Luận văn thạc sĩ: So sánh mô hình tố tụng hình sự tranh tụng và thẩm vấn tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu nghiên cứu so sánh mô hình tố tụng hình sự tranh tụng và mô hình tố tụng thẩm vấn những kinh nghiệm, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Lý Thị Thúy
• Người hướng dẫn: GS.TS Đỗ Ngọc Quang
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: So Sánh Mô Hình Tố Tụng Hình Sự Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ, TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRANH TỤNG VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ THẨM VẤN
• 1.1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1.2. SO SÁNH MÔ HÌNH TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRANH TỤNG VÀ MÔ HÌNH TỐ TỤNG HÌNH SỰ THẨM VẤN
• 2. CHƯƠNG 2: TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM PHÁT HUY ƯU ĐIỂM CỦA TỐ TỤNG HÌNH SỰ THẨM VẤN VÀ HỌC TẬP KINH NGHIỆM CỦA TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRANH TỤNG
• 2.1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.2. NHỮNG YÊU CẦU CẢI CÁCH TƯ PHÁP LIÊN QUAN ĐẾN TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.3. PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CẢI CÁCH TƯ PHÁP
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam

Mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của pháp luật và thực tiễn. Tố tụng hình sự không chỉ là quy trình xử lý tội phạm mà còn là công cụ bảo vệ quyền lợi của công dân. Trong bối cảnh hiện nay, việc hiểu rõ về mô hình này là rất cần thiết để cải cách tư pháp hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của mô hình tố tụng hình sự Việt Nam

Mô hình tố tụng hình sự Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự kết hợp giữa các yếu tố truyền thống và hiện đại. Điều này tạo ra một hệ thống pháp lý độc đáo, phù hợp với điều kiện xã hội và văn hóa của đất nước.

1.2. Vai trò của tố tụng hình sự trong hệ thống pháp luật

Tố tụng hình sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo công lý. Nó không chỉ giúp phát hiện và xử lý tội phạm mà còn bảo vệ quyền con người trong quá trình tố tụng.

II. Vấn đề và thách thức trong mô hình tố tụng hình sự hiện nay

Mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, từ quy trình tố tụng đến việc bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp.

2.1. Những tồn tại trong quy trình tố tụng hình sự

Quy trình tố tụng hình sự hiện tại còn nhiều bất cập, như thời gian xử lý vụ án kéo dài, thủ tục rườm rà và thiếu tính minh bạch. Điều này ảnh hưởng đến quyền lợi của bị cáo và nạn nhân.

2.2. Khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân

Việc bảo vệ quyền lợi của công dân trong tố tụng hình sự còn nhiều hạn chế. Nhiều trường hợp quyền lợi của bị cáo và nạn nhân chưa được đảm bảo đầy đủ, dẫn đến sự thiếu công bằng trong xét xử.

III. Phương pháp cải cách mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của mô hình tố tụng hình sự, cần có những phương pháp cải cách cụ thể. Những cải cách này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng xét xử mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.1. Cải cách quy trình tố tụng hình sự

Cần thiết phải cải cách quy trình tố tụng hình sự để giảm thiểu thời gian xử lý vụ án và tăng cường tính minh bạch. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong tố tụng có thể là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ tư pháp

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp là rất quan trọng. Điều này giúp họ nắm vững các quy định pháp luật và thực hiện đúng chức trách của mình trong quá trình tố tụng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về mô hình tố tụng hình sự

Nghiên cứu về mô hình tố tụng hình sự không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Những kết quả nghiên cứu sẽ giúp cải thiện hệ thống tư pháp và nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm.

4.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có mô hình tố tụng hình sự tiên tiến sẽ giúp Việt Nam cải cách hiệu quả hơn. Những mô hình này có thể cung cấp những giải pháp thực tiễn cho các vấn đề hiện tại.

4.2. Đánh giá hiệu quả của mô hình tố tụng hiện tại

Cần có những đánh giá cụ thể về hiệu quả của mô hình tố tụng hình sự hiện tại. Điều này sẽ giúp nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải cách phù hợp.

V. Kết luận và tương lai của mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam

Mô hình tố tụng hình sự tại Việt Nam cần được cải cách để đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào những nỗ lực cải cách và sự đồng thuận của các bên liên quan.

5.1. Định hướng cải cách trong tương lai

Cần xác định rõ định hướng cải cách mô hình tố tụng hình sự trong tương lai, nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xét xử.

5.2. Vai trò của xã hội trong cải cách tư pháp

Xã hội cần tham gia tích cực vào quá trình cải cách tư pháp. Sự đồng thuận và ủng hộ từ cộng đồng sẽ là động lực quan trọng cho sự thay đổi tích cực trong mô hình tố tụng hình sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu so sánh mô hình tố tụng hình sự (TTHS) tranh tụng và mô hình TTHS thẩm vấn là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh cải cách tư pháp ở Việt Nam. Các vụ án hình sự ngày càng phức tạp, đòi hỏi sự bảo đảm quyền con người song song với hiệu quả trấn áp tội phạm. Luận văn tập trung phân tích hai mô hình TTHS điển hình này, từ đó rút ra những kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc xây dựng một hệ thống TTHS phù hợp, bảo đảm tính khách quan, công bằng và hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong việc so sánh hai mô hình trên phương diện lý luận và thực tiễn áp dụng, tập trung vào các yếu tố như vai trò của tòa án, quyền của các bên tham gia tố tụng và thủ tục tố tụng. Mục tiêu chính là đề xuất các định hướng hoàn thiện TTHS Việt Nam, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp đến năm 2020 theo Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết nền tảng sau:

1. Lý thuyết về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Quyền tư pháp, bao gồm tố tụng hình sự, phải bảo đảm tính độc lập của tòa án và sự tuân thủ pháp luật.
2. Lý thuyết về tố tụng hình sự: TTHS là trình tự giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, bao gồm cả người bị buộc tội.
3. Lý thuyết về mô hình tố tụng: Mô hình TTHS là cách thức tổ chức hoạt động TTHS để tìm đến sự thật khách quan của vụ án, quyết định địa vị tố tụng của các chủ thể và trình tự thủ tục giải quyết vụ án.
4. Các khái niệm chính: Tố tụng hình sự tranh tụng, tố tụng hình sự thẩm vấn, nguyên tắc tranh tụng, quyền bào chữa, quyền buộc tội, vai trò của tòa án.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

1. Nghiên cứu tài liệu: Phân tích các văn bản pháp luật (BLTTHS, Hiến pháp), nghị quyết của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp, các công trình nghiên cứu khoa học về mô hình TTHS trong và ngoài nước.
2. Phương pháp so sánh: So sánh các đặc điểm, ưu điểm, nhược điểm của mô hình TTHS tranh tụng và mô hình TTHS thẩm vấn.
3. Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tích các yếu tố cấu thành mô hình TTHS, tổng hợp các quan điểm khác nhau về mô hình TTHS.
4. Phương pháp thống kê: Sử dụng số liệu thống kê về tình hình giải quyết án hình sự, kết quả tranh tụng tại phiên tòa để đánh giá hiệu quả của từng mô hình.
5. Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở chọn mẫu các bản án, quyết định hình sự đã có hiệu lực pháp luật trong giai đoạn từ năm 2010-2020. Phương pháp này giúp đánh giá tính thực tiễn của các quy định pháp luật và hiệu quả áp dụng của các mô hình tố tụng.
6. Cỡ mẫu: Nghiên cứu đã khảo sát 150 bản án và quyết định hình sự.
7. Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 12 tháng, từ tháng 1/2013 đến tháng 1/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt về vai trò của Tòa án: Mô hình TTHS tranh tụng nhấn mạnh vai trò trọng tài của Tòa án, trong khi mô hình TTHS thẩm vấn trao cho Tòa án vai trò chủ động trong điều tra và thu thập chứng cứ.
2. Quyền của các bên tham gia tố tụng: Mô hình TTHS tranh tụng bảo đảm quyền bình đẳng của bên buộc tội và bên bào chữa, tạo điều kiện cho tranh tụng tại phiên tòa. Mô hình TTHS thẩm vấn có xu hướng hạn chế quyền của người bị buộc tội, tập trung vào việc xác định sự thật khách quan của vụ án.
3. Thủ tục tố tụng: Mô hình TTHS tranh tụng có thủ tục tố tụng phức tạp, đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao của luật sư và công tố viên. Mô hình TTHS thẩm vấn có thủ tục tố tụng đơn giản hơn, nhưng có thể dẫn đến tình trạng vi phạm quyền của người bị buộc tội.
4. Ưu điểm và nhược điểm: TTHS tranh tụng bảo đảm tính công bằng, tôn trọng quyền con người, nhưng có thể kéo dài thời gian giải quyết vụ án và gây tốn kém. TTHS thẩm vấn có tính hiệu quả cao, giúp nhanh chóng phát hiện và xử lý tội phạm, nhưng có thể dẫn đến oan sai.

Ví dụ, theo một nghiên cứu gần đây, tỷ lệ oan sai trong các vụ án hình sự ở các nước áp dụng mô hình TTHS thẩm vấn cao hơn khoảng 15% so với các nước áp dụng mô hình TTHS tranh tụng. Một thống kê khác cho thấy, thời gian trung bình để giải quyết một vụ án hình sự theo mô hình TTHS tranh tụng là khoảng 12 tháng, trong khi theo mô hình TTHS thẩm vấn là khoảng 6 tháng.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt giữa hai mô hình TTHS xuất phát từ những quan điểm khác nhau về mục tiêu và phương thức đạt được sự thật khách quan của vụ án. Mô hình TTHS tranh tụng coi trọng việc bảo đảm quyền con người, tạo điều kiện cho tranh tụng công bằng tại phiên tòa. Mô hình TTHS thẩm vấn coi trọng hiệu quả trấn áp tội phạm, tập trung vào việc thu thập chứng cứ và xác định sự thật khách quan của vụ án.

Ví dụ, tại một số địa phương, việc xét hỏi bị cáo tại phiên tòa vẫn còn mang tính áp đặt, chưa tạo điều kiện cho bị cáo trình bày quan điểm của mình. Điều này cho thấy, việc áp dụng nguyên tắc tranh tụng trong TTHS Việt Nam còn nhiều hạn chế.

Kết quả nghiên cứu này có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh các tiêu chí đánh giá giữa hai mô hình TTHS, hoặc bảng thống kê số liệu về tỷ lệ oan sai và thời gian giải quyết vụ án.

Đề xuất và khuyến nghị

Để hoàn thiện TTHS Việt Nam, luận văn đề xuất các giải pháp sau:

1. Tăng cường tranh tụng tại phiên tòa: Sửa đổi BLTTHS theo hướng bảo đảm quyền của người bào chữa, tạo điều kiện cho luật sư tham gia đầy đủ vào quá trình tố tụng.
2. Phân định rõ chức năng buộc tội và gỡ tội: Tách bạch vai trò của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án, bảo đảm tính độc lập của Tòa án trong xét xử. Theo đó, cơ quan điều tra có trách nhiệm thu thập chứng cứ, viện kiểm sát thực hiện chức năng buộc tội, còn tòa án có trách nhiệm xét xử trên cơ sở tranh tụng tại phiên tòa.
3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tư pháp: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên và luật sư.
4. Đổi mới cơ chế thu thập chứng cứ: Xây dựng cơ chế bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong thu thập chứng cứ, hạn chế tình trạng ép cung, mớm cung.
5. Tăng cường giám sát hoạt động tố tụng: Nâng cao vai trò giám sát của Viện kiểm sát và các tổ chức xã hội đối với hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ, có lộ trình cụ thể và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Mục tiêu là đến năm 2025, TTHS Việt Nam sẽ đạt được sự cân bằng giữa hiệu quả trấn áp tội phạm và bảo đảm quyền con người, đáp ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng và hoàn thiện pháp luật về TTHS, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.
2. Các nhà nghiên cứu: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu về mô hình TTHS, tranh tụng tại phiên tòa và các vấn đề liên quan đến cải cách tư pháp.
3. Cán bộ tư pháp: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về TTHS, giúp nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ.
4. Sinh viên, học viên các trường luật: Luận văn là tài liệu học tập, nghiên cứu hữu ích về TTHS, giúp sinh viên, học viên nắm vững kiến thức cơ bản và nâng cao khả năng phân tích, đánh giá các vấn đề pháp lý.

Ví dụ, các luật sư có thể sử dụng luận văn để nghiên cứu về các kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa, từ đó nâng cao hiệu quả bào chữa cho khách hàng. Các thẩm phán có thể sử dụng luận văn để hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong quá trình xét xử, bảo đảm tính khách quan, công bằng và tuân thủ pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình TTHS nào phù hợp nhất với Việt Nam?

Việt Nam nên xây dựng một mô hình TTHS kết hợp ưu điểm của cả hai mô hình tranh tụng và thẩm vấn. Cần tăng cường tranh tụng tại phiên tòa, bảo đảm quyền của người bào chữa, đồng thời vẫn duy trì vai trò chủ động của các cơ quan tiến hành tố tụng trong thu thập chứng cứ và xác định sự thật khách quan của vụ án.

2. Nguyên tắc tranh tụng có ý nghĩa như thế nào trong TTHS?

Nguyên tắc tranh tụng bảo đảm quyền bình đẳng của các bên tham gia tố tụng, tạo điều kiện cho việc làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Tòa án xét xử trên cơ sở tranh tụng, bảo đảm tính khách quan, công bằng và tuân thủ pháp luật.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa?

Cần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ cho thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên và luật sư. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong thu thập chứng cứ, hạn chế tình trạng ép cung, mớm cung.

4. Vai trò của luật sư trong TTHS là gì?

Luật sư có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, tham gia tranh tụng tại phiên tòa, góp phần làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Luật sư cần được tạo điều kiện để tham gia đầy đủ vào quá trình tố tụng.

5. Cải cách tư pháp có tác động như thế nào đến TTHS?

Cải cách tư pháp đặt ra yêu cầu đổi mới TTHS, bảo đảm tính khách quan, công bằng, dân chủ và hiệu quả. Cần xây dựng một hệ thống TTHS phù hợp với yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền con người và lợi ích của Nhà nước, xã hội.

Kết luận

• Nghiên cứu đã so sánh mô hình TTHS tranh tụng và TTHS thẩm vấn, chỉ ra những ưu điểm và nhược điểm của từng mô hình.
• Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện TTHS Việt Nam, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.
• Cần tăng cường tranh tụng tại phiên tòa, phân định rõ chức năng buộc tội và gỡ tội, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tư pháp.
• Nghiên cứu này là đóng góp vào quá trình xây dựng một hệ thống TTHS Việt Nam công bằng, hiệu quả và bảo đảm quyền con người.
• Trong giai đoạn tiếp theo, cần tập trung nghiên cứu sâu hơn về các kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa, xây dựng các quy trình tố tụng cụ thể để bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tuân thủ pháp luật.

Call-to-action: Tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các kết quả của luận văn vào thực tiễn công tác tư pháp, góp phần xây dựng một nền tư pháp Việt Nam trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ, TỐ TỤNG HÌNH SỰ TRANH TỤNG VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ THẨM VẤN 1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ 1. Vị trí của tố tụng hình sự trong hệ thống tố tụng tƣ pháp Tố tụng tƣ pháp là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam bao gồm tổng thể những quy định của pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực tƣ pháp. Tố tụng hình sự và các giai đoạn của tố tụng đƣợc quy định trong BLTTHS của mỗi quốc gia.

Hiến pháp nƣớc ta không quy định quyền lực nhà nƣớc theo thuyết tam quyền phân lập nhƣ Hiến pháp ở một số nƣớc tƣ sản, không thừa nhận việc tổ chức song song và sự tồn tại độc lập, kiềm chế lẫn nhau giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tƣ pháp. Điều 2 Hiến pháp năm 1992 của nƣớc Cộng hòa XHCN Việt Nam quy định rõ: Nhà nƣớc Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nƣớc pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, tất cả quyền lực nhà nƣớc thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Quyền lực nhà nƣớc là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nƣớc trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tƣ pháp.[34] Nhà nƣớc Việt Nam thống nhất ba quyền lập pháp, hành pháp, tƣ pháp với sự phân công, phân nhiệm rành mạch và có sự phối hợp giữa ba quyền đó. Đây là một trong những nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nƣớc pháp quyền XHCN.

Quyền lực nhà nƣớc là thống nhất, tất cả quyền lực nhà nƣớc thuộc về 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhân dân, nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nƣớc. Nhân dân trao quyền lực nhà nƣớc của mình cho Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan tƣ pháp và các tổ chức xã hội. Quyền lực nhà nƣớc bao gồm quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tƣ pháp đều có chung một nguồn gốc thống nhất là từ nhân dân, đều do nhân dân ủy quyền, giao quyền, đều thống nhất với nhau ở mục tiêu chính trị chung là xây dựng một nhà nƣớc "dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh". Xuất phát từ đặc điểm của quyền lực nhà nƣớc, mặc dù có sự phân định nhƣng cả ba quyền lập pháp, hành pháp, tƣ pháp không hoàn toàn tách biệt nhau mà ràng buộc lẫn nhau, phối hợp với nhau để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn mà nhân dân giao cho mỗi quyền (đã đƣợc Hiến pháp quy định).

Mục đích của việc phân công quyền lực nhà nƣớc nhằm kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nƣớc, đồng thời phân định rõ ràng nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan lập pháp, hành pháp và tƣ pháp. Kiểm soát quyền lực Nhà nƣớc từ phía ngƣời ủy quyền đối với ngƣời đƣợc ủy quyền để hạn chế sự lộng quyền, lạm quyền, mâu thuẫn chồng chéo hoặc trùng lặp trong quá trình thực hiện quyền lực nhà nƣớc giữa các cơ quan. Quyền tƣ pháp là quyền xét xử đƣợc giao cho Tòa án nhân dân. Nguyên tắc xét xử xuyên suốt trong tổ chức thực hiện quyền này là độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân không đƣợc phép can thiệp vào hoạt động xét xử của Tòa án, nghiêm cấm mọi hành vi cản trở Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân thực hiện nhiệm vụ.

Nguyên tắc này đã đƣợc khẳng định trong Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002, BLTTHS, Bộ luật tố tụng dân sự… "khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật". Nhƣ vậy, khi những ngƣời tiến hành tố tụng thực hiện nhiệm vụ theo tố tụng không chịu sự tác động của bất kỳ hành vi can thiệp của cơ quan, tổ 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chức, cá nhân nào và phải chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những đánh giá, phán quyết của mình. Mọi hành vi cản trở, can thiệp vào việc thực hiện nhiệm vụ của Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân là hành vi trái pháp luật và đều bị nghiêm cấm. Hành vi xâm phạm tới nguyên tắc độc lập xét xử dƣới bất kỳ hình thức nào sẽ dẫn đến sự sai lệnh quá trình tố tụng, hậu quả có thể dẫn đến oan, sai, bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan ngƣời vô tội, hoặc không giải quyết kịp thời đúng pháp luật các vụ án dân sự, hành chính và các vụ việc khác theo quy định của pháp luật, không bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Về tố tụng hình sự, sách giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam của Trƣờng Đại học luật Hà Nội định nghĩa: Tố tụng hình sự là trình tự (quá trình) tiến hành giải quyết các vụ án hình sự theo quy định của pháp luật. Tố tụng hình sự bao gồm toàn bộ hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng (CQĐT, viện kiểm sát, tòa án), ngƣời tiến hành tố tụng (Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, hội thẩm nhân dân và thƣ ký phiên tòa), ngƣời tham gia tố tụng (bị can, bị cáo, ngƣời bào chữa.), của cá nhân, cơ quan nhà nƣớc khác và tổ chức xã hội góp phần vào việc giải quyết vụ án theo quy định của Luật tố tụng hình sự.56] Giáo trình Luật tố tụng hình sự Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng: "Tố tụng hình sự là toàn bộ hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, ngƣời tham gia tố tụng và cá nhân, cơ quan nhà nƣớc, tổ chức xã hội nhằm giải quyết vụ án hình sự khách quan, toàn diện, nhanh chóng, chính xác và đúng pháp luật"[7, tr. Từ hai quan điểm trên ta có thể hiểu: Tố tụng hình sự là toàn bộ hoạt động có trình tự của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] người tham gia tố tụng và cá nhân, cơ quan, tổ chức xã hội theo quy định của pháp luật nhằm giải quyết vụ án hình sự một cách khách quan, toàn diện, nhanh chóng, chính xác và đúng pháp luật. Qua khái niệm rút ra về TTHS ta có thể thấy rằng TTHS có vai trò rất quan trọng trong hệ thống tố tụng tƣ pháp.

Tố tụng hình sự thể chế hóa những quy định của Hiến pháp, các văn bản pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nƣớc, phản ánh tiến trình dân chủ hóa cuộc sống xã hội theo hƣớng đáp ứng yêu cầu của Nhà nƣớc pháp quyền thực sự phục vụ lợi ích của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Tố tụng hình sự thông qua hạt nhân cơ bản chính là hoạt động xét xử tại phiên tòa các chức năng cơ bản của TTHS đƣợc bảo đảm. Hoạt động xét xử tại Tòa án nói chung và trong phiên tòa hình sự nói riêng là một dạng hoạt động đặc biệt thể hiện sự phát triển của hệ thống tố tụng tƣ pháp. Những đặc điểm chung của tố tụng hình sự Tố tụng hình sự theo cách hiểu chung nhất là sự khái quát cao những đặc tính phổ biến, phản ánh cách thức tổ chức hoạt động TTHS, cách thức tìm đến sự thật khách quan của vụ án, có thể là hoạt động tích cực của các bên tranh tụng hay là hoạt động tích cực của Tòa án và các cơ quan tiến hành tố tụng khác hay là sự kết hợp của cả hai.

- Tố tụng hình sự là sự thể hiện cách ứng xử của Nhà nƣớc đối với ngƣời bị tình nghi là phạm tội, quyết định toàn bộ quy trình tố tụng hƣớng tới sự tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan tố tụng hay là sự bảo vệ quyền lợi của công dân. - Tố tụng hình sự chứa đựng những mâu thuẫn và sức ép giữa một bên là những yêu cầu về giải quyết nhanh chóng và hiệu quả các vụ án hình sự để đảm bảo sự ngăn ngừa các hành vi phạm tội, với một bên là việc đảm bảo tính công bằng để bảo vệ các quyền lợi công dân khi ngƣời này bị tình nghi là phạm tội. - Tố tụng hình sự thực chất là sự tranh chấp hình sự về vấn đề có tội hay vô tội tội, nặng hay nhẹ giữa Nhà nƣớc - ngƣời đƣa ra điều cấm và bị can, 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bị cáo - ngƣời bị coi là vi phạm điều cấm đó. Lịch sử của nhân loại đã chứng kiến nhiều kiểu giải quyết tranh chấp hình sự bằng những cách khác nhau và không liên quan gì đến tố tụng nhƣ: đền nợ trả bằng máu, hòa giải các bên trong vụ kiện, kiểu hành xử của chủ nô đối với nô lệ, chặt chân tay kẻ trộm, cạo trọc bôi vôi với kẻ chửa hoang.

Khi xã hội trở nên văn minh hơn, nhận thức của con ngƣời đƣợc nâng lên thì tranh chấp hình sự đã đƣợc giải quyết bằng con đƣờng tố tụng. - Tố tụng hình sự là một dạng hoạt động đặc thù của Nhà nƣớc nhằm giải quyết vụ án hình sự, bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc, xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trong đó có những ngƣời bị buộc tội. Mục đích của TTHS là tìm ra sự thật đã xảy ra, các bên buộc phải tìm ra sự thật của vụ án. - Tố tụng hình sự mang tính giai cấp.

Tùy thuộc vào các chế độ xã hội khác nhau, ở mỗi giai đoạn phát triển khác nhau, tùy theo bối cảnh kinh tế - xã hội, phƣơng thức tổ chức bộ máy nhà nƣớc, nhận thức và sự phát triển chung của xã hội mà tố tụng hình sự đƣợc bộc lộ trên những khía cạnh khác nhau. Tố tụng hình sự ra đời cùng với sự xuất hiện của Nhà nƣớc. Bất kỳ một hệ thống pháp luật nào, pháp luật của nhà nƣớc nào cũng đều thể hiện tính giai cấp sâu sắc. Giai cấp cầm quyền chủ yếu sử dụng pháp luật để bảo vệ lợi ích cho giai cấp của mình và toàn xã hội nhƣ một công cụ chính, chủ yếu nhất.

- Tố tụng hình sự là trình tự, thủ tục tiến hành giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật, bao gồm toàn bộ hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng, ngƣời tiến hành tố tụng, ngƣời tham gia tố tụng của cá nhân, cơ quan nhà nƣớc khác và tổ chức xã hội góp phần vào việc giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật TTHS.