khi lấy sai phân .Độ trễ tối đa trong mô hình VAR cơ bản .Kiểm định độ trễ cần loại bỏ ở các độ trễ .Kiểm định nhân quả Granger của mô hình VAR cơ bản .Kiểm định nhân quả Granger cũa mô hình VAR mở rộng .Phân rả phương sai của cán cân thương mại theo các mô hình . Tổng hợp kết quả nghiên cứu . 53 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Trang Hình 2.Hiệu ứng đường cong J .Chi tiêu và cán cân thương mại Việt Nam.Thâm hụt thương mại, chênh lệch đầu tư-tiết kiệm, thâm hụt ngân sách .Diễn biến tỷ giá và cán cân thương mại Việt Nam . Cán cân thương mại, tỷ giá danh nghĩa USDVND và chỉ số VN- Index .Lãi suất và cán cân thương mại .Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR cơ bản .Phản ứng của cán cân thương mại đối với các cú sốc .Phản ứng của lạm phát và tỷ giá khi có cú sốc chính sách tiền tệ .Kiểm tra tính ổn định của các mô hình thay thế .Phản ứng của cán cân thương mại các cú sốc tỷ giá danh nghĩa .Kiểm tra tính ổn định của mô hình VAR mở rộng .Phản ứng của cán cân thương mại đối với cú sốc dòng vốn gián tiếp .Phản ứng lạm phát, tỷ giá khi có cú sốc chính sách tiền tệ theo mô hình VAR mở rộng .Phản ứng tích luỹ của cán cân thương mại đối với các cú sốc theo mô hình VAR cơ bản và VAR mở rộng. 49 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách tiền tệ và cú sốc tỷ giá đến cán cân thương mại Việt Nam bằng mô hình VAR đệ quy với phân tích Cholesky theo nghiên cứu của Ncube và Ndou (2013). Với chuỗi dữ liệu nghiên cứu từ 1996- 2012, đề tài tìm thấy rằng với một cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ (lãi suất tăng một độ lệch chuẩn) đưa đến sự cải thiện trong cán cân thương mại 0.47%/GDP ở quý một, tác động cải thiện này kéo dài cho đến hết năm quý và sau đó giảm dần. Hiệu ứng hấp thụ thu nhập (income-absorption effect) là mạnh hơn hiệu ứng chuyển dịch chi tiêu (expenditure-switching effect) giúp cải thiện cán cân thương mại theo sau một cú sốc thắt chặt chính sách tiền tệ. Điều này gợi ý rằng trong ngắn hạn Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng chính sách tiền tệ để tác động đến cán cân thương mại trong ngắn hạn. Tác động của cú sốc tỷ giá hối thực hiệu lực đến cán cân thương mại thì không có ý nghĩa thống kê và giải thích rất ít cho sự biến động của cán cân thương mại Việt Nam. Tuy nhiên cú sốc tăng tỷ giá hối đoái danh nghĩa (USD/VND) lại giúp cải thiện cán cân thương mại trong khoản ba quý. Do đó trong ngắn hạn có thể dùng tỷ giá danh nghĩa để tác động đến cán cân thương mại. Nghiên cứu cũng cho thấy sự biến động của cán cân thương mại chủ yếu được giải thích bởi tác động của cú sốc trong quá khứ, cú sốc chi tiêu và cú sốc chính sách tiền tệ. Cú sốc dòng vốn gián tiếp không có ý nghĩa thống kê trong tác động đến cán cân thương mại. Ngoài ra, đề tài cũng tìm thấy bằng chứng về câu đố giá (price puzzle) nhưng có ít bằng chứng về câu đố tỷ giá (exchange rate puzzle) trong mô hình thực nghiệm. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.Lý do thực hiện đề tài: Từ cuối năm 2006, thâm hụt thương mại của Việt Nam ngày càng nghiêm trọng và trở thành một trong những mối lo ngại hàng đầu. Thâm hụt thương mại nghiêm trọng và kéo dài có thể ảnh hưởng xấu tới tính bền vững của cán cân thanh toán, gây áp lực lên tỷ giá, nợ nước ngoài, lạm phát, từ đó đe dọa đến sự bất ổn kinh tế vĩ mô. Đứng trước tình hình nền kinh tế Việt Nam có nhiều biến động mới nhất là sau khi gia nhập WTO và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 khi có sự sụt giảm trong tiêu dùng của các nước đặc biệt khu vực Châu Âu, Mỹ đã làm “méo mó” trong cán cân thương mại trong những năm sau đó từ nằm 2010 đến nay hay theo sau một chính sách tiền tệ nhằm kích cầu như: Chương trình nới lỏng định lượng của Mỹ đã làm cho một dòng vốn gián tiếp đổ mạnh vào thị trường các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam qua đó ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và đến lượt mình tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến cán cân thương mại.