Luận Án: Suy Giảm Thính Lực và Dự Phòng Bằng Mg-B6 ở Bộ Đội Tăng Thiết Giáp

Luận án tiến sĩ: Thực trạng suy giảm thính lực ở bộ đội tăng thiết giáp (2017-2018). Nghiên cứu yếu tố liên quan & hiệu quả dự phòng bằng MGB6.

• Tác giả: Nguyễn Tài Dũng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Trần Hiển
• Trường học: Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương
• Chuyên ngành: Vệ Sinh Xã Hội Học Và Tổ Chức Y Tế
• Đề tài: Thực Trạng Suy Giảm Thính Lực, Một Số Yếu Tố Liên Quan Và Hiệu Quả Dự Phòng Bằng Bổ Sung Mg-B6 Ở Bộ Đội Binh Chủng Tăng Thiết Giáp Năm 2017-2018
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm về suy giảm thính lực
• 1.2. Giải phẫu, sinh lý nghe
• 1.3. Suy giảm thính lực do tiếng ồn
• 1.4. Tình hình suy giảm thính lực trong hoạt động quân sự
• 1.5. Các yếu tố liên quan đến suy giảm thính lực
• 1.5.1. Ở các quần thể nói chung
• 1.5.2. Ở bộ đội tăng thiết giáp
• 1.6. Các biện pháp phòng chống suy giảm thính lực
• 1.6.1. Biện pháp cá nhân
• 1.6.2. Biện pháp tập thể
• 1.6.3. Biện pháp y tế
• 1.7. Sử dụng thuốc dự phòng suy giảm thính lực
• 1.8. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến suy giảm thính lực ở bộ đội binh chủng tăng thiết giáp năm 2017
• 2.1.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.1.3. Biến số nghiên cứu
• 2.1.4. Công cụ và kỹ thuật thu thập thông tin
• 2.1.5. Phương tiện
• 2.1.6. Tổ chức thực hiện
• 2.2. Hiệu quả dự phòng suy giảm thính lực bằng thuốc Mg-B6 ở học viên binh chủng tăng thiết giáp năm 2017-2018
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.6. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.2.7. Khống chế sai số
• 2.2.8. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả thực trạng suy giảm thính lực và một số yếu tố liên quan ở bộ đội binh chủng tăng thiết giáp năm 2017
• 3.1.1. Thực trạng tiếng ồn xe tăng thiết giáp
• 3.1.2. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu
• 3.1.3. Thực trạng suy giảm thính lực ở bộ đội binh chủng tăng thiết giáp
• 3.1.4. Mối liên quan giữa suy giảm thính lực và một số yếu tố
• 3.2. Đánh giá hiệu quả dự phòng suy giảm thính lực có bổ sung Mg-b6 ở nhóm nghiên cứu
• 3.2.1. Đặc điểm chung nhóm can thiệp và nhóm chứng
• 3.2.2. Đặc điểm lâm sàng sau can thiệp của hai nhóm nghiên cứu
• 3.2.3. Thay đổi thính lực trung bình nhóm nghiên cứu trước và sau can thiệp
• 3.2.4. Tỷ lệ tăng ngưỡng nghe mỗi tai theo từng tần số trước và sau can thiệp
• 3.2.5. Mức độ suy giảm thính lực theo từng tai ở các nhóm nghiên cứu trước và sau can thiệp
• 3.2.6. Hình thái nhĩ lượng trước và sau can thiệp
• 3.2.7. Mức độ suy giảm thính lực ở các nhóm trước và sau can thiệp
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng tiếng ồn, suy giảm thính lực và các yếu tố liên quan ở binh chủng tăng thiết giáp năm 2017
• 4.1.1. Thực trạng tiếng ồn
• 4.1.2. Thực trạng suy giảm thính lực
• 4.1.3. Một số yếu tố liên quan đến suy giảm thính lực
• 4.2. Hiệu quả can thiệp dự phòng suy giảm thính lực bằng thuốc Mg-B6 ở học viên binh chủng Tăng thiết giáp
• 4.2.1. Đặc điểm nhóm can thiệp và nhóm chứng
• 4.2.2. Hiệu quả thuốc Mg-B6 trong điều trị dự phòng suy giảm thính lực do tiếng ồn
• 4.3. Thực trạng suy giảm thính lực và một số yếu tố liên quan ở bộ đội binh chủng tăng thiết giáp năm 2017
• 4.3.1. Thực trạng tiếng ồn xe tăng thiết giáp
• 4.3.2. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu
• 4.3.3. Thực trạng suy giảm thính lực ở bộ đội binh chủng tăng thiết giáp
• 4.3.4. Kiến thức, thái độ, thực hành bộ đội binh chủng tăng thiết giáp nhìn chung là cao tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế
• 4.3.5. Những yếu tố có liên quan tới suy giảm thính lực
• 4.3.6. Bổ sung Mg-b6 có hiệu quả dự phòng suy giảm thính lực ở nhóm nghiên cứu
• Danh mục các công trình của tác giả liên quan đến luận án
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Thuật ngữ Anh – Việt
• PHỤ LỤC 2: Phiếu phỏng vấn đối tượng nghiên cứu
• PHỤ LỤC 3: Phiếu khám tân binh trước tập huấn
• PHỤ LỤC 4: Phiếu khám sau tập huấn
• PHỤ LỤC 5: Danh sách đối tượng nghiên cứu

Tóm tắt

I. Suy Giảm Thính Lực Vấn Đề Toàn Cầu Nhu Cầu Dự Phòng Khẩn Cấp

Sức nghe đóng vai trò thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, suy giảm thính lực hiện là một thách thức y tế toàn cầu đáng báo động. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng 430 triệu người trên thế giới đang đối mặt với tình trạng này, và con số dự kiến tăng lên 700 triệu vào năm 2050 [112]. Sự gia tăng này đặt ra nhu cầu cấp bách về các biện pháp phòng chống mất thính giác hiệu quả. Nhiều yếu tố, từ môi trường đến sinh học, góp phần vào tình trạng thính giác kém, đòi hỏi các chiến lược dự phòng toàn diện. Việc tìm kiếm các giải pháp bảo vệ tai đã trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, đặc biệt trong các môi trường có nguy cơ cao như quân sự.

1.1. Thực Trạng Toàn Cầu Và Các Yếu Tố Gây Suy Giảm Thính Lực

Tỷ lệ suy giảm thính lực ngày càng tăng do nhiều nguyên nhân. Tiếng ồn lớn và kéo dài là yếu tố hàng đầu, đặc biệt gây giảm thính lực do tiếng ồn [31], [60]. Bên cạnh đó, tuổi tác cũng là một yếu tố quan trọng, với tỷ lệ giảm thính lực tuổi già tăng theo độ tuổi [72], [111]. Các bệnh lý về tai mũi họng, bệnh toàn thân, yếu tố di truyền, việc sử dụng thuốc độc với thính giác, và thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc lá hay lạm dụng tai nghe cũng góp phần gây tổn hại đến sức khỏe tai [25], [57], [71]. WHO nhấn mạnh rằng 50% các trường hợp suy giảm thính lực có thể được ngăn ngừa thông qua các biện pháp y tế công cộng [110].

1.2. Ảnh Hưởng Tiếng Ồn Quân Sự Đến Sức Khỏe Tai Bộ Đội Đặc Thù

Trong môi trường quân sự, đặc biệt là các binh chủng như Tăng thiết giáp, pháo binh, bộ đội thường xuyên phải phơi nhiễm tiếng ồn cường độ cực lớn. Cường độ âm thanh của súng chống tăng hạng nhẹ có thể lên tới 184 dB, tiếng ồn trong xe tăng dao động 90-120 dB, vượt xa ngưỡng cho phép 85 dB [9], [107], [108], [109]. Tiếng ồn này không chỉ gây ù tai, chóng mặt mà còn dẫn đến suy giảm thính lực đáng kể. Mặc dù có biện pháp bảo hộ như đội mũ chụp đầu, tỷ lệ thính giác kém vẫn cao, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nhiệm vụ và xử lý mệnh lệnh của người lính. Điều này khẳng định sự cần thiết phải tìm kiếm các giải pháp bảo vệ thính giác hiệu quả hơn.

II. Thách Thức Bảo Vệ Thính Giác Hạn Chế Biện Pháp Truyền Thống

Việc ngăn ngừa suy giảm thính lực trước tác động của tiếng ồn, đặc biệt trong môi trường quân sự khắc nghiệt, gặp phải nhiều thách thức. Mặc dù các biện pháp bảo vệ cá nhân đã được áp dụng, chúng vẫn chưa cung cấp sự bảo vệ đầy đủ và gây ra nhiều bất tiện. Nhu cầu tìm kiếm các phương pháp dự phòng toàn diện hơn, đặc biệt là các tác nhân dược lý, đã trở nên cấp thiết. Điều trị điếc nghề nghiệp thường không hiệu quả ngay cả khi đã ngừng phơi nhiễm, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dự phòng sớm. Tác động của tiếng ồn đối với sức khỏe tai cần được xem xét nghiêm túc và tìm ra các giải pháp đột phá.

2.1. Hạn Chế Của Biện Pháp Bảo Vệ Thính Giác Cá Nhân Chụp Tai Nút Tai

Các thiết bị bảo vệ thính giác cá nhân như nút tai hoặc chụp tai được sử dụng rộng rãi để giảm thiểu tiếng ồn. Tuy nhiên, hiệu quả của chúng phụ thuộc vào thói quen và cách sử dụng. Một nghiên cứu của Mrena [78] cho thấy thiết bị này không cung cấp sự bảo vệ đầy đủ trong quân đội, do việc sử dụng chưa đúng cách và hiệu quả thấp hơn trong điều kiện thực tế so với phòng thí nghiệm. Ngoài ra, việc sử dụng bịt tai còn gây khó chịu, đặc biệt trong không gian chật hẹp, nóng bức và rung xóc của xe tăng. Chúng cũng cản trở khả năng nhận thức và giao tiếp về môi trường xung quanh, làm giảm hiệu quả trong huấn luyện và chiến đấu. Do đó, các biện pháp này chỉ mang tính tạm thời, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng chống mất thính giác.

2.2. Vấn Đề Suy Giảm Thính Lực Khi Tiếp Xúc Tiếng Ồn Cường Độ Cao Kéo Dài

Tiếp xúc với tiếng ồn cường độ cao kéo dài gây ra suy giảm thính lực do tiếng ồn vĩnh viễn, không thể hồi phục. Trong môi trường quân sự, tiếng ồn được coi là một phần không thể tránh khỏi của hoạt động, khiến việc loại trừ hoàn toàn gần như bất khả thi. Sự phát triển của các tác nhân dược lý để dự phòng suy giảm thính lực do tiếng ồn là vô cùng quan trọng. Bảo vệ chống lại mất thính lực vĩnh viễn cấp bách hơn, mặc dù mất thính lực tạm thời cũng ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống. Việc tìm kiếm các giải pháp hỗ trợ thính lực mới là cần thiết để đối phó với thách thức này, đặc biệt khi các phương pháp truyền thống không đủ khả năng bảo vệ thính giác toàn diện.

III. Magnesium Và Vitamin B6 Giải Pháp Tiềm Năng Cho Dự Phòng Thính Lực

Trong bối cảnh các biện pháp bảo vệ thính giác truyền thống còn nhiều hạn chế, Magnesium và Vitamin B6 nổi lên như một giải pháp tiềm năng trong việc ngăn ngừa suy giảm thính lực. Sự kết hợp của hai dưỡng chất này không chỉ được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ thính lực mà còn về hiệu quả kinh tế. Việc lựa chọn bổ sung Mg-B6 dựa trên những bằng chứng khoa học sơ bộ và tính khả thi trong ứng dụng thực tiễn, đặc biệt là ở những đối tượng có nguy cơ cao. Tuy nhiên, liệu Mg-B6 cho thính lực có thực sự hiệu quả và an toàn để trở thành phác đồ dự phòng thính lực tiêu chuẩn?

3.1. Tại Sao Chọn Bổ Sung Mg B6 Trong Ngăn Ngừa Suy Giảm Thính Lực

Việc lựa chọn Mg-B6 cho thính lực dựa trên một số lý do thuyết phục. Thứ nhất, Magie (Mg) đã được chứng minh có tác dụng bảo vệ thính lực và giá thành tương đối rẻ, ít tác dụng phụ [28], [72]. Thứ hai, viên uống Mg-B6 có thể được sản xuất trong nước, đảm bảo nguồn cung cấp chủ động và dễ dàng sử dụng, bảo quản hơn dạng bột. Cuối cùng, Vitamin B6 (Pyridoxine) đóng vai trò bổ trợ quan trọng. Nó là một coenzyme tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa, có tác dụng điều trị các triệu chứng suy nhược thần kinh đi kèm, gián tiếp hỗ trợ thính lực toàn diện. Sự kết hợp này mang lại lợi ích Mg-B6 đa chiều trong việc phòng chống mất thính giác.

3.2. Nghiên Cứu Khoa Học Về Mg B6 Và Các Hoạt Chất Bảo Vệ Thính Giác Khác

Nhiều nghiên cứu khoa học về Mg-B6 và các tác nhân dược lý khác đã được thực hiện để tìm kiếm giải pháp dự phòng suy giảm thính lực. Các chất như Steroids, N-acetyl cysteine (NAC), Coenzym Q10, và D-Methionin đều cho thấy một số tác dụng nhất định trong việc giảm tổn thương thính giác do tiếng ồn [40], [41], [74], [98], [124]. Tuy nhiên, Magie đặc biệt nổi bật với nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận kết quả khả quan về tác dụng của Mg-B6 lên tai [18], [54], [72], [118]. Điều này củng cố niềm tin vào tiềm năng của bổ sung Mg-B6 như một phương pháp hỗ trợ thính lực hiệu quả, mở ra hướng đi mới cho việc ngăn ngừa suy giảm thính lực do tiếng ồn.

IV. Cơ Chế Khoa Học Mg B6 Bảo Vệ Thính Giác Từ Gốc Độ Tế Bào

Hiểu rõ công dụng Mg-B6 trong bảo vệ thính giác đòi hỏi một cái nhìn sâu sắc về cơ chế hoạt động của nó ở cấp độ tế bào. Tiếng ồn cường độ cao không chỉ gây tổn thương cơ học mà còn kích hoạt các quá trình chuyển hóa dẫn đến chết tế bào lông, nguồn gốc chính của suy giảm thính lực. Magnesium và Vitamin B6 can thiệp vào các con đường này, cung cấp một lá chắn kép. Magie đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thần kinh, giãn mạch và giảm thiểu tác động của các gốc tự do, trong khi Vitamin B6 hỗ trợ các chức năng chuyển hóa thiết yếu, cùng nhau hỗ trợ thính lực tối ưu.

4.1. Tác Dụng Chống Oxy Hóa Và Tăng Cường Lưu Thông Máu Tai Của Magie

Cơ chế tác dụng của Magie rất đa dạng. Thứ nhất, Magie hoạt động như một chất chống oxy hóa, giảm sự hình thành các gốc tự do (ROS) và các sản phẩm phản ứng nitơ hóa (RNS) gây ra bởi phơi nhiễm tiếng ồn quá mức [96], [119], [120]. Các gốc tự do này làm tổn thương tế bào lông ốc tai và kích hoạt quá trình tự chết theo chương trình. Magie có thể làm giảm canxi tràn vào tế bào, từ đó khóa quá trình 'tự chết theo chương trình' của tế bào lông [19]. Thứ hai, Magie có tác dụng giãn mạch, tăng cường lưu thông máu tai đến ốc tai, giúp cung cấp oxy và dưỡng chất cần thiết, hạn chế tình trạng thiếu máu cục bộ. Những nghiên cứu trên chuột lang đã chứng minh việc sử dụng Magie lâu dài giúp cải thiện thính lực và ngưỡng thính lực sau khi phơi nhiễm tiếng ồn [19], [95], [20]. Công dụng Mg-B6 tập trung vào việc bảo vệ tế bào lông khỏi tổn thương.

4.2. Vai Trò Của Vitamin B6 Trong Hỗ Trợ Chức Năng Thần Kinh Thính Giác

Pyridoxine, hay Vitamin B6, là một coenzyme thiết yếu tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa quan trọng trong cơ thể. Đối với sức khỏe tai, B6 có vai trò gián tiếp nhưng không kém phần quan trọng. Nó hỗ trợ chức năng thần kinh thính giác và có tác dụng bổ trợ trong điều trị các triệu chứng suy nhược thần kinh thường đi kèm với các vấn đề về tai như ù tai hoặc chóng mặt. Mặc dù Magie trực tiếp bảo vệ ốc tai, B6 đảm bảo hệ thần kinh thính giác hoạt động tối ưu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phục hồi và duy trì thính lực. Sự kết hợp của Magnesium và Vitamin B6 mang lại một giải pháp toàn diện, không chỉ bảo vệ mà còn hỗ trợ thính lực từ nhiều góc độ.

V. Hiệu Quả Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Dự Phòng Thính Lực Bằng Mg B6

Việc bổ sung Mg-B6 đã được nghiên cứu rộng rãi để đánh giá lợi ích Mg-B6 trong dự phòng suy giảm thính lực, đặc biệt là trong môi trường quân sự với tiếng ồn cao. Các kết quả nghiên cứu lâm sàng đã cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng về khả năng hỗ trợ thính lực của Magie và Vitamin B6. Những nghiên cứu này không chỉ xác định liều lượng và phác đồ sử dụng mà còn khẳng định hiệu quả trong việc ngăn ngừa suy giảm thính lực do tiếng ồn, mở ra một hướng đi mới trong phác đồ dự phòng thính lực toàn diện. Sự thành công của các thử nghiệm này là cơ sở để cân nhắc đưa Mg-B6 cho thính lực vào ứng dụng rộng rãi hơn.

5.1. Phác Đồ Dự Phòng Thính Lực Bằng Mg B6 Trong Môi Trường Quân Sự

Nghiên cứu của Nguyễn Tài Dũng (2022) về bộ đội binh chủng Tăng thiết giáp đã áp dụng phác đồ dự phòng thính lực cụ thể. Trong suốt 6 tháng huấn luyện, đối tượng nghiên cứu được sử dụng thuốc dự phòng Mg-B6 trong 10 ngày đầu của mỗi tháng. Liều dùng là 4 viên Mg-B6 mỗi ngày, chia thành 2 lần (sáng và chiều). Mỗi viên chứa 470mg Lactate de magnésium dihydrate (tương ứng 48mg Mg2+) và 5mg Pyridoxine chlorhydrate (Vitamin B6). Nghiên cứu này nhằm đánh giá trực tiếp hiệu quả dự phòng suy giảm thính lực của bổ sung Mg-B6 ở nhóm đối tượng thường xuyên phơi nhiễm tiếng ồn cường độ cao. Đây là một ứng dụng thực tiễn quan trọng, cung cấp bằng chứng về công dụng Mg-B6 trong điều kiện khắc nghiệt.

5.2. Đánh Giá Lợi Ích Mg B6 Từ Các Nghiên Cứu Lâm Sàng Khác

Các nghiên cứu lâm sàng khác cũng đã củng cố lợi ích Mg-B6 trong bảo vệ thính giác. Attias và cộng sự đã chỉ ra rằng việc uống Magie aspartate cung cấp sự bảo vệ đáng kể chống lại cả tăng ngưỡng nghe vĩnh viễn (PTS) và tăng ngưỡng nghe tạm thời (TTS) ở người [21], [22]. Trong một nghiên cứu, 300 đối tượng được bổ sung 167mg Magie aspartate hàng ngày trong 2 tháng huấn luyện quân sự, cho thấy giảm đáng kể ngưỡng nghe vĩnh viễn mà không có tác dụng phụ đáng kể. Một nghiên cứu khác trên 20 người cho thấy Magie có tác dụng bảo vệ đáng kể chống lại tăng ngưỡng nghe tạm thời khi phơi nhiễm tiếng ồn 90 dB. Các kết quả này chứng minh tiềm năng của Mg-B6 cho thính lực trong việc ngăn ngừa suy giảm thính lực và hỗ trợ thính lực toàn diện.

VI. Tối Ưu Hóa Sức Khỏe Tai Lưu Ý Khi Bổ Sung Mg B6 Và Hướng Tương Lai

Để tối ưu hóa sức khỏe tai và phòng chống mất thính giác hiệu quả, việc bổ sung Mg-B6 cần được thực hiện đúng cách, có sự tư vấn của chuyên gia. Hiểu rõ các chống chỉ định, tương tác thuốc và tác dụng phụ của Mg-B6 là điều thiết yếu. Bên cạnh việc sử dụng thực phẩm chức năng cho tai, một lối sống lành mạnh, dinh dưỡng cho tai cân bằng và thăm khám chuyên khoa tai mũi họng định kỳ là không thể thiếu. Tương lai của việc cải thiện thính lực nằm ở sự kết hợp đa phương pháp và những nghiên cứu sâu rộng hơn về các dưỡng chất như vitamin tốt cho tai.

6.1. Chống Chỉ Định Tương Tác Thuốc Và Tác Dụng Phụ Của Mg B6

Mg-B6 tuy an toàn nhưng vẫn có những lưu ý quan trọng. Chống chỉ định chính là suy thận nặng (độ thanh thải creatinine dưới 30 ml/phút). Về tương tác thuốc, tránh dùng Magie cùng lúc với các chế phẩm chứa phosphat và muối canxi vì chúng ức chế hấp thu Magie. Nếu phải dùng tetracycline đường uống, cần uống cách nhau ít nhất 3 giờ. Không phối hợp với lévodopa vì Vitamin B6 có thể ức chế tác dụng của nó. Tác dụng phụ của Mg-B6 thường gặp là tiêu chảy và đau bụng. Bất kỳ triệu chứng bất thường nào cũng cần được báo cáo cho bác sĩ. Luôn tham khảo ý kiến chuyên khoa tai mũi họng trước khi bắt đầu bổ sung Mg-B6 hoặc bất kỳ thực phẩm chức năng cho tai nào khác để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

6.2. Phát Triển Dinh Dưỡng Cho Tai Và Các Biện Pháp Tích Hợp Cải Thiện Thính Lực

Ngoài bổ sung Mg-B6, một chế độ dinh dưỡng cho tai cân bằng là nền tảng vững chắc cho sức khỏe tai. Thực phẩm giàu Magie và Vitamin B6 cùng các vitamin tốt cho tai khác nên được ưu tiên. Duy trì lối sống lành mạnh, tránh hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và thường xuyên luyện tập thể dục cũng góp phần quan trọng trong việc phòng chống mất thính giác. Việc thăm khám chuyên khoa tai mũi họng định kỳ giúp phát hiện sớm suy giảm thính lực và có biện pháp can thiệp kịp thời. Hướng đi trong tương lai là kết hợp phác đồ dự phòng thính lực bằng Mg-B6 với các biện pháp kỹ thuật, vệ sinh môi trường và y tế để đạt hiệu quả tối ưu, hướng tới cải thiện thính lực toàn diện và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Suy giảm thính lực là một vấn đề sức khỏe cộng đồng có phạm vi ảnh hưởng lớn. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), toàn cầu có khoảng 430 triệu người (tương đương 5,5% dân số) bị suy giảm thính lực và dự báo con số này sẽ tăng lên 700 triệu người vào năm 2050. Trong đó, khoảng 360 triệu người chịu ảnh hưởng bởi suy giảm thính lực nghiêm trọng và 1,1 tỷ người trong độ tuổi trẻ (từ 12 đến 35 tuổi) đối mặt với nguy cơ suy giảm sức nghe do phơi nhiễm tiếng ồn. WHO cũng chỉ ra rằng khoảng 50% trường hợp suy giảm thính lực có thể phòng ngừa được thông qua các can thiệp y tế công cộng. Tại Việt Nam, hệ thống dữ liệu toàn diện về tỷ lệ suy giảm thính lực trong cộng đồng và các quần thể đặc thù vẫn chưa được thống kê đầy đủ.

Trong môi trường quân sự, thính giác giữ vai trò quan trọng đối với việc tiếp nhận mệnh lệnh, xử lý thông tin và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu. Tuy nhiên, cường độ tiếng ồn phát sinh từ các loại vũ khí và khí tài quân sự thường vượt ngưỡng an toàn vệ sinh lao động (85 dB). Điển hình, tiếng ồn trong khoang xe tăng dao động từ 90 dB đến 120 dB, tiếng ồn khoang tàu ngầm đạt 106 dB và cường độ âm thanh khi bắn súng chống tăng hạng nhẹ lên tới 184 dB. Mặc dù bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp đã được trang bị mũ bảo hộ chuyên dụng có chụp tai, tình trạng suy giảm sức nghe vẫn xuất hiện với tỷ lệ đáng kể.

Các biện pháp cơ học như nút tai hay chụp tai bộc lộ một số bất cập trong thực tế: gây khó chịu trong điều kiện vi khí hậu nóng bức, rung xóc, đồng thời làm cản trở quá trình nhận thức môi trường và trao đổi thông tin chiến thuật. Do đó, việc nghiên cứu các giải pháp can thiệp dược lý nhằm bảo vệ thính giác trước tác động của tiếng ồn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Thuốc Mg-B6 với thành phần Magie (có tác dụng giãn mạch, ức chế canxi nội bào và giảm các gốc oxy hóa) kết hợp Vitamin B6 đã được nghiên cứu trên thế giới, song tại Việt Nam chưa có cơ sở y tế nào áp dụng để dự phòng suy giảm thính lực do tiếng ồn nghề nghiệp quân sự.

Luận án tiến sĩ y học của nghiên cứu sinh Nguyễn Tài Dũng, chuyên ngành Vệ sinh xã hội học và Tổ chức Y tế (mã số 62 72 01 64), được thực hiện tại Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương nhằm giải quyết các câu hỏi và mục tiêu cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Thực trạng suy giảm thính lực và những yếu tố liên quan ở bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp hiện nay như thế nào?
  2. Có thể sử dụng thuốc Mg-B6 để dự phòng suy giảm thính lực do tiếng ồn hay không?

• Mục tiêu nghiên cứu:

  1. Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến suy giảm thính lực ở bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp năm 2017.
  2. Đánh giá hiệu quả bổ sung thuốc Mg-B6 dự phòng suy giảm thính lực ở học viên Binh chủng Tăng thiết giáp năm 2017–2018.

• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Cán bộ, chiến sĩ và học viên thuộc Binh chủng Tăng thiết giáp.
  • Phạm vi không gian: Các đơn vị trực thuộc Binh chủng Tăng thiết giáp đóng quân tại một số tỉnh phía Bắc gồm Vĩnh Yên, Ninh Bình và Hòa Bình.
  • Phạm vi thời gian: Giai đoạn điều tra cắt ngang thực trạng năm 2017 và giai đoạn can thiệp dự phòng năm 2017–2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến cơ chế tổn thương thính giác, tác động của môi trường quân sự và các biện pháp bảo vệ thính lực:

1. Cơ chế sinh bệnh học của tổn thương ốc tai do tiếng ồn

Tài liệu tổng quan chỉ ra hai cơ chế tổn thương chính:

• Tổn thương cơ học: Xảy ra khi tiếp xúc với tiếng ồn cường độ rất cao (> 130 dB), làm rung lắc vượt quá giới hạn đàn hồi của cấu trúc màng nền và cơ quan Corti.
• Tổn thương chuyển hóa: Quá trình chuyển hóa kích thích sự gia tăng quá mức của các gốc oxy hóa tự do (ROS) và các sản phẩm nitơ hóa (RNS) bắt nguồn từ oxit nitơ (NO). Các gốc tự do xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc tiếng ồn và duy trì kéo dài từ 7 đến 10 ngày sau đó, lan rộng dọc màng nền và kích hoạt chuỗi tín hiệu làm chết tế bào lông theo chương trình (apoptosis). Khoảng thời gian trì hoãn lan rộng này tạo ra "cửa sổ cơ hội" cho các can thiệp dược lý bảo vệ thính giác.

2. Các hướng nghiên cứu về can thiệp dược lý trên thế giới

Tác giả đã điểm lại các thử nghiệm lâm sàng sử dụng các hợp chất bảo vệ ốc tai:

• Steroids: Zhou và cộng sự đã điều trị cho 53 bệnh nhân suy giảm thính lực do tiếng ồn bằng phương pháp kết hợp tiêm methylprednisolone xuyên nhĩ với liệu pháp steroid toàn thân, ghi nhận 51,9% bệnh nhân ở nhóm can thiệp cải thiện 15 dB tính theo PTA so với 23,1% ở nhóm chứng.
• N-acetylcysteine (NAC): Ge và cộng sự thử nghiệm trên 223/363 tình nguyện viên uống NAC trước khi phơi nhiễm tiếng ồn; Lindblad và cộng sự khảo sát 11 tình nguyện viên dùng 200 mg NAC sau các buổi bắn súng so với 23 đối chứng; Doosti và cộng sự dùng liều 1200 mg/ngày trong 14 ngày cho công nhân dệt may ghi nhận giảm biến thiên ngưỡng nghe ở các tần số 4 kHz, 6 kHz và 16 kHz; Lin và cộng sự ghi nhận giảm ngưỡng nghe tạm thời (TTS) ở công nhân sản xuất thép là 2,45 dB với NAC so với 2,77 dB ở nhóm dùng giả dược. Ngược lại, Kramer và cộng sự dùng liều duy nhất 900 mg NAC trước khi vào hộp đêm và không quan sát thấy tác dụng bảo vệ rõ rệt.
• Coenzyme Q10: Staffa và cộng sự nghiên cứu trên 30 tình nguyện viên phơi nhiễm tiếng ồn 90 dB trong 10 phút, ghi nhận nhóm dùng 160 mg Q10 có thời gian phục hồi thính lực trung bình là 31,60 phút, ngắn hơn đáng kể so với nhóm chứng.
• D-Methionine: Ge và cộng sự thử nghiệm trên 113/203 tình nguyện viên dùng D-methionine trước phơi nhiễm tiếng ồn, ghi nhận khả năng bảo vệ thính lực ở ngày thứ nhất và ngày thứ bảy sau phơi nhiễm.
• Magie (Mg): Nghiên cứu thực nghiệm trên chuột lang cho thấy tỷ lệ suy giảm thính lực tăng khi nồng độ $Mg^{2+}$ giảm, và mức biến thiên ngưỡng nghe sau 10 ngày phơi nhiễm tiếng ồn liên tục có tương quan nghịch với nồng độ $Mg^{2+}$ trong ngoại dịch. Attias và cộng sự đã thực hiện hai thử nghiệm lâm sàng: thử nghiệm trên 300 quân nhân dùng 167 mg magie aspartate mỗi ngày trong 2 tháng giúp giảm mức tăng ngưỡng nghe vĩnh viễn (PTS); thử nghiệm trên 20 người dùng 122 mg magie aspartate trong 10 ngày giúp giảm mức tăng ngưỡng nghe tạm thời (TTS) sau phơi nhiễm tiếng ồn 90 dB trong 10 phút. Sendowski (2006) và Abaamrane (2009) chứng minh bổ sung Magie kéo dài 1 tháng giúp bảo tồn nhiều tế bào lông ốc tai hơn so với các liệu trình ngắn ngày.

Hợp chất dược lý	Tác giả & Năm trích dẫn	Thiết kế & Cỡ mẫu	Kết quả chính
Methylprednisolone	Zhou và CS [124]	Thử nghiệm lâm sàng (n = 53)	Tiêm xuyên nhĩ kết hợp toàn thân giúp 51,9% cải thiện $\ge 15$ dB PTA (nhóm chứng 23,1%).
N-acetyl cysteine	Ge và CS [40] Lindblad và CS [74] Doosti và CS [37] Lin và CS Kramer và CS [66]	Tình nguyện viên & công nhân phơi nhiễm tiếng ồn	Giảm ngưỡng nghe tạm thời ở 4, 6, 16 kHz; bảo vệ tế bào ốc tai (riêng Kramer không thấy khác biệt ở liều đơn).
Magie aspartate	Attias và CS [21], [22]	Quân nhân huấn luyện 2 tháng (n = 300); Phơi nhiễm 90 dB (n = 20)	Giảm đáng kể cả tăng ngưỡng nghe vĩnh viễn (PTS) và tăng ngưỡng nghe tạm thời (TTS).
Coenzyme Q10	Staffa và CS [98]	Phơi nhiễm tiếng ồn 90 dB (n = 30)	Liều 160 mg giúp rút ngắn thời gian hồi phục thính lực xuống 31,60 phút.
D-Methionine	Ge và CS [41]	Tình nguyện viên (n = 113/203)	Bảo vệ ngưỡng nghe tại ngày 1 và ngày 7 sau phơi nhiễm tiếng ồn.

3. Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn

Mặc dù hiệu quả sinh học của Magie đã được xác nhận ở các nghiên cứu quốc tế, tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào đánh giá thực trạng tổn thương sức nghe gắn liền với các yếu tố đặc thù trên xe tăng thiết giáp (kết hợp tiếng ồn, rung xóc, vi khí hậu, nồng độ khí $CO_2$ và khói súng). Đồng thời, chưa có công trình nào thử nghiệm sử dụng chế phẩm Mg-B6 sản xuất trong nước để dự phòng suy giảm thính lực cho học viên quân sự trong điều kiện huấn luyện thực địa.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Cơ sở lý thuyết và dược lý của can thiệp Mg-B6

Luận án dựa trên cơ chế sinh bệnh học tổn thương ốc tai và dược động học của thuốc phối hợp Magie - Vitamin B6:

• Cơ chế của Magie ($Mg^{2+}$): Là cation nội bào quan trọng, Magie làm giảm tính kích thích của nơ-ron và dẫn truyền nơ-ron - cơ, tham gia vào các phản ứng men. Trong hệ thống thính giác, Magie hạn chế dòng $Ca^{2+}$ ồ ạt đi vào nội bào (ngăn chặn quá trình apoptosis của tế bào lông), gây giãn động mạch ốc tai giúp tăng cường lưu lượng máu và hạn chế tình trạng thiếu máu cục bộ cơ quan Corti.
• Vai trò của Pyridoxine (Vitamin B6): Hoạt động như một coenzyme tham gia chuyển hóa protein, lipid, glucid và hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, hỗ trợ làm giảm các triệu chứng căng thẳng, suy nhược thần kinh đi kèm.
• Thông tin chế phẩm: Thuốc Mg-B6 do Mekophar sản xuất theo tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam IV; mỗi viên nén chứa 470 mg Magnesium lactate dihydrate (tương đương 1,97 mmol hay 48 mg $Mg^{2+}$) và 5 mg Pyridoxine hydrochloride (Vitamin B6).
• Phác đồ can thiệp: Liều 4 viên/ngày chia làm 2 lần (sáng – chiều), uống với nhiều nước trong 10 ngày đầu của mỗi tháng, duy trì liên tục trong suốt khóa huấn luyện 6 tháng.

2. Thiết kế nghiên cứu và cỡ mẫu

Đề tài kết hợp hai phương pháp dịch tễ học và lâm sàng:

• Giai đoạn 1 (Nghiên cứu mô tả cắt ngang): Tiến hành năm 2017 trên toàn bộ $n = 315$ bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp nhằm khảo sát môi trường tiếng ồn, đo sức nghe, đánh giá triệu chứng lâm sàng và các yếu tố liên quan.
• Giai đoạn 2 (Nghiên cứu can thiệp có đối chứng): Thực hiện trên nhóm học viên Binh chủng Tăng thiết giáp trong khóa huấn luyện 2017–2018, chia thành nhóm can thiệp (bổ sung Mg-B6 theo phác đồ) và nhóm chứng (không dùng thuốc/chăm sóc thông thường) để so sánh các chỉ số thính lực trước và sau can thiệp.

3. Phương tiện, trang thiết bị và kỹ thuật thu thập số liệu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống trang thiết bị chuyên dụng chuẩn hóa:

Trang thiết bị kỹ thuật	Hãng sản xuất / Xuất xứ	Mục đích sử dụng trong nghiên cứu
Âm kế 824-A602	Larson Davis (Mỹ)	Đo cường độ tiếng ồn, phân tích mức áp âm chung và theo dải tần số trên xe tăng.
Buồng cách âm lưu động 350S Acoustic Booth	Amplivox (Anh)	Tạo môi trường chuẩn đạt tiêu chuẩn cách âm để đo thính lực đơn âm trên thực địa.
Máy đo thính lực GSI Pello Base	GSI (Mỹ)	Đo ngưỡng nghe đơn âm đường khí và đường xương (PTA) tại các tần số quy ước.
Máy đo nhĩ lượng & phản xạ cơ bàn đạp	GSI (Mỹ)	Đánh giá độ thông thuận màng tai, áp suất tai giữa và phản xạ cơ bàn đạp (phân loại Jerger).
Máy đo âm ốc tai AuDX	Bio-logic / Natus (Mỹ)	Đánh giá chức năng hoạt động của tế bào lông ngoài ốc tai.
Dàn nội soi Tai Mũi Họng	Karl – Storz (Đức)	Thăm khám hình thái màng tai, ống tai ngoài và loại trừ các bệnh lý tai giữa.

4. Xử lý và phân tích số liệu

Dữ liệu được làm sạch và phân tích bằng các thuật toán thống kê y học:

• Tính toán các giá trị trung bình thính lực đơn âm (PTA), tỷ lệ phần trăm theo nhóm tuổi, tuổi quân và các mức độ suy giảm thính lực.
• Áp dụng phân tích hồi quy logistic đơn biến và đa biến để xác định mối liên quan giữa suy giảm thính lực với các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp, triệu chứng cơ năng (ù tai) và kiến thức, thái độ, thực hành (KAP) phòng chống điếc nghề nghiệp.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Chương 1 trình bày chi tiết về cấu trúc giải phẫu hệ thống thính giác (tai ngoài, tai giữa, tai trong, hệ thống xương con, cơ bàn đạp, cơ căng màng tai, vòi tai và cơ quan Corti). Đồng thời, chương này phân tích toàn diện các yếu tố bất lợi trong môi trường lao động của bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp:

• Môi trường âm học: Tiếng ồn động cơ xe tăng đạt 90–120 dB; xung âm thanh từ vũ khí pháo và súng máy vượt xa tiêu chuẩn vệ sinh lao động (85 dB).
• Tác động của gia tốc và rung xóc: Gây kích thích cơ quan tiền đình (say xe), nhức đầu, mệt mỏi, rối loạn phản xạ và ảnh hưởng chức năng tim mạch, tiêu hóa.
• Vi khí hậu khắc nghiệt: Mùa hè nhiệt độ trong xe tăng cao hơn ngoài trời từ 7 đến 10°C do bức xạ kim loại và nhiệt động cơ, gây mất nước, muối và say nóng. Mùa đông vỏ thép truyền nhiệt nhanh gây nhiễm lạnh.
• Khí độc và bụi: Nồng độ $CO_2$ trong khoang kín có thể lên tới 0,5%. Khói thuốc súng chứa oxide carbon ($CO$ có ái lực với hemoglobin gấp 300 lần oxy, tạo thành HbCO gây thiếu oxy mô), các oxide nitơ ($NO, NO_2, N_2O_5$), lưu huỳnh và xyanua. Lượng bụi trong xe khi hành quân dao động từ 12 đến 100 $mg/m^3$.
• Tổng quan can thiệp: Đánh giá các biện pháp dự phòng cá nhân, cải tiến kỹ thuật xe, quy chế y tế và cơ sở khoa học của việc lựa chọn thuốc viên nén Mg-B6.

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu trên thực địa tại Vĩnh Yên, Ninh Bình và Hòa Bình:

• Nghiên cứu mô tả cắt ngang: Đánh giá thực trạng tiếng ồn và sức nghe trên $n = 315$ quân nhân năm 2017. Xây dựng các tiêu chuẩn chọn mẫu (bộ đội xe tăng tại ngũ) và tiêu chuẩn loại trừ (viêm tai giữa mạn, thủng màng nhĩ cũ, chấn thương sọ não, dị tật tai).
• Nghiên cứu can thiệp: Quy trình thử nghiệm trên học viên Tăng thiết giáp năm 2017–2018. Khám sàng lọc ban đầu, phân nhóm can thiệp (uống Mg-B6 liều 4 viên/ngày trong 10 ngày đầu mỗi tháng) và nhóm đối chứng.
• Kỹ thuật thu thập: Quy trình đo áp âm bằng máy Larson Davis 824-A602; quy trình đo sức nghe trong buồng cách âm Amplivox 350S; phỏng vấn bộ công cụ KAP; quy trình khám lâm sàng và nội soi tai Karl-Storz.
• Kiểm soát sai số và đạo đức nghiên cứu: Hiệu chuẩn máy đo hàng ngày, thống nhất kỹ thuật viên đo thính lực, bảo đảm tính tự nguyện và bảo mật thông tin nghiên cứu y sinh học.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày các kết quả định lượng qua các bảng số liệu và biểu đồ:

• Thực trạng tiếng ồn: Cường độ tiếng ồn chung tại các vị trí lái xe, trưởng xe và pháo thủ đều vượt ngưỡng cho phép 85 dB (dao động trong khoảng 90–120 dB).
• Đặc điểm nhóm nghiên cứu ($n = 315$): Phân bố theo các nhóm tuổi đời và tuổi quân.
• Tỷ lệ suy giảm thính lực: Tỷ lệ suy giảm thính lực tăng theo độ tuổi và thời gian phục vụ trong quân ngũ (tuổi quân). Ngưỡng nghe đường khí tăng rõ rệt ở các dải tần số cao (3000 Hz, 4000 Hz, 6000 Hz).
• Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng:
  • Nhóm suy giảm thính lực một bên tai ($n = 56$): Trình bày chi tiết hình thái màng tai, hình thái nhĩ lượng, hình thái thính lực đồ và phân loại mức độ điếc theo PTA.
  • Nhóm suy giảm thính lực hai bên tai ($n = 142$): So sánh đặc điểm tai trái và tai phải, tỷ lệ tổn thương màng tai, nhĩ lượng đồ và phân loại mức độ điếc theo từng tần số.
  • Triệu chứng cơ năng: Ù tai là triệu chứng phổ biến nhất, có mối tương quan thuận với mức độ suy giảm sức nghe, nhóm tuổi và tuổi quân.
• Phân tích hồi quy logistic:
  • Hồi quy đơn biến: Xác định mối liên quan có ý nghĩa giữa suy giảm thính lực với tuổi đời, tuổi quân, triệu chứng ù tai và một số thói quen bảo hộ.
  • Hồi quy đa biến: Chỉ ra tuổi quân, tiền sử phơi nhiễm tiếng ồn và việc không sử dụng phương tiện bảo vệ thính lực đúng quy cách là các yếu tố nguy cơ độc lập.
• Kết quả can thiệp dự phòng Mg-B6:
  • Đặc điểm lâm sàng sau can thiệp giữa nhóm dùng Mg-B6 và nhóm chứng.
  • Ngưỡng nghe trung bình (PTA) và tỷ lệ tăng ngưỡng nghe theo từng tần số: Nhóm được bổ sung Mg-B6 có mức tăng ngưỡng nghe sau tập huấn thấp hơn rõ rệt so với nhóm chứng.
  • Biến đổi hình thái nhĩ lượng và mức độ suy giảm thính lực ở hai nhóm trước và sau thời gian can thiệp.

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

Chương 4 tập trung phân tích và đối chiếu kết quả nghiên cứu với các tài liệu trong nước và quốc tế:

• Về thực trạng tiếng ồn và tổn thương thính giác: Bàn luận về mức độ ô nhiễm tiếng ồn trên xe tăng thiết giáp trong điều kiện cơ động và bắn đạn thật; phân tích cơ chế tiếng ồn kết hợp rung xóc làm gia tăng tổn thương ốc tai.
• Về các yếu tố liên quan: Phân tích kiến thức, thái độ và thực hành (KAP) của bộ đội. Mặc dù nhận thức chung về tác hại tiếng ồn ở mức cao, việc thực hành đội mũ bảo hộ liên tục vẫn bị hạn chế do trở ngại nhiệt độ và thông tin liên lạc.
• Về hiệu quả của thuốc Mg-B6: Luận giải kết quả can thiệp trên cơ sở lý thuyết giãn mạch ốc tai và ức chế quá trình chết tế bào lông của Magie; đối chiếu với các kết quả nghiên cứu của Attias, Abaamrane và Sendowski. Luận án khẳng định tính khả thi, an toàn (không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng) và hiệu quả bảo vệ sức nghe của phác đồ bổ sung Mg-B6 đường uống trong huấn luyện quân sự.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Cung cấp bức tranh dịch tễ học và lâm sàng toàn diện về suy giảm thính lực ở bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp tại Việt Nam thông qua các phương pháp thăm dò chức năng thính học hiện đại (PTA, nhĩ lượng, phản xạ cơ bàn đạp, OAE).
• Bổ sung bằng chứng thực nghiệm lâm sàng khẳng định vai trò bảo vệ ốc tai của ion Magie phối hợp Vitamin B6 trước tác động của tiếng ồn quân sự cường độ cao, củng cố giả thuyết về "cửa sổ can thiệp dược lý" nhằm hạn chế stress oxy hóa và apoptosis tế bào lông.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn

• Xác định rõ các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp chính (tuổi quân, vị trí công tác, triệu chứng ù tai, thực hành bảo hộ) giúp ngành quân y định hướng can thiệp trọng điểm.
• Đề xuất và thử nghiệm thành công phác đồ dự phòng bằng thuốc viên nén Mg-B6 sản xuất trong nước (Mekophar), dễ sử dụng, chi phí thấp, nguồn cung chủ động và thuận tiện bảo quản trên thực địa.

3. Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Về mặt y tế dự phòng: Đưa nội dung đo thính lực định kỳ bằng buồng đo lưu động vào quy trình kiểm tra sức khỏe hàng năm cho bộ đội Tăng thiết giáp; thiết lập hồ sơ theo dõi sức nghe cá nhân từ khi nhập ngũ.
• Về mặt trang bị bảo hộ: Tiếp tục nghiên cứu cải tiến mũ bảo hộ chống ồn cho bộ đội Tăng thiết giáp nhằm bảo đảm khả năng suy giảm âm thanh nhưng vẫn duy trì thông khí và liên lạc chỉ huy.
• Về mặt can thiệp dược lý: Áp dụng phác đồ bổ sung Mg-B6 (uống 10 ngày đầu mỗi tháng trong các đợt tập huấn) cho học viên và chiến sĩ mới tiếp xúc với môi trường tiếng ồn lớn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Phạm vi nghiên cứu thực địa mới triển khai tại các đơn vị Binh chủng Tăng thiết giáp khu vực phía Bắc (Vĩnh Yên, Ninh Bình, Hòa Bình), chưa bao phủ toàn bộ các đơn vị trên cả nước.
  • Thời gian theo dõi can thiệp dự phòng dừng lại ở khung thời gian khóa huấn luyện 6 tháng của học viên, chưa đánh giá hiệu quả bảo vệ dài hạn sau nhiều năm công tác.
  • Chưa tiến hành định lượng nồng độ Magie huyết thanh và nồng độ Magie trong dịch tai trước và sau can thiệp do điều kiện kỹ thuật dã ngoại.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng thử nghiệm phác đồ dự phòng Mg-B6 sang các lực lượng quân sự chịu phơi nhiễm tiếng ồn đặc thù khác như bộ đội Pháo binh, Hải quân (đặc biệt là lực lượng tàu ngầm) và Không quân.
  • Thiết kế các nghiên cứu đoàn hệ theo dõi dọc nhiều năm để đánh giá mức độ duy trì sức nghe và phòng ngừa điếc nghề nghiệp vĩnh viễn.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cho nhiều đối tượng:

• Cán bộ nghiên cứu và Nghiên cứu sinh: Cung cấp phương pháp luận kết hợp giữa nghiên cứu mô tả dịch tễ học cắt ngang và nghiên cứu can thiệp thử nghiệm lâm sàng trong môi trường lao động đặc thù; quy trình đo đạc âm học và thính học chuẩn hóa.
• Bác sĩ Tai Mũi Họng và Thính học: Tham khảo cơ sở dược lý học của Magie - B6 trong bảo vệ thần kinh thính giác và tổn thương ốc tai, cùng các tiêu chuẩn phân loại thính lực đồ, nhĩ lượng đồ theo Jerger.
• Cơ quan quản lý Quân y và Binh chủng Tăng thiết giáp: Cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp để xây dựng quy chuẩn vệ sinh lao động quân sự, hoàn thiện quy trình khám tuyển tân binh, kiểm tra thính lực định kỳ và chỉ đạo sử dụng thuốc dự phòng trong huấn luyện.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cường độ tiếng ồn trong xe tăng và các vũ khí quân sự được ghi nhận trong luận án là bao nhiêu?

Theo số liệu trích dẫn trong luận án, tiếng ồn trong khoang xe tăng dao động từ 90 dB đến 120 dB, tiếng ồn khoang tàu ngầm là 106 dB và cường độ âm thanh khi bắn súng chống tăng hạng nhẹ lên tới 184 dB. Tất cả các mức này đều vượt ngưỡng tiêu chuẩn vệ sinh lao động cho phép (85 dB).

2. Thuốc Mg-B6 được lựa chọn trong nghiên cứu có thành phần và liều dùng can thiệp như thế nào?

Nghiên cứu sử dụng thuốc viên nén Mg-B6 do Mekophar sản xuất (tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam IV). Mỗi viên chứa 470 mg Magnesium lactate dihydrate (tương đương 48 mg $Mg^{2+}$) và 5 mg Pyridoxine hydrochloride (Vitamin B6). Phác đồ can thiệp: uống 4 viên/ngày (chia 2 lần sáng – chiều) trong 10 ngày đầu của mỗi tháng, kéo dài liên tục trong suốt 6 tháng huấn luyện.

3. Cơ chế sinh học nào giúp Magie có tác dụng bảo vệ thính giác trước tác hại của tiếng ồn?

Magie bảo vệ ốc tai thông qua các cơ chế: giãn mạch động mạch ốc tai giúp tăng cường lưu lượng máu đến cơ quan Corti, hạn chế tình trạng thiếu máu cục bộ; ngăn chặn dòng ion canxi ($Ca^{2+}$) tràn vào nội bào quá mức, từ đó ức chế chuỗi tín hiệu kích hoạt quá trình tự chết theo chương trình (apoptosis) của tế bào lông; và làm giảm tác động phá hủy của các gốc oxy hóa tự do (ROS) phát sinh sau phơi nhiễm tiếng ồn.

4. Hệ thống trang thiết bị chính được tác giả sử dụng để đánh giá âm học và thính lực gồm những gì?

Các thiết bị bao gồm: Máy đo âm kế 824-A602 Larson Davis (Mỹ) để đo tiếng ồn; Buồng cách âm lưu động 350S Acoustic Booth - Amplivox (Anh); Máy đo thính lực đơn âm GSI Pello Base (Mỹ); Máy đo nhĩ lượng và phản xạ cơ bàn đạp hãng GSI (Mỹ); Máy đo âm ốc tai AuDX (Mỹ); và Dàn nội soi Tai Mũi Họng Karl - Storz (Đức).

5. Cỡ mẫu nghiên cứu thực tế của luận án được phân bổ như thế nào?

Ở giai đoạn 1 (mô tả cắt ngang năm 2017), cỡ mẫu nghiên cứu là 315 bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp (trong đó ghi nhận 56 trường hợp suy giảm thính lực một bên tai và 142 trường hợp suy giảm thính lực hai bên tai). Ở giai đoạn 2 (thử nghiệm can thiệp năm 2017–2018), nghiên cứu được tiến hành trên nhóm học viên Binh chủng Tăng thiết giáp chia thành nhóm can thiệp dùng Mg-B6 và nhóm chứng đối chứng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Tài Dũng đã mô tả toàn diện thực trạng ô nhiễm tiếng ồn (90–120 dB) và gánh nặng suy giảm thính lực ở bộ đội Binh chủng Tăng thiết giáp, chỉ ra mối liên quan chặt chẽ giữa giảm sức nghe với tuổi quân, triệu chứng ù tai và các hạn chế trong thực hành bảo hộ cá nhân. Công trình đã chứng minh hiệu quả thực địa của phác đồ bổ sung viên nén Mg-B6 đường uống trong việc bảo vệ thính lực và giảm mức tăng ngưỡng nghe ở học viên quân sự trong quá trình huấn luyện. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho ngành y học quân sự trong việc xây dựng quy chế giám sát sức nghe định kỳ và áp dụng giải pháp can thiệp dược lý dự phòng điếc nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Khái niệm về suy giảm thính lực 1. Giải phẫu, sinh lý nghe 1. Giải phẫu tai Cấu tạo của tai gồm: Tai ngoài, tai giữa và tai trong a) Tai ngoài: Bao gồm vành tai và ống tai ngoài, chức năng chủ yếu là thu nhận và dẫn truyền sóng âm đến màng tai, quá trình dẫn truyền sóng âm này có thể bị tác động bởi nhiều nguyên nhân khác nhau.

b) Tai giữa: Gồm màng tai, hòm tai chứa các xương con (xương búa, xương đe và xương bàn đạp). Màng tai và hệ thống xương con có chức năng tiếp nhận và biến đổi âm thanh từ sóng âm thành chuyển động cơ học để truyền vào tai trong. Hai cơ gồm cơ bàn đạp chi phối bởi dây thần kinh VII và cơ căng màng tai chi phối bởi nhánh vận động dây thần kinh V. Vòi tai là ống sụn – xương thông hòm tai với thành bên của họng, có chức năng thông khí, dẫn lưu và làm sạch, bảo vệ không cho áp lực âm thanh và dịch từ vòm mũi họng xâm nhập vào tai giữa bằng phản xạ đóng loa vòi.

Xương chũm có hang chũm thông với hòm tai bằng ống thông hang. Giải phẫu tai [92] 24 - Đối với thần kinh trung ương: gây trạng thái kích thích hoặc ức chế thần kinh trung ương, cảm xúc không ổn định, khả năng tập trung chú ý kém, tốc độ phản xạ giảm và tâm trạng kém (ủ rũ). - Đối với các chức năng sinh lý khác: nhịp tim nhanh, hô hấp nhanh, tăng tiêu hao năng lượng, chức năng tiết dịch và vận động của ống tiêu hoá kém. - Tiếng ồn có thể gây phản xạ tiền đình - thực vật với các triệu chứng chóng mặt, buồn nôn.

- Đối với thính giác: có thể gây mệt mỏi thính giác, giảm thính lực, lâu dài có thể gây điếc nghề nghiệp [4]. Tác động của gia tốc Biểu thị sự thay đổi tốc độ hoặc thay đổi hướng chuyển động của xe. Gia tốc gây rối loạn hàng loạt chức năng của cơ thể: kích thích cơ quan tiền đình tạo ra trạng thái say tàu xe. Tác động lên hệ thần kinh trung ương gây ra hiện tượng chóng mặt, nặng đầu, đau đầu, mất ngủ, mệt mỏi, kích thích hoảng hốt/thẫn thờ và có thể bị bất tỉnh.

Tác động lên hệ tiêu hoá gây tăng tiết nước bọt, rối loạn khẩu vị, chán ăn, ợ chua, có thể gây buồn nôn và nôn. Tác động trên hệ tim mạch: ở mức nhẹ gây rối loạn nhịp tim và huyết áp, trong trường hợp nặng có thể gây trụy tim mạch. Ngoài ra, gia tốc còn gây khó khăn cho việc điều khiển xe tăng, va đập cơ thể vào các dụng cụ kim loại có thể gây chấn thương [4]. Tác động của nhiệt độ a) Về mùa hè: cường độ bức xạ mặt trời lớn, thành xe tăng hấp thu nhiệt độ bức xạ của mặt trời.

Mặt khác, nhiệt sinh ra từ các động cơ hoạt động truyền vào gây tăng nhiệt độ trong xe, ảnh hưởng lớn tới quá trình cân bằng nhiệt của cơ thể. Nhiệt độ trong xe có thể cao hơn nhiệt độ ngoài trời từ 7 - 100C. Nhiệt độ, độ ẩm trong xe tăng cao gây ra các rối loạn chức năng sinh lý trầm trọng (mất nhiều mồ hôi, muối.), làm suy giảm khả năng lao 25 động và chiến đấu của bộ đội, nhanh mệt mỏi, thậm chí bị tình trạng say nóng. b) Về mùa đông: nhiệt độ ngoài trời thấp, nhiệt độ vỏ xe tăng thấp hơn nhiệt độ bề mặt cơ thể nên thành xe thu nhiệt của cơ thể bằng đường bức xạ và dẫn truyền.