Luận văn thạc sĩ vnu ls so sánh pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của liên minh châu âu và việt nam

Luận văn thạc sĩ so sánh pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ giữa EU và Việt Nam.

• Tác giả: Cù Hồng Anh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Bùi Nguyên Khánh
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: So sánh pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của Liên minh Châu Âu và Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐIỀU KHOẢN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
• 1.1. Quyền sở hữu trí tuệ và hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ
• 1.2. Quyền sở hữu trí tuệ và đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ
• 1.3. Hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ
• 1.4. Bản chất pháp lý của điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền SHTT
• 1.4.1. Khái niệm điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền SHTT
• 1.4.2. Các đặc điểm pháp lý của điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền SHTT
• 1.4.3. Nội dung cơ bản của điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền SHTT
• 1.5. Kinh nghiệm điều chỉnh pháp luật quốc tế về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ
• 1.5.1. Quy định, quan điểm của WTO
• 1.5.2. Quan điểm của WIPO
• 1.5.3. Quy định, quan điểm của Nhật Bản
• 1.5.4. Quy định, quan điểm của Hoa Kỳ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KHOẢN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU VÀ VIỆT NAM TỪ CÁCH TIẾP CẬN LUẬT SO SÁNH
• 2.1. Một số vấn đề chung về pháp luật cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ của Liên minh Châu Âu và Việt Nam
• 2.1.1. Một số vấn đề chung về pháp luật cạnh tranh của Liên minh Châu Âu
• 2.1.2. Giới thiệu khái quát các quy định của Luật cạnh tranh và các văn bản hướng dẫn thi hành về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
• 2.2. So sánh về phạm vi, đối tượng điều chỉnh
• 2.2.1. Phạm vi, đối tượng điều chỉnh theo pháp luật EU
• 2.2.2. Theo pháp luật Việt Nam
• 2.3. So sánh các công cụ nhận dạng hành vi hạn chế cạnh tranh
• 2.3.1. Khái niệm đối thủ cạnh tranh (competitor), Không phải đối thủ cạnh tranh (non-competitor)
• 2.3.2. Về thị trường liên quan
• 2.3.3. Về thị phần và cách tính thị phần
• 2.3.4. So sánh về một số quy định cụ thể
• 2.3.4.1. Các trường hợp được miễn trừ
• 2.3.4.2. Cách tính thời gian miễn trừ theo pháp luật EU và Việt Nam
• 2.3.4.3. Các hạn chế cạnh tranh nghiêm trọng (“hard-core restriction”) và các loại trừ
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ĐIỀU KHOẢN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SO SÁNH
• 3.1. Yêu cầu, định hướng của việc hoàn thiện pháp luật điều chỉnh các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ
• 3.1.1. Việc hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ phải phù hợp với đặc thù của nền kinh tế và sự phát triển của khoa học công nghệ ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.2. Việc hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ phải đảm bảo khuyến khích phát triển tài sản trí tuệ, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam
• 3.1.3. Việc hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ nhằm đảm bảo yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ
• 3.2.1. Những hạn chế hiện tại trong pháp luật cạnh tranh có liên quan đến sở hữu trí tuệ của Việt Nam hiện nay
• 3.2.2. Kiến nghị, đề xuất
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng sở hữu trí tuệ

Điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng sở hữu trí tuệ là một vấn đề quan trọng trong pháp luật hiện đại. Nó không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên tham gia hợp đồng mà còn tác động đến môi trường kinh doanh chung. Việc hiểu rõ về các quy định pháp luật liên quan đến điều khoản này là cần thiết để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong các giao dịch thương mại.

1.1. Khái niệm và vai trò của điều khoản hạn chế cạnh tranh

Điều khoản hạn chế cạnh tranh được định nghĩa là các điều khoản trong hợp đồng nhằm ngăn cản một bên tham gia vào các hoạt động cạnh tranh không lành mạnh. Vai trò của điều khoản này là bảo vệ quyền lợi của các bên trong hợp đồng và duy trì sự ổn định của thị trường.

1.2. Pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh tại EU và Việt Nam

Pháp luật EU quy định rõ ràng về các điều khoản hạn chế cạnh tranh trong các hợp đồng sở hữu trí tuệ, trong khi pháp luật Việt Nam cũng đã có những bước tiến đáng kể trong việc điều chỉnh vấn đề này. Sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa hai hệ thống pháp luật này cần được phân tích kỹ lưỡng.

II. Vấn đề và thách thức trong điều khoản hạn chế cạnh tranh

Mặc dù điều khoản hạn chế cạnh tranh có vai trò quan trọng, nhưng việc áp dụng và thực thi chúng gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như sự không đồng nhất trong quy định pháp luật, sự thiếu hiểu biết của các doanh nghiệp về quyền lợi và nghĩa vụ của mình là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Những thách thức trong việc thực thi pháp luật

Việc thực thi pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh gặp khó khăn do sự khác biệt trong nhận thức và hiểu biết của các bên liên quan. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất và gây ra nhiều tranh chấp.

2.2. Tác động của điều khoản hạn chế cạnh tranh đến thị trường

Các điều khoản hạn chế cạnh tranh có thể tạo ra những tác động tiêu cực đến thị trường, như việc làm giảm tính cạnh tranh và gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Cần có các biện pháp để kiểm soát và điều chỉnh những tác động này.

III. Phương pháp so sánh pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh

Phương pháp so sánh pháp luật giữa EU và Việt Nam giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định về điều khoản hạn chế cạnh tranh. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiểu biết mà còn tạo cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật tại Việt Nam.

3.1. So sánh quy định pháp luật giữa EU và Việt Nam

Quy định pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh tại EU thường nghiêm ngặt hơn so với Việt Nam. Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến cách thức các doanh nghiệp thực hiện các hợp đồng sở hữu trí tuệ.

3.2. Kinh nghiệm quốc tế trong điều chỉnh điều khoản hạn chế cạnh tranh

Các quốc gia khác đã áp dụng nhiều biện pháp hiệu quả để điều chỉnh các điều khoản hạn chế cạnh tranh. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của họ có thể giúp Việt Nam cải thiện hệ thống pháp luật của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng sở hữu trí tuệ đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành cần được xem xét lại để đảm bảo tính hiệu quả và công bằng.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các quy định về điều khoản hạn chế cạnh tranh, dẫn đến việc vi phạm pháp luật và gây thiệt hại cho chính họ.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về điều khoản hạn chế cạnh tranh, đồng thời cải thiện quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho pháp luật

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc hoàn thiện pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng sở hữu trí tuệ là cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả thực thi và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

5.1. Tương lai của pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh

Pháp luật về điều khoản hạn chế cạnh tranh cần được điều chỉnh để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và công nghệ. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

5.2. Đề xuất hướng đi cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các quy định pháp luật cụ thể và tác động của chúng đến các doanh nghiệp, từ đó đưa ra các khuyến nghị hợp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Một số vấn đề lý luận chung về điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ; - Chương 2: Điều khoản hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ của Liên minh Châu Âu và Việt Nam từ cách tiếp cận Luật so sánh. - Chương 3: Định hướng và các giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật Việt Nam về điều khoản thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ từ kết quả nghiên cứu so sánh. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐIỀU KHOẢN HẠN CHẾ CẠNH TRANH TRONG HỢP ĐỒNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ 1.1 Quyền sở hữu trí tuệ và hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ 1.1 Quyền sở hữu trí tuệ và đối tƣợng của quyền sở hữu trí tuệ Theo giải thích của WIPO trong một tài liệu có tên “Quyền sở hữu trí tuệ là gì”, quyền SHTT cũng giống như các quyền với tài sản khác. Nó cho phép người sáng tạo ra, hay người sở hữu sáng chế, nhãn hiệu hay tác phẩm được bảo hộ hưởng lợi ích trên công trình của mình hay việc đầu tư vào quá trình sáng tạo.

Các quyền này đã được nêu ra và ghi nhận tại Điều 27 của Tuyên bố Toàn cầu về Nhân quyền, quy định về quyền hưởng lợi từ việc bảo hộ các quyền nhân thân và quyền tài sản của các tác giả các tác phẩm khoa học, văn học hay nghệ thuật. Tầm quan trọng của SHTT cũng như một số đối tượng của quyền SHTT được ghi nhận lần đầu tiên tại các văn bản có tính toàn cầu là Công ước Paris về quyền sở hữu công nghiệp năm 1883 và Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật năm 1886. Tương tự như vậy, WTO định nghĩa quyền SHTT là các quyền trao cho cá nhân hay tổ chức đối với kết quả của việc sáng tạo trí óc của họ. Quyền SHTT cho phép người sáng tạo quyền độc quyền trong việc sử dụng sản phẩm sáng tạo của mình trong một thời gian nhất định.[26] Điều 1226, Phần IV, Bộ luật dân sự của Cộng hòa Liên bang Nga lại quy định: Quyền SHTT được công nhận trên cơ sở kết quả của hoạt động trí tuệ và sự cá biệt hóa các kết quả của hoạt động đó, bao gồm quyền độc quyền tức 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] là quyền sở hữu; và trong các trường hợp được quy định bởi Bộ luật này, cũng là các quyền sử dụng cá nhân và các quyền khác (quyền cho tác giả tác phẩm, quyền tiếp cận và các quyền khác) Pháp luật Việt Nam quy định tại khoản 1, Điều 4 Luật SHTT về Quyền sở hữu trí tuệ như sau: “Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng” Như vậy, mặc dù không hoàn toàn đồng nhất song các quốc gia và các tổ chức trên thế giới đều có quan niệm chung rằng, quyền SHTT (cũng giống như các quyền đối với tài sản khác) là các quyền dành cho người (bao gồm cả tổ chức, cá nhân) đối với các tác phẩm, sự sáng tạo hay sự cá biệt hóa, đặc biệt là quyền độc quyền sử dụng, và thường là trong một thời gian nhất định.

Theo quy định của luật Việt Nam, quyền SHTT là một loại quyền tài sản, điều đó có nghĩa là quyền SHTT cũng là một loại tài sản, có thể định giá được và có thể tham gia vào các giao dịch dân sự. Tương tự với các loại tài sản khác, pháp luật dành cho chủ thể của quyền SHTT quyền sở hữu tối cao và quyền ngăn cấm người khác sử dụng quyền SHTT của mình. Đây cũng là chế độ pháp lý dành cho quyền SHTT mà đa số các nước áp dụng. Chế độ pháp lý này được xây dựng dựa trên nền tảng kinh tế hay bản chất kinh tế của quyền SHTT.

Đó là quyền SHTT có tính công cộng cao. Tính công cộng cao của quyền SHTT được thể hiện ở chỗ, quyền SHTT sau khi được công bố có thể được sử dụng với chi phí rất thấp và dễ dàng, ví dụ như việc sao chép một kiểu dáng công nghiệp, một phần mềm máy tính.Vì lý do đó, chỉ có việc bảo vệ và trao quyền độc quyền sử dụng cho chủ thể của quyền SHTT mới có thể thúc đẩy được sự phát triển của sáng tạo và khoa học – công nghệ. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về mặt phân loại, quyền SHTT thường được phân chia thành quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Như đã đề cập, quyền SHTT thường bao gồm 3 loại đối tượng lớn, đó là quyền tác giả và quyền liên quan; quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.

Cùng với sự phát triển của kinh tế và kỹ thuật, sự phát triển và mở rộng của các đối tượng của quyền SHTT được thể hiện qua thời gian khá dài và được ghi nhận trong các công ước, hiệp ước quốc tế. Công ước Paris là công ước đầu tiên liên quan đến quyền SHTT và đối tượng của quyền SHTT. Công ước Paris ra đời năm 1883 quy định về các quyền sở hữu công nghiệp và đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp. Các đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp được Công ước Paris nêu ra bao gồm: sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế hữu ích, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.

Sau này, một đối tượng nữa của quyền sở hữu công nghiệp được bổ sung đó là thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn được quy định và ghi nhận trong Hiệp ước Washington năm 1989 về Sở hữu trí tuệ đối với mạch tích hợp Liên quan đến quyền tác giả, năm 1886, Công ước Bern ra đời với mục đích bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật. Đây chính là cơ sở quan trọng để bảo vệ một loại đối tượng quan trọng nữa của quyền SHTT đó chính là quyền tác giả. Cùng với sự phát triển của xã hội, một loại đối tượng nữa của quyền SHTT được ghi nhận đó là quyền liên quan đến quyền tác giả. Công ước Rome năm 1961 về bảo hộ người biểu diễn, nhà xuất bản, ghi âm và tổ chức phát sóng là một cơ sở quan trọng để bảo hộ quyền liên quan đến quyền tác giả hiện nay.

Bên cạnh đó cũng phải kể đến Công ước Brussel năm 1974 về bảo hộ tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa, sau này, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và khoa học máy tính, quyền 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đối với phần mềm máy tính, chương trình sưu tập dữ liệu cũng được bổ sung trở thành một đối tượng mới của quyền tác giả; Quyền đối với giống cây trồng được ghi nhận và quy định trong Công ước UPOV năm 1961 về bảo hộ giống cây trồng mới. Trong quá trình hình thành WTO, Hiệp định TRIPs đã ra đời thể hiện sự phát triển của các đối tượng của quyền SHTT dưới góc độ thương mại hóa trong nền kinh tế toàn cầu. Theo ghi nhận của Hiệp định TRIPs, quyền SHTT gồm có: quyền tác giả và quyền liên quan, cũng tại đây, các chương trình máy tính và sưu tập dự liệu được liệt kê vào danh sách những đối tượng thuộc quyền tác giả. Nhãn hiệu hàng hóa, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, bằng sáng chế, thiết kế bố trí mạch tích hợp, bí mật kinh doanh.

Bên cạnh đó, Hiệp định TRIPs cũng quy định về các phương pháp và biện pháp để thực thi và bảo hộ quyền SHTT. Trên cơ sở các công ước, hiệp ước quốc tế này, các quốc gia đã nội luật hóa các quy định về đối tượng của quyền SHTT tại nước mình. Điều 3, Luật SHTT của Việt Nam quy định các đối tượng của quyền SHTT bao gồm: 1. Đối tượng quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hoá.

Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý. Đối tượng quyền đối với giống cây trồng là vật liệu nhân giống và vật liệu thu hoạch. Như vậy, pháp luật Việt Nam đã ghi nhận và bảo hộ đầy đủ các đối tượng của quyền SHTT như đa số các nước trên thế giới. Đây là cơ sở quan 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trọng để bảo hộ quyền của các chủ thể đối với sản phẩm trí tuệ của mình, từ đó góp phần khuyến khích phát triển sáng tạo và khoa học - công nghệ 1.2 Hợp đồng có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các đối tượng của quyền SHTT đã trở thành những đối tượng thương mại mang lại lợi nhuận cho những người sở hữu nó bằng cách chuyển giao quyền sử dụng cho người khác.

Từ đó, các loại hợp đồng có liên quan đến quyền SHTT cũng phát triển theo để đáp ứng nhu cầu chuyển giao và nhận chuyển giao này. Luật SHTT của Việt Nam hiện nay quy định hai loại hợp đồng cơ bản có liên quan đến quyền SHTT là Hợp đồng chuyển nhượng quyền SHTT và Hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ. Luật chuyển giao công nghệ của Việt Nam lại quy định về hình thức chuyển giao công nghệ như sau: Việc chuyển giao công nghệ được thực hiện thông qua các hình thức sau đây: 1. Hợp đồng chuyển giao công nghệ độc lập; 2.

Phần chuyển giao công nghệ trong dự án hoặc hợp đồng sau đây: a) Dự án đầu tư; b) Hợp đồng nhượng quyền thương mại; c) Hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp; d) Hợp đồng mua bán máy móc, thiết bị kèm theo chuyển giao công nghệ; 3. Hình thức chuyển giao công nghệ khác theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, Luật thương mại hiện hành của Việt Nam còn quy định về hợp đồng nhượng quyền thương mại.