CHƯƠNG I. NHỮNG HIỂU BIET CHUNG VE TAO BIEU TƯỢNG LỊCH SỬ TRONG VIỆC HÌNH THANH TRI THUC LICH SU CHO HQC SINH.1, Cơ sở khoa học 1.Triết học (Qua trinh dạy học ịch sử là quá trình thổng nhất giờa hai hoạt động: giảng. đạy của giáo viên và học tập của học sinh. Hai hoạt động này có tác động và ảnh.
hưởng lẫn nhau. Đây là quá trình giáo viên hướng dẫn, điều khiển, tổ chức học sinh nhận thức các khải niệm, quy luật rút ra bai học kinh nghiệm của lịch sử đối với hiện tại. Quá trình nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử cũng như quá trình nhận thức chung theo quy luật "tử trực quan sinh động đến tư duy trừu. từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”.
Song nét đặc biệt cùa nhận thức lịch sử. là xuất phát từ sự kiện, từ việc trí giác tài liệu, giáo viên hướng dẫn học sinh tạo. biểu tượng, nắm được khái niệm lịch sử, tư đó rút ra quy luật, bài học kinh nghiệm. của quá khứ để học sinh vận dụng vào cuộc sống phục vụ cho hiện tại.
‘Theo quan niệm của triết học: Biểu tượng là hình ảnh của sự vật được giữ" lại tong trí nhớ. Sự tiếp xúc trự tiếp nhiều lần với sự vật sẽ để lại trong học sinh những dn tượng, những hình ảnh đậm nét và sâu sắc đến mức có thể hiện trong ký. ức của học sinh cả khi sự vật không còn ở trước mặt. Đó chính là những biểu.
Trong biểu tượng chỉ giữ lại những nét chủ yếu, nổi bật nhất của sự vật do. đem lại trước đó. Biểu tượng thường hiện ra khi cô những tic ích đến trí nhớ con người “Thể nhưng do đặc rưng của bộ môn, iệc tạo biễu tượng cho học sinh gập nhiều khỏ khăn. Bởi vì sự kiện lịch sử không lấp lại.
không tái tạo được. không thể trực iếp tr giác được quá khố. Thể nên cần học inh phải trổng tượng. tưởng tượng cổ vai trỏ rấ lớn rong quả trình dạy = học ịch sử.
Biểu tượng tuy — T7 Ldn vin tốt nghiệp — vẫn mang tính chất cụ thể, sinh động của nhận thức cảm tính, song bắt đầu mang tính khái quất và gián tiếp. Và nếu chỉ bằng cảm giác. trí giác thì nhận thức của con người nói chung và của học sinh nói riêng sẽ rất hạn chế. Bởi vì con người không thể bằng cảm giác mã hiểu được những cái như tốc độ ánh sáng, giá trị của hàng hoá, quan hệ giai cắp, hình thái kinh tế - xã Muôn hiểu được cái đó cần học sinh phải tư duy trửu tượng, ‘Tu duy phải gắn liền với ngôn ngữ, được biểu đạt thành ngôn ngữ.
Tư duy có tính năng động sáng tạo, nó có thể phản ánh được những mỗi liên hệ bản chất, tắt nhiên, bên trong của sự vật, do đó phản ánh sự vật sâu sắc hơn và đầy đủ hơn. Muốn tư duy, con người phải sử đụng các phương pháp như so sánh, phân tích và tổng hợp, khái quát hóa và trừu tượng hóa.Nó phi hợp với qua tinh day hoe lịch sử đó là nhận thức lịch sử là xuất phát từ sự kiện, tử việc trĩ giác tải liệu, giáo viên hướng dia học sinh tạo biểu trợng. nắm được khái niệm lịch sử, từ đồ rủ ra quy luật, bài học kinh nghiệm của quá khứ để học sinh vận dụng vào cuộc sống. phục vụ cho hiện tại.
"Những tác phẩm của Hồ Chí Minh là những tác phẩm có tính lý luận sắc bén và đựợc được thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong nhận thức khoa học và hoạt động cách mạng. “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc. căn bản của chủ nghĩa Mác ~ Lênin, Thực tiễn không có lý luận hướng din thảnh thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tin là lý luận suông” [29; tr496].
Do đó, các tác phẩm của Hồ Chỉ Minh đem lại sự hiểu biết sâu sắc về bản chất, về quy luật của sự vật hiện tượng khách quan, Thể hiện tính chân lý sâu sắc, chính xác và có hệ thông. Vì vậy, việc sử dụng các tác phim H Chi Minh để tạo biểu tượng trong việc hình thành t thức lịch sử cho học sinh là rất quan trọng và Trang& Luận văn tốt nghiệp 1.Tâm lý- ido dục học Việc học tập nói chung. lệc học tập lịch sử nói riếng là quá trình nhận thức hiện thực khách quan cho nên nó cũng phải trải qua con đường biện chimg của sự nhận thức lịch sử là “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư đuy trừu tượng đến thức tiễn”.Thể nhưng do đặc điểm của sự nhận thức lịch sử, việc học tập lịch sử không bit đầu từ trực quan sinh động với sự kiện đã qua cho sên trong giai đoạn nhận thức cảm tinh các em không thể có cảm giác và trí giác về sự kiến. Trên cơ sở các phương tiện day ~ học và nguồn cung cấp kiến thức, áo viên tạo cho học sinh biểu tượng và từ đó bình thành khái niệm về lịch sử, Biểu tượng là giai đoạn của nhận thức cảm tính.
Học sinh không thể tr duy trừu tượng nếu như không có nhận thức cảm tính, vì nội dung cảm tính bao giờ cũng có trong tư duy trừu tượng. Việc hình thành khái niệm phải đựa trên cơ sở của biểu tượng vì nếu khái niệm không đựa trên cơ sở của biểu tượng sẽ không có nội dung theo như Sác-đa-cốp đã nói: "Các loại hình tượng khác nhau luồn bện. chặt vào tư dy từ - khái niệm của học sinh. Trong tư duy của học sinh, hình tượng, và từ thể hiệnra trong thé théng nhdt” (22; 43].
Biểu tượng về lịch sử: có nhiều ưu thé trong việc giáo dụ t tưởng, nh cảm cho học sinh. Bởi vì khả năng giáo đục tình cảm của lịch sử bt nguồn từ sự thâu *Trong khoa học lịch sử rõ rằng là có những yếu tổ nghệ thuật. khi biểu tượng tham gia vào hoạt động của tư duy thì “tư duy trở nên sinh động, gợi cảm. say xưa, hỒi hợp, khẩn trương, Điều này gớp phần vào việc vạch ra nội dụng khái niệm của đổi tượng tư duy được đầy đủ, sâu sắc hơn.
Đồng thời biểu tượng mở. sũng làm phong phố Thêm J; lim ebo Bố cô ác mạnh thiyết học trực ân và sự: hấp dẫn đầy cảm xúc "22; tr. Khi nhận thức vẺ hiện thực quá khứ, các em không chỉ trì giác (nghe, nhìn, biết. mà côn có những "rung động”, "rạo rực “xao xuyến".
Những biể ễn tâm lý đó thể hiện sự "nhập thần vào lịch sử”. Biể thị thái độ của học sinh đối với những gì mà cá em nhận thức được. Vì nó c động không những lên trí tuệ mã còn cả tâm hồn và tính cảm”. Theo như Sácdacốp xem biểu tượng nói chung.
biểu tượng lịch sử "Góp phẩn phát triển Trang 9 "2.4 hứng thú, lý tưởng niễm tin. hình thành xư hướng cộng sản trong cá nhân học sink" (2240.77) Đối với lửa tuổi. của học sinh THPT, các em đã phát triển tư duy lý luận. “Các em chỉ hững thú đối với một khoa học nảo đó.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng, vã vai trồ của phim ảnh, tạp chí, sách. báo, những câu chuyện kẻ. Đối với nhận thức lịch sử của học sinh là rất lớn. "Việc dạy học lịch sử hiện nay vẫn nặng về lý thuyết khô khan, phương tiện đơn giản.
gây thiếu hứng thú cho học sinh. Vì vậy nên việc vận dụng các tác phẩm Hồ Chí Minh đưa vào giảng dạy sẽ giúp cho bài học lịch sử bớt khô khan, "nhằm chắn và nó sẽ tạo ra hứng thú chơ học sinh trong học tập lịch sở. Quá trình nhận thức của học sinh trong học p lịch sử “Quá trình nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử cũng như quá trình nhận thức chung theo quy luật “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ: tư duy trờu tượng đến thực tiễn”. Theo như tác giả Phan Thế Kim, quả trình học tập lịch sử của học sinh cũng giống như “quổ trình con người nhận thức hiện thực xà có nhiều nết giẳng với quả trình người khoa học đi tìm chân ý khách quan.
khác nhau cơ bản ở đây là học sinh tiễn hành hoạt động nhận thức trong một hoàn. cảnh và điều kiện khác hẳn. Họ được làm việc trong mỗi trường nhân tạo, được giảo viên giúp đỡ, hưởng dẫn, điều khiển và dựu trên những tài liệu học tập đã được gia công về mặt sự phạm "[32; tr. “rên đại thể, quá trình nhận thức của HS trong học tập lịch sử điễn ra như “Trước tiên.
thông qua sự trình bay bài giảng của giáo viên và qua các tải liệu học tập như: sách giáo khoa, sách đọc thêm, phương tiện truyền thông. bản đồ và các loại tải liệu khác học sinh tiếp cặn với những sự kiện. hiện tượng cụ thể của lịch sử dân tộc và lịch sử thể giới. Sự tiếp cận với các kiến thức lịch sử cụ thể này sẽ tạo ra cho học sinh những trì giác, những biểu tượng lịch sử.
Trang 10 Luận văn, nghiệp. Đây là giai đoạn nhận thức cảm tỉnh của học sinh trong học tập lịch sử. Ở giai đoạn kể tiếp. bằng sức mạnh của tư đuy trữu tượng.
bọc sinh sẽ đi đến những kiến thức trửu tượng. khái quảt nhờ những họat động phân tích, tổng hợp các tỉ thức cụ thể của bộ óc. Đó là những khái niệm, quy luật, bài học lịch sử được hình thành và được học sinh nhận thức. 6 lí đoạn tiếp theo nữa, học vận dụng những kiến thức đã học (chủ yếu là những kiến thức trừu tượng, khái quát) để nhận thức được những kiến thức cụ thể mới hoặc để giải quyết những nhiệm vụ, những vẫn đề được đặt ra ong “quả trình học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày.
'Nhữ vậy, do đặc trưng của bộ môn, học sinh không thể trực tiếp "trực quan. sinh động” với sự kiện đã qua, vì vậy việc giúp học sinh có biểu tượng cụ thể về sự vật hiện tượng l công việc r quan trọng và cần thiết. Biểu tượng lịch sử 1.1 Khái niệm biểu tượng lịch sử Biểu tượng lịch sử là những hình ảnh về những sự kiện, nhân vật ịch sử, điều kiện địa lý. được phản ánh trong ỏc học sinh với những nét chung nhất, điển hình nhất.
Như vậy, nội dung của một sự kiện được học sinh nhận thúc thông, “qua việc tạo nên hình ảnh về quá khử, bằng những hoạt động của các giác quan “Thị giác tạo nền những hình ảnh trực quan, thính giác đem lại những hình ảnh vé “quá khứ thông qua những lời giảng của giáo viên 1.