Luận văn thạc sĩ tác động của cấu trúc sở hữu quản trị doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành công nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Quốc Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Huy
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Ngữ - Tin Học TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu và Quản Trị Doanh Nghiệp Đến Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu Đến Doanh Nghiệp

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ, với số lượng doanh nghiệp niêm yết ngày càng tăng và cấu trúc sở hữu ngày càng đa dạng. Bên cạnh các hình thức sở hữu Nhà nước và tư nhân, vai trò của sở hữu tổ chức và sở hữu nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng. Mỗi thành phần sở hữu này theo đuổi những mục tiêu và lợi ích khác nhau, tạo ra những ảnh hưởng khác nhau đến quyết định và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tác động tích cực của sở hữu tổ chức thông qua cơ chế giám sát chặt chẽ, giảm chi phí đại diện và tăng hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác lại cho thấy kết quả trái ngược hoặc không tìm thấy mối quan hệ rõ ràng. Tương tự, sở hữu nước ngoài cũng thu hút sự chú ý lớn, với nhiều nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng của nó đến hiệu quả hoạt động. Các nhà đầu tư nước ngoài có thể mang lại vốn, kỹ năng quản trị và công nghệ tiên tiến, nhưng cũng có thể theo đuổi các mục tiêu riêng, gây ra những tác động tiêu cực. Do đó, việc nghiên cứu về tác động cấu trúc sở hữu là vô cùng quan trọng.

1.1. Sự Đa Dạng Của Cấu Trúc Sở Hữu Doanh Nghiệp Niêm Yết

Sự đa dạng trong cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một đặc điểm nổi bật. Bên cạnh cổ đông lớn, cổ đông nhà nước, và cổ đông nước ngoài, sự tham gia của các tổ chức đầu tư ngày càng gia tăng. Mỗi nhóm cổ đông này có những mục tiêu và động cơ khác nhau, ảnh hưởng đến các quyết định chiến lược và hoạt động của doanh nghiệp. Sự phức tạp này đòi hỏi một sự hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động.

1.2. Vai Trò Của Quản Trị Doanh Nghiệp Trong Bối Cảnh Sở Hữu Đa Dạng

Quản trị doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa các lợi ích khác nhau của các nhóm cổ đông trong bối cảnh cấu trúc sở hữu đa dạng. Một hệ thống quản trị doanh nghiệp hiệu quả cần đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên liên quan. Các yếu tố như ban quản trị, hội đồng quản trị, và kiểm soát nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư.

II. Thách Thức Quản Trị Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo báo cáo thẻ điểm quản trị doanh nghiệp các nước thành viên ASEAN, Việt Nam xếp cuối bảng về nguyên tắc quản trị doanh nghiệp. Các công ty Việt Nam chưa xây dựng được cơ chế quản trị doanh nghiệp hiệu quả, có thể do khái niệm này còn mới mẻ và chưa được quan tâm đúng mức. Vấn đề này cần được quan tâm nghiên cứu để giúp các doanh nghiệp tổ chức cơ chế quản trị doanh nghiệp bao gồm các bên liên quan nhằm mục đích kiểm soát, vận hành, định hướng để đạt được hiệu quả hoạt động cao nhất. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về chính sách quản trị doanh nghiệp và khung pháp lý về quản trị doanh nghiệp để cải thiện tình hình.

2.1. Hạn Chế Về Minh Bạch Và Công Bố Thông Tin Doanh Nghiệp

Một trong những thách thức lớn nhất trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam là sự thiếu minh bạch và hạn chế trong công bố thông tin. Các báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của nhiều doanh nghiệp niêm yết chưa cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho các nhà đầu tư và các bên liên quan. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, cũng như tiềm ẩn rủi ro về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR).

2.2. Sự Chi Phối Của Cổ Đông Lớn Và Ảnh Hưởng Đến Quyết Định

Sự chi phối của cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông nhà nước, có thể ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan của các quyết định trong quản trị doanh nghiệp. Điều này có thể dẫn đến việc ưu tiên các mục tiêu ngắn hạn hoặc các lợi ích riêng của cổ đông lớn, thay vì tập trung vào việc tối đa hóa giá trị thị trường và lợi nhuận dài hạn cho tất cả các cổ đông. Cần có các cơ chế để đảm bảo sự công bằng và bảo vệ quyền lợi của các cổ đông thiểu số.

2.3. Năng Lực Và Tính Chuyên Nghiệp Của Ban Quản Trị

Năng lực và tính chuyên nghiệp của ban quản trị và hội đồng quản trị cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Việc thiếu kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn hoặc sự độc lập có thể dẫn đến các quyết định sai lầm hoặc không hiệu quả. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển để nâng cao năng lực của ban quản trị và thu hút những người có trình độ và kinh nghiệm phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu Đến ROE ROA

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với mẫu dữ liệu nghiên cứu bao gồm 76 doanh nghiệp trong ngành công nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam (đại diện là các doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh) trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016. Dữ liệu được sử dụng trong bài nghiên cứu là dữ liệu dạng bảng được thu thập thông qua các báo cáo tài chính hợp nhất hàng năm đã được kiểm toán, các báo cáo quản trị và báo cáo thường niên của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp được lựa chọn trong mẫu nghiên cứu phải đảm bảo cung cấp đầy đủ và minh bạch các số liệu mà bài nghiên cứu sử dụng. Học viên sử dụng phương pháp phân tích định lượng thông qua mô hình hồi quy dữ liệu bảng không cân bằng với sự hỗ trợ của phần mềm Stata 14 và Microsoft Excel 2016.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Dữ Liệu Bảng Để Phân Tích Định Lượng

Mô hình hồi quy dữ liệu bảng là một công cụ mạnh mẽ để phân tích tác động của cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động. Mô hình này cho phép kiểm soát các yếu tố cố định theo thời gian và các yếu tố đặc thù của từng doanh nghiệp, giúp đưa ra các kết luận chính xác hơn. Các biến số như ROE (Return on Equity), ROA (Return on Assets), và EPS (Earnings Per Share) thường được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động.

3.2. Thu Thập Và Xử Lý Dữ Liệu Từ Báo Cáo Tài Chính

Việc thu thập và xử lý dữ liệu từ báo cáo tài chính, báo cáo quản trị, và báo cáo thường niên là một bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu. Dữ liệu cần được kiểm tra tính chính xác và đầy đủ trước khi đưa vào mô hình hồi quy. Các kỹ thuật phân tích định lượng và phân tích định tính có thể được sử dụng để đánh giá tính minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến ROA

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các nhà đầu tư nước ngoài tham gia trực tiếp vào việc quản trị công ty không những giúp công ty tăng vốn mà còn giúp cải thiện năng lực quản trị và cạnh tranh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy không phải nhà đầu tư nước ngoài nào cũng đem lại những ảnh hưởng tích cực cho doanh nghiệp mà họ đầu tư, bởi vì lí do thâu tóm hoặc theo đuổi mục tiêu riêng. Ngoài ra, trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm.

4.1. Tác Động Tích Cực Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Năng Lực Quản Trị

Sở hữu nước ngoài có thể mang lại những tác động tích cực đến năng lực quản trị của doanh nghiệp thông qua việc chuyển giao kiến thức, kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến. Các nhà đầu tư nước ngoài thường có yêu cầu cao hơn về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

4.2. Rủi Ro Từ Mục Tiêu Riêng Của Nhà Đầu Tư Nước Ngoài

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến những rủi ro tiềm ẩn từ việc sở hữu nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài có thể theo đuổi các mục tiêu riêng, chẳng hạn như thâu tóm doanh nghiệp hoặc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Cần có các biện pháp để kiểm soát và giảm thiểu những rủi ro này.

V. Vai Trò Của Hội Đồng Quản Trị Trong Nâng Cao Hiệu Quả

Trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm. Các nghiên cứu gần đây về vấn đề cơ chế quản trị xem xét ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết do quy định về công bố thông tin và minh bạch trên thị trường chứng khoán.

5.1. Quy Mô Và Cơ Cấu Của Hội Đồng Quản Trị

Quy mô và cơ cấu của hội đồng quản trị có thể ảnh hưởng đến khả năng giám sát và đưa ra quyết định hiệu quả. Một hội đồng quản trị quá lớn có thể gây khó khăn cho việc thảo luận và thống nhất ý kiến, trong khi một hội đồng quản trị quá nhỏ có thể thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn cần thiết. Cơ cấu của hội đồng quản trị cũng cần đảm bảo sự độc lập và đa dạng về kỹ năng và kinh nghiệm.

5.2. Tính Độc Lập Của Thành Viên Hội Đồng Quản Trị

Tính độc lập của thành viên hội đồng quản trị là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính khách quan và công bằng trong các quyết định. Các thành viên độc lập không có mối quan hệ tài chính hoặc cá nhân với doanh nghiệp hoặc ban quản trị, giúp họ đưa ra các đánh giá và quyết định dựa trên lợi ích của tất cả các cổ đông.

5.3. Tần Suất Họp Của Hội Đồng Quản Trị

Tần suất họp của hội đồng quản trị cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến khả năng giám sát và điều hành doanh nghiệp. Một hội đồng quản trị họp thường xuyên hơn có thể theo dõi sát sao hơn tình hình hoạt động của doanh nghiệp và đưa ra các quyết định kịp thời để ứng phó với các thách thức và cơ hội.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp Niêm Yết

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía doanh nghiệp, nhà nước và các tổ chức liên quan. Các giải pháp này cần tập trung vào việc cải thiện cấu trúc sở hữu, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

6.1. Nới Room Cho Nhà Đầu Tư Nước Ngoài

Chính sách nới room cho nhà đầu tư nước ngoài có thể thu hút thêm vốn đầu tư và kinh nghiệm quản trị từ các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để đảm bảo rằng các nhà đầu tư nước ngoài tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp.

6.2. Thu Hút Sự Tham Gia Của Các Nhà Đầu Tư Tổ Chức

Việc thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức có thể giúp cải thiện cơ cấu vốn và nâng cao hiệu quả giám sát của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư tổ chức thường có kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn để đánh giá và quản lý rủi ro, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

6.3. Nâng Cao Vai Trò Giám Sát Của Hội Đồng Quản Trị

Cần nâng cao vai trò giám sát của hội đồng quản trị thông qua việc tăng cường tính độc lập của thành viên, cải thiện quy trình ra quyết định và tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Một hội đồng quản trị hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - TIN HỌC TP. HỒ CHÍ MINH ĐẶNG QUỐC TUẤN TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CÔNG NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM N QUẢN TRỊ KINH DOANH số 60340102 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƢỜI HƢỚNG D N HO HỌC TS. NGUYỄN NGỌC HUY TP. HỒ CHÍ MINH - THÁNG 07, NĂ 2018 i LỜI C ĐO N Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của TS.

Nguyễn Ngọc Huy. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Những số liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính học viên thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi rõ nguồn trong tài liệu. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc.

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình. HCM, tháng 07 năm 2018 Học viên thực hiện đề tài ĐẶNG QUỐC TUẤN ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải BCTC Báo cáo tài chính BCTN Báo cáo thường niên BGĐ Ban giám đốc CEO Tổng giám đốc điều hành (Chief Executive Officer) CTSH Cấu trúc sở hữu ĐHĐCĐ Đại hội đồng cổ đông HĐQT Hội đồng quản trị HSX Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh HQHĐ Hiệu quả hoạt động QTDN Quản trị doanh nghiệp ROA Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (Return on Assets) ROE Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity) iii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3-1: Định nghĩa các biến .41 Bảng 3-2: Các biến độc lập .42 Bảng 3-3: Các biến phụ thuộc .43 Bảng 3-4: ác biến kiểm soát .44 Bảng 3-5: Nguồn dữ liệu cho các biến .46 Bảng 4-1: Kết quả thống kê mô tả các biến trong mẫu nghiên cứu .71 Bảng 4-2: Hệ số tương quan giữa các biến .75 Bảng 4-3: Kết quả hồi quy của hai mô hình ROA và ROE .78 Bảng 4-4: Kết quả phân tích tương quan so với kỳ vọng dấu .80 Bảng 4-5: Kết quả kiểm định hệ số VIF .84 Bảng 4-6: Kết quả kiểm định Hausman .85 Bảng 4-7: Kết quả kiểm định Wald.85 Bảng 4-8: Kết quả kiểm định Woolridge .85 iv DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1-1: Chỉ số sản xuất công nghiệp Việt Nam .4 Hình 2-1: Tóm tắt lý thuyết người đại diện .16 Hình 3-1: Quy trình nghiên cứu .32 Hình 3-2: Mô hình nghiên cứu .40 Hình 3-3: Các giả thuyết nghiên cứu .40 Hình 4-1: Chỉ số sản xuất công nghiệp .48 Hình 4-2: Chỉ số tiêu thụ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo .50 Hình 4-3: Chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến .51 Hình 4-4: Số lượng doanh nghiệp tại các mức sở hữu nước ngoài .55 Hình 4-5: Hiệu quả hoạt động (ROA) trung bình tại các mức sở hữu nước ngoài. 56 Hình 4-6: Hiệu quả hoạt động (ROE) trung bình tại các mức sở hữu nước ngoài. 57 Hình 4-7: Số lượng doanh nghiệp tại các mức sở hữu tổ chức .58 Hình 4-8: Hiệu quả hoạt động (ROA) trung bình tại các mức sở hữu tổ chức .59 Hình 4-9: Hiệu quả hoạt động (ROE) trung bình tại các mức sở hữu tổ chức .61 Hình 4-10: Quy mô hội đồng quản trị của các doanh nghiệp.62 Hình 4-11: CEO kiêm nhiệm chủ tịch hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp .64 Hình 4-12: Số lượng doanh nghiệp tại các mức tỷ lệ thành viên độc lập .66 Hình 4-13: Tỷ lệ doanh nghiệp tại các mức tỷ lệ thành viên độc lập .67 Hình 4-14: Tần suất họp của hội đồng quản trị .68 Hình 4-15: Tăng trưởng ROA của ngành công nghiệp .70 Hình 4-16: Tăng trưởng ROE của ngành công nghiệp .70 v MỤC LỤC Lời cam đoan.

i Danh mục từ viết tắt. ii Danh mục các bảng biểu. iii Danh mục các hình vẽ, đồ thị. iv CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Vấn đề nghiên cứu. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Ý nghĩa của đề tài. Kết cấu đề tài nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU, QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Quản trị doanh nghiệp. Cấu trúc sở hữu. Lý thuyết tổng quan. Lý thuyết người đại diện (Agency theory).

Lý thuyết người quản lý (Stewardship theory). Tổng quan các nghiên cứu liên quan. Cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Các nghiên cứu tại Việt Nam. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thống kê mô tả. Phân tích tương quan. Lựa chọn phương pháp xử lý dữ liệu. Mô hình nghiên cứu.

Xây dựng mô hình nghiên cứu. Định nghĩa các biến trong mô hình. Đo lường các biến độc lập. Đo lường biến phụ thuộc.

Dữ liệu nghiên cứu. Xác định mẫu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu nghiên cứu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Tổng quan ngành công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Sở hữu nước ngoài của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Sở hữu tổ chức của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp ngành công nghiệp.

Hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành công nghiệp. Kiểm định thực chứng tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngành công nghiệp. Thống kê mô tả. Phân tích tương quan giữa các biến.

Lựa chọn phương pháp ước lượng. Kết quả ước lượng mô hình. Phân tích kết quả nghiên cứu. Các kết quả kiểm định độ tin cậy của mô hình nghiên cứu.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết quả đạt được về nghiên cứu lý thuyết. Kết quả đạt được về mặt ý nghĩa thực tiễn. Chính sách nới room cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức. Vai trò giám sát của hội đồng quản trị. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO .92 Phụ lục A: Kết quả hồi quy theo mô hình ROA .99 Phụ lục B: Kết quả hồi quy theo mô hình ROE .105 Phụ lục C: Dữ liệu hồi quy trong mô hình .111 Phụ lục D: Các doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Vấn đề nghiên cứu Thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, số lượng doanh nghiệp niêm yết ngày càng nhiều và cấu trúc sở hữu của các doanh nghiệp niêm yết ngày càng đa dạng. Bên cạnh các hình thức sở hữu Nhà nước, sở hữu tư nhân, nền kinh tế mở cửa còn ghi nhận vai trò quan trọng của hình thức sở hữu tổ chức, sở hữu nước ngoài. Mỗi thành phần sở hữu theo đuổi những mục tiêu lợi ích khác nhau và có những mối quan hệ khác nhau với chính phủ, ngân hàng và các đối tác chiến lược.

Do đó mà mỗi thành phần sở hữu có ảnh hưởng khác nhau đến những quyết định của doanh nghiệp và qua đó tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng khác nhau. Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy tác động tích cực của sở hữu tổ chức đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thông qua cơ chế giám sát chặt chẽ. Bởi vì các cổ đông tổ chức có kinh nghiệm trong thị trường tài chính và quản trị doanh nghiệp nên việc sở hữu bởi các tổ chức sẽ làm doanh nghiệp được giám sát tốt hơn, làm giảm chi phí đại diện và tăng hiệu quả hoạt động (Cornett et al., 2007; Chen et al., 2008; Elyasiani & Jia, 2010, Lin & Fu, 2017; Zhong et al. Tuy nhiên, một số nghiên cứu chỉ tìm thấy mối quan hệ tác động cùng chiều trong ngắn hạn (Wahal, 1996) hoặc ngược chiều (Pound, 1988; Hand, 1990), một số nghiên cứu khác thì lại không tìm thấy mối quan hệ giữa sở hữu tổ chức và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp (Karpoff, Malatesta & Walkling, 1996; Duggal & Millar, 1999; Edwards & Nibler, 2000).

Cũng giống như sở hữu tổ chức, sở hữu nước ngoài thu hút nhiều sự chú ý cùng với tầm quan trọng ngày càng gia tăng trong thị trường chứng khoán tại các quốc gia mới nổi và đang phát triển. Nhiều nghiên cứu tập trung kiểm tra việc sở hữu bởi các nhà đầu tư nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các nhà đầu tư nước ngoài tham gia trực tiếp vào việc quản trị công ty không những giúp công ty tăng vốn mà còn giúp cải thiện năng lực quản trị và cạnh tranh (Chhibber et al., 1999; Douma et al., 2006; Aydin et al., 2 2007; Li et al., 2011; Ghahroudi, 2011; Wang & Wang, 2015). Tuy nhiên, một số nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy không phải nhà đầu tư nước ngoài nào cũng đem lại những ảnh hưởng tích cực cho doanh nghiệp mà họ đầu tư, bởi vì lí do thâu tóm (Afang et al., 2016) hoặc theo đuổi mục tiêu riêng (Phung & Mishra, 2016).

Ngoài ra, trong tổng thể cơ chế quản trị doanh nghiệp, các yếu tố thuộc cấu trúc và hoạt động của hội đồng quản trị cũng được nhiều nhà nghiên cứu kinh tế quan tâm. Các nghiên cứu gần đây về vấn đề cơ chế quản trị xem xét ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết do quy định về công bố thông tin và minh bạch trên thị trường chứng khoán. Tóm lại, vấn đề nghiên cứu về cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là tại các quốc gia mới nổi và đang phát triển. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu thực nghiệm vẫn rất khác nhau.