Luận văn thạc sĩ sử dụng infographic trong dạy học lịch sử việt nam thế kỉ x xv ở trường trung học phổ thông chuyên hưng yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sử dụng infographic trong dạy học lịch sử việt nam thế kỉ x xv ở trường trung học phổ thông chuyên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Ngô Thị Mơ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Thế Bình
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm lịch sử
• Đề tài: Sử Dụng Infographic Trong Dạy Học Lịch Sử Việt Nam (Thế Kỉ X - XV) Ở Trường Trung Học Phổ Thông Chuyên Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG INFOGRAPHIC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Cơ sở lí luận của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 1.2. Quan niệm về infographic và sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
• 1.3. Ðặc điểm của infographic
• 1.4. Phân loại infographic
• 1.5. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng infographic lịch sử ở trường THPT
• 1.6. Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường THPT Chuyên Hưng Yên
• 1.7. Khái quát tình hình sử dụng infographic trong các trường phổ thông hiện nay
• 1.8. Thực trạng sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường THPT Chuyên Hưng Yên
• 1.9. Định hướng sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường THPT Chuyên Hưng Yên
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG INFOGRAPHIC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (TỪ THẾ KỈ X - XV) Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN HƯNG YÊN
• 2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung của lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV lớp 10 THPT
• 2.2. Nội dung cơ bản của lịch sử Việt Nam (thế kỉ X - XV) có thể và cần thiết sử dụng infographic
• 2.3. Thiết kế infographic theo chủ đề trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỉ X – thế kỉ XV)
• 2.4. Một số yêu cầu khi thiết kế infographic trong dạy học lịch sử
• 2.5. Qui trình thiết kế infographic trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.6. Thiết kế một số infographic trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỉ X - XV)
• 2.7. Một số yêu cầu khi xác định các biện pháp sử dụng infographic trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỉ X - XV)
• 2.8. Các biện pháp sử dụng infographic trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỉ X - XV) ở trường trung học phổ thông Chuyên Hưng Yên
• 2.9. Sử dụng infographic khi tạo động cơ và hứng thú học tập cho học sinh
• 2.10. Sử dụng infographic khi tổ chức cho học sinh chiếm lĩnh kiến thức mới
• 2.11. Sử dụng infographic khi củng cố kiến thức đã học cho học sinh
• 2.12. Sử dụng infographic khi kiểm tra hoạt động nhận thức của học sinh
• 2.13. Thực nghiệm sư phạm
• 2.14. Mục đích thực nghiệm
• 2.15. Ðối tượng, thời gian, địa bàn thực nghiệm sư phạm
• 2.16. Nội dung thực nghiệm và phương pháp tiến hành thực nghiệm
• 2.17. Kết quả thực nghiệm
• 2.18. Tiểu kết chương 2
• 3. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử THPT

Việc sử dụng infographic trong giáo dục đã trở thành một xu hướng nổi bật trong những năm gần đây. Đặc biệt, trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông (THPT), infographic không chỉ giúp truyền tải thông tin một cách sinh động mà còn tạo ra sự hứng thú cho học sinh. Infographic có khả năng tổng hợp và khái quát hóa thông tin, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và ghi nhớ kiến thức lịch sử phức tạp. Theo nghiên cứu của Ngô Thị Mơ (2019), việc áp dụng infographic trong dạy học lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến XV đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.

1.1. Định nghĩa và vai trò của infographic trong giáo dục

Infographic là một công cụ truyền thông mạnh mẽ, kết hợp giữa hình ảnh và văn bản để truyền tải thông tin một cách trực quan. Trong giáo dục, đặc biệt là dạy học lịch sử, infographic giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử quan trọng. Theo Lester (2006), hình ảnh có khả năng ghi nhớ cao hơn so với từ ngữ, điều này càng khẳng định vai trò của infographic trong việc hỗ trợ học sinh tiếp thu kiến thức.

1.2. Lợi ích của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử

Việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó giúp tăng cường sự hứng thú của học sinh với môn học. Thứ hai, infographic giúp đơn giản hóa thông tin phức tạp, giúp học sinh dễ dàng ghi nhớ và hiểu sâu hơn về các sự kiện lịch sử. Cuối cùng, infographic còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

II. Thách thức trong việc áp dụng infographic trong dạy học lịch sử

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng infographic trong dạy học lịch sử cũng gặp phải một số thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về kỹ năng thiết kế infographic của giáo viên. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về cách sử dụng công cụ thiết kế infographic, dẫn đến việc sản phẩm cuối cùng không đạt yêu cầu về chất lượng. Ngoài ra, việc lựa chọn thông tin phù hợp để đưa vào infographic cũng là một vấn đề cần được chú ý.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng thiết kế của giáo viên

Nhiều giáo viên chưa có đủ kỹ năng và kiến thức để thiết kế infographic một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến việc họ không thể tạo ra những sản phẩm hấp dẫn và chất lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học. Để khắc phục vấn đề này, cần có các khóa đào tạo chuyên sâu về thiết kế infographic cho giáo viên.

2.2. Khó khăn trong việc lựa chọn thông tin

Việc lựa chọn thông tin phù hợp để đưa vào infographic là một thách thức lớn. Giáo viên cần phải biết cách chọn lọc và trình bày thông tin một cách hợp lý, tránh tình trạng quá tải thông tin hoặc thiếu sót thông tin quan trọng. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng về lịch sử và kỹ năng phân tích thông tin.

III. Phương pháp thiết kế infographic hiệu quả trong dạy học lịch sử

Để thiết kế infographic hiệu quả trong dạy học lịch sử, giáo viên cần tuân thủ một số phương pháp nhất định. Đầu tiên, cần xác định rõ mục tiêu của infographic, từ đó lựa chọn thông tin phù hợp. Thứ hai, việc sử dụng màu sắc và hình ảnh một cách hợp lý sẽ giúp tăng tính hấp dẫn cho infographic. Cuối cùng, giáo viên cần thường xuyên cập nhật và cải tiến infographic dựa trên phản hồi từ học sinh.

3.1. Xác định mục tiêu và nội dung chính

Trước khi bắt đầu thiết kế, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của infographic. Nội dung chính cần phải được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo rằng nó phù hợp với chương trình học và có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử.

3.2. Sử dụng màu sắc và hình ảnh hợp lý

Màu sắc và hình ảnh có thể tạo ra sự thu hút cho infographic. Giáo viên nên sử dụng màu sắc tương phản để làm nổi bật các thông tin quan trọng, đồng thời sử dụng hình ảnh minh họa để giúp học sinh dễ dàng hình dung nội dung.

IV. Ứng dụng thực tiễn của infographic trong dạy học lịch sử tại THPT

Nhiều trường THPT đã áp dụng thành công infographic trong dạy học lịch sử, mang lại những kết quả tích cực. Tại trường THPT Chuyên Hưng Yên, việc sử dụng infographic đã giúp học sinh tăng cường hứng thú học tập và cải thiện kết quả học tập. Các nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động học tập có sử dụng infographic có điểm số cao hơn so với các lớp học truyền thống.

4.1. Kết quả nghiên cứu tại trường THPT Chuyên Hưng Yên

Nghiên cứu của Ngô Thị Mơ (2019) cho thấy rằng việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử đã giúp học sinh tăng cường hứng thú và cải thiện kết quả học tập. Học sinh tham gia vào các hoạt động học tập có sử dụng infographic có điểm số cao hơn so với các lớp học truyền thống.

4.2. Các hoạt động giáo viên tổ chức khi sử dụng infographic

Giáo viên có thể tổ chức nhiều hoạt động khác nhau khi sử dụng infographic, như thảo luận nhóm, trình bày trước lớp hoặc tạo các bài kiểm tra dựa trên infographic. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử

Việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử không chỉ mang lại nhiều lợi ích mà còn mở ra triển vọng mới cho giáo dục. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp sử dụng infographic để nâng cao hiệu quả dạy học. Đồng thời, việc đào tạo giáo viên về kỹ năng thiết kế infographic cũng cần được chú trọng.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Nghiên cứu về việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử cần được tiếp tục để tìm ra những phương pháp hiệu quả hơn. Các nghiên cứu này sẽ giúp giáo viên có thêm công cụ và phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Đào tạo giáo viên về kỹ năng thiết kế infographic

Để đảm bảo việc sử dụng infographic đạt hiệu quả cao, cần có các chương trình đào tạo giáo viên về kỹ năng thiết kế infographic. Điều này sẽ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc áp dụng infographic vào dạy học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả học tập trở thành yêu cầu cấp thiết. Môn Lịch sử, với lượng kiến thức lớn và tính chất khó nhớ, đòi hỏi những công cụ hỗ trợ trực quan, sinh động để giúp học sinh tiếp thu nhanh và nhớ lâu. Infographic, với khả năng tổng hợp, khái quát hóa thông tin bằng hình ảnh, màu sắc và biểu tượng, được xem là giải pháp phù hợp để nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập môn Lịch sử.

Nghiên cứu tập trung vào việc sử dụng infographic trong dạy học Lịch sử Việt Nam giai đoạn thế kỉ X - XV tại trường Trung học phổ thông Chuyên Hưng Yên, nơi có đặc điểm nguồn tuyển học sinh hạn chế và chưa có lớp chuyên Sử riêng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm thiết kế và ứng dụng các infographic phù hợp với nội dung lịch sử, đồng thời đề xuất các biện pháp sử dụng hiệu quả nhằm phát huy năng lực học sinh, nâng cao chất lượng dạy học.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm quá trình dạy học lịch sử Việt Nam lớp 10 tại trường THPT Chuyên Hưng Yên trong năm học 2018-2019. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, tăng cường khả năng ghi nhớ, tư duy sáng tạo và phát triển năng lực thực hành cho học sinh, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động dạy học hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phương pháp dạy học tích cực, truyền thông hình ảnh và tâm lý học giáo dục. Lý thuyết của Paul Martin Lester nhấn mạnh vai trò của hình ảnh trong việc ghi nhớ thông tin, với 80% thông tin được não bộ tiếp nhận qua giác quan thị giác. Jerome Bruner cũng chỉ ra rằng hình ảnh giúp tăng khả năng ghi nhớ và hiểu biết sâu sắc hơn so với chỉ nghe hoặc đọc.

Khái niệm infographic được định nghĩa là hình thức đồ họa trực quan sử dụng hình ảnh, biểu tượng và màu sắc để trình bày thông tin phức tạp một cách nhanh chóng và rõ ràng. Infographic có các đặc điểm chính gồm tính khái quát cao, tính logic, tính thẩm mỹ và tính sáng tạo. Trong dạy học lịch sử, infographic được phân loại thành các dạng: infographic về khái niệm lịch sử, nhân vật lịch sử, sự kiện/quá trình lịch sử, tổng hợp kiến thức và so sánh đối tượng.

Các mô hình nghiên cứu tập trung vào việc thiết kế infographic phù hợp với nội dung lịch sử thế kỉ X - XV, đồng thời áp dụng các biện pháp sử dụng infographic trong các hoạt động dạy học như tạo động cơ học tập, tổ chức chiếm lĩnh kiến thức mới, củng cố kiến thức và kiểm tra nhận thức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm khảo sát nhận thức và mức độ sử dụng infographic của giáo viên và học sinh tại trường THPT Chuyên Hưng Yên, thực nghiệm sư phạm với hai lớp học (lớp thực nghiệm sử dụng infographic và lớp đối chứng không sử dụng), cùng với phân tích tài liệu và quan sát lớp học.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 8 giáo viên dạy lịch sử tại các trường chuyên và 281 học sinh trường THPT Chuyên Hưng Yên, trong đó 42 học sinh tham gia học với giáo viên sử dụng infographic. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện và mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả và so sánh tỉ lệ phần trăm, đồng thời áp dụng phân tích thống kê toán học để đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2018-2019, bao gồm giai đoạn khảo sát, thiết kế infographic, thực nghiệm và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức và mức độ sử dụng infographic của giáo viên: 75% giáo viên hiểu đúng khái niệm infographic và thỉnh thoảng sử dụng trong dạy học lịch sử. 100% giáo viên đồng thuận về ưu thế của infographic trong việc giúp học sinh ghi nhớ nhanh hơn (75%), tổng hợp kiến thức tốt hơn (62,5%), tăng tính hình ảnh (75%) và phát triển tư duy sáng tạo (87,5%).

2. Mức độ hứng thú của học sinh: 56,3% học sinh biết đến infographic, trong đó 15,1% đã từng học với giáo viên sử dụng infographic. Học sinh thể hiện sự hứng thú cao với các hoạt động học tập có sử dụng infographic, đặc biệt là khi được thiết kế phiếu học tập (24,6%).

3. Hiệu quả thực nghiệm sư phạm: Lớp thực nghiệm sử dụng infographic có điểm kiểm tra trung bình cao hơn lớp đối chứng, với sự chênh lệch điểm kiểm tra lên đến khoảng 10-15% theo nhóm điểm. Infographic giúp học sinh tiếp thu kiến thức nhanh hơn, nhớ lâu hơn và phát huy kỹ năng phân tích, tổng hợp.

4. Khó khăn và thuận lợi: Giáo viên gặp khó khăn lớn nhất là thời gian và công sức để thiết kế infographic phù hợp. Tuy nhiên, khi được hỗ trợ, infographic phát huy hiệu quả trong việc tiết kiệm thời gian học tập, tăng hứng thú và phát triển năng lực cho học sinh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của hình ảnh trong việc tăng cường ghi nhớ và hiểu biết. Việc sử dụng infographic giúp chuyển đổi phương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp tích cực, phát huy tính chủ động của học sinh. So sánh điểm số giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng cho thấy infographic không chỉ làm tăng hiệu quả học tập mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

Biểu đồ thể hiện mức độ hứng thú của học sinh với infographic và bảng so sánh điểm kiểm tra giữa hai lớp minh chứng rõ ràng cho tác động tích cực của infographic. Kết quả cũng cho thấy việc áp dụng infographic phù hợp với đặc điểm học sinh THPT, nhất là trong bối cảnh chương trình học có nhiều nội dung phức tạp và thời gian hạn chế.

Tuy nhiên, khó khăn về thời gian thiết kế và kỹ năng sử dụng phần mềm đồ họa là rào cản cần được khắc phục thông qua đào tạo và cung cấp nguồn tài liệu infographic chuẩn. Việc phát triển hệ thống infographic lịch sử có thể giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng giảng dạy.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn về thiết kế và sử dụng infographic trong dạy học lịch sử, nhằm nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin và phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên. Mục tiêu đạt được trong vòng 6 tháng, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học thực hiện.

2. Xây dựng kho tài liệu infographic chuẩn: Phát triển bộ sưu tập infographic lịch sử Việt Nam thế kỉ X - XV có nội dung chính xác, khoa học và hấp dẫn, phục vụ giảng dạy tại các trường THPT. Thời gian hoàn thành dự kiến 1 năm, do các chuyên gia lịch sử và thiết kế đồ họa phối hợp thực hiện.

3. Khuyến khích học sinh tự thiết kế infographic: Tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động thiết kế infographic trong học tập và thi đua, nhằm phát huy năng lực sáng tạo và tư duy phản biện. Thực hiện liên tục trong năm học, do giáo viên chủ nhiệm và bộ môn tổ chức.

4. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ: Trang bị phần mềm thiết kế infographic dễ sử dụng và hướng dẫn sử dụng cho giáo viên và học sinh, đồng thời khuyến khích sử dụng các công cụ trực tuyến miễn phí để tiết kiệm chi phí. Thời gian triển khai trong 3 tháng, do nhà trường phối hợp với phòng công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên dạy lịch sử THPT: Nắm bắt phương pháp sử dụng infographic để đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức và phát triển năng lực học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng chính sách đào tạo, hỗ trợ phát triển tài liệu dạy học hiện đại, đồng thời định hướng phát triển chương trình giáo dục phù hợp với xu thế công nghệ.

3. Sinh viên ngành sư phạm lịch sử: Học hỏi về ứng dụng công nghệ trong dạy học, phát triển kỹ năng thiết kế và sử dụng infographic trong quá trình thực tập và giảng dạy tương lai.

4. Nghiên cứu sinh và nhà khoa học giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ trong giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Infographic là gì và tại sao nên sử dụng trong dạy học lịch sử?
   Infographic là hình thức đồ họa trực quan sử dụng hình ảnh, biểu tượng và màu sắc để trình bày thông tin phức tạp một cách nhanh chóng và dễ hiểu. Trong dạy học lịch sử, infographic giúp học sinh tiếp thu nhanh, nhớ lâu và tăng hứng thú học tập nhờ tính trực quan và sinh động.

2. Làm thế nào để thiết kế một infographic hiệu quả cho bài học lịch sử?
   Thiết kế infographic cần đảm bảo tính khái quát, logic, thẩm mỹ và sáng tạo. Nội dung phải được chọn lọc kỹ càng, trình bày theo trình tự hợp lý, sử dụng màu sắc và biểu tượng phù hợp để hỗ trợ ghi nhớ và phân tích thông tin.

3. Khó khăn lớn nhất khi sử dụng infographic trong dạy học là gì?
   Khó khăn chính là thời gian và công sức để thiết kế infographic phù hợp với nội dung bài học, cùng với việc giáo viên cần có kỹ năng sử dụng phần mềm đồ họa. Việc này đòi hỏi sự đầu tư và hỗ trợ từ nhà trường và các cơ quan quản lý.

4. Infographic có giúp học sinh phát triển kỹ năng gì ngoài kiến thức lịch sử?
   Ngoài kiến thức, infographic giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá và sáng tạo. Học sinh còn được rèn luyện kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và trình bày thông tin một cách hiệu quả.

5. Làm sao để khuyến khích học sinh sử dụng infographic trong học tập?
   Giáo viên có thể tổ chức các hoạt động thiết kế infographic, giao nhiệm vụ nhóm hoặc cá nhân, kết hợp thi đua và đánh giá sản phẩm. Việc này giúp học sinh hứng thú, chủ động tìm hiểu và thể hiện kiến thức theo cách sáng tạo.

Kết luận

• Infographic là công cụ trực quan hiệu quả giúp nâng cao hứng thú và chất lượng học tập môn Lịch sử ở trường THPT.
• Việc sử dụng infographic giúp học sinh tiếp thu nhanh, nhớ lâu và phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo, phân tích, tổng hợp.
• Thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Chuyên Hưng Yên cho thấy lớp sử dụng infographic có kết quả học tập tốt hơn lớp đối chứng khoảng 10-15%.
• Khó khăn lớn nhất là thời gian và kỹ năng thiết kế infographic của giáo viên, cần có sự hỗ trợ đào tạo và phát triển tài liệu chuẩn.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo giáo viên, xây dựng kho tài liệu infographic, khuyến khích học sinh tự thiết kế và ứng dụng công nghệ hỗ trợ nhằm phát huy tối đa hiệu quả của infographic trong dạy học lịch sử.

Tiếp theo, cần triển khai các khóa đào tạo và xây dựng hệ thống tài liệu infographic chuẩn trong vòng 6-12 tháng để hỗ trợ giáo viên và học sinh. Mời các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và sinh viên ngành sư phạm cùng tham khảo và áp dụng để góp phần đổi mới phương pháp dạy học lịch sử hiện đại, hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông. Thiết kế và sử dụng infographic trong dạy học lịch sử Việt Nam (thế kỉ X - XV) ở trường trung học phổ thông Chuyên Hưng Yên. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG INFOGRAPHIC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.

Cơ sở lí luận của việc sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trƣờng THPT 1. Quan niệm về infographic và sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông 1. Quan niệm về infographic Infographic dạng sơ khai có thể được xem là được hình thành từ sớm, khi con người biết dùng hình vẽ để biểu đạt các thông tin. Tuy nhiên, khái niệm infographic thì lại ra đời khá muộn.

Có thể nói, đến cuối thế kỷ XX, Richar Saul Wurma – người sáng lập chương trình TED Talks – đã đề xuất từ “infographic” như một thuật ngữ chính thức được sử dụng trong lĩnh vực báo chí. The Sunday Times là tờ báo đầu tiên áp dụng infographic vào năm 1970 và nhận được phản hồi không mấy tích cực từ công chúng. Các infographic lúc bấy giờ bị cho là quá đơn giản, nhấn mạnh vào tính giải trí hơn là nội dung dữ liệu. Theo thời gian, infographic không chỉ xuất hiện trên giấy mà phát triển trên cả các phương tiện truyền thông.

Nhờ các phần mềm đồ họa hiện đại, infographic ngày càng hấp dẫn, sáng tạo và nhanh chóng phổ biến trong mọi lĩnh vực. Infographic phát triển dưới nhiều dạng khác nhau như biểu đồ đường, dạng thanh, đồ thị… , trở thành phương tiện biểu thị dữ liệu theo cách có cấu trúc, đảm bảo tính ngắn gọn trong mục tiêu truyền tải thông tin. Vậy infographic là gì? Hiện nay, có nhiều định nghĩa infographic khác nhau. Infographic là từ ghép của “Information” (thông tin) và “graphic” (đồ họa).

Theo Wikipedia, “Information graphics or infographics are graphic visual representations of information, data or knowledge intended to present complex information quickly and clearly”. Tạm dịch là “Information graphics hoặc infographics là nghĩa là hình thức đồ họa trực quan sử dụng hình ảnh để trình bày thông tin, dữ liệu hoặc kiến thức thể hiện những thông tin phức tạp một cách nhanh và rõ ràng”. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tác giả Daniel Adam trong bài viết What Are Infographics and Why Are They Important? trên blog InstantShift đã khẳng định: Đồ họa thông tin là bản trình bày trực quan của thông tin sử dụng các yếu tố của thiết kế để hiển thị nội dung. Đồ họa thông tin biểu đạt được những thông điệp phức tạp đến người xem giúp tăng sự hiểu rõ của họ.

Infographic là cách thức thể hiện, cung cấp thông tin ngắn gọn, trực quan bằng các kí hiệu, hình tượng, giúp người đọc khai thác nội dung cần thiết một cách nhanh chóng và dễ nhớ. 185] Thuật ngữ “infographic” tức là “đồ họa thông tin”, được hiểu là phương thức sử dụng hình ảnh đồ họa để mô tả thông tin, kiến thức, dữ liệu,. Mục tiêu của infographic là giúp khối dữ liệu khổng lồ trở nên rõ ràng, sống động và hấp dẫn hơn bằng cách chọn lọc và diễn giải chúng thành các biểu đồ, hình ảnh… theo chủ đề riêng biệt [3]. Như vậy, infographic có thể hiểu đơn giản là thiết kế đồ họa thông tin, cụ thể chính là dạng thức thể hiện các thông tin, dữ liệu hoặc kiến thức phức tạp bằng những hình ảnh trực quan, sinh động.

Sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông Infographic lịch sử được hiểu là các sản phẩm thiết kế bằng các phần mềm đồ họa, có chứa các nội dung lịch sử đã được tổng hợp, sắp xếp theo trật tự nhất định và thể hiện dưới dạng hình ảnh trực quan, sinh động. Như thế, hiểu một cách đơn giản, infographic lịch sử chính là cách thức thể hiện mới các nội dung lịch sử đã cũ. Nói cách khác, infographic cũng có thể được xem là một là loại kênh hình có tính trực quan cao, tác động trực tiếp đến nhận thức của học sinh. Bởi lẽ infographic mang yếu tố mới lạ, thu hút học sinh mà tranh ảnh đơn thuần không có được.

Vì vậy, với infographic, học sinh không đơn thuần chỉ quan sát và liên hệ đến nội dung kiến thức mà còn phải lý giải, phân tích, giải thích, đánh giá những nội dung kiến thức được thể hiện trong đó. Sử dụng infographic trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông hiện nay vẫn được xem là một nội dung mới mẻ vì hệ thống infographic lịch sử còn ít, chưa được 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hệ thống, thẩm định về mặt nội dung và đưa vào sử dụng trong các nhà trường phổ thông như một tài liệu học tập chính thức. Ðặc điểm của infographic Một infographic cơ bản có bố cục bao gồm 3 phần là: hình ảnh, nội dung và kiến thức. Hình ảnh ở đây chính là sản phẩm của sự phối hợp các màu sắc và đồ họa.

Đồ họa được chia làm 2 loại: Đồ họa chủ đề và đồ họa tham chiếu. Mỗi một loại sẽ được dùng đề thể hiện những dữ liệu thông tin nhất định. Tuy nhiên, các infographic đều có một số đặc điểm chung sau: Thứ nhất, infographic mang tính khái quát cao. Tính khái quát của infographic được đảm bảo bởi hệ thống hình ảnh biểu tượng cho phép cung cấp một lượng lớn thông tin; vừa làm rõ những dữ liệu phức tạp, vừa tổng hợp thông tin thông qua cách sắp xếp các nội dung và biểu tượng.

Thứ hai, infographic có tính logic. Thông qua infographic, các thông tin có giá trị được tổng hợp theo hệ thống và đơn giản hóa để đảm bảo dễ hiểu trong một thời gian ngắn. Việc logic các nội dung kiến thức và hệ thống hóa theo một trật tự nhất định, được thể hiện trên một trang giấy thể hiện tính khoa học và logic của infographic. Thứ ba, infographic có tính thẩm mĩ.

So với cách truyền tải nội dung thông thường bẳng các đoạn văn bản, infographic gây ấn tượng và hứng thú với người đọc về màu sắc, cách thức thể hiện sáng tạo các nội dung. Sự sắp xếp hợp lý các hình ảnh, số liệu, thông tin ngắn gọn trong các bố cục hài hòa chính là cơ sở tạo nên tính thẩm mĩ của infographic. Thứ tư, infographic có tính sáng tạo. Infographic là một sản phẩm độc đáo, mang đậm dấu ấn cá nhân của người thiết kế, đa dạng về màu sắc và ý tưởng trình bày.

Mỗi một sản phẩm infographic là một sản phẩm thể hiện ý ðồ riêng của người thiết kế. Cùng một nội dung, thông tin, nhưng cách thể hiện của mỗi người là khác nhau tùy vào góc nhìn, khả năng (tổng hợp, chọn lọc kiến thức và thẩm mĩ) của mỗi người cũng như mục đích thành lập infographic đó. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Về bản chất, infographic là hình thức dùng hình ảnh để trình bày thông tin – thường là những thống kê trên số lượng lớn. Những infographic thường được bố trí khoa học, đẹp mắt và theo một cách dễ hiểu nhất nhằm giúp người đọc có thể hiểu được.

Tuy thời gian và công sức để làm ra một sản phẩm infographic có thể mất nhiều hơn so với sử dụng văn bản hoặc sơ đồ tư duy nhưng những lợi ích mà nó mang lại thì vượt trội hơn rất nhiều. Thay vì phải đọc và xem qua nhiều trang web, hay thiết kế, các thống kê phức tạp… giờ đây, học sinh chỉ cần xem một trang hình ảnh infographic là có đầy đủ thông tin cần thiết và biết cách logic các thông tin đó với nhau. Đây là những nguyên nhân cơ bản để có thể ưu tiên sử dụng infographic trong dạy học thay vì các văn bản truyền thống. Trong các thế mạnh của infographic, có những điểm có thể hỗ trợ tốt cho giáo dục để đưa infographic vào dạy học lịch sử như một phương tiện dạy học mới, đáp ứng được những yêu cầu trong dạy học hiện nay.

Cụ thể: Thứ nhất,infographic có khả năng tạo sự thu hút lớn: Theo nghiên cứu của Đại học Saskatchewan - Cananda, hình ảnh giúp người xem cảm thấy dữ liệu hấp dẫn và thu hút hơn. Giữa rất nhiều thông tin cập nhật mới liên tục trên internet, một infographic có khả năng được chọn đọc nhiều gấp 30 lần so với bài viết hoặc biểu đồ đơn giản. Nguyên nhân chủ yếu là do bẩm sinh, con người khám phá thế giới bằng trực quan với 90% thông tin được não ghi nhận dưới dạng hình ảnh. Do đó, thể hiện thông tin bằng hình ảnh vừa làm rõ những dữ liệu phức tạp, vừa cho phép tạo ra sự thu hút của người đọc với những thông tin khô khan được viết dưới dạng văn bản thông thường.

Có thể kiểm chứng qua ví dụ so sánh hai cách truyền đạt thông tin về cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933: Bằng chữ: Sách giáo khoa Lịch sử 11 Nâng cao có viết nội dung kiến thức về cuộc khủng hoảng 1929 – 1933 như sau: « Trong những năm 1924 – 1929, các nước tư bản bước vào thời kì ổn định 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] về chính trị và đạt mức tăng trưởng cao về kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế diễn ra không đồng đều giữa các nước tư bản. Hơn nữa, sự phát triển kinh tế mạnh mẽ nhưng thiếu kế hoạch, không tương xứng với cải thiện đời sống của đa số nhân dân đã dẫn tới khủng hoảng kinh tế. Tháng 10 – 1929, khủng hoảng kinh tế bùng nổ ở Mĩ, sau đó lan ra toàn bộ thế giới tư bản, chấm dứt thời kì ổn định và tăng trưởng của chủ nghĩa tư bản.

Cuộc khủng hoảng kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là năm 1932. Cuộc khủng hoảng không những tàn phá nền kinh tế mà còn gây ra những hậu quả nặng nề về chính trị, xã hội. Hàng chục triệu công nhân thất nghiệp, nông dân mất ruộng đất, sống trong cảnh nghèo đói, túng quẫn. Những cuộc đấu tranh, biểu tình, tuần hành của những người thất nghiệp diễn ra ở khắp các nước.

Khủng hoảng kinh tế đã đe dọa nghiêm trọng sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản. Để cứu vãn tình thế, các nước tư bản phải xem xét lại con đường phát triển của mình. Trong khi các nước Mĩ, Anh, Pháp tiến hành những cải cách kinh tế - xã hội để khắc phục hậu quả của cuộc khủng hoảng và đổi mới quá trình quản lý, tổ chức sản xuất thì các nước Đức, Italia, Nhật Bản lại tìm kiếm lối thoát bằng những hình thức thống trị mới.