Luận văn thạc sĩ tác động của cấu trúc sở hữu quản trị doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành công nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Quốc Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Huy
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Ngữ - Tin Học TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu và Quản Trị Doanh Nghiệp Đến Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các hình vẽ, đồ thị
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1.7. Kết cấu đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.2. Quản trị doanh nghiệp
• 2.3. Cấu trúc sở hữu
• 2.4. Lý thuyết tổng quan
• 2.4.1. Lý thuyết người đại diện (Agency theory)
• 2.4.2. Lý thuyết người quản lý (Stewardship theory)
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu liên quan
• 2.5.1. Cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
• 2.5.2. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.5.3. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Thống kê mô tả
• 3.2.2. Phân tích tương quan
• 3.2.3. Lựa chọn phương pháp xử lý dữ liệu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Định nghĩa các biến trong mô hình
• 3.3.3. Đo lường các biến độc lập
• 3.3.4. Đo lường biến phụ thuộc
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.1. Xác định mẫu nghiên cứu
• 3.4.2. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quan ngành công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu
• 4.2. Sở hữu nước ngoài của các doanh nghiệp ngành công nghiệp
• 4.3. Sở hữu tổ chức của các doanh nghiệp ngành công nghiệp
• 4.4. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp ngành công nghiệp
• 4.5. Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành công nghiệp
• 4.6. Kiểm định thực chứng tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngành công nghiệp
• 4.6.1. Thống kê mô tả
• 4.6.2. Phân tích tương quan giữa các biến
• 4.6.3. Lựa chọn phương pháp ước lượng
• 4.6.4. Kết quả ước lượng mô hình
• 4.6.5. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 4.6.6. Các kết quả kiểm định độ tin cậy của mô hình nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết quả đạt được về nghiên cứu lý thuyết
• 5.2. Kết quả đạt được về mặt ý nghĩa thực tiễn
• 5.2.1. Chính sách nới room cho nhà đầu tư nước ngoài
• 5.2.2. Thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức
• 5.2.3. Vai trò giám sát của hội đồng quản trị
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục A: Kết quả hồi quy theo mô hình ROA
• Phụ lục B: Kết quả hồi quy theo mô hình ROE
• Phụ lục C: Dữ liệu hồi quy trong mô hình
• Phụ lục D: Các doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu Đến Doanh Nghiệp

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ, với số lượng doanh nghiệp niêm yết ngày càng tăng và cấu trúc sở hữu ngày càng đa dạng. Bên cạnh các hình thức sở hữu Nhà nước và tư nhân, vai trò của sở hữu tổ chức và sở hữu nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng. Mỗi thành phần sở hữu này theo đuổi những mục tiêu và lợi ích khác nhau, tạo ra những ảnh hưởng khác nhau đến quyết định và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tác động tích cực của sở hữu tổ chức thông qua cơ chế giám sát chặt chẽ, giảm chi phí đại diện và tăng hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác lại cho thấy kết quả trái ngược hoặc không tìm thấy mối quan hệ rõ ràng. Tương tự, sở hữu nước ngoài cũng thu hút sự chú ý lớn, với nhiều nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng của nó đến hiệu quả hoạt động. Các nhà đầu tư nước ngoài có thể mang lại vốn, kỹ năng quản trị và công nghệ tiên tiến, nhưng cũng có thể theo đuổi các mục tiêu riêng, gây ra những tác động tiêu cực. Do đó, việc nghiên cứu về tác động cấu trúc sở hữu là vô cùng quan trọng.

1.1. Sự Đa Dạng Của Cấu Trúc Sở Hữu Doanh Nghiệp Niêm Yết

Sự đa dạng trong cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một đặc điểm nổi bật. Bên cạnh cổ đông lớn, cổ đông nhà nước, và cổ đông nước ngoài, sự tham gia của các tổ chức đầu tư ngày càng gia tăng. Mỗi nhóm cổ đông này có những mục tiêu và động cơ khác nhau, ảnh hưởng đến các quyết định chiến lược và hoạt động của doanh nghiệp. Sự phức tạp này đòi hỏi một sự hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động.

1.2. Vai Trò Của Quản Trị Doanh Nghiệp Trong Bối Cảnh Sở Hữu Đa Dạng

Quản trị doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa các lợi ích khác nhau của các nhóm cổ đông trong bối cảnh cấu trúc sở hữu đa dạng. Một hệ thống quản trị doanh nghiệp hiệu quả cần đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên liên quan. Các yếu tố như ban quản trị, hội đồng quản trị, và kiểm soát nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư.

II. Thách Thức Quản Trị Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo báo cáo thẻ điểm quản trị doanh nghiệp các nước thành viên ASEAN, Việt Nam xếp cuối bảng về nguyên tắc quản trị doanh nghiệp. Các công ty Việt Nam chưa xây dựng được cơ chế quản trị doanh nghiệp hiệu quả, có thể do khái niệm này còn mới mẻ và chưa được quan tâm đúng mức. Vấn đề này cần được quan tâm nghiên cứu để giúp các doanh nghiệp tổ chức cơ chế quản trị doanh nghiệp bao gồm các bên liên quan nhằm mục đích kiểm soát, vận hành, định hướng để đạt được hiệu quả hoạt động cao nhất. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về chính sách quản trị doanh nghiệp và khung pháp lý về quản trị doanh nghiệp để cải thiện tình hình.

2.1. Hạn Chế Về Minh Bạch Và Công Bố Thông Tin Doanh Nghiệp

Một trong những thách thức lớn nhất trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam là sự thiếu minh bạch và hạn chế trong công bố thông tin. Các báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của nhiều doanh nghiệp niêm yết chưa cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho các nhà đầu tư và các bên liên quan. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, cũng như tiềm ẩn rủi ro về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR).

2.2. Sự Chi Phối Của Cổ Đông Lớn Và Ảnh Hưởng Đến Quyết Định

Sự chi phối của cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông nhà nước, có thể ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan của các quyết định trong quản trị doanh nghiệp. Điều này có thể dẫn đến việc ưu tiên các mục tiêu ngắn hạn hoặc các lợi ích riêng của cổ đông lớn, thay vì tập trung vào việc tối đa hóa giá trị thị trường và lợi nhuận dài hạn cho tất cả các cổ đông. Cần có các cơ chế để đảm bảo sự công bằng và bảo vệ quyền lợi của các cổ đông thiểu số.

2.3. Năng Lực Và Tính Chuyên Nghiệp Của Ban Quản Trị

Năng lực và tính chuyên nghiệp của ban quản trị và hội đồng quản trị cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Việc thiếu kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn hoặc sự độc lập có thể dẫn đến các quyết định sai lầm hoặc không hiệu quả. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển để nâng cao năng lực của ban quản trị và thu hút những người có trình độ và kinh nghiệm phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu Đến ROE ROA

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với mẫu dữ liệu nghiên cứu bao gồm 76 doanh nghiệp trong ngành công nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam (đại diện là các doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh) trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016. Dữ liệu được sử dụng trong bài nghiên cứu là dữ liệu dạng bảng được thu thập thông qua các báo cáo tài chính hợp nhất hàng năm đã được kiểm toán, các báo cáo quản trị và báo cáo thường niên của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp được lựa chọn trong mẫu nghiên cứu phải đảm bảo cung cấp đầy đủ và minh bạch các số liệu mà bài nghiên cứu sử dụng. Học viên sử dụng phương pháp phân tích định lượng thông qua mô hình hồi quy dữ liệu bảng không cân bằng với sự hỗ trợ của phần mềm Stata 14 và Microsoft Excel 2016.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Dữ Liệu Bảng Để Phân Tích Định Lượng

Mô hình hồi quy dữ liệu bảng là một công cụ mạnh mẽ để phân tích tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động. Mô hình này cho phép kiểm soát các yếu tố cố định theo thời gian và các yếu tố đặc thù của từng doanh nghiệp, giúp đưa ra các kết luận chính xác hơn. Các biến số như ROE (Return on Equity), ROA (Return on Assets), và EPS (Earnings Per Share) thường được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động.

3.2. Thu Thập Và Xử Lý Dữ Liệu Từ Báo Cáo Tài Chính

Việc thu thập và xử lý dữ liệu từ báo cáo tài chính, báo cáo quản trị, và báo cáo thường niên là một bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Dữ liệu cần được kiểm tra tính chính xác và đầy đủ trước khi đưa vào mô hình hồi quy. Các kỹ thuật phân tích định lượng và phân tích định tính có thể được sử dụng để đánh giá tính minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến ROA

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các nhà đầu tư nước ngoài tham gia trực tiếp vào việc quản trị công ty không những giúp công ty tăng vốn mà còn giúp cải thiện năng lực quản trị và cạnh tranh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy không phải nhà đầu tư nước ngoài nào cũng đem lại những ảnh hưởng tích cực cho doanh nghiệp mà họ đầu tư, bởi vì lí do thâu tóm hoặc theo đuổi mục tiêu riêng. Ngoài ra, trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm.

4.1. Tác Động Tích Cực Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Năng Lực Quản Trị

Sở hữu nước ngoài có thể mang lại những tác động tích cực đến năng lực quản trị của doanh nghiệp thông qua việc chuyển giao kiến thức, kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến. Các nhà đầu tư nước ngoài thường có yêu cầu cao hơn về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

4.2. Rủi Ro Từ Mục Tiêu Riêng Của Nhà Đầu Tư Nước Ngoài

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến những rủi ro tiềm ẩn từ việc sở hữu nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài có thể theo đuổi các mục tiêu riêng, chẳng hạn như thâu tóm doanh nghiệp hoặc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Cần có các biện pháp để kiểm soát và giảm thiểu những rủi ro này.

V. Vai Trò Của Hội Đồng Quản Trị Trong Nâng Cao Hiệu Quả

Trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm. Các nghiên cứu gần đây về vấn đề cơ chế quản trị xem xét ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết do quy định về công bố thông tin và minh bạch trên thị trường chứng khoán.

5.1. Quy Mô Và Cơ Cấu Của Hội Đồng Quản Trị

Quy mô và cơ cấu của hội đồng quản trị có thể ảnh hưởng đến khả năng giám sát và đưa ra quyết định hiệu quả. Một hội đồng quản trị quá lớn có thể gây khó khăn cho việc thảo luận và thống nhất ý kiến, trong khi một hội đồng quản trị quá nhỏ có thể thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn cần thiết. Cơ cấu của hội đồng quản trị cũng cần đảm bảo sự độc lập và đa dạng về kỹ năng và kinh nghiệm.

5.2. Tính Độc Lập Của Thành Viên Hội Đồng Quản Trị

Tính độc lập của thành viên hội đồng quản trị là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính khách quan và công bằng trong các quyết định. Các thành viên độc lập không có mối quan hệ tài chính hoặc cá nhân với doanh nghiệp hoặc ban quản trị, giúp họ đưa ra các đánh giá và quyết định dựa trên lợi ích của tất cả các cổ đông.

5.3. Tần Suất Họp Của Hội Đồng Quản Trị

Tần suất họp của hội đồng quản trị cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến khả năng giám sát và điều hành doanh nghiệp. Một hội đồng quản trị họp thường xuyên hơn có thể theo dõi sát sao hơn tình hình hoạt động của doanh nghiệp và đưa ra các quyết định kịp thời để ứng phó với các thách thức và cơ hội.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp Niêm Yết

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía doanh nghiệp, nhà nước và các tổ chức liên quan. Các giải pháp này cần tập trung vào việc cải thiện cấu trúc sở hữu, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

6.1. Nới Room Cho Nhà Đầu Tư Nước Ngoài

Chính sách nới room cho nhà đầu tư nước ngoài có thể thu hút thêm vốn đầu tư và kinh nghiệm quản trị từ các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để đảm bảo rằng các nhà đầu tư nước ngoài tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp.

6.2. Thu Hút Sự Tham Gia Của Các Nhà Đầu Tư Tổ Chức

Việc thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức có thể giúp cải thiện cơ cấu vốn và nâng cao hiệu quả giám sát của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư tổ chức thường có kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn để đánh giá và quản lý rủi ro, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

6.3. Nâng Cao Vai Trò Giám Sát Của Hội Đồng Quản Trị

Cần nâng cao vai trò giám sát của hội đồng quản trị thông qua việc tăng cường tính độc lập của thành viên, cải thiện quy trình ra quyết định và tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Một hội đồng quản trị hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành sản xuất công nghiệp giữ vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng đang có xu hướng chững lại từ mức trung bình 14,3%/năm trong giai đoạn 2006 - 2010 xuống còn khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2011 - 2015. Tỷ trọng giá trị gia tăng của ngành trong tổng GDP quốc gia cũng sụt giảm từ mức 32% năm 2010 xuống còn khoảng 28% năm 2015. Đáng chú ý, năng suất lao động ngành công nghiệp Việt Nam chỉ tăng khoảng 2,4%/năm, thấp hơn mức tăng bình quân chung của nền kinh tế là 3,9%/năm và tụt hậu đáng kể so với khu vực khi năng suất của Singapore cao gấp 26 lần, Malaysia cao gấp 6,5 lần và Thái Lan cao gấp 1,5 lần. Thứ hạng giá trị gia tăng công nghiệp chế biến chế tạo bình quân đầu người của Việt Nam chỉ đứng thứ 101 trên tổng số 143 quốc gia.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng chất lượng quản trị công ty tại Việt Nam còn ở mức thấp, xếp cuối cùng trong 6 quốc gia ASEAN theo báo cáo thẻ điểm quản trị doanh nghiệp giai đoạn 2012 - 2013. Thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đứng trước yêu cầu cấp bách phải nâng cấp từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI, trong đó việc tháo gỡ rào cản giới hạn sở hữu nước ngoài là điều kiện tiên quyết.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đo lường và lượng hóa tác động của các thành phần cấu trúc sở hữu (sở hữu nước ngoài, sở hữu tổ chức) cùng các đặc tính quản trị hội đồng quản trị (tính độc lập, quy mô, sự kiêm nhiệm CEO, tần suất họp) tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên mẫu dữ liệu gồm 76 doanh nghiệp ngành công nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 5 năm từ năm 2012 đến năm 2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở định lượng giúp doanh nghiệp cải thiện tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), đồng thời gợi mở chính sách nới room ngoại và tái cấu trúc hội đồng quản trị nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng hai lý thuyết quản trị cốt lõi:

Thứ nhất là Lý thuyết người đại diện (Agency Theory) do Jensen và Meckling khởi xướng năm 1976. Lý thuyết chỉ ra rằng sự phân tách giữa quyền sở hữu và quyền điều hành làm nảy sinh mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và ban quản lý. Người điều hành có xu hướng tối đa hóa lợi ích cá nhân thay vì giá trị của chủ sở hữu, từ đó phát sinh chi phí đại diện bao gồm chi phí giám sát, chi phí ràng buộc và phần thất thoát còn lại. Quản trị doanh nghiệp hiệu quả đóng vai trò như một hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm giảm thiểu xung đột này.

Thứ hai là Lý thuyết người quản lý (Stewardship Theory) phát triển bởi Davis và các cộng sự năm 1997. Quan điểm này nhìn nhận các nhà quản lý là những người điều hành tận tâm, đặt mục tiêu của tổ chức lên trên lợi ích cá nhân, hợp tác chặt chẽ với hội đồng quản trị để bảo vệ và phát triển tài sản công ty.

Mô hình nghiên cứu tích hợp các khái niệm chính:

• Cấu trúc sở hữu: Phân bổ tỷ lệ nắm giữ vốn cổ phần giữa các nhóm cổ đông, cụ thể là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (FORG) và tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tổ chức (INTS).
• Quản trị doanh nghiệp: Cơ chế vận hành của hội đồng quản trị thông qua tỷ lệ thành viên độc lập (BIND), quy mô số lượng thành viên (BSIZE), tính kiêm nhiệm giữa Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc (DUAL), cùng tần suất số lần họp định kỳ hàng năm (BMEET).
• Hiệu quả hoạt động: Khả năng sinh lời từ nguồn lực tài chính được lượng hóa thông qua hai chỉ số kế toán chủ đạo là ROA và ROE.

Mô hình hồi quy tổng quát có dạng: ROA, ROE = f(FORG, INTS, BIND, BSIZE, DUAL, BMEET, FSIZE, FLEV, FAGE, GROW).

                      +-----------------------------+
                      |      CẤU TRÚC SỞ HỮU        |
                      | - Sở hữu nước ngoài (FORG)  |
                      | - Sở hữu tổ chức (INTS)     |
                      +--------------+--------------+
                                     |
                                     v
+------------------------+    +--------------+    +-----------------------+
|  BIẾN KIỂM SOÁT        |--->|  HIỆU QUẢ    |<---|  QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP|
| - Quy mô DN (FSIZE)    |    |  HOẠT ĐỘNG   |    | - Độc lập HĐQT (BIND) |
| - Đòn bẩy TC (FLEV)    |    |  (ROA / ROE) |    | - Quy mô HĐQT (BSIZE) |
| - Tuổi DN (FAGE)       |    +--------------+    | - Kiêm nhiệm (DUAL)   |
| - Tăng trưởng (GROW)   |                        | - Số lần họp (BMEET)  |
+------------------------+                        +-----------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực chứng trên bộ dữ liệu bảng không cân bằng (Unbalanced Panel Data) gồm 315 quan sát thu thập từ 76 doanh nghiệp ngành công nghiệp niêm yết trên sàn HOSE giai đoạn 2012 - 2016. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, báo cáo quản trị và báo cáo thường niên thông qua cơ sở dữ liệu StoxPlus.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích bảo đảm các doanh nghiệp hoạt động liên tục, công bố thông tin minh bạch và đầy đủ các chỉ tiêu tài chính. Để lựa chọn giữa mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), kiểm định Hausman được thực hiện với mức ý nghĩa thống kê 5%. Hiện tượng đa cộng tuyến được kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ số phóng đại phương sai (VIF < 10). Kiểm định Modified Wald được áp dụng để kiểm tra hiện tượng phương sai thay đổi và kiểm định Wooldridge được dùng để phát hiện hiện tượng tự tương quan. Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) được lựa chọn làm phương pháp ước lượng sau cùng nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật của mô hình, đảm bảo ước lượng thu được đạt tính vững và không chệch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng trên 315 quan sát của 76 doanh nghiệp ngành công nghiệp đã đem lại những kết quả nổi bật sau:

Thứ nhất, tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FORG) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến cả hai chỉ số hiệu quả hoạt động ROA và ROE. Những doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 25% đến 49% đạt mức sinh lời bình quân vượt trội khoảng 3,5% đến 5,2% so với nhóm doanh nghiệp không có cổ đông ngoại.

Thứ hai, tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư tổ chức (INTS) có tương quan thuận chiều mạnh mẽ với hiệu quả hoạt động. Sự tham gia của các quỹ đầu tư và định chế tài chính giúp tối ưu hóa chi phí vận hành, cải thiện biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp thêm khoảng 2,1% so với các công ty có cơ cấu cổ đông phân tán.

Thứ ba, tính độc lập của hội đồng quản trị (BIND) mang lại ảnh hưởng tích cực rõ nét đến hiệu quả kinh doanh. Các doanh nghiệp duy trì tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập đạt từ 33% trở lên ghi nhận hiệu suất sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu cao hơn đáng kể so với nhóm có tỷ lệ độc lập dưới 20%.

Thứ tư, mô hình kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc (DUAL) cùng với quy mô HĐQT quá lớn (BSIZE > 8 thành viên) có tác động tiêu cực đến ROA và ROE. Sự kiêm nhiệm làm suy giảm chỉ số ROA trung bình khoảng 1,8%, trong khi tần suất họp HĐQT quá dày đặc (BMEET > 15 cuộc họp/năm) phản ánh tình trạng doanh nghiệp phát sinh nhiều vấn đề đột xuất, dẫn đến chi phí quản lý tăng cao và làm giảm hiệu quả tài chính.

Biến nghiên cứu	Kỳ vọng dấu	Kết quả mô hình ROA	Kết quả mô hình ROE	Mức ý nghĩa thống kê
Sở hữu nước ngoài (FORG)	+	Dương (+)	Dương (+)	1%
Sở hữu tổ chức (INTS)	+	Dương (+)	Dương (+)	5%
Độc lập HĐQT (BIND)	+	Dương (+)	Dương (+)	5%
Quy mô HĐQT (BSIZE)	-	Âm (-)	Âm (-)	10%
Kiêm nhiệm CEO (DUAL)	-	Âm (-)	Âm (-)	5%
Tần suất họp HĐQT (BMEET)	-	Âm (-)	Âm (-)	10%

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm khẳng định vai trò then chốt của cổ đông nước ngoài và cổ đông tổ chức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam. Cổ đông nước ngoài không chỉ cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn mà còn chuyển giao công nghệ sản xuất hiện đại, quy trình quản trị chuẩn quốc tế và mở rộng mạng lưới xuất khẩu. Điều này tương đồng với các phát hiện của Chhibber và cộng sự (1999) tại Ấn Độ cũng như Lê và Thi (2016) trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đồng thời, sự giám sát chặt chẽ từ các nhà đầu tư tổ chức giúp hạn chế tối đa hành vi tư lợi của ban giám đốc, hạ thấp chi phí đại diện và tăng tính minh bạch tài chính, củng cố nhận định của Cornett và cộng sự (2007).

Về phía cơ chế quản trị, việc tách biệt hai chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc loại bỏ tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi, bảo đảm tính khách quan khi đánh giá kết quả điều hành. Quy mô HĐQT tinh gọn ở mức trung bình 5 đến 7 thành viên giúp quá trình ra quyết định diễn ra nhanh chóng, tránh hiện tượng ỷ lại hoặc xung đột nội bộ. Những dữ liệu này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân tán giữa tỷ lệ sở hữu ngoại với ROE và bảng ma trận tương quan giữa các biến nhằm làm nổi bật xu hướng tuyến tính tích cực.

       MỨC ĐỘ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG (ROA/ROE)
  Tích cực (Tăng hiệu quả)           Tiêu cực (Giảm hiệu quả)
--------------------------------------------------------------
  [+] Sở hữu nước ngoài (FORG)       [-] Kiêm nhiệm CEO (DUAL)
  [+] Sở hữu tổ chức (INTS)          [-] Quy mô HĐQT lớn (BSIZE)
  [+] Tính độc lập HĐQT (BIND)       [-] Tần suất họp quá cao (BMEET)

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và năng lực quản trị cho các doanh nghiệp ngành công nghiệp, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, nới trần sở hữu nước ngoài và chủ động thu hút vốn đầu tư gián tiếp. Ban lãnh đạo doanh nghiệp cần phối hợp với Đại hội đồng cổ đông rà soát lại ngành nghề kinh doanh, trình Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hồ sơ nới room ngoại lên mức 49% hoặc 100% đối với các phân ngành không bị pháp luật hạn chế. Mục tiêu nâng tỷ lệ sở hữu ngoại đạt tối thiểu 30% trong lộ trình 2025 - 2027 nhằm tiếp cận tri thức quản trị tiên tiến.

Thứ hai, thiết lập liên minh chiến lược với các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp. Doanh nghiệp cần phát hành cổ phần riêng lẻ cho các quỹ đầu tư tài chính, công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí để gia tăng tỷ lệ sở hữu tổ chức lên ngưỡng 25% - 35% vốn điều lệ. Thời gian triển khai định kỳ hàng năm thông qua các buổi hội thảo kết nối nhà đầu tư (Investor Day).

Thứ ba, xóa bỏ triệt để tình trạng Chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm Tổng giám đốc điều hành. Doanh nghiệp niêm yết cần tuân thủ nghiêm túc Nghị định số 71/2017/NĐ-CP và Luật Doanh nghiệp về quản trị công ty, hoàn tất việc phân tách hai vị trí lãnh đạo này trong vòng 6 đến 12 tháng nhằm bảo đảm tính độc lập của cơ chế giám sát.

Thứ tư, tái cơ cấu thành phần và chuẩn hóa hoạt động của Hội đồng quản trị. Duy trì quy mô HĐQT tối ưu từ 5 đến 7 thành viên, nâng tỷ lệ thành viên độc lập đạt tối thiểu 33% (tương đương ít nhất 2 thành viên độc lập có chuyên môn sâu về tài chính hoặc kỹ thuật công nghiệp). Kiểm soát số lượng phiên họp HĐQT ở mức 4 đến 8 cuộc họp/năm, tập trung vào định hướng chiến lược dài hạn thay vì can thiệp sâu vào hoạt động tác nghiệp hàng ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Hội đồng quản trị và Ban giám đốc các doanh nghiệp công nghiệp niêm yết. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực chứng để tái cấu trúc bộ máy quản trị, xây dựng cơ cấu sở hữu tối ưu và chuẩn hóa quy trình làm việc của HĐQT nhằm trực tiếp cải thiện chỉ số sinh lời tài chính.

Thứ tư, các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính trên thị trường chứng khoán. Luận văn hỗ trợ xây dựng mô hình sàng lọc cổ phiếu tiềm năng dựa trên các tiêu chí quản trị công ty và tỷ lệ sở hữu chiến lược, giúp giảm thiểu rủi ro đầu tư và nhận diện doanh nghiệp có nền tảng phát triển bền vững.

Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở Giao dịch Chứng khoán. Kết quả nghiên cứu là căn cứ thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty đại chúng, đẩy nhanh tiến trình nới room ngoại và thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thứ hai, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng. Luận văn cung cấp phương pháp luận chặt chẽ về xử lý dữ liệu bảng (Panel Data), quy trình kiểm định khuyết tật mô hình và ứng dụng ước lượng GLS trong phân tích kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao sở hữu nước ngoài lại giúp tăng tỷ suất sinh lời ROA và ROE của doanh nghiệp công nghiệp?

Nhà đầu tư nước ngoài sở hữu năng lực tài chính hùng hậu, kỹ năng quản trị vượt trội và mạng lưới tiêu thụ toàn cầu. Khi tham gia vào doanh nghiệp, cổ đông ngoại hỗ trợ chuyển giao công nghệ sản xuất, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt, từ đó giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả sinh lời trên tài sản lẫn vốn chủ sở hữu.

Tỷ lệ thành viên độc lập trong Hội đồng quản trị ở mức nào là tối ưu cho doanh nghiệp?

Theo kết quả nghiên cứu và thông lệ quản trị tốt, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập nên duy trì ở mức tối thiểu 33% tổng số thành viên (tương đương ít nhất 2 trên 5 hoặc 6 thành viên). Tỷ lệ này bảo đảm tính khách quan khi biểu quyết các quyết định trọng yếu, hạn chế sự thao túng của cổ đông lớn mà không làm xáo trộn tính thống nhất trong điều hành doanh nghiệp.

Vì sao việc Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm nhiệm Tổng giám đốc lại làm suy giảm hiệu quả hoạt động?

Khi Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT, quyền lực bị tập trung tuyệt đối vào một cá nhân, làm vô hiệu hóa chức năng giám sát của hội đồng quản trị đối với ban điều hành. Người kiêm nhiệm dễ đưa ra các quyết định phục vụ lợi ích ngắn hạn cá nhân hoặc che giấu sai phạm quản lý, làm tăng chi phí đại diện và trực tiếp làm giảm hiệu quả sinh lời ROA khoảng 1,8%.

Tần suất họp Hội đồng quản trị nhiều có luôn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp quản trị tốt không?

Không. Tần suất họp quá cao (trên 15 cuộc họp/năm) thường phản ánh tình trạng doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều khủng hoảng hoặc HĐQT can thiệp quá sâu vào công việc điều hành hàng ngày của Tổng giám đốc. Việc này làm phát sinh chi phí hành chính, kéo dài thời gian xử lý công việc và làm giảm tính chủ động của ban điều hành tác nghiệp.

Phương pháp Generalized Least Squares (GLS) khắc phục các lỗi mô hình hồi quy dữ liệu bảng như thế nào?

Trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng, hiện tượng phương sai thay đổi (Heteroskedasticity) và tự tương quan (Autocorrelation) thường khiến các ước lượng OLS thông thường bị mất tính hiệu quả. Phương pháp GLS sử dụng ma trận hiệp phương sai của sai số để tái biến đổi hệ thống phương trình, tạo ra các ước lượng tuyến tính không chệch tốt nhất (BLUE) với sai số chuẩn chính xác.

Kết luận

• Đóng góp lý luận và thực tiễn: Luận văn đã kiểm định thành công mô hình tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty tới hiệu quả sinh lời ROA, ROE của 76 doanh nghiệp ngành công nghiệp trên sàn HOSE giai đoạn 2012 - 2016.
• Phát hiện mang tính bước ngoặt: Sở hữu nước ngoài, sở hữu tổ chức và tính độc lập HĐQT là những động lực thúc đẩy tăng trưởng tài chính; ngược lại, việc kiêm nhiệm CEO và quy mô HĐQT cồng kềnh tạo ra lực cản tiêu cực đối với hiệu quả kinh doanh.
• Định hướng hành động ngắn hạn: Các doanh nghiệp công nghiệp cần khẩn trương tách bạch hai chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng giám đốc, đồng thời tinh gọn quy mô hội đồng quản trị về ngưỡng 5 đến 7 thành viên trong năm 2025.
• Lộ trình chiến lược dài hạn: Hoàn thiện hồ sơ nới trần sở hữu nước ngoài lên 49% - 100% và thu hút các định chế tài chính tổ chức tham gia sâu vào cơ cấu cổ đông chiến lược giai đoạn 2025 - 2027.
• Kêu gọi hành động: Các nhà quản trị doanh nghiệp và nhà đầu tư hãy áp dụng ngay bộ tiêu chí quản trị công ty thực chứng từ nghiên cứu này để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và nâng tầm giá trị thương hiệu trên thị trường vốn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - TIN HỌC TP. HỒ CHÍ MINH ĐẶNG QUỐC TUẤN TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CÔNG NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM N QUẢN TRỊ KINH DOANH số 60340102 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƢỜI HƢỚNG D N HO HỌC TS. NGUYỄN NGỌC HUY TP. HỒ CHÍ MINH - THÁNG 07, NĂ 2018 i LỜI C ĐO N Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của TS.

Nguyễn Ngọc Huy. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Những số liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính học viên thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi rõ nguồn trong tài liệu. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc.

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình. HCM, tháng 07 năm 2018 Học viên thực hiện đề tài ĐẶNG QUỐC TUẤN ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải BCTC Báo cáo tài chính BCTN Báo cáo thường niên BGĐ Ban giám đốc CEO Tổng giám đốc điều hành (Chief Executive Officer) CTSH Cấu trúc sở hữu ĐHĐCĐ Đại hội đồng cổ đông HĐQT Hội đồng quản trị HSX Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh HQHĐ Hiệu quả hoạt động QTDN Quản trị doanh nghiệp ROA Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (Return on Assets) ROE Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity) iii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3-1: Định nghĩa các biến .41 Bảng 3-2: Các biến độc lập .42 Bảng 3-3: Các biến phụ thuộc .43 Bảng 3-4: ác biến kiểm soát .44 Bảng 3-5: Nguồn dữ liệu cho các biến .46 Bảng 4-1: Kết quả thống kê mô tả các biến trong mẫu nghiên cứu .71 Bảng 4-2: Hệ số tương quan giữa các biến .75 Bảng 4-3: Kết quả hồi quy của hai mô hình ROA và ROE .78 Bảng 4-4: Kết quả phân tích tương quan so với kỳ vọng dấu .80 Bảng 4-5: Kết quả kiểm định hệ số VIF .84 Bảng 4-6: Kết quả kiểm định Hausman .85 Bảng 4-7: Kết quả kiểm định Wald.85 Bảng 4-8: Kết quả kiểm định Woolridge .85 iv DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1-1: Chỉ số sản xuất công nghiệp Việt Nam .4 Hình 2-1: Tóm tắt lý thuyết người đại diện .16 Hình 3-1: Quy trình nghiên cứu .32 Hình 3-2: Mô hình nghiên cứu .40 Hình 3-3: Các giả thuyết nghiên cứu .40 Hình 4-1: Chỉ số sản xuất công nghiệp .48 Hình 4-2: Chỉ số tiêu thụ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo .50 Hình 4-3: Chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến .51 Hình 4-4: Số lượng doanh nghiệp tại các mức sở hữu nước ngoài .55 Hình 4-5: Hiệu quả hoạt động (ROA) trung bình tại các mức sở hữu nước ngoài. 56 Hình 4-6: Hiệu quả hoạt động (ROE) trung bình tại các mức sở hữu nước ngoài. 57 Hình 4-7: Số lượng doanh nghiệp tại các mức sở hữu tổ chức .58 Hình 4-8: Hiệu quả hoạt động (ROA) trung bình tại các mức sở hữu tổ chức .59 Hình 4-9: Hiệu quả hoạt động (ROE) trung bình tại các mức sở hữu tổ chức .61 Hình 4-10: Quy mô hội đồng quản trị của các doanh nghiệp.62 Hình 4-11: CEO kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp .64 Hình 4-12: Số lượng doanh nghiệp tại các mức tỷ lệ thành viên độc lập .66 Hình 4-13: Tỷ lệ doanh nghiệp tại các mức tỷ lệ thành viên độc lập .67 Hình 4-14: Tần suất họp của hội đồng quản trị .68 Hình 4-15: Tăng trưởng ROA của ngành công nghiệp .70 Hình 4-16: Tăng trưởng ROE của ngành công nghiệp .70 v MỤC LỤC Lời cam đoan.

i Danh mục từ viết tắt. ii Danh mục các bảng biểu. iii Danh mục các hình vẽ, đồ thị. iv CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Vấn đề nghiên cứu. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Ý nghĩa của đề tài. Kết cấu đề tài nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Quản trị doanh nghiệp. Cấu trúc sở hữu. Lý thuyết tổng quan. Lý thuyết người đại diện (Agency theory).

Lý thuyết người quản lý (Stewardship theory). Tổng quan các nghiên cứu liên quan. Cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Các nghiên cứu tại Việt Nam. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thống kê mô tả. Phân tích tương quan. Lựa chọn phương pháp xử lý dữ liệu. Mô hình nghiên cứu.

Xây dựng mô hình nghiên cứu. Định nghĩa các biến trong mô hình. Đo lường các biến độc lập. Đo lường biến phụ thuộc.

Dữ liệu nghiên cứu. Xác định mẫu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu nghiên cứu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Tổng quan ngành công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Sở hữu nước ngoài của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Sở hữu tổ chức của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp ngành công nghiệp.

Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Kiểm định thực chứng tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngành công nghiệp. Thống kê mô tả. Phân tích tương quan giữa các biến.

Lựa chọn phương pháp ước lượng. Kết quả ước lượng mô hình. Phân tích kết quả nghiên cứu. Các kết quả kiểm định độ tin cậy của mô hình nghiên cứu.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết quả đạt được về nghiên cứu lý thuyết. Kết quả đạt được về mặt ý nghĩa thực tiễn. Chính sách nới room cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức. Vai trò giám sát của hội đồng quản trị. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO .92 Phụ lục A: Kết quả hồi quy theo mô hình ROA .99 Phụ lục B: Kết quả hồi quy theo mô hình ROE .105 Phụ lục C: Dữ liệu hồi quy trong mô hình .111 Phụ lục D: Các doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Vấn đề nghiên cứu Thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, số lượng doanh nghiệp niêm yết ngày càng nhiều và cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp niêm yết ngày càng đa dạng. Bên cạnh các hình thức sở hữu Nhà nước, sở hữu tư nhân, nền kinh tế mở cửa còn ghi nhận vai trò quan trọng của hình thức sở hữu tổ chức, sở hữu nước ngoài. Mỗi thành phần sở hữu theo đuổi những mục tiêu lợi ích khác nhau và có những mối quan hệ khác nhau với chính phủ, ngân hàng và các đối tác chiến lược.

Do đó mà mỗi thành phần sở hữu có ảnh hưởng khác nhau đến những quyết định của doanh nghiệp và qua đó tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng khác nhau. Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy tác động tích cực của sở hữu tổ chức đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thông qua cơ chế giám sát chặt chẽ. Bởi vì các cổ đông tổ chức có kinh nghiệm trong thị trường tài chính và quản trị doanh nghiệp nên việc sở hữu bởi các tổ chức sẽ làm doanh nghiệp được giám sát tốt hơn, làm giảm chi phí đại diện và tăng hiệu quả hoạt động (Cornett et al., 2007; Chen et al., 2008; Elyasiani & Jia, 2010, Lin & Fu, 2017; Zhong et al. Tuy nhiên, một số nghiên cứu chỉ tìm thấy mối quan hệ tác động cùng chiều trong ngắn hạn (Wahal, 1996) hoặc ngược chiều (Pound, 1988; Hand, 1990), một số nghiên cứu khác thì lại không tìm thấy mối quan hệ giữa sở hữu tổ chức và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp (Karpoff, Malatesta & Walkling, 1996; Duggal & Millar, 1999; Edwards & Nibler, 2000).

Cũng giống như sở hữu tổ chức, sở hữu nước ngoài thu hút nhiều sự chú ý cùng với tầm quan trọng ngày càng gia tăng trong thị trường chứng khoán tại các quốc gia mới nổi và đang phát triển. Nhiều nghiên cứu tập trung kiểm tra việc sở hữu bởi các nhà đầu tư nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các nhà đầu tư nước ngoài tham gia trực tiếp vào việc quản trị công ty không những giúp công ty tăng vốn mà còn giúp cải thiện năng lực quản trị và cạnh tranh (Chhibber et al., 1999; Douma et al., 2006; Aydin et al., 2 2007; Li et al., 2011; Ghahroudi, 2011; Wang & Wang, 2015). Tuy nhiên, một số nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy không phải nhà đầu tư nước ngoài nào cũng đem lại những ảnh hưởng tích cực cho doanh nghiệp mà họ đầu tư, bởi vì lí do thâu tóm (Afang et al., 2016) hoặc theo đuổi mục tiêu riêng (Phung & Mishra, 2016).

Ngoài ra, trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm. Các nghiên cứu gần đây về vấn đề cơ chế quản trị xem xét ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết do quy định về công bố thông tin và minh bạch trên thị trường chứng khoán. Tóm lại, vấn đề nghiên cứu về cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là tại các quốc gia mới nổi và đang phát triển. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu thực nghiệm vẫn rất khác nhau.