Chương I: Cơ sở lý luận chung I. BO môn lịch sử ở trường THPT Lịch sử theo quan niệm duy danh gồm hai phan là “lich” và “sử”, “lịch” là thời gian. “sir” là sự kiện. Lịch sử là ghi chép những sự kiện xảy ra theo thời gian.
Lich sử la những gi đã xảy ra trong quá khứ không kể thời gian ngắn dai, ma những sự kiện ấy do con người va có liên quan đến những hoạt động của con người. lịch sử mang những đặc trưng riểng so với những ngành học khác. Bai tượng của các môn học này là đối tượng trực tiếp, cy the, có thể kiểm nghiệm được đủng sai ngay trên sự vật hiện tượng, và có thé thực nghiệm đẻ lặp đi lặp lại nhiều lan. Khoa học lịch sử nghiên cứu những sự kiện.
hiện tượng xảy ra trong quá khử và hau như không lặp lại. Chúng ta không thé đem trực tiếp ban thân sự vật hay những nhân vật, sự kiện trong qua khứ ra để mỗ xẻ một cách trực tiếp được. Nói vậy không có nghĩa là không nhận thức được lịch sử, chủng ta can phải có phương pháp nằm bit quả khứ gin như nó đã diễn ra, dé đi gan tới chân lý lịch sử. Can có sự tìm hiểu vẻ tri thức nhăm rút ra những bai học quý bau của qua khử dân tộc va nhắn loại, nhận thức từng bước đi của nhân loại theo thời gian, hình thanh nên tình cảm bộ mon.
Bắt cử một dân tộc nao, bat cử một con người nào cũng déu có quả khử, đều có lịch sử, một din tộc đánh mắt đi lịch sử thi đó không còn là dân tộc nữa, dân tộc ấy sẽ dẫn trở thành một “nhóm người” không biết minh là ai, rat dé bị đồng hod, không có quá khứ thì sẽ không có hiện tại. Con đổi với trường THPT tinh hình dạy - học bộ môn Lịch sử đang diễn ra một thực trạng đỏ là việc học sinh không coi trong bộ mon nay, GS - NGND Phan Huy Lễ - Chủ tịch Hội Khoa học Lich sử Việt Nam đã nhận định: “Van dé đánh gia thực trạng dạy. học môn Lich sử hiện nay không phải bay giờ mới đặt ra nhưng giờ day đã được dư luận quan tam nhiều trên các phương tiện truyền thông. đặc biệt là sau ky thi vao đại học vừa qua.
Két qua thi tuyển sinh môn Lịch sử đã thực sự gay “sóc” đôi với toan thé xã hội: ty lệ thi sinh có điểm thi dưới trung bình chiếm hơn 80%, trong đó, hon SVTH Nguyễn Thị Thanh Chỉ Trang l2 Khoá luận tốt nghiệp GVHD: Thay Pham Chung Thuỷ 60% có điểm thi dưới 1 (1/10). Qua đó cho thay, kiến thuc bộ môn Lich sử của học sinh bậc pho thông. đặc biệt lả bậc trung học phé thông quá yếu.`' Đó là một van dé ma ca xã hội đang quan tâm. Nhìn vảo kết quả của việc học tập môn Lich sử.
đặc biệt lả qua các ki thi tuyên, chúng ta có thé thấy rd vẻ thực trạng đó. Ở trưởng THPT, trong các môn thí tốt nghiệp. có lẽ môn Lịch sử là môn gây nên sự chú ý nhiều nhất của du luận và lập được nhiều “ky lục” trong thi cử nước ta: là môn thi có điểm trung bình thấp nhất trong các môn thi tốt nghiệp THPT nhiều năm gan đây. Liên tiếp trong các năm vừa qua.
từ năm 2004 - 2008, môn Lich sử được chọn là một trong sáu môn thi tốt nghiệp THPT. Dù rằng môn Lịch sử luôn là môn thi có kết quả xép hạng thấp theo điểm bình quân các môn thi tốt nghiệp THPT. nhưng kết quả này hoàn toàn không có dau hiệu bi quan nao cả. Điểm trung bình bình quân cả nước của môn sử thị tốt nghiệp THPT năm 2006 là 6,37, năm 2007 là 6,19.
Các địa phương có điểm bình quân môn sử thấp nhất van còn trên trung binh, năm 2006 là Ca Mau (5,45 điểm), năm 2007 là Tuyên Quang (5,06 điểm). Trong các môn thi tuyển ở Đại học năm 2006 thì môn sử có điểm số thắp nhất. Trường ĐH Sư phạm Hà Nội có gắn 700 bai thi môn sử bị điểm 0; chi cỏ 9% bai thi đạt điểm từ 6 trở lên. Kết quả thi tuyển sinh môn Lịch sử của trường DH Sư phạm Thanh Phố Hồ Chí Minh cũng không khá hơn là may khi các bài thi đa số đưới 5 thuộc loại yếu kém.
Tuy vậy, điểm thống kê điểm thi môn sử trong các kì thi tuyến sinh Dai học thật sự làm các nhà giáo giật minh lo lắng lẫn thất vọng. Điểm thi môn sứ đạt kết quả thấp nhất trong các môn thi tuyển sinh Dai học. Điểm bình quân môn sử trong kì thi Đại học 2006 là 1,90; năm 2007 là 2,09; năm 2008 có khá hơn nhưng cũng chỉ 2.000 bai thi khối C trong ki thi tuyển sinh DH-CD 2007 được thông kê. chỉ có 9,23% bài thi có điểm trên $, trong khi có đến 21,39% bài thi bị điểm Ø hoặc 0,5 điểm.
Kết quả này chênh lệch rat lớn so với kì thi tốt nghiệp THPT mới điển ra một thắng trước đó. “Bức xúc” là tâm trạng chung của các nha giáo. nha nghiên cứu khi tham dự hôi thảo “ Thực trạng - giải pháp nâng cao chất lượng day va học môn lịch sử trong * hp //vsc#ưeo com v" SVTH Nguyễn Thị Thanh Chỉ trang 13 Khoa luận tốt nghiệp GVHD: Thay Pham Chung Thuy trưởng PT theo hưởng đổi mới phương pháp day học”. Giáo viên Nguyễn Kim Tường Vy, tô trưởng môn sử.
trường THPT Nguyễn Hiện nêu lên những nỗi bức xúc dau tiên: “Tir gia đình - nha trường đến xã hội déu cỏ thái độ coi thường các môn khoa học xã hội. xem đây là môn phụ, không thẻ giúp học sinh có tương lai tươi sang, học nhiều chi phí thời gian. Ở nhiều quốc gia phát triển, lịch sử là môn thi bắt buộc trong các ki thi tú tai thi ở Việt Nam nhiều trường, ngay cả ban giám hiệu cũng cho rằng lịch sử là môn học bai, không cẩn đảo sâu suy nghĩ. Nếu môn sử được chỉ định thi tốt nghiệp mới được tăng tiết dé đò bài cho học sinh, nêu không thì thường xuyên bị cắt giảm tiết nhường thời gian cho môn khác” Cũng đông ý kiến trên.
Giảng viên Nguyễn Thị Kim Dung và Cao Thị Lan Chi, khoa Lich sử trường Dai Học Sư Phạm Thanh Phé Hỏ Chí Minh phân tích: “Lich sử là môn ít tiết nhất trong các môn học lớp 12, chứng tỏ sự quan tâm dau tư cho môn này ở trường trung học còn hạn chế và yêu câu đối với giáo viên cũng không cao, Thêm nữa, chỉ có một số ít học sinh thực sự thích vả có khả năng theo nganh khoa học xã hội. Da số thi sinh còn lại chi chọn khối C như một giải pháp tình thé khi không có kha năng thi khỏi A,B,D.” Đó thực sự là những ý kiến, những nhận định khách quan về thực trạng day va học môn Lịch sử. Nó như một hồi chuông báo động về tinh hình day va học bộ môn Lịch sử trong giai đoạn hiện nay. Ngoài ra cũng có một thực tế khác ma chúng ta ghỉ nhận.
Chương trình va bộ sách giáo khoa Lịch sử mới rd ràng là tốt hơn hn so với chương trình và bộ sách giáo khoa cũ. Đội ngũ giáo viên luôn luôn tận tâm và có năng lực. Thiết bị day học ngày càng hiện đại. Ngày cảng có nhiêu giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học theo tỉnh thần mới.
Việc dạy học Lịch sử địa phương đã được triển khai và thu được một số kinh nghiệm. Ở Hà Nội, nhiều học sinh cắp trung học cơ sở va đầu cap trung học phd thông đã say stra sưu tâm tư liệu vẻ các di tích lịch sử văn hóa ở Hà Nội xưa và nay. Học sinh lớp 12 tìm hiểu vẻ công nghệ va khoa học lịch sử Thăng Long - Hà Nội qua các thời ki lịch sứ. Rat nhiều tiết học Lịch sử địa phương được tiên hanh một cách sinh động nhờ học sinh sưu tam tư liệu va chuẩn bị chu đảo.
Khó khăn và hạn chế là đa số học sinh lớp 9 va lớp 12 không thích học sử. nhất là phan lịch sử Việt Nam từ 1919 SVTH Nguyễn Thị Thanh Chi Trang l4 Khoa luận tôt nghiệ p GVHD: Thầy Phạm Chung Thuỷ đến nay. Giáo viên gập không ít khó khan khi dạy Lịch sử Việt Nam cận, hiện đại. Một nguyên nhãn quan trọng của các tinh trạng trên 1a các sách lịch sử của chúng ta viết vẻ thoi ki này còn thiểu toàn diện.
nặng vẻ chính trị vả quan sự. Giai đoạn về kháng chiến chong Pháp 1946 - 1954 va kháng chiến chong Mi 1954 - 1975 van con một chiều va đơn điệu. Tư liệu về kinh tế văn hóa Việt Nam thời cận hiện đại còn thiểu. Có lề phải có một thời gian nữa chúng ta mới có những bộ sử về Việt Nam cận hiện đại được viết một cách toàn diện và khoa học hơn.
Bải học kinh nghiệm rút ra từ những thất bại, từ những trận đánh ta bị thua chưa được lam rõ. Phân lịch sử Việt Nam tử năm 1930 đến nay có quá nhiều nội dung trùng lặp với lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam, Đó là khó khăn rat lớn cho Giáo viên và Học sinh khi dạy và học lịch sử ở lớp 9 và lớp 12. Việc dạy học theo chương trình đồng tâm ở cấp THCS và cap THPT đã bộc lộ nhiều hạn chế. Đó là một trong những nguyên nhân gây nhàm chán cho thay và trò khi học một số bài ở cấp THPT.
Với cùng một nội dung bai học. nhiều tiết học ở cấp THCS sâu sắc va hap dẫn hơn THPT. Có tinh trạng đáng buôn trên, một phan còn do trình độ của từng giáo viên khi giảng day những van đẻ cụ thẻ. Trong chương trình va sách giáo khoa hiện hành, nhìn chung phan lịch sử Thế giới có nhiều ưu điểm hơn phần lịch sử Việt Nam.
Tuy vậy, sách giáo khoa của chúng ta hiện nay còn thiếu những nhận định xác đáng vẻ chủ nghĩa tư bản hiện đại. thiếu cập nhật về cách mạng khoa học va công nghệ trong những thập ki gan đây. Đó lả những vấn dé cần tiếp tục nghiên cứu để nâng cao chất lượng những bài viết vế văn hóa. Khoa học kĩ thuật.
thực trạng của việc day học bộ môn Lịch sử ở trường THPT hiện nay rất cắn sự quan tâm, chú ý của toàn xã hội. Trong đó, việc tìm ra những con đường, biện pháp nang cao hiệu quả day học bộ môn là một điều “cốt yêu”. Và đã có rất nhiều cuộc hội thao khoa học, nhiều điển đàn. được tổ chức dé nhin vào thực trạng.
nêu ra giải pháp cho công việc day — học môn Lịch sử hiện nay.