Sách giáo khoa Công nghệ 7 - Nông nghiệp (Tái bản lần thứ 11) - Bộ Giáo dục và Đào tạo

Dưới đây là meta tags cho bài viết "Sách giáo khoa Công nghệ 7 Nông nghiệp mới nhất": { "ai_description": "Sách giáo khoa Công nghệ 7 Nông nghiệp mới nhất

• Chuyên ngành: Công nghệ
• Đề tài: Công nghệ 7 Trung học cơ sở
• Loại tài liệu: Sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2014

Tóm tắt

I. Tổng quan về sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp

Sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp là tài liệu học tập chính thức do Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam ban hành. Cuốn sách được Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành, thuộc chương trình giáo dục trung học cơ sở. Nội dung sách bốn phần chính bao gồm trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản. Sách cung cấp kiến thức phổ thông, cơ bản về nguyên lý kỹ thuật và quy trình sản xuất nông nghiệp. Học sinh được tiếp cận những tiến bộ kỹ thuật mới đang được áp dụng trong sản xuất. Cuốn sách đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức nền tảng về lĩnh vực sản xuất nông nghiệp cho thế hệ trẻ. Đây là hành trang cần thiết để học sinh tiếp tục học lên trong lĩnh vực nông nghiệp hoặc áp dụng vào thực tế cuộc sống.

1.1. Mục tiêu và đối tượng sử dụng sách

Sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp hướng đến đối tượng học sinh lớp 7 trung học cơ sở trên toàn quốc. Mục tiêu chính là trang bị kiến thức cơ bản về nông nghiệp, giúp học sinh hiểu rõ vai trò của ngành sản xuất quan trọng này. Thông qua sách, học sinh được chuẩn bị hành trang để tiếp tục học tập ở cấp cao hơn. Sách cũng giúp các em có những hiểu biết ban đầu về lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của đất nước.

1.2. Cơ cấu tổ chức nội dung sách

II. Phân tích nội dung chính phần Trồng Trọt

Phần trồng trọt chiếm vị trí quan trọng trong sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp. Nội dung bao gồm nhiều chương trình bày về điều kiện và kỹ thuật trồng trọt cơ bản. Chương đầu tiên giới thiệu vai trò, nhiệm vụ của trồng trọt trong nền kinh tế quốc dân. Các chương tiếp theo trình bày về đất trồng, phân bón, giống cây trồng và biện pháp kỹ thuật cơ bản. Học sinh được tìm hiểu về đặc điểm đất đai, cách sử dụng phân bón hiệu quả. Phần giống cây trồng giới thiệu các phương pháp tạo giống hiện đại như chọn lọc, lai tạo, gây đột biến và nuôi cấy mô. Nội dung về sâu bệnh hại cây trồng giúp học sinh nhận biết và phòng trừ kịp thời. Sách cũng cập nhật những tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất trồng trọt.

2.1. Kiến thức về đất trồng và phân bón

Đất trồng là yếu tố nền tảng quyết định năng suất cây trồng trong nông nghiệp. Sách trình bày các loại đất phổ biến như đất phù sa, đất đỏ bazan, đất cát và đặc tính của từng loại. Về phân bón, sách giới thiệu phân hữu cơ và phân vô cơ cùng cách sử dụng hợp lý. Học sinh được hướng dẫn cách cải tạo đất, bón phân cân đối để đạt hiệu quả cao trong sản xuất nông nghiệp.

2.2. Phương pháp tạo giống cây trồng hiện đại

Sách giới thiệu bốn phương pháp tạo giống cây trồng chính gồm chọn lọc, lai tạo, gây đột biến và nuôi cấy mô. Phương pháp chọn lọc dựa trên việc phát hiện và giữ lại những cây có đặc tính tốt. Phương pháp lai tạo kết hợp ưu điểm của nhiều giống khác nhau để tạo ra giống mới. Nuôi cấy mô là kỹ thuật hiện đại giúp nhân giống nhanh với số lượng lớn. Các phương pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giống cây trồng.

III. Giải pháp học tập hiệu quả với sách Công Nghệ 7

Để học tập hiệu quả với sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp, học sinh cần có phương pháp phù hợp. Trước hết, các em nên đọc trước bài mới trước khi đến lớp để nắm được nội dung cơ bản. Trong quá trình học, cần ghi chép đầy đủ và chú ý đến các mục tiêu học tập được nêu đầu mỗi bài. Thực hành đóng vai trò quan trọng trong môn Công Nghệ, học sinh nên tích cực tham gia các hoạt động thực tế. Việc liên hệ kiến thức sách vở với đời sống nông thôn giúp hiểu bài sâu hơn. Học sinh cũng cần chủ động tìm hiểu, phát hiện vấn đề dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Ôn tập thường xuyên và làm bài tập đầy đủ sẽ giúp nắm vững kiến thức. Sử dụng sơ đồ tư duy để tổng hợp nội dung từng chương cũng là phương pháp hiệu quả.

3.1. Phương pháp tiếp cận kiến thức lý thuyết

3.2. Kỹ năng thực hành và áp dụng thực tế

IV. Kết luận và ứng dụng kiến thức nông nghiệp vào đời sống

Sách giáo khoa Công Nghệ 7 Nông Nghiệp là nguồn tài liệu học tập quý giá cho học sinh trung học cơ sở. Nội dung sách được biên soạn công phu bởi đội ngũ chuyên gia giáo dục hàng đầu Việt Nam. Kiến thức trong sách không chỉ phục vụ mục đích học tập mà còn có tính ứng dụng cao trong đời sống. Học sinh sau khi học xong có nền tảng vững chắc để tiếp tục học lên các cấp cao hơn. Đồng thời, các em cũng có thể áp dụng kiến thức vào sản xuất nông nghiệp tại gia đình. Sách giúp học sinh hiểu được tầm quan trọng của nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Việt Nam với truyền thống làm nông nghiệp lâu đời cần thế hệ trẻ được trang bị kiến thức tốt. Cuốn sách chính là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn sản xuất nông nghiệp hiện đại.

4.1. Ứng dụng kiến thức trong sản xuất nông nghiệp

4.2. Ý nghĩa của việc trang bị kiến thức nông nghiệp cho thế hệ trẻ

Nội dung chính

BÁO CÁO THƯ MỤC HỌC THUẬT: TÀI LIỆU GIẢNG DẠY CÔNG NGHỆ 7 - PHẦN NÔNG NGHIỆP

---

Tổng quan về giáo trình

• Môn học và vị trí trong chương trình: Tài liệu thuộc phân môn Nông nghiệp trong chương trình giáo dục môn Công nghệ, được biên soạn theo chuẩn chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành (Tái bản lần thứ 11, Mã số: 2H707T4, Đăng ký KHXB: 01-2014/CXB/219-1062/GD). Giáo trình do PGS. Nguyễn Minh Đường làm Tổng chủ biên, TS. Vũ Hải làm Chủ biên, cùng nhóm tác giả Vũ Văn Hiển, Đỗ Nguyên Ban, Nguyễn Văn Tân, Nguyễn Thị Biếc. Về mặt sư phạm và chuyên môn học thuật, tài liệu giữ vị trí cung cấp khối kiến thức kỹ thuật nông nghiệp nền tảng, làm cơ sở khoa học thực nghiệm cho người học tiếp tục theo học các chuyên ngành nông học, sư phạm kỹ thuật nông nghiệp hoặc ứng dụng trong canh tác thực địa.
• Mục tiêu học tập (Learning Outcomes):
  • Về kiến thức: Hệ thống hóa các nguyên lý kỹ thuật đại cương về đất trồng, phân bón, giống cây trồng, bệnh học thực vật và quy trình bảo vệ thực vật; nắm vững trình tự các bước trong chuỗi kỹ thuật sản xuất từ khâu làm đất, gieo hạt, chăm sóc, đến thu hoạch, bảo quản và chế biến nông sản.
  • Về kỹ năng: Thực hiện thành thạo các thao tác thực nghiệm cơ bản như xác định thành phần cơ giới đất bằng phương pháp vê tay, đo pH đất bằng phương pháp so màu, nhận biết các nhóm phân bón hóa học, đọc nhãn thuốc bảo vệ thực vật, xử lý hạt giống bằng nhiệt độ và đo đạc tỷ lệ nảy mầm.
  • Về nhận thức: Hình thành tư duy kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, ý thức an toàn lao động và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Cấu trúc và cách tiếp cận: Toàn bộ nội dung phần Trồng trọt được cấu trúc thành 2 chương chính với 20 bài học (bao gồm bài lý thuyết và bài thực hành thí nghiệm xen kẽ). Cách tiếp cận đi từ nguyên lý đại cương (khoa học cơ sở) đến quy trình công nghệ cụ thể (thực hành ứng dụng).
• Điểm đặc sắc: Tính trực quan và quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng; kết hợp giữa dữ liệu định lượng (nhiệt độ xử lý, tỷ lệ % hạt, nồng độ pH) với sơ đồ hóa logic các quy trình thực hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung phần Nông nghiệp (Trồng trọt) bao gồm các chủ đề trọng tâm sau:

1. Chương I: Đại cương về kỹ thuật trồng trọt (Bài 1 – Bài 14):

   • Đất trồng và tính chất đất: Khái niệm đất trồng (sản phẩm biến đổi của đá dưới tác động của khí hậu, sinh vật và con người, có độ phì nhiêu); cấu trúc 3 pha của đất (Pha khí cung cấp $O_2, CO_2, N_2$; Pha lỏng hòa tan dinh dưỡng; Pha rắn gồm 92–98% khoáng vô cơ và mùn hữu cơ). Phân loại cơ giới đất theo cấp hạt: cát (0,05 – 2,0 mm), limon (0,002 – 0,05 mm), sét (< 0,002 mm). Phân loại phản ứng dung dịch đất dựa trên chỉ số pH (đất chua $pH < 6,5$; trung tính $pH = 6,6 - 7,5$; kiềm $pH > 7,5$).
   • Dinh dưỡng và phân bón: Phân loại 3 nhóm phân bón: hữu cơ (phân chuồng, phân rác, phân xanh, than bùn, khô dầu), hóa học (đạm, lân, kali, đa yếu tố NPK, vi lượng) và vi sinh (chế phẩm chuyển hóa đạm Nitragin, vi sinh chuyển hóa lân). Kỹ thuật sử dụng bón lót (phân hữu cơ, phân lân khó tiêu) và bón thúc (phân đạm, phân kali dễ tan).
   • Giống cây trồng: 4 phương pháp chọn tạo giống chính: chọn lọc, lai hữu tính, gây đột biến (bằng tia $\alpha, \gamma$ hoặc hóa chất) và nuôi cấy mô tế bào in vitro. Sơ đồ sản xuất giống bằng hạt qua chu kỳ 4 năm: Phục tráng $\rightarrow$ Giống siêu nguyên chủng $\rightarrow$ Giống nguyên chủng $\rightarrow$ Giống sản xuất đại trà. Phương pháp nhân giống vô tính: giâm cành, chiết cành, ghép mắt.
   • Bảo vệ thực vật: Khái niệm côn trùng và 2 kiểu biến thái (hoàn toàn: trứng – sâu non – nhộng – trưởng thành; không hoàn toàn: trứng – sâu non – trưởng thành). Khái niệm bệnh cây do vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, virus). Hệ thống phòng trừ sâu bệnh theo nguyên tắc "Phòng là chính", áp dụng chiến lược Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) dựa trên nền tảng biện pháp canh tác, kết hợp biện pháp sinh học (ong mắt đỏ, bọ rùa, chế phẩm vi sinh Bacillus thuringiensis - BT), thủ công, hóa học (tuân thủ nguyên tắc sử dụng thuốc, bảo hộ lao động) và kiểm dịch thực vật. Phân loại 3 nhóm độc thuốc bảo vệ thực vật theo ký hiệu dải màu nhãn (Nhóm 1 - Rất độc: vạch đỏ; Nhóm 2 - Độc cao: vạch vàng; Nhóm 3 - Cẩn thận: vạch xanh biển) và dạng thuốc (WP, SP, G, EC, SC).

2. Chương II: Quy trình sản xuất và bảo vệ môi trường trong trồng trọt (Bài 15 – Bài 20):

   • Làm đất và gieo trồng: Kỹ thuật cày sâu ($20 - 30\text{ cm}$), bừa, đập đất, lên luống; kỹ thuật cày ải và cày dầm. Căn cứ xác định thời vụ (khí hậu, loại cây, quy luật sâu bệnh); các vụ gieo trồng chính (Đông Xuân, Hè Thu, Mùa và vụ Đông miền Bắc từ tháng 10 đến tháng 12). Kỹ thuật xử lý hạt giống bằng nhiệt độ (nước ấm $54^\circ\text{C}$ đối với lúa, $40^\circ\text{C}$ đối với ngô) và hóa chất (dung dịch fomalin, thuốc TMTD tỷ lệ $1\text{ g}/1\text{ kg}$ hạt).
   • Chăm sóc và điều tiết nước: Biện pháp tỉa, dặm cây, làm cỏ, vun xới; 4 phương pháp tưới nước: tưới theo hàng/gốc, tưới thấm qua rãnh luống, tưới ngập, tưới phun mưa; các giải pháp tiêu nước chống ngập úng.
   • Thu hoạch, bảo quản và chế biến: Phương pháp thu hoạch (hái, cắt, nhổ, đào). Tiêu chuẩn độ ẩm hạt bảo quản an toàn (thóc $\le 12%$, lạc $8 - 9%$, đậu đỗ $< 12%$). Ba phương pháp bảo quản: thông thoáng, kín, bảo quản lạnh. Bốn phương pháp chế biến: sấy khô, chế biến tinh bột (như quy trình sản xuất tinh bột sắn), muối chua lên men vi sinh và đóng hộp khử trùng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết Thổ nhưỡng học đại cương: Cơ chế hình thành độ phì nhiêu, mối quan hệ giữa tỷ lệ cấp hạt khoáng với khả năng giữ nước, giữ chất dinh dưỡng và dung dịch đệm của đất canh tác.
• Nguyên lý Sinh lý Dinh dưỡng Thực vật: Vai trò sinh học của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đa lượng ($N, P, K$) và vi lượng đối với sự tích lũy sinh khối và tổng hợp hàm lượng protein trong nông sản.
• Nguyên lý Sinh thái và Dịch tễ học Nông nghiệp: Chu kỳ phát triển của dịch hại, ngưỡng gây hại kinh tế, cơ chế cân bằng sinh thái giữa thiên địch và sâu hại trong hệ thống nông nghiệp bền vững.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác chuẩn bị đất, định kích thước luống canh tác, xử lý hạt giống trước khi gieo; kỹ thuật bón phân đúng thời kỳ sinh trưởng (bón lót, bón thúc); pha chế và thao tác an toàn khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
• Kỹ năng phân tích và đo đạc (Analytical skills): Phân tích cơ giới đất bằng phương pháp định tính (vê đất); xác định tính chất hóa học đất thông qua thang màu chỉ thị pH; tính toán thống kê Sức nảy mầm (SNM - sau 4 đến 5 ngày) và Tỷ lệ nảy mầm (TLNM - sau 7 đến 14 ngày) theo công thức toán học: $$\text{Tỷ lệ (%)} = \frac{\text{Số hạt nảy mầm}}{\text{Tổng số hạt đem gieo}} \times 100$$
• Năng lực thực hành nông học (Practical competencies): Nhận diện trực quan các mẫu phân bón hóa học dựa vào độ tan, màu sắc và phản ứng nhiệt phân sinh khí ammoniac ($NH_3$); nhận diện dạng chế phẩm thuốc trừ sâu; áp dụng quy trình kiểm soát độ ẩm để bảo quản nông sản sau thu hoạch.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giáo trình triển khai theo mô hình sư phạm tích hợp lý thuyết gắn liền với thực nghiệm. Mỗi bài học đều khởi đầu bằng việc nêu vấn đề dựa trên hiện tượng thực tiễn, phân tích bản chất sinh học/kỹ thuật, sau đó đúc kết thành các nguyên tắc cốt lõi (khung "Ghi nhớ") và áp dụng vào chuỗi bài tập tình huống.
• Bài tập và tình huống thực tế: Hệ thống câu hỏi yêu cầu người học so sánh ưu - nhược điểm của các giải pháp kỹ thuật (ví dụ: so sánh các phương pháp tưới nước, so sánh bón vãi với bón theo hàng/hốc; phân tích ưu - nhược điểm của biện pháp hóa học và sinh học trong phòng trừ sâu hại).
• Hệ thống bài thực hành chuẩn hóa:
  • Bài 4: Xác định thành phần cơ giới đất bằng phương pháp vê tay qua 6 mức trạng thái (từ đất cát không vê được đến đất sét uốn vòng tròn không nứt).
  • Bài 5: Đo pH đất bằng bộ hóa chất chỉ thị và đối chiếu thang màu chuẩn từ pH 4,0 đến 8,0.
  • Bài 8: Nhận biết phân bón hóa học thông qua thử nghiệm độ hòa tan và đốt mẫu trên than củi nung đỏ.
  • Bài 14: Giải mã thông số kỹ thuật trên nhãn thuốc bảo vệ thực vật (như tên thương phẩm, hoạt chất, nồng độ, dạng chế phẩm ví dụ Padan 95 SP).
  • Bài 17 & 18: Thực hành quy trình xử lý nhiệt độ hạt giống và thiết lập thí nghiệm đĩa Petri để kiểm tra sức sống mầm hạt.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá kết quả thực hành định lượng (qua bảng số liệu, phiếu báo cáo kết quả thí nghiệm) với đánh giá mức độ hiểu bản chất thông qua các câu hỏi kiểm tra cuối bài.
• Hướng dẫn tự học: Cung cấp các khung thông tin bổ trợ "Có thể em chưa biết" (giới thiệu số liệu thống kê năng suất, ứng dụng kỹ thuật trồng cây trong dung dịch - thủy canh bằng giá thể trấu hun) giúp người học mở rộng kiến thức ngoài nội dung cốt lõi.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuẩn hóa dữ liệu khoa học nông học: Giáo trình ở lần tái bản này duy trì hệ thống thông tin quy chuẩn về phân loại đất, phân loại thuốc BVTV theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Bảo vệ thực vật.
• Tích hợp các tiến bộ kỹ thuật hiện đại:
  • Giới thiệu kỹ thuật công nghệ sinh học: ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô tế bào (tissue culture) trong nhân giống vô tính quy mô công nghiệp; phương pháp gây đột biến bằng tác nhân vật lý (tia phóng xạ $\alpha, \gamma$).
  • Ứng dụng giải pháp canh tác không dùng đất: mô tả nguyên lý hệ thống thủy canh sử dụng hộp xốp cách nhiệt, màng nilon đen và giá đỡ trấu hun giữ thoáng khí cho rễ cây.
  • Chiến lược Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): chuyển dịch từ tư duy lạm dụng hóa chất sang phương thức phối hợp đa biện pháp, nhấn mạnh các tác nhân sinh học (chế phẩm vi sinh BT, nấm đối kháng, thuốc trừ sâu nguồn gốc thảo mộc như cây thuốc lá, ruốc cá, củ đậu).
• Liên hệ thực tiễn và tính địa phương: Phân tích đặc tính các vùng đất điển hình tại Việt Nam (đất phù sa hệ thống sông Hồng, sông Cửu Long; đất chua, đất mặn, đất phèn) và hệ thống mùa vụ nông nghiệp đặc thù của các vùng khí hậu (vụ Đông ở miền Bắc).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích và phương thức sử dụng
Sinh viên Sư phạm Kỹ thuật / Nông nghiệp	Dùng làm tài liệu phân tích chương trình giảng dạy, nghiên cứu phương pháp sư phạm môn kỹ thuật và thiết kế giáo án bài giảng thực hành.
Học sinh Trung học cơ sở (Khối 7)	Dùng làm sách giáo khoa chính khóa phục vụ học tập phân môn Nông nghiệp trong chương trình Công nghệ.
Giảng viên và Giáo viên bộ môn	Dùng làm căn cứ chuẩn mực để tổ chức hoạt động dạy học lý thuyết, chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm thực hành và xây dựng ma trận đề kiểm tra.
Kỹ thuật viên khuyến nông / Người tự học	Dùng làm sổ tay tra cứu nhanh các quy trình kỹ thuật cơ bản: đo pH đất, phối trộn phân bón lót/thúc, nhận diện độc tính thuốc trừ sâu và bảo quản hạt giống.

• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức Sinh học đại cương (đặc biệt là Sinh học thực vật: cấu tạo cơ quan rễ, thân, lá; quá trình quang hợp, hô hấp và thoát hơi nước của cây trồng) cùng các khái niệm Khoa học tự nhiên cơ bản về nhiệt độ, nồng độ dung dịch và phản ứng hóa học cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ giảng dạy chính khóa môn Công nghệ lớp 7, đồng thời là tài liệu tham khảo cơ sở cho sinh viên các ngành Sư phạm Kỹ thuật Nông nghiệp, Khuyến nông, Nông học cơ bản và người làm vườn cần nắm quy chuẩn kỹ thuật.

2. Cần trang bị kiến thức nền nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần có kiến thức cơ bản về hình thái và sinh lý thực vật (chương trình Sinh học thực vật lớp 6), các khái niệm cơ bản về dung dịch, phản ứng hóa học đơn giản và các phép tính tỷ lệ phần trăm toán học.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu nông học chuyên sâu là gì?

Tài liệu tập trung vào việc chuẩn hóa các quy trình thao tác kỹ thuật cốt lõi và phương pháp luận thực nghiệm đơn giản (như phương pháp vê tay, so màu pH, nhận biết phân bón bằng than củi), giúp người học dễ dàng thực hiện mà không đòi hỏi thiết bị phòng thí nghiệm phức tạp.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết ở các mục chính, hoàn thành bảng đối chiếu trong vở bài tập, tự đúc kết qua khung "Ghi nhớ", và trực tiếp tiến hành các bài thực hành đơn giản tại vườn nhà hoặc phòng thí nghiệm (như thử tỷ lệ nảy mầm của hạt giống, thử nghiệm cơ giới đất).

5. Giáo trình có các tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Bộ tài liệu đi kèm gồm có Sách giáo viên Công nghệ 7, Vở bài tập Công nghệ 7, hệ thống tranh giáo khoa trực quan và các hướng dẫn thực hành thí nghiệm chuyên biệt do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ban hành.

---

Kết luận

• Giá trị cốt lõi: Giáo trình Công nghệ 7 - Nông nghiệp cung cấp hệ thống tri thức nông học đại cương chuẩn mực, xác lập tư duy kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp từ khâu đất đai, phân bón, giống cây đến khâu phòng trừ sâu bệnh và bảo quản sau thu hoạch.
• Lộ trình học tập đề xuất:
  1. Tiếp thu khối lý thuyết khoa học đất, phân bón và giống (Chương I).
  2. Thực hành kiểm nghiệm các chỉ số kỹ thuật (pH, cơ giới đất, sức nảy mầm).
  3. Triển khai tuần tự các bước trong quy trình canh tác và chế biến nông sản (Chương II).
• Tài liệu tham khảo mở rộng: Người học có thể tham khảo thêm các tài liệu chuyên ngành về Thổ nhưỡng học, Giáo trình Bảo vệ thực vật, Sổ tay hướng dẫn Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và các ấn phẩm kỹ thuật canh tác thủy canh hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CÖNG NGHÏå * NÖNG NGHIÏåP 7 nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam CM YK Tr : 1 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t◊o NguyÔn minh ®√êng (Tæng chñ biªn) vò hµi (Chñ biªn) vò v¨n hiÓn - ®ç nguyªn ban nguyÔn v¨n t©n - nguyÔn th˚ biÕc C«ng nghÖ 7 N«ng nghiÖp (T¸i b¶n lÇn thø m√êi mét) nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam CM YK Tr : 2 Ch˚u tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n : Chñ t˚ch Héi ®ång Thµnh viªn kiªm Tæng Gi¸m ®èc NG∂T NG« TRÇN ¸I Phã Tæng Gi¸m ®èc kiªm Tæng biªn tËp GS.TS vò v¨n hïng Biªn tËp lÇn ®Çu : nguyÔn hång ¸nh - trÇn v¨n thflng Biªn tËp t¸i b¶n : nguyÔn hång ¸nh Biªn tËp mÜ thuËt : hoµng m◊nh døa ThiÕt kÕ s¸ch : nguyÔn b˙ch la Biªn tËp kÜ thuËt : trÇn thu h∂¬ng Söa b¶n in : nguyÔn hång ¸nh ChÕ b¶n : C«ng ty cæ phÇn mÜ thuËt vµ truyÒn th«ng B∂n quy“n thuÈc Nhµ xu†t b∂n Gi∏o dÙc Vi÷t Nam - BÈ Gi∏o dÙc vµ ßµo tπo c«ng nghÖ 7 - N«ng nghiÖp M· sè : 2H707T4 Sè ®¨ng k˙ KHXB : 01-2014/CXB/219-1062/GD. cuèn, khæ 17 x 24 cm. In t◊i C«ng ti cæ phÇn in. In xong vµ nép l∂u chiÓu th¸ng.

CM YK Tr : 3 Më ®Çu N «ng nghiÖp lµ mét ngµnh s¶n xuÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, cã nhiÖm vô cung cÊp l√¬ng thùc, thùc phÈm ®Ó tháa m·n nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi, cung cÊp nguyªn liÖu cho nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp vµ xuÊt khÈu. N√íc ta lµ mét n√íc cã truyÒn thèng lµm n«ng nghiÖp. Víi ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai, kh˙ hËu thuËn lîi, con ng√êi ViÖt Nam cÇn cï, ch¨m chØ, t˙ch lòy ®√îc nhiÒu kinh nghiÖm trong s¶n xuÊt, v˘ vËy tr√íc mflt còng nh√ l©u dµi, n«ng nghiÖp ë n√íc ta vÉn cã mét v˚ tr˙ ®¸ng kÓ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. ViÖc trang b˚ cho häc sinh nh÷ng kiÕn thøc, kÜ n¨ng c¬ b¶n vÒ n«ng nghiÖp lµ rÊt cÇn thiÕt ®Ó c¸c em cã mét sè hiÓu biÕt vÒ mét lÜnh vùc s¶n xuÊt quan träng cña n√íc ta, còng nh√ b√íc ®Çu chuÈn b˚ hµnh trang cho c¸c em tiÕp tôc häc lªn trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp.

S¸ch gi¸o khoa C«ng nghÖ 7 Trung häc c¬ së ®√îc biªn so◊n víi 4 phÇn : trång trät, ch¨n nu«i, l©m nghiÖp vµ thñy s¶n. ë ®©y c¸c em sÏ ®√îc häc nh÷ng kiÕn thøc phæ th«ng, c¬ b¶n, nh÷ng nguyªn l˙ kÜ thuËt vµ nh÷ng quy tr˘nh s¶n xuÊt vÒ c©y trång, vËt nu«i ; ®√îc thùc hiÖn nh÷ng thao t¸c kÜ thuËt ®¬n gi¶n trong mçi quy tr˘nh s¶n xuÊt vµ tiÕp cËn víi nh÷ng tiÕn bé kÜ thuËt míi ®ang ®√îc ¸p dông trong s¶n xuÊt. Víi nh÷ng ®iÒu ®√îc häc, c¸c em sÏ cã c¬ së ®Ó häc lªn mét c¸ch v÷ng chflc, ®ång thêi còng cã thÓ ¸p dông trong s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. Trong qu¸ tr˘nh häc tËp ®ßi hái c¸c em ph¶i chñ ®éng t˘m hiÓu, ph¸t hiÖn ®Ó nflm v÷ng kiÕn thøc d√íi sù h√íng dÉn cña gi¸o viªn.

3 CM YK Tr : 4 PhÇn TR¤NG TRñT 1 l Vai trß vµ nhiÖm vô cña trång trät l Mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ trång trät - §Êt trång - Ph©n bãn - Gièng c©y trång - S©u, bÖnh h◊i l Mét sè biÖn ph¸p kÜ thuËt c¬ b¶n vµ kÜ n¨ng ®¬n gi¶n vÒ trång trät 4 CM YK Tr : 5 Ch√¬ng I ßÑI C¶•NG V≈ Kè THUÜT TR¤NG TRñT Bµi 1. Vai trß, nhiÖm vô cña trång trät 1. HiÓu ®√îc vai trß cña trång trät. BiÕt ®√îc nhiÖm vô cña trång trät hiÖn nay.

BiÕt ®√îc mét sè biÖn ph¸p thùc hiÖn nhiÖm vô cña trång trät. Vai trß cña trång trät Trång trät lµ lÜnh vùc s¶n xuÊt quan träng cña n«ng nghiÖp. Dùa vµo h˘nh 1, em h·y tr¶ lêi vµo vë bµi tËp c©u hái : Trång trät cã vai trß g˘ trong nÒn kinh tÕ ? - Cung cÊp. Vai trß cña trång trät 5 CM YK Tr : 6 II.

NhiÖm vô cña trång trät Dùa vµo vai trß cña trång trät, em h·y x¸c ®˚nh nhiÖm vô nµo d√íi ®©y lµ nhiÖm vô cña trång trät ? 1. S¶n xuÊt nhiÒu lóa, ng« (bflp), khoai, sfln (cñ khoai m˘) ®Ó b¶o ®¶m ®ñ ¨n, cã dù tr÷ vµ xuÊt khÈu. Trång c©y rau, ®Ëu, võng (mÌ), l◊c (®Ëu phéng). lµm thøc ¨n cho con ng√êi.

Ph¸t triÓn ch¨n nu«i lîn (heo), gµ, v˚t. cung cÊp th˚t, trøng cho con ng√êi. Trång c©y m˙a cung cÊp nguyªn liÖu cho nhµ m¸y ®√êng, c©y ¨n qu¶ cung cÊp nguyªn liÖu cho nhµ m¸y chÕ biÕn hoa qu¶ (tr¸i). Trång c©y lÊy gç cung cÊp nguyªn liÖu cho x©y dùng vµ c«ng nghiÖp lµm giÊy.

Trång c©y ®Æc s¶n : chÌ, cµ phª, cao su, hå tiªu ®Ó lÊy nguyªn liÖu xuÊt khÈu. §Ó thùc hiÖn nhiÖm vô cña trång trät, cÇn sö dông nh÷ng biÖn ph¸p g˘ ? B¶ng d√íi ®©y tr˘nh bµy mét sè biÖn ph¸p ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô cña trång trät. Em h·y tr¶ lêi vµo vë bµi tËp theo mÉu b¶ng d√íi ®©y vÒ môc ®˙ch cña c¸c biÖn ph¸p ®ã. Mét sè biÖn ph¸p Môc ®˙ch - Khai hoang, lÊn biÓn.

- T¨ng vô trªn ®¬n v˚ diÖn t˙ch ®Êt trång. - ¸p dông ®óng biÖn ph¸p kÜ thuËt trång trät. Ghi nhí - Trång trät cung cÊp l√¬ng thùc, thùc phÈm cho con ng√êi, thøc ¨n cho ch¨n nu«i, nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp vµ n«ng s¶n ®Ó xuÊt khÈu. - NhiÖm vô cña trång trät : ®¶m b¶o l√¬ng thùc vµ thùc phÈm cho tiªu dïng trong n√íc vµ xuÊt khÈu.

- BiÖn ph¸p ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô cña trång trät : khai hoang, lÊn biÓn ; t¨ng vô ; ¸p dông biÖn ph¸p kÜ thuËt tiªn tiÕn. Trång trät cã vai trß g˘ trong ®êi sèng nh©n d©n vµ nÒn kinh tÕ ë ®˚a ph√¬ng em ? 2. H·y cho biÕt nhiÖm vô cña trång trät ë ®˚a ph√¬ng em hiÖn nay lµ g˘ ? 6 CM YK Tr : 7 Bµi 2. Kh¸i niÖm vÒ ®Êt trång vµ thµnh phÇn cña ®Êt trång 1.

HiÓu ®√îc ®Êt trång lµ g˘. BiÕt ®√îc vai trß cña ®Êt trång. BiÕt ®√îc c¸c thµnh phÇn cña ®Êt trång. Kh¸i niÖm vÒ ®Êt trång 1.

§Êt trång lµ g˘ ? §Êt trång lµ líp bÒ mÆt t¬i xèp cña vá Tr¸i §Êt, trªn ®ã thùc vËt cã kh¶ n¨ng sinh sèng vµ s¶n xuÊt ra s¶n phÈm. §Êt trång lµ s¶n phÈm biÕn ®æi cña ®¸ d√íi t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè kh˙ hËu, sinh vËt vµ con ng√êi. §Êt trång kh¸c víi ®¸ lµ ®Êt trång cã ®é ph˘ nhiªu. Vai trß cña ®Êt trång Quan s¸t h˘nh 2 vµ tr¶ lêi c©u hái : Trång c©y trong m«i tr√êng ®Êt vµ m«i tr√êng n√íc cã ®iÓm g˘ gièng vµ kh¸c nhau ? Gi∏ ÆÏ c©y H˘nh 2.

Vai trß cña ®Êt ®èi víi c©y trång a) Trång c©y trong ®Êt Oxi, n≠Ìc, Oxi, n≠Ìc, dinh d≠Ïng dinh d≠Ïng b) Trång c©y trong m«i tr√êng n√íc a b §Êt cã vai trß ®Æc biÖt ®èi víi ®êi sèng c©y trång v˘ ®Êt lµ m«i tr√êng cung cÊp n√íc, chÊt dinh d√ìng, oxi cho c©y vµ gi÷ cho c©y ®øng v÷ng. Thµnh phÇn cña ®Êt trång Thµnh phÇn cña ®Êt trång ®√îc tr˘nh bµy ë s¬ ®å 1 d√íi ®©y : §Êt trång PhÇn kh˙ PhÇn rfln PhÇn láng ChÊt v« c¬ ChÊt h÷u c¬ S¬ ®å 1. Thµnh phÇn cña ®Êt trång 7 CM YK Tr : 8 - PhÇn kh˙ ch˙nh lµ kh«ng kh˙ cã ë trong c¸c khe hë cña ®Êt. Kh«ng kh˙ trong ®Êt còng chøa nit¬, oxi, cacbonic nh√ kh«ng kh˙ trong kh˙ quyÓn.

Tuy nhiªn l√îng oxi trong ®Êt ˙t h¬n l√îng oxi trong kh˙ quyÓn, cßn l√îng kh˙ cacbonic th˘ lín h¬n l√îng kh˙ cacbonic trong kh˙ quyÓn tíi hµng tr¨m lÇn. - PhÇn rfln cña ®Êt bao gåm thµnh phÇn v« c¬ vµ thµnh phÇn h÷u c¬. + Thµnh phÇn v« c¬ chiÕm tõ 92 ®Õn 98% khèi l√îng phÇn rfln, trong ®ã cã chøa c¸c chÊt dinh d√ìng nh√ nit¬, photpho, kali. + Thµnh phÇn h÷u c¬ cña ®Êt bao gåm c¸c sinh vËt sèng trong ®Êt vµ x¸c ®éng, thùc vËt, vi sinh vËt ®· chÕt.

D√íi t¸c ®éng cña vi sinh vËt, x¸c ®éng, thùc vËt b˚ ph©n hñy thµnh c¸c chÊt h÷u c¬ ®¬n gi¶n vµ chÊt kho¸ng. C¸c s¶n phÈm ph©n hñy nµy lµ thøc ¨n cho c©y trång vµ lµ nguyªn liÖu ®Ó tæng hîp thµnh chÊt mïn. Mïn ch˙nh lµ chÊt lµm cho ®Êt cã nh÷ng t˙nh chÊt tèt. §Êt nhiÒu mïn lµ ®Êt tèt.

- PhÇn láng ch˙nh lµ n√íc trong ®Êt. N√íc trong ®Êt cã t¸c dông hßa tan c¸c chÊt dinh d√ìng. Dùa vµo s¬ ®å 1 vµ kiÕn thøc Sinh häc 6, em h·y ®iÒn vµo vë bµi tËp vai trß tõng thµnh phÇn cña ®Êt trång theo mÉu b¶ng d√íi ®©y : C¸c thµnh phÇn cña ®Êt trång Vai trß ®èi víi c©y trång PhÇn kh˙. Ghi nhí - §Êt trång lµ líp bÒ mÆt t¬i xèp cña vá Tr¸i §Êt, trªn ®ã c©y trång cã thÓ sinh sèng vµ s¶n xuÊt ra s¶n phÈm.

- §Êt trång lµ m«i tr√êng cung cÊp n√íc, chÊt dinh d√ìng, oxi cho c©y vµ gi÷ cho c©y kh«ng b˚ ®æ. - §Êt trång gåm 3 thµnh phÇn : kh˙, láng vµ rfln. §Êt trång cã tÇm quan träng nh√ thÕ nµo ®èi víi ®êi sèng c©y trång ? 2. §Êt trång gåm nh÷ng thµnh phÇn nµo, vai trß cña tõng thµnh phÇn ®ã ®èi víi c©y trång ? 8 Tr : Bµi 3.

Mét sè t˙nh chÊt ch˙nh cña ®Êt trång 1. BiÕt ®√îc thµnh phÇn c¬ giíi cña ®Êt lµ g˘. HiÓu ®√îc thÕ nµo lµ ®Êt chua, ®Êt kiÒm vµ ®Êt trung t˙nh. BiÕt ®√îc kh¶ n¨ng gi÷ n√íc vµ chÊt dinh d√ìng cña ®Êt.

HiÓu ®√îc thÕ nµo lµ ®é ph˘ nhiªu cña ®Êt. Thµnh phÇn c¬ giíi cña ®Êt lµ g˘ ? PhÇn rfln cña ®Êt ®√îc h˘nh thµnh tõ thµnh phÇn v« c¬ vµ thµnh phÇn h÷u c¬. PhÇn v« c¬ bao gåm c¸c cÊp h◊t cã ®√êng k˙nh kh¸c nhau : h◊t c¸t (tõ 0,05 ®Õn 2mm), limon (bét, bôi) (tõ 0,002 ®Õn 0,05mm) vµ st (nhá h¬n 0,002mm). TØ lÖ (%) cña c¸c h◊t c¸t, limon vµ st trong ®Êt t◊o nªn thµnh phÇn c¬ giíi cña ®Êt.

C¨n cø vµo tØ lÖ c¸c lo◊i h◊t trong ®Êt ng√êi ta chia ®Êt lµm 3 lo◊i ch˙nh : ®Êt c¸t, ®Êt th˚t vµ ®Êt st. Gi÷a c¸c lo◊i ®Êt nµy cßn cã c¸c lo◊i ®Êt trung gian. V˙ dô : §Êt c¸t pha, ®Êt th˚t nhÑ. ®é chua, ®é kiÒm cña ®Êt §é chua, ®é kiÒm cña ®Êt ®√îc ®o b»ng ®é pH.

Tr˚ sè pH dao ®éng tõ 0 ®Õn 14. §Êt th√êng cã tr˚ sè pH tõ 3 ®Õn 9. C¨n cø vµo tr˚ sè pH ng√êi ta chia ®Êt thµnh : ®Êt chua (pH < 6,5), ®Êt trung t˙nh (pH = 6,6 - 7,5) vµ ®Êt kiÒm (pH > 7,5). Ng√êi ta x¸c ®˚nh ®Êt chua, ®Êt kiÒm vµ ®Êt trung t˙nh ®Ó cã kÕ ho◊ch sö dông vµ c¶i t◊o.

Kh¶ n¨ng gi÷ n√íc vµ chÊt dinh d√ìng cña ®Êt Nhê c¸c h◊t c¸t, limon, st vµ chÊt mïn mµ ®Êt gi÷ ®√îc n√íc vµ c¸c chÊt dinh d√ìng.