Sự Chuyển Đổi Việc Làm Của Cư Dân Ven Đô Dưới Tác Động Đô Thị Hóa Tại TP. Hồ Chí Minh

Bài viết phân tích sự chuyển đổi việc làm của cư dân ven đô tại phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh dưới tác động đô thị hóa.

• Tác giả: Ñào Quang Bình
• Người hướng dẫn: GS. Trình Duy Luân
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xã Hội Học
• Đề tài: Sự Chuyển Đổi Việc Làm Của Cư Dân Ven Đô Dưới Tác Động Đô Thị Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Ý nghĩa luận văn và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu của các tác giả đi trước
• 1.2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.2.1. Biến đổi xã hội và tính năng động nghề nghiệp
• 1.2.2. Đô thị hóa
• 1.2.3. Vùng ven
• 1.3. Một số lý thuyết và phương pháp xã hội học sử dụng để nghiên cứu
• 1.3.1. Lý thuyết xã hội học
• 1.3.1.1. Các hướng có triển vọng nghiên cứu về chuyển đổi việc làm nhìn từ góc độ xã hội học
• 1.3.1.2. Nghiên cứu việc làm nhìn từ lý thuyết đô thị hóa
• 1.3.1.3. Nghiên cứu việc làm nhìn từ lý thuyết mạng lưới xã hội
• 1.3.1.4. Nghiên cứu việc làm nhìn từ lý thuyết trao đổi và lựa chọn hợp lý
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.2.1. Cơ sở lý thuyết cho việc nghiên cứu vấn đề chuyển đổi việc làm của cư dân ven đô trong quá trình đô thị hóa tại thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.2.1a. Khung lý thuyết
• 1.3.2.1b. Những yếu tố tác động đến thay đổi việc làm
• 1.3.2.2. Một số vấn đề về phương pháp nghiên cứu
• 1.3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.3.2.4. Cơ sở thực nghiệm của luận văn
• 1.3.2.5. Phương pháp luận
• 1.3.2.6. Các phương pháp cụ thể
• 1.3.2.6a. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.3.2.6a1. Thu thập thông tin từ tài liệu có sẵn
• 1.3.2.6a2. Thu thập thông tin định lượng
• 1.3.2.6a3. Thu thập thông tin định tính
• 1.3.2.6b. Phương pháp xử lý thông tin
• 1.3.2.7. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA CƯ DÂN VEN ĐÔ TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA
• 2.1. Thực trạng chuyển đổi việc làm của người dân ven đô hiện nay
• 2.2. Lý do chuyển đổi việc làm
• 2.2.1. Tình hình biến đổi cơ cấu đất đai và không còn đất đai
• 2.2.2. Xu hướng con cái trưởng thành muốn chuyển đổi nghề hoặc tìm việc làm
• 2.2.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi việc làm của các cá nhân
• 2.2.3.1. Trình độ học vấn
• 2.2.3.2. Sức ép từ lực lượng lao động nhập cư
• 2.2.3.3. Những mô hình đóng góp chủ động của các cá nhân và hộ gia đình trong quá trình chuyển đổi việc làm
• 2.2.4. Vay vốn phát triển sản xuất
• 2.2.5. Đầu tư xây dựng nhà trọ cho thuê và cho thuê mặt bằng
• 2.2.6. Đầu tư cho con cái học nghề
• 2.2.7. Vai trò và tác động của các chính sách xã hội
• 2.2.8. Vai trò mạng lưới của xã hội
• 2.2.9. Sử dụng mạng lưới xã hội trong quá trình tìm việc
• 2.3. Kết luận và khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Đổi Việc Làm Ven Đô TP

Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ tại TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt ở các khu vực ven đô, đã tạo ra những biến đổi sâu sắc trong cơ cấu kinh tế và thị trường lao động. Cư dân ven đô phải đối mặt với sự chuyển đổi việc làm, từ nông nghiệp sang các ngành nghề phi nông nghiệp. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập và mức sống, mà còn tác động đến văn hóa và lối sống của họ. Nghiên cứu về chuyển đổi việc làm là cần thiết để hiểu rõ những thách thức và cơ hội mà cư dân ven đô đang gặp phải trong bối cảnh đô thị hóa. Theo nghiên cứu của Đào Quang Bình (2007), quá trình này diễn ra mạnh mẽ tại các phường như Tân Tạo A, quận Bình Tân, đòi hỏi sự thích ứng linh hoạt từ người dân.

1.1. Tác Động Đô Thị Hóa Đến Cơ Cấu Việc Làm Ven Đô

Quá trình đô thị hóa làm thay đổi cơ cấu kinh tế từ nông thôn sang thành thị, kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động. Lao động nông thôn dần chuyển sang các ngành dịch vụ, thương mại, công nghiệp và xây dựng. Sự xuất hiện của các khu công nghiệp, khu chế xuất tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về kỹ năng nghề và trình độ học vấn. Điều này đòi hỏi cư dân ven đô phải liên tục đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

1.2. Ảnh Hưởng Kinh Tế Xã Hội Của Chuyển Đổi Việc Làm

Sự chuyển đổi việc làm có tác động lớn đến ảnh hưởng kinh tế và ảnh hưởng xã hội của cư dân ven đô. Một mặt, thu nhập có thể tăng lên khi chuyển sang các ngành nghề có giá trị gia tăng cao hơn. Mặt khác, sự mất đất nông nghiệp và giải phóng mặt bằng có thể gây ra tình trạng thất nghiệp và bất ổn xã hội. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu những tác động tiêu cực và đảm bảo an sinh xã hội cho cư dân ven đô.

II. Thách Thức Việc Làm Cho Cư Dân Ven Đô Tại TP

Mặc dù đô thị hóa mang lại nhiều cơ hội việc làm, cư dân ven đô cũng phải đối mặt với không ít thách thức việc làm. Sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường lao động, yêu cầu cao về kỹ năng nghề, và tình trạng việc làm phi chính thức là những vấn đề nan giải. Di cư lao động từ các tỉnh thành khác đến TP. Hồ Chí Minh cũng làm tăng áp lực lên nguồn nhân lực địa phương. Để giải quyết những thách thức này, cần có những chính sách việc làm hiệu quả, tập trung vào đào tạo nghề, tư vấn việc làm, và kết nối việc làm cho cư dân ven đô.

2.1. Cạnh Tranh Lao Động Và Yêu Cầu Kỹ Năng Nghề Cao

Thị trường lao động tại TP. Hồ Chí Minh ngày càng cạnh tranh, đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng nghề và trình độ học vấn cao. Cư dân ven đô, đặc biệt là những người lớn tuổi và có trình độ học vấn thấp, gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới. Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng là giải pháp quan trọng để giúp họ thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động.

2.2. Tình Trạng Việc Làm Phi Chính Thức Và Bất Ổn

Nhiều cư dân ven đô phải làm các công việc phi chính thức, với thu nhập thấp và không có bảo hiểm thất nghiệp. Tình trạng này gây ra sự bất ổn trong cuộc sống và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của họ. Cần có những chính sách hỗ trợ để khuyến khích các doanh nghiệp tạo ra việc làm chính thức và đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

III. Giải Pháp Chuyển Đổi Việc Làm Bền Vững Ven Đô TP

Để đảm bảo chuyển đổi việc làm diễn ra một cách bền vững cho cư dân ven đô, cần có những giải pháp đồng bộ từ nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, hỗ trợ khởi nghiệp, và tạo điều kiện tiếp cận thông tin thị trường lao động là những yếu tố then chốt. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội cho cư dân ven đô trong quá trình đô thị hóa.

3.1. Đào Tạo Nghề Phù Hợp Nhu Cầu Thị Trường Lao Động

Đào tạo nghề cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động, tập trung vào các ngành nghề có tiềm năng phát triển và tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để đảm bảo chất lượng đào tạo và khả năng tìm việc làm sau khi tốt nghiệp.

3.2. Hỗ Trợ Khởi Nghiệp Và Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ

Hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp nhỏ là một giải pháp hiệu quả để tạo ra việc làm mới và tăng thu nhập cho cư dân ven đô. Cần có các chính sách ưu đãi về vốn, thuế, và thủ tục hành chính để khuyến khích khởi nghiệp và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ phát triển.

3.3. Cung Cấp Thông Tin Thị Trường Lao Động Đầy Đủ

Việc cung cấp thông tin thị trường lao động đầy đủ và kịp thời giúp cư dân ven đô nắm bắt được các xu hướng việc làm, dự báo việc làm, và cơ hội việc làm mới. Cần có các kênh thông tin hiệu quả, như trung tâm tư vấn việc làm, website, và mạng xã hội, để tiếp cận cư dân ven đô và cung cấp cho họ những thông tin cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Trường Hợp Tại Bình Tân

Nghiên cứu trường hợp tại phường Tân Tạo A, quận Bình Tân cho thấy rõ những tác động của đô thị hóa đến chuyển đổi việc làm của cư dân ven đô. Sự mất đất nông nghiệp đã buộc nhiều người dân phải chuyển sang các ngành nghề phi nông nghiệp, như dịch vụ, thương mại, và công nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể thích ứng thành công với sự thay đổi này. Nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò quan trọng của mạng lưới xã hội và vốn xã hội trong việc giúp cư dân ven đô tìm kiếm việc làm mới.

4.1. Tác Động Mất Đất Nông Nghiệp Đến Việc Làm Tại Bình Tân

Việc mất đất nông nghiệp do giải phóng mặt bằng để xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị mới đã gây ra tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm cho nhiều cư dân ven đô tại Bình Tân. Nhiều người phải làm các công việc phi chính thức với thu nhập thấp và không ổn định.

4.2. Vai Trò Mạng Lưới Xã Hội Trong Tìm Kiếm Việc Làm

Mạng lưới xã hội, bao gồm gia đình, bạn bè, và người quen, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cư dân ven đô tìm kiếm việc làm mới. Thông qua mạng lưới xã hội, họ có thể tiếp cận thông tin việc làm, nhận được sự tư vấn việc làm, và được kết nối việc làm với các doanh nghiệp.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Chuyển Đổi Việc Làm Ven Đô TP

Để hỗ trợ cư dân ven đô trong quá trình chuyển đổi việc làm, cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả từ nhà nước. Các chính sách này cần tập trung vào đào tạo nghề, hỗ trợ tài chính, và bảo hiểm thất nghiệp. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và tổ chức xã hội để đảm bảo chính sách được thực thi hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho cư dân ven đô.

5.1. Chính Sách Đào Tạo Nghề Miễn Phí Hoặc Ưu Đãi

Nhà nước cần có chính sách đào tạo nghề miễn phí hoặc ưu đãi cho cư dân ven đô, đặc biệt là những người thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, và gia đình chính sách. Các khóa đào tạo nghề cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và khả năng của người học.

5.2. Hỗ Trợ Tài Chính Cho Khởi Nghiệp Và Tạo Việc Làm

Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho cư dân ven đô muốn khởi nghiệp và tạo việc làm cho người khác. Các hình thức hỗ trợ tài chính có thể bao gồm cho vay vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất, và bảo lãnh tín dụng.

VI. Tương Lai Việc Làm Của Cư Dân Ven Đô TP

Trong tương lai, việc làm của cư dân ven đô tại TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa và hội nhập kinh tế. Xu hướng việc làm sẽ chuyển dịch sang các ngành nghề có giá trị gia tăng cao hơn, đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng nghề và trình độ học vấn cao. Để thích ứng với những thay đổi này, cư dân ven đô cần chủ động đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng, và tìm kiếm cơ hội việc làm mới.

6.1. Xu Hướng Việc Làm Mới Trong Bối Cảnh Hội Nhập Kinh Tế

Hội nhập kinh tế sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong các ngành dịch vụ, thương mại, và công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về kỹ năng nghề và trình độ ngoại ngữ. Cư dân ven đô cần chủ động học hỏi và nâng cao kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động quốc tế.

6.2. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Cho Ven Đô

Để đảm bảo phát triển bền vững cho cư dân ven đô, cần tập trung vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này đòi hỏi đầu tư vào giáo dục, đào tạo nghề, và chăm sóc sức khỏe cho người dân. Ngoài ra, cần tạo điều kiện cho cư dân ven đô tiếp cận thông tin và công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN @@@ ÑAØO QUANG BÌNH SỰ CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA CƯ DÂN VEN ĐÔ DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA [TRƯỜNG HỢP PHƯỜNG TÂN TẠO A - QUẬN BÌNH TÂN – TP. HỒ CHÍ MINH] LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC XAÕ HOÄI HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH 2007 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN @@@ ÑAØO QUANG BÌNH SỰ CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA CƯ DÂN VEN ĐÔ DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA [TRƯỜNG HỢP PHƯỜNG TÂN TẠO A - QUẬN BÌNH TÂN – TP. HỒ CHÍ MINH] CHUYEÂN NGAØNH XAÕ HOÄI HOÏC MAÕ SOÁ: 60.30 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: GS.

TRÒNH DUY LUAÂN LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HỌC XAÕ HOÄI HOÏC TP. HOÀ CHÍ MINH 2007 MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU .1 Lyù do choïn ñeà taøi.1 YÙ nghóa lyù luaän vaø yù nghóa thöïc tieãn cuûa ñeà taøi .4 YÙ nghóa lyù luaän .4 YÙ nghóa thöïc tieãn .5 Muïc tieâu nghieân cöùu: .7 Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu .8 CHÖÔNG I: TOÅNG QUAN NGHIEÂN CÖÙU.1- Tình hình nghieân cöùu cuûa caùc taùc giaû ñi tröôùc .1 - Moät soá khaùi nieäm lieân quan ñeán ñeà taøi .1c - Bieán ñoåi xaõ hoäi vaø tính naêng ñoäng ngheà nghieäp .1d - Ñoâ thò hoùa.1e - Vuøng ven. MOÄT SOÁ LYÙ THUYEÁT VAØ PHÖÔNG PHAÙP XAÕ HOÄI HOÏC SÖÛ DUÏNG ÑEÅ NGHIEÂN CÖÙU .1 - Lyù Thuyeát xaõ hoäi hoïc .1 - Caùc höôùng coù trieån voïng nghieân cöùu veà chuyeån ñoåi vieäc laøm nhìn töø goùc ñoä xaõ hoäi hoïc.1- Nghieân cöùu vieäc laøm nhìn töø lyù thuyeát ñoâ thò hoùa.2 - Nghieân cöùu vieäc laøm nhìn töø lyù thuyeát maïng löôùi xaõ hoäi .3 - Nghieân cöùu vieäc laøm nhìn töø lyù thuyeát trao ñoåi vaø löïa choïn hôïp lyù .2 - Phöông phaùp nghieân cöùu .1 - Cô sôû lyù thuyeát cho vieäc nghieân cöùu vaán ñeà chuyeån ñoåi vieäc laøm cuûa cö daân ven ñoâ trong quaù trình ñoâ thò hoùa taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh.1 - Khung lyù thuyeát vaø cô sôû thöïc nghieäm trong nghieân cöùu vaán ñeà chuyeån ñoåi vieäc laøm cuûa cö daân ven ñoâ trong quaù trình ñoâ thò hoùa taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh.1a - Khung lyù thuyeát.1b - Nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán thay ñoåi vieäc laøm. Moät soá vaán ñeà veà phöông phaùp nghieân cöùu .1 - Giaû thuyeát nghieân cöùu.2 - Cô sôû thöïc nghieäm cuûa luaän vaên .3 - Phöông phaùp luaän .4 - Caùc phöông phaùp cuï theå .1 - Phöông phaùp thu thaäp thoâng tin .37 a - Thu thaäp thoâng tin tö lieäu coù saün .37 b - Thu thaäp thoâng tin ñònh löôïng .38 c - Thu thaäp thoâng tin ñònh tính .2 - Phöông phaùp xöû lyù thoâng tin:.4 - Toång quan veà ñòa baøn nghieân cöùu .41 CHÖÔNG II: QUAÙ TRÌNH CHUYEÅN ÑOÅI VIEÄC LAØM CUÛA CÖ DAÂN VEN ÑOÂ TRONG QUAÙ TRÌNH ÑOÂ THÒ HOÙA .46 1- Thöïc traïng chuyeån ñoåi vieäc laøm cuûa ngöôøi daân ven ñoâ hieän nay.

Möùc ñoä chuyeån ñoåi vieäc laøm. Xu höôùng chuyeån ñoåi töø noâng nghieäp sang phi noâng nghieäp.48 2 - Lyù do chuyeån ñoåi vieäc laøm.1- Tình hình bieán ñoåi cô caáu ñaát ñai vaø khoâng coøn ñaát ñai .2- Xu hướng con caùi tröôûng thaønh muoán chuyeån ñoåi ngheà hoaëc tìm vieäc laøm.3- Nhöõng yeáu toá aûnh höôûng ñeán chuyeån ñoåi vieäc laøm cuûa caùc caù nhaân .1- Trình ñoä hoïc vaán.5 - Söùc eùp töø löïc löôïng lao ñoäng nhaäp cö. Nhöõng moâ hình öùng phoù chuû ñoäng cuûa caùc caù nhaân vaø hoä gia ñình trong quaù trình chuyeån ñoåi vieäc laøm .- Vay voán phaùt trieån saûn xuaát .2 - Ñaàu tö xaây döïng nhaø troï cho thueâ vaø cho thueâ maët baèng.4- Ñaàu tö cho con caùi hoïc ngheà .92 4 - Vai troø vaø taùc ñoäng cuûa caùc chính saùch xaõ hoäi. - Vai troø maïng löôùi cuûa xaõ hoäi.96 6 - Söû duïng maïng löôùi xaõ hoäi trong quaù trình tìm vieäc .99 Keát luaän vaø khuyeán nghò.102 Danh muïc taøi lieäu tham khaûo .110 1 MÔÛ ÑAÀU ™ Lyù do choïn ñeà taøi.

Thaønh phoá Hoà Chí Minh laø thaønh phoá (Tp) coù hoaït ñoäng kinh teá naêng ñoäng nhaát nöôùc, ñi ñaàu trong caû nöôùc veà toác ñoä taêng tröôûng kinh teá, vaø cuõng laø ñòa phöông coù toác ñoä ñoâ thò hoùa nhanh nhaát caû nöôùc. Töø 18 quaän huyeän naêm 1997 ñeán nay thaønh phoá ñaõ coù 24 quaän huyeän. Ñi ñoâi vôùi söï thay ñoåi naøy laø haøng loaït caùc khu coâng nghieäp nhanh choùng ñöôïc xaây döïng, nhö khu coâng nghieäp Taân Taïo, Vónh Loäc (Bình Taân), Khu coâng nghieäp Taân Bình (quaän Taân Bình), Khu coâng nghieäp Bình Chieåu, khu cheá xuaát Linh Trung (quaän Thuû Ñöùc), khu cheá xuaát Taân Thuaän (Quaän 7), khu coâng nghieäp Caùt Laùi (Quaän 2)v.v… Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, khu vöïc noäi thaønh Tp. Hoà Chí Minh phaùt trieån theâm 6 quaän môùi vôùi 1,3 trieäu ngöôøi.

Caùc huyeän ngoaïi thaønh hieän höõu coøn khoaûng 1,4 trieäu ngöôøi. Thaønh phoá ñaõ thöïc hieän ñoàng thôøi vieäc caûi taïo, chænh trang vaø hieän ñaïi hoùa khu vöïc noäi thaønh hieän höõu vaø khaån tröông xaây döïng caùc khu ñoâ thò môùi, caùc khu coâng nghieäp taäp trung [Taïp chí KHXH soá 5 – 2005 tr.35-36] Toác ñoä phaùt trieån vaø môû roäng khu vöïc noäi thaønh laø moät quùa trình ñoâ thò hoùa ñaõ coù taùc ñoäng maïnh meõ tôùi cuoäc soáng cuûa cö daân caùc vuøng noâng thoân, tröôùc heát laø caùc vuøng ven ñoâ. Coù theå coi khu vöïc ven ñoâ laø vuøng ñeäm 2 Coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa laø cô sôû thuùc ñaåy tieán boä xaõ hoäi, noù thöïc hieän thoâng qua nhieàu maâu thuaãn khaùc nhau vaø cuõng laø cô sôû taïo söï tieán boä thoâng qua vieäc giaûi quyeát caùc vaán ñeà xaõ hoäi ñaët ra. Ñeå taïo cô sôû vöõng chaéc cho neàn taûng coâng nghieäp hieän ñaïi vaø taïo moät xaõ hoäi beàn vöõng, coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa ñoùng moät vai troø thuùc ñaåy vaø giaûi quyeát caùc maâu thuaãn phaùt sinh trong quaù trình ñoâ thò hoùa.

Trong ñoù vieäc chuyeån ñoåi cô caáu noâng nghieäp, phaùt trieån coâng nghieäp ñaõ phaàn naøo goùp phaàn giaûi quyeát caùc khoù khaên vaø maâu thuaãn khaùc nhau naøy. Nhöõng vaán ñeà naûy sinh trong quaù trình coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa vaø ñoâ thò hoùa laø khoâng theå traùnh khoûi. Caùc quaù trình noùi treân tuy mang laïi hieäu quaû cao veà phaùt trieån caùc cô sôû haï taàng, ñôøi soáng vaät chaát – tinh thaàn, nhöng veà maët xaõ hoäi cuõng ñaët ra caùc vaán ñeà maø baûn thaân caùc chuû theå cuûa phaùt trieån cuõng khoâng löôøng heát ñöôïc nhö: taêng tình traïng teä naïn xaõ hoäi, thaát nghieäp, chuyeån ñoåi vieäc laøm, phaân hoùa giaøu ngheøo, caùc giaù trò trong ñôøi soáng vaø trong gia ñình bò thay ñoåi v. Trong quaù trình phaùt trieån laâu daøi tröôùc ñaây cuûa Tp.

Hoà Chí Minh, ngöôøi ta ñaõ chöùng kieán söï khaùc bieät khaù lôùn veà nhöõng ñieàu kieän phaùt trieån 3 Tyû leä khaù cao nhoùm ngöôøi ôû ñoä tuoåi lao ñoäng vaø vò thanh nieân ñang gia taêng söùc eùp veà vieäc laøm, cô sôû haï taàng giaùo duïc, y teá, moâi tröôøng ñoái vôùi söï phaùt trieån ñoâ thò. Ñoâ thò hoùa hieåu theo nghóa roäng nhaát, coøn laø söï thay ñoåi phöông thöùc hay hình thöùc cö truù cuûa nhaân loaïi. Coù nghóa laø khoâng chæ thay phöông thöùc saûn xuaát, tieán haønh caùc hoaït ñoäng kinh teá, maø coøn laø söï thay ñoåi lôùn trong taát caû caùc lónh vöïc cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi vaø caù nhaân, trong ñoù coù caùc quan heä xaõ hoäi, caùc moâ hình haønh vi vaø öùng xöû töông öùng vôùi ñieàu kieän soáng coâng nghieäp hoùa, ñoâ thò hoùa vaø hieän ñaïi hoùa. Trong ñoù coù nhöõng taùc ñoäng tröïc tieáp hay giaùn tieáp cuûa nhieàu yeáu toá xaõ hoäi vaên hoùa nhö: vaán ñeà cô sôû haï taàng, giao thoâng, nhaø ôû, vieäc laøm vaø caùc teä naïn xaõ hoäi vv… [Trònh Duy Luaân, 2004, tr.80-81] Chính vì taát caû nhöõng lyù do noùi treân chuùng toâi choïn ñeà taøi naøy ñeå nghieân cöùu moät xaõ ngoaïi thaønh khi ñaõ trôû thaønh phöôøng.

Quan taâm chính trong chuû ñeà phaân tích laø quaù trình chuyeån ñoåi cô caáu saûn xuaát vaø cô caáu vieäc laøm cuûa ngöôøi daân. Xuyeân qua khaûo saùt quaù trình chuyeån ñoåi naøy, 4 ™ YÙ nghóa lyù luaän vaø yù nghóa thöïc tieãn cuûa ñeà taøi YÙ nghóa lyù luaän: Chuyeån ñoåi vieäc laøm laø ñieàu taát yeáu trong quaù trình ñoâ thò hoùa vaø hieän ñaïi hoùa. Noù laø yeáu toá thuùc ñaåy caû moät quaù trình bieán ñoåi cô caáu xaõ hoäi vaø kinh teá cuûa ñoâ thò, laøm cho ñôøi soáng cuûa cö daân thay ñoåi maïnh meû vôùi moät khoaûng thôøi gian töông ñoái ngaén. Töø ñoù, ñôøi soáng cuûa hoï seõ khaù leân vaø tröôùc maét giuùp thoûa maõn phaàn naøo veà nhu caàu vaät chaát.

Thay ñoåi vieäc laøm laø moät söï caàn thieát cuûa ngöôøi daân trong vuøng ñoâ thò hoùa. Neáu nhìn khaùi quaùt veà maët phaùt trieån ñoù laø moät muïc tieâu tích cöïc vaø mang laïi nhieàu lôïi ích cho ngöôøi daân cuõng nhö xaõ hoäi. Vieäc laøm laø moät nhu caàu thieát yeáu khoâng theå thieáu ñoái vôùi con ngöôøi, nhöng chuyeån ñoåi vieäc laøm chòu aûnh höôûng töø söï phaùt trieån cuûa kinh teá -xaõ hoäi raát lôùn, noù laøm cho thay ñoåi toaøn boä cuïc dieän ñôøi soáng cuûa daân cö. Phaùt trieån beàn vöõng veà vieäc laøm cho moät vuøng cö daân bò ñoâ thò hoùa laø moät quaù trình raát nhieàu khoù khaên, hoaëc caùc chuû theå höõu quan phaûi bieát tính toaùn tröôùc, cuõng nhö aùp duïng nhöõng kinh nghieäm cuûa nhöõng vuøng ñoâ thò hoaù tröôùc ñoù.

Nhö vaäy, nghieân cöùu lyù luaän veà vaán ñeà chuyeån ñoåi vieäc laøm laø moät phaàn khoâng theå thieáu trong heä thoáng lyù luaän veà bieán ñoåi xaõ hoäi trong quaù trình coâng nghieäp hoùa vaø hieän ñaïi hoùa. 5 ÔÛ nöôùc ta, baét ñaàu töø nhöõng naêm tieán haønh chuû tröông Ñoåi môùi, ñaõ coù nhöõng caûi bieán xaõ hoäi saâu saéc. Rieâng lónh vöïc phaùt trieån coâng nghieäp ñaõ phaàn naøo taïo neân boä maët môùi cho caùc vuøng ngoaïi thaønh bieán ñoåi saâu saéc. Trong ñoù, ñôøi soáng ngöôøi daân ñöôïc naâng leân, nhaø cöûa moïc leân ngaøy caøng nhieàu hôn.

Chính ñieàu naøy ñaõ phaàn naøo giuùp cho ngöôøi daân caûi thieän cuoäc soáng cuûa mình. Cö daân ven ñoâ baét ñaàu coù cô hoäi tieáp caän vôùi nhöõng coâng vieäc môùi, moät boä phaän ñaõ rôøi khoûi nhöõng coâng vieäc ñoàng aùng khoâng mang laïi lôïi nhuaän cao. Tính quy luaät cuûa vieäc thay ñoåi vieäc laøm cuûa cö daân vuøng ñoâ thò hoùa, moät maët phaûn aùnh caùc nhu caàu khaùch quan cuûa phaùt trieån, maët khaùc ñoøi hoûi söï ñaùp öùng cuûa baûn thaân caùc nhoùm cö daân trong tuoåi lao ñoäng. Do ñoù vieäc chuyeån ñoåi vieäc laøm coøn theå hieän roõ trong noäi löïc cuûa ngöôøi daân trong quaù trình ñoâ thò hoùa ñang dieãn ra vaø phuø hôïp vôùi xu höôùng thò tröôøng.

Tìm hieåu quan nieäm cuûa ngöôøi daân trong vieäc chuyeån ñoåi ngheà laø moät vaán ñeà mang tính thôøi söï, coù ñònh höôùng caû veà maët lyù luaän vaø thöïc tieãn.