SKKN: Kinh Nghiệm Xây Dựng Lớp Học Hạnh Phúc tại THPT Nguyễn Cảnh Chân

SKKN cấp tỉnh: Kinh nghiệm xây dựng lớp học hạnh phúc tại THPT Nguyễn Cảnh Chân. Chia sẻ bí quyết, giải pháp hiệu quả tạo môi trường học tập tích cực, vui vẻ.

• Tác giả: Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Trường thpt nguyễn cảnh chân
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Một số kinh nghiệm xây dựng lớp học hạnh phúc tại trường thpt nguyễn cảnh chân
• Loại tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2023-2024

Mục lục chi tiết

• THÔNG TIN CHUNG VỀ TÁC GIẢ
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2. PHẦN II. Khái niệm hạnh phúc
• 2.1. Lớp học hạnh phúc
• 2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
• 2.2.1. Về phía học sinh
• 2.2.2. Về phía giáo viên
• 2.3. Các giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc
• 2.3.1. Đổi mới phương pháp trong công tác chủ nhiệm theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh
• 2.3.2. Về công tác quản lí lớp học
• 2.3.3. Về công tác giáo dục đạo đức rèn luyện phẩm chất kĩ năng cho học Sinh
• 2.3.4. Tổ chức các hoạt động tập thể hướng đến xây dựng lớp học hạnh phúc ở trường THPT Nguyễn Cảnh Chân
• 2.3.5. Tạo động lực, sự tự tin, xây dựng phương hướng phấn đấu và rèn luyện cho mỗi học sinh
• 2.3.6. Phát hiện tiềm năng của mỗi học sinh quan các hoạt động ở lớp
• 2.3.7. Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Định hướng nghề nghiệp trong tương lai cho các em học sinh
• 2.3.8. Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống qua các hoạt động kết nối, sẻ chia, các hoạt động tình nguyện, thiện nguyện
• 2.3.9. Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực để thu hút học sinh tham gia học tập tự giác và hiệu quả
• 2.3.10. Mục đích của giải pháp
• 2.3.11. Một số giải pháp cụ thể
• 2.3.12. Kết quả đạt được
• 2.3.13. Bài học kinh nghiệm
• 2.3.14. Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của đề tài
• 2.3.15. Hiệu quả khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
• 2.3.16. Các kết quả, minh chứng về sự tiến bộ của học sinh khi áp dụng giải pháp
• 2.3.16.1. Đối với học sinh
• 2.3.16.2. Đối với bản thân chúng tôi và đồng nghiệp
• 2.3.16.3. Đối với nhà trường
• 3. PHẦN III. Kiến nghị, đề xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lớp Học Hạnh Phúc THPT Mô Hình Giáo Dục Cần Thiết

Lớp học hạnh phúc không còn là một khái niệm xa vời mà đã trở thành mục tiêu cốt lõi trong giáo dục hiện đại, đặc biệt ở bậc THPT. Đây là giai đoạn học sinh đối mặt với nhiều áp lực và thay đổi tâm sinh lý. Một môi trường học tập tích cực không chỉ giúp các em tiếp thu kiến thức hiệu quả mà còn là nền tảng vững chắc để phát triển nhân cách toàn diện. Khái niệm này vượt ra ngoài phạm vi điểm số, hướng đến việc tạo ra một không gian nơi mỗi cá nhân cảm thấy được yêu thương, an toàn và tôn trọng. Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh việc phát triển phẩm chất và năng lực, mô hình lớp học hạnh phúc chính là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này. Nó không chỉ tập trung vào việc truyền thụ kiến thức mà còn chú trọng đến giáo dục cảm xúc, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh THPT, và xây dựng sự gắn kết thầy trò bền chặt. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân đã chứng minh rằng, khi học sinh cảm thấy hạnh phúc, các em sẽ chủ động, sáng tạo và có động lực học tập mạnh mẽ hơn. Một lớp học hạnh phúc là nơi mà cả giáo viên và học sinh cùng nhau kiến tạo, nơi mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui. Nền tảng của mô hình này được xây dựng dựa trên sự thấu hiểu, sẻ chia và tin tưởng. Thay vì áp đặt, giáo viên đóng vai trò là người đồng hành, khơi gợi tiềm năng và định hướng cho học sinh. Đồng thời, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường cũng là yếu tố không thể thiếu, tạo nên một hệ sinh thái giáo dục đồng bộ và hiệu quả, hướng tới mục tiêu cuối cùng là sự phát triển toàn diện của người học.

1.1. Giải mã các tiêu chí lớp học hạnh phúc cốt lõi

Để xây dựng một lớp học hạnh phúc, cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và có thể đo lường. Các tiêu chí lớp học hạnh phúc không chỉ là khẩu hiệu mà là những nguyên tắc hành động hàng ngày. Tiêu chí đầu tiên và quan trọng nhất là An toàn. An toàn ở đây bao gồm cả an toàn về thể chất và đặc biệt là an toàn tâm lý học đường. Học sinh cần cảm thấy được bảo vệ, không bị phán xét, bắt nạt hay chế giễu. Tiêu chí thứ hai là Yêu thương và Tôn trọng. Điều này thể hiện qua sự quan tâm chân thành của giáo viên, sự đối xử công bằng và tôn trọng sự khác biệt của mỗi cá nhân. Mọi ý kiến đều được lắng nghe, mọi nỗ lực đều được ghi nhận. Tiêu chí thứ ba là Sự gắn kết. Một lớp học hạnh phúc phải là một tập thể đoàn kết, nơi có sự tương tác tích cực giữa các thành viên, hình thành nên văn hóa nhà trường lành mạnh. Các hoạt động nhóm, dự án chung giúp tăng cường sự thấu hiểu và hỗ trợ lẫn nhau. Cuối cùng, tiêu chí Học sinh là trung tâm và được trao quyền. Học sinh được khuyến khích tham gia vào việc xây dựng nội quy lớp học, được tự do bày tỏ quan điểm và được tạo điều kiện để phát huy tối đa tiềm năng của bản thân.

1.2. Tầm quan trọng của việc giảm áp lực học tập

Áp lực học tập là một trong những rào cản lớn nhất đối với hạnh phúc của học sinh THPT. Việc giảm áp lực học tập không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn giáo dục, mà là thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tập trung vào điểm số và thi cử, giáo dục cần hướng đến việc khơi dậy niềm đam mê học hỏi. Các phương pháp giảng dạy đổi mới, chẳng hạn như học qua dự án, học tập dựa trên vấn đề, và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp bài học trở nên sinh động và gần gũi hơn. Khi học sinh tìm thấy niềm vui trong việc khám phá tri thức, áp lực sẽ tự nhiên giảm bớt. Bên cạnh đó, việc xây dựng một lộ trình học tập cá nhân hóa, phù hợp với năng lực và sở trường của từng em cũng là một giải pháp hiệu quả. Giáo viên cần đóng vai trò là người hướng dẫn, giúp học sinh đặt ra mục tiêu vừa sức và ghi nhận sự tiến bộ của các em, dù là nhỏ nhất. Điều này giúp các em xây dựng sự tự tin và có cái nhìn tích cực hơn về quá trình học tập của mình. Một môi trường không áp lực sẽ là mảnh đất màu mỡ cho sự sáng tạo và phát triển toàn diện.

II. Thách Thức Khi Xây Dựng Lớp Học Hạnh Phúc Ở Cấp 3

Hành trình xây dựng lớp học hạnh phúc tại bậc THPT không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có nhiều thách thức thực tế mà cả giáo viên và học sinh phải đối mặt. Một trong những rào cản lớn nhất chính là áp lực từ chương trình học và các kỳ thi quan trọng. Sự kỳ vọng của gia đình và xã hội về thành tích học tập đôi khi vô hình trung tạo ra một môi trường cạnh tranh căng thẳng, đi ngược lại với tinh thần của một trường học hạnh phúc. Thêm vào đó, sự đa dạng về tính cách, hoàn cảnh gia đình và năng lực của học sinh trong cùng một lớp cũng là một bài toán khó. Việc giải quyết xung đột học đường và làm sao để tôn trọng sự khác biệt của mỗi em đòi hỏi ở người giáo viên sự kiên nhẫn, tinh tế và kỹ năng sư phạm vững vàng. Theo khảo sát được thực hiện trong sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, thực trạng ban đầu cho thấy một bức tranh đáng suy ngẫm. Nhiều học sinh cảm thấy không thực sự hạnh phúc khi đến trường, thiếu tự tin và ngại giao tiếp. Về phía giáo viên, áp lực công việc, sổ sách và mong muốn học sinh phải hoàn hảo đôi khi khiến họ trở nên nghiêm khắc quá mức, thiếu đi sự thấu cảm cần thiết. Những thách thức này đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện từ tư duy đến hành động, bắt đầu từ chính người thầy và lan tỏa đến từng học sinh, đồng thời cần có sự chung tay của phụ huynh và nhà trường.

2.1. Phân tích áp lực và vấn đề an toàn tâm lý học đường

Áp lực học tập ở cấp 3 là một thực tế không thể phủ nhận. Học sinh phải đối mặt với khối lượng kiến thức lớn, các kỳ thi liên tục và định hướng nghề nghiệp tương lai. Áp lực này nếu không được quản lý tốt sẽ dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng về tâm lý như căng thẳng, lo âu, thậm chí là trầm cảm. Vấn đề an toàn tâm lý học đường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nó không chỉ là phòng chống bạo lực học đường mà còn là việc xây dựng một không gian an toàn để học sinh có thể chia sẻ những khó khăn của mình mà không sợ bị phán xét. Sự thiếu hụt các dịch vụ tư vấn tâm lý học đường chuyên nghiệp tại nhiều trường học cũng là một trở ngại. Giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm, thường phải kiêm luôn vai trò của một nhà tâm lý, nhưng không phải ai cũng được trang bị đủ kiến thức và kỹ năng để xử lý các tình huống phức tạp. Do đó, việc nhận diện và giải quyết các vấn đề tâm lý sớm là một thách thức lớn trong việc tạo dựng lớp học hạnh phúc.

2.2. Thực trạng đáng báo động từ khảo sát thực tế

Các con số không biết nói dối. Sáng kiến kinh nghiệm của các giáo viên trường THPT Nguyễn Cảnh Chân đã chỉ ra một thực trạng đáng báo động thông qua khảo sát đầu năm học. Tại lớp thực nghiệm 11A1, có tới 33,33% học sinh trả lời rằng 'chưa bao giờ hạnh phúc' khi đến trường và 40% chỉ 'ít thấy hạnh phúc'. Tương tự, ở lớp đối chứng 10A1, con số này còn cao hơn với 45,45% 'chưa bao giờ hạnh phúc'. Điều này cho thấy cảm giác hạnh phúc trong môi trường học đường là một điều xa xỉ với không ít học sinh. Nguyên nhân được chỉ ra bao gồm cả chủ quan và khách quan: từ việc học sinh tự ti, ngại giao tiếp đến áp lực thi cử, sự kỳ vọng của người lớn, và đôi khi là những phương pháp giáo dục còn cứng nhắc, gây căng thẳng từ phía giáo viên. Những dữ liệu này là một lời cảnh tỉnh, thôi thúc sự cần thiết phải có những giải pháp cụ thể và quyết liệt để thay đổi, biến mỗi lớp học trở thành một nơi thực sự an toàn và vui vẻ cho các em.

III. Bí Quyết Xây Dựng Lớp Học Hạnh Phúc Từ Vai Trò GVCN

Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) chính là linh hồn, là kiến trúc sư trưởng trong công cuộc xây dựng lớp học hạnh phúc. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm không chỉ dừng lại ở việc quản lý hành chính mà còn là người truyền cảm hứng, người dẫn dắt và kết nối các thành viên. Để làm được điều đó, GVCN cần có sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy và phương pháp. Thay vì quản lý theo kiểu mệnh lệnh 'thầy bảo - trò nghe', cần chuyển sang mô hình 'thầy hướng dẫn - trò tự giác'. Việc trao quyền cho học sinh, tin tưởng vào khả năng tự quản của các em thông qua đội ngũ cán bộ lớp là bước đi đầu tiên. Khi học sinh được tham gia vào quá trình ra quyết định, các em sẽ cảm thấy có trách nhiệm hơn với tập thể. Một yếu tố quan trọng khác là áp dụng kỷ luật tích cực. Thay vì trừng phạt khi học sinh mắc lỗi, giáo viên nên tìm hiểu nguyên nhân và hướng dẫn các em cách sửa chữa. Sự bao dung và thấu hiểu sẽ giúp xây dựng mối quan hệ gắn kết thầy trò dựa trên sự tôn trọng chứ không phải sợ hãi. GVCN cũng là cầu nối quan trọng trong sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, thường xuyên trao đổi thông tin với phụ huynh để tạo ra một môi trường giáo dục nhất quán và đồng bộ, giúp học sinh phát triển một cách tốt nhất.

3.1. Đổi mới quản lý Giao quyền và xây dựng nội quy lớp học

Một trong những giải pháp đột phá được áp dụng tại lớp 11A1 trường THPT Nguyễn Cảnh Chân là trao quyền tự quản cho học sinh. GVCN đã xây dựng một hệ thống ban cán sự lớp với nhiệm vụ và tiêu chí lựa chọn rõ ràng cho từng vị trí như lớp trưởng, bí thư, lớp phó học tập, lao động... Điều này không chỉ giảm tải công việc cho giáo viên mà còn giúp học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và kỹ năng lãnh đạo. Quá trình xây dựng nội quy lớp học cũng được thực hiện một cách dân chủ. Thay vì áp đặt một chiều, giáo viên và học sinh cùng nhau thảo luận để đưa ra những quy định chung mà tất cả đều đồng thuận. Cách làm này giúp các em hiểu rõ ý nghĩa của nội quy và tự giác tuân thủ. Các phương pháp quản lý theo nhóm, nhóm bạn cùng tiến cũng được áp dụng, tạo ra một môi trường học tập hợp tác, nơi học sinh khá giỏi giúp đỡ những bạn yếu hơn, qua đó củng cố sự đoàn kết trong tập thể.

3.2. Áp dụng kỷ luật tích cực và giáo dục cảm xúc hiệu quả

Kỷ luật tích cực là một phương pháp giáo dục phi bạo lực, tập trung vào việc giúp học sinh hiểu ra lỗi sai và tự chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Thay vì phê bình gay gắt trước lớp, GVCN chọn cách trao đổi riêng với học sinh vi phạm, lắng nghe và cùng tìm giải pháp. Phương pháp này đòi hỏi sự kiên nhẫn nhưng mang lại hiệu quả bền vững, giải quyết tận gốc vấn đề và giúp học sinh cảm thấy được tôn trọng. Song song với đó, giáo dục cảm xúc (SEL) được lồng ghép vào các hoạt động. Học sinh được học cách nhận diện, thấu hiểu và quản lý cảm xúc của bản thân cũng như của người khác. Các hoạt động như viết 'Tâm tình của bố mẹ' hay 'Chia sẻ để yêu thương' tạo cơ hội để các em bày tỏ tình cảm, tăng cường sự kết nối với gia đình và bạn bè. Khi trí tuệ cảm xúc được nâng cao, học sinh sẽ biết cách giải quyết xung đột học đường một cách hòa bình và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh.

IV. Top Hoạt Động Xây Dựng Lớp Học Hạnh Phúc Hiệu Quả

Lý thuyết cần đi đôi với thực hành. Việc tổ chức các hoạt động đa dạng và ý nghĩa là cách hiệu quả nhất để biến lớp học thành một không gian hạnh phúc. Những hoạt động này không chỉ giúp giảm áp lực học tập mà còn là cơ hội để học sinh phát triển toàn diện các kỹ năng. Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo đóng vai trò trung tâm. Thay vì chỉ ngồi nghe giảng, học sinh được tham gia vào các dự án thực tế, từ đó áp dụng kiến thức vào cuộc sống. Ví dụ, dự án 'Gian hàng ngày Tết' không chỉ dạy các em kỹ năng kinh doanh, làm việc nhóm mà còn giáo dục về tinh thần tương thân tương ái khi lợi nhuận được dùng để giúp đỡ các bạn có hoàn cảnh khó khăn. Các hoạt động hướng nghiệp như làm 'Bàn tay mục tiêu' giúp các em sớm có định hướng cho tương lai, tạo động lực học tập rõ ràng. Ngoài ra, việc lồng ghép giáo dục đạo đức, kỹ năng sống vào các buổi sinh hoạt lớp, các diễn đàn tranh luận về 'tình bạn đẹp', 'bạo lực học đường' cũng giúp định hình nhân cách và giá trị sống đúng đắn cho học sinh. Chính những hoạt động này tạo nên một môi trường học tập tích cực, nơi mỗi học sinh được khám phá và tỏa sáng theo cách riêng của mình.

4.1. Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo và hướng nghiệp

Hoạt động trải nghiệm là một cấu phần quan trọng của chương trình GDPT 2018 và là công cụ đắc lực để xây dựng lớp học hạnh phúc. Tại lớp 11A1, các dự án như làm báo tường tri ân thầy cô, dự án 'Ngày của mẹ' đã tạo ra không gian để học sinh thể hiện sự sáng tạo, tài năng và quan trọng hơn là tình cảm, lòng biết ơn. Những hoạt động này giúp gắn kết thầy trò và các thành viên trong lớp một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, các hoạt động hướng nghiệp được tổ chức bài bản. Việc xây dựng 'Bàn tay mục tiêu', nơi học sinh tự vẽ ra con đường sự nghiệp mong muốn, giúp các em nhận thức rõ hơn về điểm mạnh, sở thích của bản thân. Mời các cựu học sinh thành đạt về chia sẻ kinh nghiệm cũng là một cách truyền động lực hiệu quả. Những hoạt động này giúp học sinh thấy rằng việc học tập có mục đích rõ ràng, gắn liền với tương lai của chính các em, từ đó tăng cường sự chủ động và tự giác.

4.2. Tăng cường kỹ năng sống cho học sinh THPT qua dự án cộng đồng

Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh THPT là một mục tiêu quan trọng của lớp học hạnh phúc. Các dự án cộng đồng và hoạt động thiện nguyện là môi trường lý tưởng để thực hiện điều này. Khi tham gia các chương trình như 'Xuân yêu thương – Tết sum vầy', 'Bát cháo tình thương' hay 'Chủ nhật xanh', học sinh không chỉ học được kỹ năng lập kế hoạch, làm việc nhóm, giao tiếp mà còn được bồi dưỡng lòng nhân ái, ý thức trách nhiệm với xã hội. Những trải nghiệm này giúp các em trưởng thành hơn, biết đồng cảm và sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn. Việc trực tiếp tham gia và tạo ra giá trị cho cộng đồng mang lại cho học sinh một cảm giác tự hào và hạnh phúc sâu sắc, một niềm hạnh phúc đến từ sự cho đi. Đây là những bài học quý giá mà không sách vở nào có thể dạy được, góp phần hình thành nên những công dân toàn cầu có trách nhiệm trong tương lai.

V. Minh Chứng Hiệu Quả Mô Hình Lớp Học Hạnh Phúc Thực Tế

Hiệu quả của mô hình lớp học hạnh phúc không chỉ là cảm tính mà được chứng minh bằng những kết quả cụ thể, đo lường được. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân đã cung cấp những minh chứng sống động về sự chuyển biến tích cực của học sinh sau khi áp dụng các giải pháp đổi mới. Về mặt học tập, lớp thực nghiệm 11A1 đã có sự tiến bộ vượt bậc, thể hiện qua điểm trung bình môn cao và tỉ lệ học sinh đạt loại tốt, khá tăng lên đáng kể. Nhưng quan trọng hơn, không khí lớp học đã thay đổi hoàn toàn. Từ một tập thể có nhiều em cảm thấy không hạnh phúc, lớp 11A1 đã trở thành một môi trường thân thiện, đoàn kết, nơi học sinh chủ động và tích cực hơn trong mọi hoạt động. Sự thành công này còn được thể hiện qua hàng loạt thành tích ấn tượng trong các hoạt động phong trào, từ thể thao, văn nghệ đến nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Điều này cho thấy khi được học trong một môi trường học tập tích cực, được quan tâm và khích lệ, tiềm năng của học sinh sẽ được khơi dậy một cách mạnh mẽ. Đây là bằng chứng thuyết phục nhất về tính đúng đắn và hiệu quả của việc xây dựng trường học hạnh phúc.

5.1. Phân tích kết quả thực nghiệm tại THPT Nguyễn Cảnh Chân

Kết quả tại lớp 11A1 là minh chứng rõ nét nhất. Sau một năm áp dụng các giải pháp, kết quả học tập và rèn luyện của lớp đã có sự cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ học sinh xếp loại học lực Tốt tăng từ 15,55% (đầu năm) lên 40%, loại rèn luyện Tốt tăng từ 44,44% lên 73,33%. Về hoạt động phong trào, lớp đạt nhiều giải cao cấp trường như giải Nhất bóng đá nam, giải Nhất Hội thao Quốc phòng an ninh, và nhiều giải cá nhân trong các cuộc thi sáng tạo khoa học, tìm hiểu pháp luật. Các học sinh từng nhút nhát, tự ti đã trở nên mạnh dạn, tự tin hơn, dám thể hiện mình trước tập thể. Nhiều em đã trở thành những MC, những người dẫn dắt chương trình tài năng. Những con số và thành tích này không chỉ phản ánh sự tiến bộ về kiến thức mà còn là sự trưởng thành về nhân cách, kỹ năng và sự tự tin của học sinh.

5.2. Vai trò của sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường

Thành công của mô hình lớp học hạnh phúc không thể thiếu sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Việc thiết lập các kênh liên lạc thường xuyên và hiệu quả như nhóm Zalo, các buổi họp phụ huynh được đổi mới về nội dung đã tạo ra một cầu nối vững chắc. Sáng kiến 'Tâm tình của bố mẹ' và 'Chia sẻ để yêu thương' đã thực sự chạm đến trái tim của cả phụ huynh và học sinh. Khi phụ huynh thấu hiểu hơn những mong muốn, khó khăn của con mình và nhà trường lắng nghe những tâm tư của gia đình, một môi trường giáo dục đồng thuận sẽ được hình thành. Phụ huynh không còn là người đứng ngoài cuộc mà trở thành những đối tác tích cực trong hành trình giáo dục con em. Đa số phụ huynh đều ghi nhận sự thay đổi tích cực của con mình: các em biết quan tâm đến gia đình hơn, cởi mở chia sẻ và tự tin hơn. Sự hợp tác này chính là chất xúc tác quan trọng, nhân đôi hiệu quả của các biện pháp giáo dục được áp dụng tại lớp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền được sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc”. Như vậy, hạnh phúc là nhu cầu của mỗi cá nhân, là cái đích vươn đến, là mục tiêu phấn đấu trong cuộc đời của mỗi con người, trong lĩnh vực giáo dục của mỗi quốc gia.

Với học sinh, để có được hạnh phúc, trước hết là các em được sống trong một gia đình hạnh phúc, được sự yêu thương, đùm bọc của bố mẹ và người thân trong gia đình. Bên cạnh đó, các em cần được trưởng thành trong một ngôi trường hạnh phúc - nơi các em được học tập, được vui chơi, được sẻ chia, được thấu hiểu, được yêu thương và tôn trọng. Với chương trình giáo dục 2018: Phát triển phẩm chất và năng lực của người học chúng tôi luôn trăn trở làm sao học sinh thích đến trường, làm sao để học sinh được phát triển phẩm chất và năng lực khi còn ngồi ngay trên ghế nhà trường. Chúng tôi chú trọng đến “kim tự tháp học tâp” (theo viện nghiên cứu của Mỹ), chú trọng đến phát triển trí tuệ cảm xúc của học trò.

Hãy mở cửa trái tim các em trước khi đưa kiến thức vào bộ não. Làm thế nào để giảm áp lực học tập, tránh nặng về kiến thức, cần kết hợp giữa giáo dục đạo đức và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. Phẩm chất và năng lực là hai thành phần cơ bản tạo nên nhân cách và sự thành công của một con người. Vì vậy để phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học cần chú trọng vận dụng kiến thức vào tình huống thực tiễn, chuẩn bị năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, giúp người học thích ứng với sự thay đổi nhanh của xã hội hiện nay.

Thầy cô giáo cũng cần tiếp cận môi trường giáo dục mở, đổi mới các phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực của học sinh phù hợp với sự phát triển tâm, sinh lý, sở trường, năng lực của mỗi em. Lớp học hạnh phúc là mỗi học sinh trong lớp học đều cảm nhận được sự ấm áp, yêu thương từ thầy cô, bạn bè. Đến lớp các em đón nhận nhiều niềm vui và nếu có nỗi buồn, khó khăn thì luôn được san sẻ. Hạnh phúc với người học đôi khi rất giản dị, đó có thể là một lời hỏi thăm, nhắn nhủ, động viên; một lời phê, nhận xét chính xác, chân tình; một giờ giảng hay, hấp dẫn; một phong cách giản dị, trong sáng, mực thước với trí tuệ uyên bác của thầy cô đều để lại những ấn tượng, hình ảnh đẹp sẽ theo người học suốt cuộc đời.

Hạnh phúc còn là khi nỗ lực, cố gắng của người học được đền đáp, ghi nhận qua những điểm số chính xác, bằng những phần thưởng nho nhỏ động viên; là sự chân thành, hồn nhiên, trong sáng của tình bạn; là những vấn vương, rung động đầu đời của tuổi mới lớn; là khung cảnh nên thơ, trữ tình của hàng cây, ghế đá… Những hành động đẹp, lời nói đẹp, cảnh quan đẹp của thầy cô, bè bạn, mái trường đều góp phần dệt nên xúc cảm hạnh phúc, hân hoan trong trái tim, suy nghĩ tuổi học 6 trò. Khi các em học sinh cảm thấy được hạnh phúc, được quan tâm, yêu thương; thấy trường học thực sự là nơi hữu ích, là nơi muốn đến để học, sẽ tạo cho các em sự phấn chấn, mê say trong học tập, nghiên cứu khoa học để trở thành người hữu ích cho xã hội. Vì thế, có thể nói trường học hạnh phúc, lớp học hạnh phúc là nền tảng, là bệ đỡ tinh thần để những ý tưởng, mục tiêu giáo dục đào tạo được thực thi một cách hiệu quả và ý nghĩa nhất. Xây dựng lớp học hạnh phúc bắt đầu từ những điều nhỏ nhất và có lẽ nó phải bắt đầu từ khát khao gieo hạnh phúc từ mỗi thầy cô giáo.

Để các em học sinh “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” thực sự đúng nghĩa. Từ các lí do trên, chúng tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm xây dựng lớp học hạnh phúc tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân”. Mục đích nghiên cứu Qua đề tài: “Một số kinh nghiệm xây dựng lớp học hạnh phúc tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân”: - Giúp giáo viên và học sinh được hạnh phúc mỗi khi đến trường, hạnh phúc trong chính mỗi tiết học. - Giáo dục đạo đức, tình cảm, kĩ năng sống… cho học sinh THPT.

Giúp học sinh hào hứng, tích cực học tập hơn. - Giúp cho giáo viên có những giải pháp giải tỏa những áp lực, căng thẳng trong quá trình dạy học của mình. - Giúp giáo viên tìm hiểu kĩ sở trường, năng lực từng em để định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của mỗi em sao cho hiệu quả. - Giúp xây dựng được trường học hạnh phúc từ mỗi cá nhân hạnh phúc, lớp học hạnh phúc.

Đối tượng nghiên cứu Đối tượng học sinh THPT: Nghiên cứu được tiến hành trên 2 lớp: Lớp 11A1 là lớp thực nghiệm, lớp 10A1 là lớp đối chứng. Lớp thực nghiệm được tác động vào phương pháp đã nêu, lớp đối chứng không được tác động bằng phương pháp này. Đề tài nghiên cứu tâm lí, kĩ năng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh. Sự kết nối giữa học sinh - học sinh, giáo viên - học sinh, phụ huynh - học sinh, giáo viên - phụ huynh… 4.

Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu sau: 7 - Nhóm phương pháp lí thuyết: Nghiên cứu các văn bản, tài liệu về khái niệm hạnh phúc có liên quan đến đề tài. - Phương pháp điều tra, quan sát, nghiên cứu, tổng hợp. - Phương pháp thực nghiệm trên lớp. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 1.

Khái niệm hạnh phúc Theo từ điển tiếng Việt, hạnh phúc được hiểu “trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện”. Người ta có thể nói về hạnh phúc của cá nhân, một tổ chức 8 như gia đình, nhà trường, một cơ quan đoàn thể và cũng có thể nói về hạnh phúc của cả một dân tộc. Như vậy, ta thấy có một điểm chung quan trọng trong quan niệm về hạnh phúc của nhiều quốc gia, đó là hạnh phúc nhất thiết phải gắn với niềm vui. Suy cho cùng, chính tình yêu mới là điều quan trọng nhất để con người mang lại những cảm giác và hạnh phúc cho nhau.

Hạnh phúc của học sinh trung học rất đơn giản và có thể thực hiện được như: luôn cố gắng và đạt được kết quả cao trong học tập không phụ lòng cha mẹ; luôn được sự động viên, khen ngợi của mọi người về thành tích học tập cũng như hành động, cư xử của mình; được sống và học tập trong một môi trường thân thiện, gia đình, người thân tạo điều kiện vật chất, tinh thần trong khả năng hiện có phục vụ cho học tập và rèn luyện; được thầy cô và bạn bè yêu mến, tôn trọng; được tiếp thu kiến thức tiên tiến của nhân loại và vận dụng nó vào đời sống, làm hành trang cho bản thân; được chia sẻ với mọi người về những điều mà mình biết, được khẳng định và trải nghiệm. Lớp học hạnh phúc Lớp học hạnh phúc là lớp học mà người tham gia giảng dạy, người học, phụ huynh đều được sống hạnh phúc, trong đó hạnh phúc của người học được coi là mục tiêu cao nhất. Lớp học hạnh phúc là nơi giúp giáo viên, học sinh hình thành và duy trì các trạng thái cảm xúc tích cực. Mỗi lớp học hạnh phúc sẽ tạo nên một môi trường học đường mà ai tham gia cũng cảm thấy hạnh phúc.

Được tham gia vào các lớp học hạnh phúc sẽ giúp cho mỗi cá nhân thiết lập được các tình cảm lành mạnh, góp phần phát triển nhân cách tốt đẹp. Lớp học hạnh phúc là nơi có sự đoàn kết, yêu thương, thầy cô truyền cảm hứng, ghi nhận và khen ngợi, sẻ chia, suy nghĩ tích cực, kĩ năng sống tốt, thấu hiểu. Ở lớp học hạnh phúc, giáo viên làm tròn vai trò dẫn dắt, hướng dẫn, là người nhạc trưởng của giờ học. Học trò được tôn trọng cảm xúc, thoả sức bộc lộ năng lực, suy nghĩ, được chia sẻ, được lĩnh hội kiến thức để giải quyết các tình huống liên quan đến bài học và cuộc sống.

Đặc biệt, trong các giờ học hạnh phúc hay tiết học hạnh phúc, ở đó cả thầy - trò đều chủ động, tích cực và tràn đầy hứng khởi… 2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2. Về phía học sinh Để nắm bắt được thực trạng của học sinh trước khi áp dụng các giải pháp tôi đã tiến hành khảo sát về tâm lý của học sinh, kết quả học tập của năm học trước và kết quả rèn luyện ngay sau khi nhận lớp chủ nhiệm vào tháng 9/2023, năm học 2023-2024. Số học sinh được khảo sát tại hai lớp: 45 HS lớp 11A1 (lớp chủ nhiệm) và 44 HS lớp 10A1 (lớp tôi dạy bộ môn) với câu hỏi "Các em có hạnh phúc khi đến trường không?".

Kết quả khảo sát được tổng hợp qua bảng sau: 9 TT Nội dung khảo sát 11A1 10A1 1 Chưa bao giờ hạnh phúc (%) 15 HS (33,33%) 20 HS (45,45%) 2 Ít thấy hạnh phúc (%) 18 HS (40,00%) 18 HS (40,92%) 3 Thấy tương đối hạnh phúc (%) 12 HS (26,67%) 6 HS (13,63%) 4 Thường xuyên thấy hạnh phúc (%) 0 HS (0,00%) 0 HS (0,00%) Về kết quả học tập lớp 11A1 Tốt Khá Đạt Chưa đạt Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL % 11A1 45 7 15,55 20 44,44 18 40,01 0 0 Về kết quả rèn luyện lớp 11A1 Tốt Khá Đạt Chưa đạt Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL % 11A1 45 20 44,44 14 31,11 11 24,45 0 0 Từ bảng kết quả khảo sát ở trên, tôi nhận thấy vẫn có học sinh mình chưa bao giờ có được hạnh phúc thực sự, có những học sinh hiếm khi hạnh phúc khi đến trường và tỉ lệ học sinh thỉnh thoảng hạnh phúc cao hơn rất nhiều tỉ lệ học sinh thường xuyên hạnh phúc. Điều đó chứng tỏ rằng học sinh hai lớp tuy khác nhau nhưng cảm giác được hạnh phúc khi đến trường đều không cao. Kết quả học tập và rèn luyện của lớp 11A1 đầu năm vẫn còn chưa tốt, còn 5 em xếp loại rèn luyện mức đạt. *Nguyên nhân học sinh lớp ít hạnh phúc: + Nguyên nhân chủ quan: Học sinh chịu áp lực học tập quá lớn.

Một số học sinh luôn cảm thấy kém cỏi, thiếu tự tin, ngại giao tiếp, không biết thể hiện bản thân.