Nghiên cứu sinh kế đồng bào dân tộc Khmer tại xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng

Luận văn thạc sĩ phân tích sinh kế đồng bào dân tộc Khmer tại xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển bền vững.

• Tác giả: Võ Hoàng Thơ
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Sinh Kế Đồng Bào Dân Tộc Kh’mer Tại Xã Tham Đôn, Huyện Mỹ Xuyên, Tỉnh Sóc Trăng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Kế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Định nghĩa
• 2.2. Các nhân tố sinh kế chính
• 2.2.1. Tài sản sinh kế
• 2.2.2. Chiến lược sinh kế
• 2.2.3. Kết quả sinh kế
• 2.3. Các yếu tố của chiến lược sinh kế
• 2.4. Hệ thống các chiến lược sinh kế hộ
• 2.5. Các nghiên cứu có liên quan
• 3. CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Khung phân tích
• 3.2.1. Tài sản sinh kế
• 3.2.1.1. Vốn con người (H)
• 3.2.1.2. Vốn tự nhiên (N)
• 3.2.1.3. Vốn vật chất (P)
• 3.2.1.4. Vốn tài chính (F)
• 3.2.2. Chiến lược sinh kế
• 3.2.3. Kết quả sinh kế
• 3.3. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Chọn mẫu điều tra
• 3.3.3. Thu thập số liệu
• 3.3.3.1. Số liệu thứ cấp
• 3.3.3.2. Số liệu sơ cấp
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm cơ bản địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.2.1. Sản xuất nông nghiệp
• 4.1.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Nguồn vốn sinh kế của hộ đồng bào Kh’mer tại xã Tham Đôn
• 4.2.1.1. Vốn con người
• 4.2.1.1.1. Quy mô hộ gia đình
• 4.2.1.1.2. Giáo dục và trình độ học vấn
• 4.2.1.1.3. Khả năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp
• 4.2.1.1.4. Tình trạng sức khỏe và khả năng lao động
• 4.2.1.2. Vốn tự nhiên
• 4.2.1.3. Vốn vật chất
• 4.2.1.4. Vốn tài chính
• 4.2.2. Bối cảnh dễ bị tổn thương và sự hỗ trợ của Chính phủ cho sinh kế
• 4.2.2.1. Bối cảnh dễ bị tổn thương
• 4.2.2.1.1. Sự thay đổi thời tiết khí hậu
• 4.2.2.1.2. Thay đổi trong thu nhập và chi tiêu
• 4.2.2.2. Các chính sách và sự hỗ trợ của Chính phủ
• 4.2.3. Kết quả sinh kế
• 4.2.3.1. Thu nhập của hộ gia đình
• 4.2.3.2. Chi tiêu của hộ gia đình
• 4.2.4. Tích lũy của hộ
• 4.2.5. Hoạt động cải thiện chiến lược sinh kế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
• 1.1. Phân loại hộ nghiên cứu
• 1.2. Quy mô hộ gia đình, số lao động chính, tỷ lệ giới tính và cấu trúc theo nhóm tuổi
• 1.3. Giáo dục và trình độ học vấn của hộ (%)
• 1.4. Việc sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp (%)
• 1.5. Tình trạng sức khỏe (%)
• 1.6. Vai trò của các tổ chức xã hội với cộng đồng (% số hộ phỏng vấn biết tên tổ chức)
• 1.7. Vai trò của các nguồn thông tin (%)
• 1.8. Tình hình đất đai của hộ gia đình
• 1.9. Tài sản phục vụ sinh hoạt
• 1.10. Tài sản phục vụ sản xuất
• 1.11. Tình hình vốn và các nguồn vốn vay của hộ
• 1.12. Chiến lược sinh kế
• 1.13. Cơ cấu nguồn thu của hộ (%)
• 1.14. Giá trị các nguồn thu theo nhóm hộ
• 1.15. Cơ cấu chi phí của các nhóm hộ (%)
• 1.16. Tích lũy của các nhóm hộ (1000VNĐ/hộ/năm)

Tóm tắt

I. Tổng quan về sinh kế đồng bào Khmer tại Tham Đôn Sóc Trăng

Xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào dân tộc Khmer. Đời sống của họ chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu và chính sách hỗ trợ của chính phủ. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các nguồn sinh kế chính và những khó khăn mà họ gặp phải.

1.1. Đặc điểm dân cư và văn hóa Khmer tại Tham Đôn

Đồng bào Khmer tại Tham Đôn có nền văn hóa phong phú, với các phong tục tập quán đặc trưng. Họ chủ yếu sống bằng nghề nông, nhưng cũng tham gia vào các hoạt động kinh tế khác như thủy sản và tiểu thủ công nghiệp.

1.2. Tình hình kinh tế xã hội của đồng bào Khmer

Tình hình kinh tế xã hội của đồng bào Khmer tại Tham Đôn còn nhiều khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo cao, với nhiều hộ gia đình phải đối mặt với các vấn đề về thu nhập và giáo dục.

II. Những thách thức trong sinh kế của đồng bào Khmer tại Tham Đôn

Đồng bào Khmer tại Tham Đôn đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì sinh kế. Biến đổi khí hậu, dịch bệnh và thiếu hụt nguồn lực là những vấn đề chính ảnh hưởng đến cuộc sống của họ.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp của đồng bào Khmer. Thời tiết thất thường làm giảm năng suất cây trồng, ảnh hưởng đến thu nhập của họ.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và hỗ trợ từ chính phủ

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ từ chính phủ, nhưng việc tiếp cận các nguồn lực vẫn còn hạn chế. Nhiều hộ gia đình không đủ khả năng để đầu tư vào sản xuất, dẫn đến tình trạng nghèo đói kéo dài.

III. Phương pháp cải thiện sinh kế cho đồng bào Khmer tại Tham Đôn

Để cải thiện sinh kế cho đồng bào Khmer, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao giáo dục, đào tạo nghề và phát triển các mô hình sản xuất bền vững là rất cần thiết.

3.1. Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho người dân

Đào tạo nghề cho đồng bào Khmer giúp họ có thêm kỹ năng, từ đó cải thiện khả năng tìm kiếm việc làm và tăng thu nhập. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương.

3.2. Phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững

Áp dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững giúp đồng bào Khmer tăng năng suất và giảm thiểu rủi ro từ thiên tai. Việc sử dụng công nghệ mới và phương pháp canh tác hiện đại là rất quan trọng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sinh kế đồng bào Khmer

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện sinh kế cho đồng bào Khmer tại Tham Đôn có thể đạt được thông qua các chính sách hỗ trợ và chương trình phát triển bền vững. Kết quả từ các mô hình thực tiễn cho thấy sự thay đổi tích cực trong đời sống của họ.

4.1. Kết quả từ các mô hình sinh kế thành công

Một số mô hình sinh kế thành công đã được triển khai tại Tham Đôn, giúp nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho đồng bào Khmer. Những mô hình này cần được nhân rộng và phát triển.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ từ chính phủ đã có tác động tích cực đến sinh kế của đồng bào Khmer. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững trong dài hạn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho sinh kế đồng bào Khmer

Kết luận cho thấy rằng việc cải thiện sinh kế cho đồng bào Khmer tại Tham Đôn là một quá trình cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Tương lai của sinh kế đồng bào Khmer phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bền vững và hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác trong phát triển sinh kế

Sự hợp tác giữa chính phủ, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng là rất quan trọng trong việc phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào Khmer. Các bên cần cùng nhau xây dựng các chương trình hỗ trợ hiệu quả.

5.2. Triển vọng phát triển sinh kế bền vững trong tương lai

Triển vọng phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào Khmer tại Tham Đôn là khả thi nếu có sự đầu tư đúng mức vào giáo dục, đào tạo và phát triển kinh tế. Cần có các chính sách dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo số liệu thống kê năm 2014, tỉnh Sóc Trăng ghi nhận tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh là 12,49% với 39.717 hộ, trong đó hộ nghèo là đồng bào dân tộc Khmer chiếm tới 19,50% tương đương 18.960 hộ. Tại xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên – một địa bàn có tỷ lệ đồng bào dân tộc Khmer chiếm tới 70,22% dân số, tỷ lệ hộ nghèo ghi nhận ở mức cao 19,43% với 770 hộ. Đặc biệt, có đến 93,91% sinh kế của người dân nơi đây phụ thuộc hoàn toàn vào lĩnh vực sản xuất nông nghiệp thuần túy. Mặc dù các chương trình mục tiêu quốc gia như Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg và Quyết định số 134/2004/QĐ-TTg đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực, thực trạng phát triển kinh tế hộ gia đình Khmer vẫn gặp phải vô vàn thách thức trước tác động của biến đổi khí hậu, thiếu đất canh tác và hạn chế trong tiếp cận khoa học công nghệ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng các nguồn vốn sinh kế, nhận diện sự khác biệt về chiến lược mưu sinh giữa các nhóm hộ và tìm ra các điểm nghẽn cản trở quá trình thoát nghèo. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích toàn diện 5 nguồn lực sinh kế, đánh giá mức độ tổn thương của nông hộ trước các cú sốc bên ngoài, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm cải thiện sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng người Khmer tại địa phương.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát thực tế tại 3 ấp mang tính đặc trưng cao của xã Tham Đôn gồm ấp Trà Mẹt, Trà Bết và Bưng Chụm với dữ liệu thu thập vào cuối năm 2015. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học xác đáng, hỗ trợ chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách giảm nghèo đa chiều, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% và gia tăng thu nhập bình quân đầu người một cách bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn ứng dụng Khung phân tích sinh kế bền vững (SLA) do Bộ Phát triển Quốc tế Anh (DFID, 1999) ban hành, kết hợp với các lý thuyết nền tảng của Chambers và Conway (1992), Scoones (1998) và Ellis (2000). Mô hình nghiên cứu xoay quanh mối quan hệ tương tác giữa 5 yếu tố cốt lõi: bối cảnh dễ bị tổn thương, các nguồn vốn sinh kế, chính sách và thể chế, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế đạt được.

Các khái niệm chính được vận dụng xuyên suốt công trình bao gồm:

• Tài sản sinh kế (Ngũ giác vốn sinh kế): Bao gồm 5 nguồn lực nền tảng là Vốn con người (kỹ năng, học vấn, sức khỏe), Vốn xã hội (mạng lưới quan hệ, tổ chức đoàn thể), Vốn tự nhiên (đất đai, nguồn nước), Vốn vật chất (nhà ở, máy móc sản xuất, hạ tầng) và Vốn tài chính (tiền tiết kiệm, nguồn vốn vay tín dụng).
• Chiến lược sinh kế: Tập hợp các lựa chọn và hoạt động mà người dân thực hiện nhằm tạo ra thu nhập và phương tiện sinh sống, bao gồm thâm canh nông nghiệp, đa dạng hóa ngành nghề phi nông nghiệp và di cư lao động.
• Bối cảnh dễ bị tổn thương: Môi trường bên ngoài chứa đựng các rủi ro, yếu tố mùa vụ và các cú sốc bất lợi về kinh tế, thời tiết, dịch bệnh tác động trực tiếp đến tài sản sinh kế của nông hộ.
• Tính bền vững của sinh kế: Khả năng của hộ gia đình trong việc duy trì, phục hồi sau các cú sốc mà không làm suy thoái nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được kết hợp chặt chẽ giữa số liệu thứ cấp và số liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội giai đoạn 2010 - 2015 của UBND huyện Mỹ Xuyên và UBND xã Tham Đôn. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua đợt điều tra thực địa vào tháng 11 năm 2015 bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi bán cấu trúc và thảo luận nhóm tập trung.

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định dựa trên tổng thể 2.786 hộ Khmer tại xã Tham Đôn. Tác giả áp dụng công thức tính mẫu Yamane với sai số cho phép e = 10% ở độ tin cậy 90%, xác định quy mô mẫu chuẩn là 96 hộ và thực tế điều tra 100 hộ (bổ sung 4% mẫu dự phòng). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được triển khai tại 3 ấp: Trà Mẹt (30 hộ), Trà Bết (36 hộ) và Bưng Chụm (30 hộ). Dựa trên chuẩn nghèo theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg, mẫu được phân loại thành 3 nhóm cụ thể: 38 hộ nghèo, 26 hộ cận nghèo và 32 hộ khá.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả nhằm khái quát các đặc trưng kinh tế - xã hội, phân tích phương sai một yếu tố (One-Way ANOVA) để kiểm định sự khác biệt về giá trị trung bình giữa 3 nhóm hộ, và kiểm định Chi-bình phương (Chi-square test) nhằm xác định mối liên hệ giữa các biến định tính với tình trạng nghèo của nông hộ. Việc lựa chọn các kiểm định thống kê này trên phần mềm SPSS đảm bảo các kết luận rút ra có căn cứ khoa học vững chắc ở mức ý nghĩa Sig. < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra sự phân hóa sâu sắc giữa các nhóm hộ nông dân Khmer tại xã Tham Đôn thông qua các chỉ số cụ thể:

• Hạn chế về vốn con người: Quy mô hộ trung bình đạt 5,47 người/hộ, trong đó nhóm hộ khá có tỷ lệ lao động chính đạt 3,47 người/hộ, cao hơn đáng kể so với nhóm nghèo (3,18 người/hộ). Tỷ lệ phụ thuộc ở nhóm nghèo và cận nghèo rất cao với 34,2% và 26,9% dân số thuộc nhóm tuổi 10 - 19 tuổi. Về học vấn, tỷ lệ người mù chữ và chưa từng đi học ở nhóm nghèo lên đến 26,3%, trong khi nhóm hộ khá có 18,8% người đạt trình độ từ trung học phổ thông trở lên. Kiểm định One-Way ANOVA khẳng định sự khác biệt về trình độ học vấn giữa các nhóm có ý nghĩa thống kê ở mức Sig. < 0,005.

• Bất bình đẳng về vốn tự nhiên và đất đai: Diện tích đất canh tác bình quân của nhóm hộ khá đạt tới 11.828 m2/hộ, cao gấp hơn 2,6 lần so với nhóm hộ nghèo (4.513 m2/hộ) và cận nghèo (4.700 m2/hộ). Trong cơ cấu đất đai toàn xã, diện tích trồng lúa chiếm chủ đạo với 63,5%, hoa màu chiếm 15,6%, nhưng vẫn còn 2,1% đất bị bỏ hoang và 4,2% đất vườn tạp chưa được khai thác hiệu quả tập trung tại các hộ nghèo.

• Rào cản ngôn ngữ và tiếp cận thông tin: Mặc dù 82,3% người dân sử dụng song ngữ Kinh - Khmer, vẫn có 10,5% hộ nghèo chỉ giao tiếp bằng tiếng Khmer thuần túy, gây khó khăn trong việc tiếp thu kỹ thuật mới. Kênh tiếp cận thông tin sản xuất chủ yếu thông qua cán bộ cơ sở (chiếm từ 40,6% đến 52,6%) và các buổi sinh hoạt định kỳ 4 lần/tháng tại các chùa Khmer, trong khi tỷ lệ hộ biết đến Câu lạc bộ Khuyến nông chỉ đạt 42,7%.

• Chiến lược sinh kế đơn điệu: Hoạt động sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo 93,91% với năng suất lúa đạt từ 5,5 đến 6,0 tấn/ha. Đa số hộ nghèo thiếu vốn tài chính nên gặp khó khăn trong việc đầu tư máy móc hoặc chuyển đổi sang mô hình chăn nuôi bò sữa, dẫn đến khả năng tích lũy kinh tế thấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng nghèo dai dẳng của đồng bào Khmer tại xã Tham Đôn là sự tích tụ yếu kém đồng thời ở cả 5 nguồn vốn sinh kế, đặc biệt là vốn con người và vốn tự nhiên. Việc thiếu hụt đất sản xuất trầm trọng (chỉ bằng khoảng 38% diện tích của hộ khá) khiến người nghèo không thể tạo ra thặng dư nông sản.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Ellis (2000) và Alobo Sarah (2012) khi khẳng định trình độ học vấn và khả năng tiếp cận thị trường là yếu tố then chốt thúc đẩy đa dạng hóa thu nhập phi nông nghiệp. Khi so sánh với công trình của Ngô Thị Phương Lan (2011, 2014) tại tỉnh Trà Vinh và Bình Phước, nghiên cứu tại Tham Đôn cũng ghi nhận tâm lý tự ti, phụ thuộc vào hỗ trợ của Nhà nước và xu hướng di cư lao động tự phát để đối phó với rủi ro mùa vụ.

Các dữ liệu khảo sát trong luận văn được trình bày trực quan thông qua các bảng thống kê phân tầng và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ giới tính, cơ cấu độ tuổi và mức độ tiếp cận các tổ chức xã hội, giúp làm nổi bật bức tranh tương quan đa chiều giữa các biến số kinh tế - xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực sinh kế và giảm nghèo bền vững cho đồng bào Khmer tại xã Tham Đôn, luận văn đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao chất lượng vốn con người: Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Xuyên phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức các lớp đào tạo nghề nông nghiệp ngắn hạn, hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi bò sữa và trồng lúa chất lượng cao. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ mức 11,5% lên 40% vào cuối năm 2018, kết hợp duy trì các lớp xóa mù chữ và dạy tiếng Khmer tại hệ thống các chùa trên địa bàn.

2. Chuyển dịch cơ cấu đất đai và khai thác vốn tự nhiên: Ủy ban nhân dân xã Tham Đôn và Trạm Khuyến nông huyện cần rà soát, vận động cải tạo 100% diện tích đất vườn tạp (4,2%) và đất bỏ hoang (2,1%) sang mô hình trồng màu chuyên canh và mô hình tôm - lúa kết hợp. Lộ trình thực hiện hoàn thành trong giai đoạn 2016 - 2017 nhằm tối ưu hóa giá trị sản xuất trên từng mét vuông đất canh tác.

3. Mở rộng nguồn vốn tài chính vi mô: Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh huyện Mỹ Xuyên cần đơn giản hóa thủ tục thế chấp, gia tăng hạn mức vay vốn tín dụng ưu đãi từ 30 triệu đồng lên mức 50 triệu đồng/hộ đối với 100% hộ nghèo và cận nghèo trong giai đoạn 2016 - 2018. Nguồn vốn này được gắn với cam kết đầu tư con giống bò sữa, máy móc nông cụ và vật tư phân bón.

4. Tăng cường vai trò vốn xã hội và kinh tế hợp tác: Củng cố hoạt động của 27 Tổ hợp tác hiện có, đồng thời nâng tỷ lệ hộ gia đình tiếp cận Câu lạc bộ Khuyến nông từ 42,7% lên trên 85% vào năm 2019. Tận dụng tối đa uy tín của các vị Sư cả và Ban Quản trị Chùa để lồng ghép tuyên truyền pháp luật, chính sách an sinh xã hội trong các ngày lễ hội truyền thống định kỳ hàng tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Cung cấp bức tranh thực chứng về đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, phục vụ công tác xây dựng đề án xây dựng nông thôn mới và chính sách an sinh xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chất lượng cao về việc vận dụng Khung sinh kế bền vững (SLA), cách thiết kế bảng hỏi và xử lý các mô hình kiểm định thống kê ANOVA, Chi-square.
• Học viên cao học và sinh viên đại học: Cung cấp tài liệu mẫu mực về phương pháp chọn mẫu phân tầng theo công thức Yamane, quy trình khảo sát thực địa và cách phân tích kinh tế hộ gia đình.
• Các tổ chức phi chính phủ và hiệp hội phát triển: Hỗ trợ dữ liệu đầu vào để thiết kế các chương trình viện trợ vốn sinh kế, dự án thích ứng biến đổi khí hậu và thúc đẩy bình đẳng giới trong cộng đồng người Khmer.

Câu hỏi thường gặp

Khung phân tích sinh kế DFID được ứng dụng như thế nào trong luận văn?
Khung phân tích DFID được sử dụng để đánh giá toàn diện 5 nguồn vốn sinh kế (con người, xã hội, tự nhiên, vật chất, tài chính) của 96 hộ khảo sát. Mô hình giúp làm sáng tỏ mối quan hệ giữa các rào cản tài sản với kết quả thu nhập và khả năng chống chịu trước rủi ro kinh tế của nông hộ Khmer.

Đâu là điểm nghẽn lớn nhất đối với sinh kế hộ Khmer nghèo tại xã Tham Đôn?
Điểm nghẽn lớn nhất là sự thiếu hụt đất sản xuất (hộ nghèo chỉ sở hữu 4.513 m2/hộ so với 11.828 m2/hộ của nhóm khá) kết hợp với tỷ lệ mù chữ và chưa đi học chiếm 26,3%, khiến các hộ khó tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật và khó chuyển đổi ngành nghề.

Tại sao việc tuyên truyền qua chùa Khmer lại đạt hiệu quả cao?
Người dân tộc Khmer có đời sống gắn liền với Phật giáo Nam tông và duy trì thói quen đi chùa 4 lần mỗi tháng. Việc lồng ghép phổ biến kỹ thuật trồng trọt, chính sách xóa đói giảm nghèo thông qua các vị Sư cả tạo ra sự tin tưởng tuyệt đối và sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Phương pháp chọn mẫu Yamane trong nghiên cứu có độ tin cậy ra sao?
Với tổng thể 2.786 hộ Khmer, công thức Yamane với sai số 10% xác định quy mô 96 mẫu, sau đó tác giả điều tra 100 mẫu phân tầng tại 3 ấp đại diện. Phương pháp này đảm bảo tính đại diện cao, giảm thiểu sai số chọn mẫu và đạt độ tin cậy thống kê 90%.

Giải pháp nào giúp hộ cận nghèo tránh nguy cơ tái nghèo?
Giải pháp then chốt là tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi 30 - 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội, kết hợp hướng dẫn tham gia vào 27 Tổ hợp tác nông nghiệp để tiếp cận kỹ thuật chăn nuôi bò sữa và ổn định đầu ra nông sản.

Kết luận

• Luận văn phân tích sâu sắc bức tranh sinh kế của đồng bào dân tộc Khmer tại xã Tham Đôn, nơi có tới 93,91% hoạt động kinh tế dựa vào sản xuất nông nghiệp.
• Xác định sự chênh lệch rõ rệt về diện tích đất canh tác (11.828 m2 ở nhóm khá so với 4.513 m2 ở nhóm nghèo) và trình độ học vấn là nguyên nhân chính dẫn đến phân hóa giàu nghèo.
• Đóng góp hệ thống cơ sở dữ liệu thực chứng và minh chứng khoa học vững chắc thông qua các kiểm định thống kê ANOVA và Chi-square trên phần mềm SPSS.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ về đào tạo nghề, tối ưu hóa quỹ đất, mở rộng tín dụng chính sách và nâng cao vai trò của Câu lạc bộ Khuyến nông trong giai đoạn 2016 - 2020.
• Kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các đoàn thể xã hội và các cơ sở tôn giáo nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng tới mục tiêu thoát nghèo bền vững và nâng cao toàn diện đời sống văn hóa - xã hội cho đồng bào Khmer.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------- VÕ HOÀNG THƠ ĐỀ TÀI SINH KẾ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC KH’MER TẠI XÃ THAM ĐÔN, HUYỆN MỸ XUYÊN, TỈNH SÓC TRĂNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH KẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------- VÕ HOÀNG THƠ SINH KẾ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC KH’MER TẠI XÃ THAM ĐÔN, HUYỆN MỸ XUYÊN, TỈNH SÓC TRĂNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 7701240082 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH KẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

TRẦN TIẾN KHAI Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Sinh kế đồng bào dân tộc Kh’mer xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng” là công trình nghiên cứu của bản thân, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và khảo sát tình hình thực tiễn nông hộ, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Tiến Khai. Các số liệu được sử dụng trong luận văn từ số liệu thứ cấp của địa phương và số liệu sơ cấp được khảo sát ở nông hộ trên địa bàn 03 ấp của xã Tham Đôn. Kết quả được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất lỳ luận văn nào trước đây.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. 1 DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH VẼ .1 Vấn đề nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu .3 Mục tiêu nghiên cứu.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. 3 CHƢƠNG II. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU .2 Các nhân tố sinh kế chính .1 Tài sản sinh kế .2 Chiến lược sinh kế.3 Kết quả sinh kế .3 Các yếu tố của chiến lược sinh kế .4 Hệ thống các chiến lược sinh kế hộ .2 Các nghiên cứu có liên quan.

102 CHƢƠNG III. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phương pháp nghiên cứu.2 Khung phân tích .1 Tài sản sinh kế .1 Vốn con người (H):. 21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Vốn tự nhiên (N): .4 Vốn vật chất (P): .5 Vốn tài chính (F): .2 Chiến lược sinh kế.3 Kết quả sinh kế .3 Phương pháp lấy mẫu.1 Chọn điểm nghiên cứu.2 Chọn mẫu điều tra .3 Thu thập số liệu .1 Số liệu thứ cấp:.2 Số liệu sơ cấp:. 26 CHƢƠNG IV.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm cơ bản địa bàn nghiên cứu .1 Điều kiện tự nhiên .2 Điều kiện kinh tế - xã hội .1 Sản xuất nông nghiệp .3 Cơ sở hạ tầng .2 Kết quả nghiên cứu .1 Nguồn vốn sinh kế của hộ đồng bào Kh’mer tại xã Tham Đôn .1 Vốn con người .1 Quy mô hộ gia đình. 33 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Giáo dục và trình độ học vấn .3 Khả năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp .4 Tình trạng sức khỏe và khả năng lao động .3 Vốn tự nhiên .4 Vốn vật chất .5 Vốn tài chính .2 Bối cảnh dễ bị tổn thương và sự hỗ trợ của Chính phủ cho sinh kế .1 Bối cảnh dễ bị tổn thương .1 Sự thay đổi thời tiết khí hậu .2 Thay đổi trong thu nhập và chi tiêu .2 Các chính sách và sự hỗ trợ của Chính phủ .4 Kết quả sinh kế .1 Thu nhập của hộ gia đình .2 Chi tiêu của hộ gia đình .5 Tích lũy của hộ .6 Hoạt động cải thiện chiến lược sinh kế. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT. 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH VẼ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Phân loại hộ nghiên cứu .2 Quy mô hộ gia đình, số lao động chính, tỷ lệ giới tính và cấu trúc theo nhóm tuổi.3 Giáo dục và trình độ học vấn của hộ (%) .4 Việc sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp (%) .1 Việc sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp .5 Tình trạng sức khỏe (%) .6 Vai trò của các tổ chức xã hội với cộng đồng (% số hộ phỏng vấn biết tên tổ chức) .7 Vai trò của các nguồn thông tin (%) .8 Tình hình đất đai của hộ gia đình .9 Tài sản phục vụ sinh hoạt .10 Tài sản phục vụ sản xuất.11 Tình hình vốn và các nguồn vốn vay của hộ .12 Chiến lược sinh kế .2 Cơ cấu nguồn thu của hộ (%) .13 Giá trị các nguồn thu theo nhóm hộ (1.3 Cơ cấu nguồn thu của từng nhóm hộ .14 Cơ cấu chi phí của các nhóm hộ (%) .15 Tích lũy của các nhóm hộ (1000VNĐ/hộ/năm).

58 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG I.1 Vấn đề nghiên cứu Sóc Trăng là tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nằm ở cuối hạ lưu sông Hậu, tiếp giáp Biển đông với 72 Km bờ biển, có diện tích tự nhiên 3.311 km2; đến cuối năm 2014, toàn tỉnh có 318.749 người, trong đó, dân tộc Kinh chiếm 64,24%, dân tộc Kh’mer chiếm 30,7%, dân tộc Hoa 5,02% và dân tộc khác chiếm 0,04%. Đối với đồng bào dân tộc Kh’mer tập quán sinh sống chủ yếu tập trung trên cát giồng phù sa và phân bố khắp địa bàn tỉnh, đan xen với dân tộc Kinh, Hoa; trong đó tập trung nhiều ở thị xã Vĩnh Châu, huyện Mỹ Xuyên, Trần Đề, Châu Thành, Long Phú. Đời sống kinh tế chủ yếu của đồng bào Kh’mer là sản xuất nông nghiệp, một số vùng chuyên canh trồng lúa, hoa màu. Bên cạnh sản xuất nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính, một số vùng còn có các hoạt động kinh tế khác như tiểu thủ công nghiệp, chăn nuôi, đánh bắt, nuôi trồng thủy sản.

Các vùng ven biển như Vĩnh Châu, Long Phú, Trần Đề do nhiễm mặn canh tác lúa không hiệu quả, người dân chuyển sang nuôi thủy sản đem lại giá trị kinh tế cao. Một số vùng chăn nuôi bò sữa ở Mỹ Xuyên, Mỹ Tú; làng nghề đan đát ở Phú Tân huyện Châu Thành. Ngoài các hoạt động kinh tế nêu trên, đồng bào dân tộc Kh’mer Sóc Trăng còn tham gia làm việc tại các cở sở sản xuất kinh doanh, các công ty chế biến thủy sản trên địa bàn tỉnh. Từ nhiều năm nay Chính phủ có nhiều chương trình, những chính sách quan tâm hỗ trợ đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc thiểu số như: Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg, Quyết định số 134/2004/QĐ-TTg, Quyết định số 33/2007/QĐ- TTg, Quyết định số 74/1998/QĐ-TTg, Quyết định số 167/1998/QĐ-TTg.

Mục đích của các chương trình, dự án này nhằm giúp phát triển kinh tế, cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc thiểu số, góp phần giảm bớt sự chênh lệch trong đời sống xã hội. Với sự nỗ lực và quyết tâm, tỉnh Sóc Trăng đã đạt được những kết quả trong công tác xóa đói, giảm nghèo, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 64,4% năm 1992 xuống còn 28,53% vào năm 2010, đến năm 2014 toàn tỉnh có 39.717 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 12,49%, trong đó hộ Kh’mer 18.960, chiếm tỷ lệ 19,50%. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào kết quả giảm nghèo của tỉnh có thể thấy rằng tuy số hộ thoát nghèo khá cao nhưng tỷ lệ hộ cận nghèo còn cao 41.753, chiếm 13,13%, trong đó hộ Kh’mer 17.504, chiếm tỷ lệ 18%. Đối với Tham Đôn là một xã nằm ở phía Nam, huyện Mỹ Xuyên cách Thành phố Sóc Trăng 20km và cách trung tâm huyện 10km.

Là một trong những xã có đông đồng bào dân tộc Kh’mer đời sống còn nhiều khó khăn. Diện tích tự nhiên 4.689,15 ha, diện tích canh tác nông nghiệp là 3.871 ha; xã có 14 ấp, với tổng số hộ dân trong toàn xã là 3.065 người, trong đó dân tộc Kinh 1.835 người, chiếm tỷ lệ 26,76%; dân tộc Kh’mer 2.687 người, chiếm tỷ lệ 70,22%; dân tộc Hoa 115 hộ, với 543 người, chiếm tỷ lệ 3,02%. Tỷ lệ hộ nghèo trong toàn xã còn khá cao, hiện có 770 hộ chiếm 19,43%, trong đó hộ Kh’mer chiếm trên 20% số hộ Kh’mer trong toàn xã. Đối với đồng bào dân tộc Kh’mer Sóc Trăng nói chung và xã Tham Đôn nói riêng thì sinh kế chính của họ chủ yếu là trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm 93,91%.

Tuy nhiên với những hạn chế khác nhau trong việc tiếp thu những kiến thức và áp dụng sự tiến bộ khoa học kỹ thuật nên hoạt động sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc Kh’mer đem lại hiệu quả kinh tế không cao. Bên cạnh đó, những năm gần đây với sự biến đổi bất thường của thời tiết khí hậu cùng với dịch bệnh làm ảnh hưởng đến sản xuất, chăn nuôi khiến cho đời sống của người dân nông thôn đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Xuất phát từ tình hình trên, vấn đề đặt ra là tìm hiểu các nguồn sinh kế chính của đồng bào dân tộc Kh’mer là gì? sự khác nhau về sinh kế giữa các nhóm hộ; thuận lợi, khó khăn của đồng bào Kh’mer trong tiếp cận các nguồn sinh kế và chiến lược sinh kế của họ như thế nào? Từ đó phát hiện những nhân tố nào có thể giúp hộ cải thiện sinh kế, thoát nghèo góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc Kh’mer đây là những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm. Do đó, TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 việc nghiên cứu đề tài “Sinh kế đồng bào dân tộc Kh’mer xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng” là cần thiết.2 Câu hỏi nghiên cứu Sinh kế chính của đồng bào dân tộc Kh’mer ở xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng là gì? Sự khác nhau về sinh kế và những thuận lợi, khó khăn của các nhóm hộ Kh’mer trong tiếp cận các nguồn vốn sinh kế là gì? 1.3 Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện thông qua điều tra, khảo sát thực tế để đánh giá các mô hình sinh kế và kết quả sinh kế của đồng bào dân tộc Kh’mer tại điểm nghiên cứu, từ đó có thể phát hiện và xác định những lý do có thể dẫn tới việc thoát nghèo của nông hộ, làm cơ sở cho các kiến nghị chính sách để cải thiện sinh kế cho hộ gia đình Kh’mer tại điểm nghiên cứu.4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề liên quan đến đời sống và chiến lược sinh kế của hộ đồng bào dân tộc Kh’mer tại điểm nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu: Phân tích các tài sản sinh kế; các chính sách và bối cảnh dễ gây tác động tổn thương; phân tích các chiến lược sinh kế của hộ gia đình Kh’mer; hoạt động sinh kế và kết quả của hoạt động sinh kế; đề xuất các hoạt động và chính sách tác động để cải thiện kết quả sinh kế góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho hộ Kh’mer tại điểm nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu dự định được thực hiện tại 3 ấp của xã tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng.