Nhân Vật Nghịch Dị Trong Truyện Ngắn Của Nam Cao Và Lỗ Tấn: Một Góc Nhìn So Sánh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhân vật nghịch dị trong truyện ngắn của nam cao và lỗ tấn từ góc nhìn so sánh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Lê Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thu Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học
• Đề tài: So Sánh Nhân Vật Nghịch Dị Trong Truyện Ngắn Nam Cao Và Lỗ Tấn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan So Sánh Nhân Vật Nghịch Dị Nam Cao Lỗ Tấn

Nam Cao và Lỗ Tấn, hai đỉnh cao của văn học hiện thực phê phán Việt Nam và Trung Quốc, đều khắc họa thành công hình tượng nhân vật nghịch dị. Dù bối cảnh lịch sử - xã hội khác biệt, cả hai nhà văn đều thể hiện sự trăn trở về số phận con người thông qua những mô típ nhân vật tha hóa độc đáo. Luận văn này tập trung phân tích và so sánh các loại hình nhân vật này, từ đó làm nổi bật giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc trong sáng tác của cả hai tác giả. Nghiên cứu này sẽ góp phần làm sáng tỏ hơn những đóng góp của hai nhà văn trong việc phản ánh hiện thực xã hội và khám phá bi kịch của con người.

1.1. Khái niệm nhân vật nghịch dị Góc nhìn văn học so sánh

Nhân vật nghịch dị không đơn thuần là những cá nhân có ngoại hình hoặc hành vi kỳ quặc. Đây là những nhân vật mang trong mình sự xung đột giữa khát vọng và thực tế, giữa lý tưởng và cuộc sống. Họ thường là nạn nhân của bối cảnh xã hội tác động nhân vật Nam Cao và bối cảnh xã hội tác động nhân vật Lỗ Tấn đầy bất công, tha hóa. Phân tích nhân vật nghịch dị giúp ta hiểu sâu sắc hơn về tư tưởng nhân văn Nam Cao và tư tưởng nhân văn Lỗ Tấn, cũng như những giá trị nghệ thuật mà hai nhà văn gửi gắm.

1.2. Điểm chung trong lựa chọn thể hiện cái nghịch dị của hai tác giả

Cả Nam Cao và Lỗ Tấn đều sử dụng cái nghịch dị như một phương tiện nghệ thuật để phê phán xã hội và thể hiện sự đồng cảm với những số phận bị chà đạp. Họ tập trung vào những nhân vật người trí thức nghèo Nam Cao và nhân vật người trí thức nghèo Lỗ Tấn, những người nông dân bị tha hóa, những kẻ bên lề xã hội. Qua đó, họ phơi bày những mâu thuẫn gay gắt trong xã hội, đồng thời khẳng định giá trị nhân văn cao đẹp.

II. So Sánh Cách Xây Dựng Chí Phèo Nam Cao A Q Lỗ Tấn

Chí Phèo của Nam Cao và A Q của Lỗ Tấn là hai hình tượng nhân vật dị biệt Nam Cao và nhân vật kì quặc Lỗ Tấn điển hình, phản ánh số phận bi thảm của những con người bị xã hội đẩy đến bờ vực tha hóa. Dù có những khác biệt về bối cảnh văn hóa và xã hội, cả hai nhân vật đều mang trong mình những phẩm chất đáng thương, đáng giận. Sự so sánh này sẽ đi sâu vào phân tích tâm lý, hành động và số phận của Chí Phèo và A Q, từ đó làm nổi bật tài năng xây dựng nhân vật của Nam Cao và Lỗ Tấn.

2.1. Phân tích tính cách nhân vật Chí Phèo và tính cách nhân vật A Q

Chí Phèo là hình ảnh của sự phản kháng yếu ớt, của khao khát được làm người lương thiện nhưng bị xã hội tước đoạt. A Q lại là biểu tượng của sự hèn nhát, tự lừa dối bản thân để tồn tại. Tuy nhiên, cả hai nhân vật đều là nạn nhân của nguyên nhân dẫn đến sự tha hóa nhân vật Nam Cao và nguyên nhân dẫn đến sự tha hóa nhân vật Lỗ Tấn. Phân tích tính cách nhân vật Chí Phèo và tính cách nhân vật A Q giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bi kịch của con người trong xã hội bất công.

2.2. Điểm tương đồng nhân vật Nam Cao Lỗ Tấn Số phận và bi kịch

Cả Chí Phèo và A Q đều có chung một số phận bi thảm: bị xã hội ruồng bỏ, tha hóa về nhân cách, và cuối cùng chết trong cô đơn. Dù có những khác biệt về hành động và suy nghĩ, cả hai đều là số phận nhân vật nghèo khổ Nam Cao và số phận nhân vật nghèo khổ Lỗ Tấn tiêu biểu. Bi kịch của họ là lời tố cáo đanh thép đối với xã hội đầy rẫy bất công và áp bức.

III. Nghệ Thuật Xây Dựng Nhân Vật Nghịch Dị Cách Nam Cao Lỗ Tấn Khác Biệt

Nam Cao và Lỗ Tấn có những phong cách nghệ thuật riêng biệt trong việc xây dựng hình tượng người nông dân trong văn học Nam Cao và hình tượng người nông dân trong văn học Lỗ Tấn nghịch dị. Nam Cao tập trung vào miêu tả tâm lý nhân vật một cách chi tiết, chân thực, trong khi Lỗ Tấn lại sử dụng bút pháp châm biếm sắc sảo. Tuy nhiên, cả hai đều thành công trong việc tạo ra những nhân vật sống động, gây ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả. Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật Nam Cao và nghệ thuật xây dựng nhân vật Lỗ Tấn sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tài năng của hai nhà văn.

3.1. Phong cách viết Nam Cao Đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật

Phong cách viết Nam Cao đặc trưng bởi sự chân thực, khách quan, đi sâu vào miêu tả tâm lý nhân vật. Ông thường sử dụng độc thoại nội tâm, dòng ý thức để thể hiện những suy nghĩ, cảm xúc phức tạp của nhân vật. Nhờ đó, nhân vật của Nam Cao trở nên sống động, chân thực, gần gũi với độc giả.

3.2. Phong cách viết Lỗ Tấn Châm biếm sâu cay và tính biểu tượng

Phong cách viết Lỗ Tấn lại mang đậm tính châm biếm, đả kích. Ông thường sử dụng các chi tiết cường điệu, phi lý để phê phán xã hội. Nhân vật của Lỗ Tấn thường mang tính biểu tượng cao, đại diện cho những vấn đề nhức nhối của xã hội Trung Quốc lúc bấy giờ. Phân tích so sánh văn học Việt Nam Trung Quốc này cho thấy sự đa dạng trong phong cách của hai nhà văn.

3.3. Miêu tả ngoại hình Điểm khác biệt trong nghệ thuật xây dựng nhân vật

Trong khi Nam Cao chú trọng vào miêu tả ngoại hình đa dạng ở nhân vật của Nam Cao, Lỗ Tấn lại tập trung miêu tả ngoại hình bằng điểm nhấn. Sự khác biệt này phản ánh phong cách và mục đích sáng tác riêng của mỗi nhà văn. Việc so sánh các thủ pháp miêu tả ngoại hình sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nghệ thuật xây dựng nhân vật của cả hai tác giả.

IV. Giá Trị Nhân Đạo Hiện Thực Trong Truyện Ngắn Của Nam Cao Lỗ Tấn

Truyện ngắn của Nam Cao và Lỗ Tấn đều mang trong mình giá trị hiện thực trong truyện Nam Cao và giá trị hiện thực trong truyện Lỗ Tấn sâu sắc, phản ánh chân thực cuộc sống khổ cực của người dân nghèo trong xã hội cũ. Đồng thời, các tác phẩm cũng thể hiện giá trị nhân đạo trong truyện Nam Cao và giá trị nhân đạo trong truyện Lỗ Tấn cao đẹp, thể hiện sự đồng cảm, xót thương đối với những số phận bất hạnh. Phân tích giá trị nhân đạo và hiện thực trong truyện ngắn của hai nhà văn sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tư tưởng và tấm lòng của họ.

4.1. Phản ánh hiện thực xã hội Bức tranh chân thực về cuộc sống

Truyện ngắn của Nam Cao và Lỗ Tấn đều phơi bày những mặt trái của xã hội cũ: sự nghèo đói, áp bức, bất công, tha hóa. Họ khắc họa chân thực cuộc sống của người nông dân, người trí thức nghèo, những kẻ bên lề xã hội. Qua đó, họ thức tỉnh lương tri của độc giả, khơi gợi lòng trắc ẩn và mong muốn thay đổi xã hội.

4.2. Giá trị nhân đạo Sự đồng cảm và xót thương đối với con người

Dù phê phán xã hội, Nam Cao và Lỗ Tấn luôn thể hiện sự đồng cảm, xót thương đối với những số phận bất hạnh. Họ nhìn thấy những phẩm chất tốt đẹp trong con người, ngay cả khi họ bị tha hóa. Giá trị nhân đạo là một trong những yếu tố quan trọng làm nên sức sống lâu bền cho tác phẩm của hai nhà văn.

V. Ảnh Hưởng Văn Học Lỗ Tấn Đến Nam Cao Mối Liên Hệ Đặc Biệt

Mặc dù có những khác biệt trong bối cảnh văn hóa và lịch sử, vẫn có thể thấy ảnh hưởng văn học Lỗ Tấn đến Nam Cao. Lỗ Tấn được xem là người tiên phong của văn học hiện đại Trung Quốc, và những tư tưởng, phong cách của ông đã có tác động đến nhiều nhà văn Việt Nam, trong đó có Nam Cao. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích những điểm tương đồng và khác biệt trong tư tưởng và phong cách nghệ thuật của hai nhà văn, từ đó làm rõ hơn ảnh hưởng văn học Lỗ Tấn đến Nam Cao.

5.1. Tinh thần phê phán hiện thực Điểm gặp gỡ trong tư tưởng

Cả Lỗ Tấn và Nam Cao đều có tinh thần phê phán hiện thực mạnh mẽ. Họ không ngần ngại phơi bày những mặt trái của xã hội, lên án những bất công và áp bức. Tinh thần này là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự tương đồng trong tư tưởng của hai nhà văn.

5.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật tha hóa So sánh và đối chiếu

Cả hai nhà văn đều thành công trong việc xây dựng mô típ nhân vật tha hóa Nam Cao và mô típ nhân vật tha hóa Lỗ Tấn, phản ánh bi kịch của con người trong xã hội cũ. Tuy nhiên, cách họ xây dựng nhân vật tha hóa có những điểm khác biệt, phản ánh phong cách và quan điểm riêng của mỗi người.

VI. Kết luận Giá Trị Vượt Thời Gian Của Nhân Vật Nghịch Dị NC LT

Nhân vật nghịch dị trong truyện ngắn của Nam Cao và Lỗ Tấn không chỉ là sản phẩm của một thời đại nhất định, mà còn mang trong mình những giá trị vượt thời gian. Những bi kịch, những trăn trở, những khát vọng của họ vẫn còn vang vọng đến ngày nay, gợi nhắc chúng ta về những vấn đề nhức nhối của xã hội và khát vọng vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nghiên cứu này hy vọng sẽ góp phần làm sâu sắc hơn sự hiểu biết của độc giả về những đóng góp to lớn của Nam Cao và Lỗ Tấn cho nền văn học Việt Nam và thế giới.

6.1. Tính hiện đại trong tư tưởng và nghệ thuật của hai nhà văn

Dù sống ở những giai đoạn lịch sử khác nhau, Nam Cao và Lỗ Tấn đều có những tư tưởng và phong cách nghệ thuật mang tính hiện đại. Họ đi sâu vào khám phá thế giới nội tâm của con người, sử dụng những thủ pháp nghệ thuật mới mẻ, và phản ánh những vấn đề nhức nhối của xã hội một cách chân thực, sâu sắc.

6.2. Giá trị nhân văn và ý nghĩa xã hội của các tác phẩm

Các tác phẩm của Nam Cao và Lỗ Tấn không chỉ có giá trị nghệ thuật cao, mà còn mang trong mình những giá trị nhân văn và ý nghĩa xã hội sâu sắc. Chúng thức tỉnh lương tri của độc giả, khơi gợi lòng trắc ẩn và mong muốn xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Những giá trị này làm nên sức sống lâu bền cho các tác phẩm của hai nhà văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Văn chương vị nhân sinh - sự gặp gỡ giữa Nam Cao và Lỗ Tấn Chương 2. Các loại hình nhân vật nghịch dị trong truyện ngắn Nam Cao và Lỗ Tấn Chương 3. Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật nghịch dị trong truyện ngắn Nam Cao và Lỗ Tấn (LUAN.sanh 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: VĂN CHƢƠNG VỊ NHÂN SINH VÀ BIỂU ĐẠT VỀ CÁI NGHỊCH DỊ- SỰ GẶP GỠ GIỮA NAM CAO VÀ LỖ TẤN Nam Cao và Lỗ Tấn là những nhà văn lớn, tác phẩm của họ không chỉ có giá trị về nghệ thuật mà hơn thế nó còn có ý nghĩa về nhân sinh.

Vị nhân sinh trong tác phẩm của hai tác giả không chỉ là sự đồng cảm, thương yêu con người mà nó còn ở khía cạnh khác, trước tiên đó là giúp con người hiểu rõ mình, cả cái tốt và những khuyết nhược, những thói hư tật xấu của mình và hoàn cảnh mình đang lâm vào, cũng tức là chỉ rõ tình cảnh biến dạng cả về ngoại hình lẫn tính cách mà sự khốn cùng để lại trên người mình. Vị nhân sinh trong văn Nam Cao và Lỗ Tấn không thiên về sự vuốt ve an ủi, đánh vào tình thương mà nó hướng vào nhận thức, vào đời sống tinh thần của người đọc. Vị nhân sinh ở đây là sự thức tỉnh con người, để họ hiểu rõ chính bản thân mình. Để mọi người nhận ra những khuyết nhược, những thói hư tật xấu và nghịch cảnh của bản thân, của dân tộc, cả hai tác giả đã tìm đến kiểu nhân vật nghịch dị như một sự lựa chọn tương đồng để biểu đạt dụng ý của mình.

Ở Lỗ Tấn, ông hướng đến giải quyết vấn đề “quốc dân tính”, chỉ ra sự mê muội, thói ích kỉ và chủ nghĩa AQ của người dân, bởi vậy, nhân vật của Lỗ Tấn chủ yếu được khắc họa ở sự nghịch dị về tính cách, tâm lý. Ngược lại, Nam Cao nhấn mạnh sự tha hóa, bế tắc của con người trước hoàn cảnh sống, do đó, nhân vật của ông được khắc họa có sự dị dạng, tha hóa từ ngoại hình đến tính cách, nhân phẩm, đó như là hệ quả của hiện thực khắc nghiệt để lại trên những con người nghèo khó. “Nghệ thuật là tiếng đau khổ kia”: tuyên ngôn nghệ thuật của Nam Cao 1.Cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của Nam Cao Nam Cao (1917 – 1951) quê ở làng Đại Hoàng, Hà Nam. Sinh ra ở một vùng quê nghèo, gia đình cũng nghèo khó ông là người con duy nhất trong gia (LUAN.sanh 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đình được đi học.

Cuộc sống ngay từ nhỏ của Nam Cao đã phải đối mặt với đói nghèo, bệnh tật “áo cơm ghì sát đất”. Thi trượt Thành Chung, ông bỏ quê đi Sài Gòn kiếm sống với khát khao to lớn, tuy nhiên khó khăn, bệnh tật khiến ông phải quay lại làng quê.Nam Cao ôn thi lại và đậu bậc Thành Chung. Lại do vấn đề sức khỏe nên Nam Cao không được nhận vào công chức. Ông xin dạy ở một trường tư do một người họ hàng mở.

Quãng thời gian dạy học này chính là lúc Nam Cao hiểu rõ hơn nỗi khổ tâm của người trí thức giàu hoài bão, khát vọng nhưng lại bị thực tế cuộc sống đè bẹp những khát vọng lớn lao ấy, khiến họ trở thành những con người tầm thường, ích kỉ trước cuộc sống cơm ăn áo mặc. Khi phát xít Nhật xâm lược Đông Dương, trường học bị đóng cửa, Nam Cao nghỉ dạy, sống chật vật bằng nghề gia sư, viết văn…có những lúc thất nghiệp. Năm 1943 Nam Cao ra nhập Hội văn hóa cứu quốc.Khi phong trào văn hóa cứu quốc bị khủng bố mạnh, Nam Cao trở về quê và tham gia phong trào Việt Minh ở địa phương.Trong cách mạng tháng Tám, Nam Cao tham gia cướp chính quyền ở địa phương và được bầu làm chủ tịch xã.Sau đó ông được điều động công tác tại Hội văn hóa cứu quốc.Tháng 11 năm 1951, ông hi sinh trên đường đi công tác vào vùng địch hậu khi mà cuốn tiểu thuyết lớn ông ấp ủ vẫn chưa được hoàn thành. Thời điểm Nam Cao sống và sáng tác, đất nước đã rơi vào tay thực dân Pháp.

Từ đó, nước ta còn trở thành thuộc địa của Nhật – Pháp. Xã hội Việt Nam lúc ấy tăm tối, ngột ngạt dưới ách thống trị của bọn thực dân phát xít và phong kiến tay sai. Nhân dân sống lầm than trong tình trạng một cổ ba tròng. Sức người, sức của từ nông thôn đến thành thị đều bị vơ vét đến kiệt quệ để phục vụ cho chiến tranh.

Nam Cao là người tận mắt chứng kiến sự nghèo đói, lạc hậu khổ sở và sự chuyển mình đầy đau đớn của xã hội lúc ấy, ông cũng là người chứng kiến thời đại bão táp cách mạng và sự thắng lợi vinh quang của cách mạng tháng Tám.sanh 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Kể từ khi bước chân vào làng văn đến khi qua đời, Nam Cao đã có mười lăm năm gắn bó với nghiệp văn. Ông khởi đầu văn nghiệp từ 1936 với truyện ngắn Cảnh cuối cùng tiếp đó là Hai cái xác (bút danh Thúy Rư, in trên Tiểu thuyết thứ bảy). Sau đó các sáng tác tiếp theo của tác giả lần lượt ra mắt bạn đọc kể cả thơ và truyện cho thiếu nhi với các bút danh Xuân Du, Nguyệt, Nhiêu Khê. Tuy nhiên phải đến tập truyện Đôi lứa xứng đôi (1941)thì tên tuổi của Nam Cao mới được khẳng định.

Có nhà nghiên cứu đã so sánh tập truyện này như giấy phép đưa Nam Cao bước vào làng văn, sánh bên các nhà văn đã nổi danh như Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng, Vũ Trọng Phụng… Trước cách mạng, Nam Cao tập trung vào hai đề tài chính là người nông dân bị bần cùng hóa và người trí thức nghèo. Ở đề tài thứ nhất, nổi bật lên là các tác phẩm: Chí Phèo(1941), Trẻ con không được ăn thịt chó (1942), Lão Hạc (1943), Một bữa no (1943), Một đám cưới (1944).Viết về đề tài này, Nam Cao tập trung khắc họa bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam đói nghèo xơ xác trong những năm 1940-1945 cùng số phận của những người nông dân bị bần cùng hóa, lưu manh hóa, bị cự tuyệt quyền làm người. Những con người khốn khổ ấy càng hiền lành, càng nhẫn nhục chịu đựng thì càng bị chà đạp phũ phàng. Viết về người nông dân, Nam Cao đã chân thực khi thể hiện cả những điểm mạnh cũng như điểm yếu của họ.

Ông không tô hồng, không bôi nhọ và phơi bày mọi thứ một cách công bằng nhất, thực nhất, qua đó lên án mạnh mẽ xã hội thực dân phong kiến đã hủy hoại nhân hình, nhân tính, làm xói mòn nhân cách của những người dân lương thiện. Về đề tài người trí thức nghèo, có thể kể đến các tác phẩm tiêu biểu như Những truyện không muốn viết (1942), Trăng sáng (1943), Đời thừa (1943), Quên điều độ (1943), tiểu thuyết Sống mòn (1944). Qua những tác phẩm này, Nam Cao đã miêu tả sâu sắc tấn bi kịch tinh thần của người tri thức nghèo. Đó là những giáo khổ trường tư, những nhà văn túng quẫn, những viên chức nghèo…Người tri thức trong tác phẩm của Nam Cao phần lớn đều là những (LUAN.sanh 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] con người có tài năng, tâm huyết, ôm ấp hoài bão to lớn nhưng không thực hiện được, thậm chí nhân cách cũng đứng trước nguy cơ bị xói mòn.

Đa phần những tri thức ấy bị dồn vào tình trạng sống mòn, sống thừa… Thời gian viết và số lượng tác phẩm để lại của ông không nhiều, nếu so với các tác giả cùng thời thì có thể thấy khối lượng tác phẩm của Nam Cao thật sự khiêm tốn: hai tiểu thuyết ngắn, dăm bảy chục truyện ngắn, ký, một kịch, dăm mười truyện ngắn cho thiếu nhi…Số lượng tuy ít ỏi là thế nhưng những tác phẩm của ông thực sự gây ấn tượng mạnh, luôn ám ảnh người đọc, tạo khả năng cho người đọc đồng sáng tạo cùng với tác giả. Những trang văn của Nam Cao thực sự là “những dòng văn xuôi mọc cánh” khiến bao thế hệ độc giả không ngừng tốn giấy mực khai thác, khám phá và phát hiện các tầng giá trị của những tác phẩm đã trở thành mẫu mực cho thể loại truyện ngắn, truyện dài. Đương thời, so với các nhà văn hiện thực phê phán như Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng…hay các nhà văn trong Tự Lực văn đoàn như Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo, Thạch Lam thì Nam Cao là người đến muộn. Nhưng ngay từ lúc trình làng, “với một lối riêng” ông đã xác định được cái riêng độc đáo của mình.

Buổi đầu, sáng tác của Nam Cao vẫn còn bị ảnh hưởng bởi bầu không khí của văn chương lãng mạn lúc đó, tuy nhiên ông không chạy theo những thị hiếu thời thượng mà nhanh chóng vượt qua cảm hứng thi vị hóa, duy mĩ hóa lúc bấy giờ. Nam Cao biết rằng cái giỏi của mình ở đâu, không viển vông, không mộng mị, tất cả đều được thử thách qua thực tế. Theo lời kể của nhà văn Tô Hoài trong Người và tác phẩm Nam Cao thì vốn Nam Cao nhút nhát, ít nói nhưng cũng có những lúc bồi hồi, “con ma thiên tài đến tưng nịnh, xui giục anh, công kênh anh ngồi lên đầu cuộc sống của mọi người”. Lắm lần chuyện vui hoặc quá chén, anh chàng gầy gò leo khoeo ấy mặt đỏ lên, “vừa rung đùi vừa nói băm băm bàn tay, chửi bới rất hùng hổ, coi giời bằng vung, coi ai cũng (LUAN.sanh 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bằng cứt”.

Chẳng vậy mà anh chàng ấy dám phát biểu rằng Gorki viết cũng xoàng, Lỗ Tấn thì khá hơn một tý, mình sâu tí nữa thì có thể kịp Shekhop Trần Đăng lạnh như đá. Tiểu thuyết của tao sẽ…và hoa chân múa tay. Nhưng khi cái “bốc” ấy qua rồi, thì Nam Cao lại trở về lầm lũi, cặm cụi làm việc, suy nghĩ. Ông xem mình thật đáng xấu hổ quá và thầm chửi bản thân.

Nam Cao là một trong số ít nhà văn có quan điểm cá nhân về việc làm nghệ thuật và sáng tác theo tôn chỉ đã đưa ra. Sự miệt mài, nhiệt thành với đời, với văn của ông được thể hiện rõ trên từng trang sách, đó là một trong những điều góp phần tạo nên thành công của ông trên con đường văn chương. Trăng sáng - Tuyên ngôn nghệ thuật của Nam Cao và bước ngoặt trong hành trình sáng tác Trăng sáng (viết 1942) được coi là tác phẩm đánh dấu bước ngoặt trong hành trình sáng tác của Nam Cao.