Sáng tác Yoshimoto Banana & Thẩm mỹ Kawaii - Luận án TS Nguyễn Thị Huỳnh Trang

Khám phá sáng tác của Yoshimoto Banana, phân tích sâu sắc thẩm mỹ Kawaii đặc trưng và ảnh hưởng của nó đến văn học Nhật Bản đương đại.

Chuyên ngành

Văn học nước ngoài

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận án Tiến sĩ Văn học

2021

172
0
0

Phí lưu trữ

45 Point

Tóm tắt

I. Khám Phá Sáng tác Yoshimoto Banana Lời Giới Thiệu Về Thẩm Mỹ Kawaii Đầy Thu Hút

Trong bối cảnh văn học Nhật Bản hiện đại, Yoshimoto Banana nổi lên như một giọng văn đặc biệt, định hình lại cách nhìn nhận về văn chương đương đại. Tác phẩm của bà không chỉ chinh phục độc giả trong nước mà còn lan tỏa ra toàn cầu, tạo nên một 'cơn sốt Banana' với cuốn tiểu thuyết đầu tay - 'Kitchen'. Sự thành công này phần lớn đến từ cách bà khéo léo lồng ghép và thể hiện thẩm mỹ Kawaii – một khái niệm văn hóa sâu sắc của Nhật Bản. Sáng tác Yoshimoto Banana phản ánh một thế hệ nhà văn trẻ 'tập quên đi' những cái bóng lớn từ các bậc tiền bối như Kawabata hay Mishima, để kiến tạo một diện mạo mới cho văn học xứ sở mặt trời mọc, đồng thời vẫn giữ được 'quốc túy'. Nghiên cứu về sáng tác Yoshimoto Banana từ góc độ thẩm mỹ Kawaii mở ra cái nhìn toàn diện về phong cách nghệ thuật, nội dung và thông điệp mà nữ tác gia muốn truyền tải, giúp độc giả và giới nghiên cứu hiểu sâu hơn về tầm ảnh hưởng của bà. Khám phá cách thẩm mỹ Kawaii được thể hiện trong các tác phẩm của bà là chìa khóa để giải mã sức hút bền bỉ của Yoshimoto Banana.

1.1. Yoshimoto Banana và Vị Thế Trong Văn học Nhật Bản Hiện Đại

Yoshimoto Banana được mệnh danh là 'linh hồn và bếp phó của Nhật Bản những năm 2000', đồng thời là 'một trong những tác giả Nhật Bản tiên phong của thập kỷ'. Sự xuất hiện của bà cùng với những cây bút trẻ khác như Haruki Murakami đã thổi một làn gió mới vào nền văn học Nhật Bản hiện đại. Bà đại diện cho một thế hệ nghệ sĩ dám vượt ra khỏi những chuẩn mực truyền thống, tự do tìm kiếm những giá trị khác biệt. Khả năng định hình thành công phong cách riêng, cùng với Yamada Eimi, đã khẳng định vị thế của Yoshimoto Banana trong lòng độc giả và giới phê bình. Các nhân vật trong sáng tác Yoshimoto Banana, bất kể tuổi tác, thường trải qua những cuộc đấu tranh nội tâm để trưởng thành, điều này tạo nên sự đồng cảm sâu sắc với độc giả trẻ.

1.2. Định Nghĩa và Bản Chất Thẩm mỹ Kawaii trong văn học Nhật Bản

Thẩm mỹ Kawaii không chỉ đơn thuần là 'dễ thương' mà còn bao hàm ý nghĩa 'mong manh', 'trong sáng' và 'đáng yêu', được coi là 'một từ ngữ ma thuật, truyền tải tất cả sự đồng thuận và mong muốn của con người Nhật Bản' theo Nobuyoshi Kurita [190]. Trong văn học Nhật Bản, Kawaii vượt ra khỏi vẻ ngoài để chạm đến những cảm xúc tinh tế, nội tâm phong phú. Nó thể hiện cái đẹp của sự chóng vánh, không kéo dài mãi mãi, giống như hoa anh đào. Kawaii ưu tiên biểu đạt thế giới nội tâm, những cảm xúc khó diễn tả, và hướng đến việc tận hưởng những điều giản dị, tuyệt vời nhất của cuộc sống. Bản chất của Kawaii trong văn chương là tìm thấy vẻ đẹp trong sự yếu đuối, sự hiền hòa và những khoảnh khắc đời thường, mà sáng tác Yoshimoto Banana đã thể hiện rất rõ nét.

II. Tại Sao Thẩm Mỹ Kawaii Là Chìa Khóa Hiểu Văn học Yoshimoto Banana Toàn Diện

Văn học Yoshimoto Banana mang một sắc thái riêng biệt, thường được mô tả là nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa chiều sâu tâm lý. Để thực sự thấu hiểu các tác phẩm của bà, việc tiếp cận thông qua lăng kính thẩm mỹ Kawaii trở nên vô cùng quan trọng. Kawaii không chỉ là một phong cách hay xu hướng, mà còn là một hệ tư tưởng thẩm mỹ thấm đẫm trong văn hóa Nhật Bản, đặc biệt là trong văn hóa đại chúng Nhật Bản. Sự hòa quyện giữa nét hiện đại và những dấu vết của thẩm mỹ truyền thống Nhật tạo nên một chiều sâu đặc biệt trong sáng tác Yoshimoto Banana. Thiếu đi sự nhận thức về Kawaii, người đọc có thể bỏ lỡ những tầng ý nghĩa quan trọng về sự mong manh, vẻ hiền hòa và ánh nhìn hướng sáng mà Yoshimoto Banana khắc họa. Chính thẩm mỹ Kawaii đã giúp bà vượt qua những ranh giới của văn học 'tinh hoa' và tạo nên một tiếng nói gần gũi hơn với độc giả đương đại.

2.1. Thách Thức Hiểu Phong cách Yoshimoto Banana Qua Lăng Kính Truyền Thống

Trong lịch sử văn học Nhật Bản, các khái niệm thẩm mỹ truyền thống như 'mono no aware' (thương cảm vạn vật), 'yūgen' (vẻ đẹp bí ẩn), hay 'wabi-sabi' (vẻ đẹp của sự giản dị, không hoàn hảo) đã định hình phần lớn các phân tích văn chương. Tuy nhiên, khi tiếp cận phong cách Yoshimoto Banana, việc chỉ dựa vào những lăng kính truyền thống này có thể tạo ra thách thức. Sáng tác Yoshimoto Banana thường tập trung vào những chủ đề đời thường, nỗi buồn nhẹ nhàng, và sự cô đơn của tuổi trẻ, điều không hoàn toàn trùng khớp với sự trang trọng hay tính triết lý sâu xa của thẩm mỹ cổ điển. Sự khác biệt này đòi hỏi một phương pháp phân tích mới, trong đó thẩm mỹ Kawaii nổi lên như một công cụ hiệu quả để khám phá những sắc thái độc đáo trong các tác phẩm của bà, giải mã sự hấp dẫn của bà đối với độc giả hiện đại.

2.2. Sự Chuyển Dịch Văn Hóa Kawaii trong văn hóa đại chúng Nhật Bản và Văn học

Sự trỗi dậy của Kawaii phản ánh một sự chuyển dịch lớn trong văn hóa đại chúng Nhật Bản vào nửa sau thế kỷ XX. Từ một khái niệm ban đầu chỉ vẻ ngoài 'dễ thương', Kawaii đã mở rộng sang mọi khía cạnh của đời sống, trở thành một tinh thần văn hóa, một cách sống. 'Khi sự tôn thờ dễ thương đang nhanh chóng trở thành hình ảnh toàn cầu của Nhật Bản thì đất nước này tự hỏi, điều gì đang khiến người dân của họ hướng tới sự dễ thương?' [190]. Trong văn học, sự chuyển dịch này cho phép các tác giả như Yoshimoto Banana khai thác những chủ đề tưởng chừng giản dị nhưng lại ẩn chứa những nỗi niềm sâu sắc. Kawaii giúp Yoshimoto Banana kết nối với độc giả bằng những câu chuyện gần gũi, cảm động, nơi sự yếu đuối và nỗi buồn được chấp nhận một cách tự nhiên. Việc hiểu Kawaii trong văn hóa đại chúng Nhật Bản là yếu tố thiết yếu để nắm bắt được toàn bộ chiều sâu trong văn học Yoshimoto Banana.

III. Ứng Dụng Thẩm Mỹ Kawaii Phương Pháp Phân Tích Sáng tác Yoshimoto Banana Độc Đáo

Để phân tích sáng tác Yoshimoto Banana một cách hiệu quả, việc áp dụng thẩm mỹ Kawaii như một phương pháp nghiên cứu là vô cùng cần thiết. Phương pháp này giúp nhận diện những yếu tố không chỉ thể hiện sự 'dễ thương' mà còn là sự 'mong manh', 'hiền hòa' và 'trong sáng' xuyên suốt các tác phẩm của bà. Thay vì chỉ nhìn vào cốt truyện hay cấu trúc truyền thống, cách tiếp cận này đào sâu vào cách Yoshimoto Banana xây dựng nhân vật, lựa chọn bối cảnh và thể hiện cảm xúc. Sự độc đáo trong phong cách Yoshimoto Banana nằm ở khả năng biến những khía cạnh đời thường, đôi khi bi thương, trở nên chấp nhận được và thậm chí đáng yêu thông qua lăng kính Kawaii. Điều này giúp giải thích tại sao độc giả trên khắp thế giới lại cảm thấy gần gũi và đồng cảm với những câu chuyện của bà, từ đó củng cố vị thế của thẩm mỹ Kawaii trong việc nghiên cứu văn chương.

3.1. Phân Tích Yếu Tố Dễ Thương Kawaii Trong Nhân Vật Và Cốt Truyện Yoshimoto Banana

Các nhân vật trong sáng tác Yoshimoto Banana thường mang nét "dễ thương" không chỉ ở vẻ ngoài mà còn ở tính cách, tâm hồn. Họ thường là những người trẻ tuổi, có phần ngây thơ, đôi khi lạc lõng trong thế giới hiện đại. Sự mong manh trong tâm hồn, sự đơn độc nhưng luôn giữ vững hy vọng là những đặc điểm thường thấy. Cốt truyện của bà cũng được xây dựng dựa trên những tình huống đời thường, đôi khi có chút siêu thực, nhưng luôn diễn ra trong một không gian "hiền hòa", "ấm cúng". Tiểu thuyết Kitchen, tác phẩm đầu tay của bà, là một ví dụ điển hình với nhân vật Mikage tìm thấy sự an ủi trong không gian bếp và những mối quan hệ bất thường nhưng đầy tình người. Yếu tố Kawaii ở đây không phải là sự hời hợt mà là khả năng tìm thấy vẻ đẹp trong những điều nhỏ bé, giản dị, từ đó tạo nên một sợi dây liên kết mạnh mẽ giữa nhân vật và độc giả.

3.2. Tiếng Nói Khác Biệt Kawaii và Sự Phá Vỡ Chuẩn Mực Trong Tiểu thuyết Kitchen

Tiểu thuyết Kitchen không chỉ là một tác phẩm thành công về mặt thương mại mà còn là một tuyên ngôn nghệ thuật về thẩm mỹ Kawaii và sự phá vỡ chuẩn mực trong văn học Nhật Bản. Cuốn sách thách thức những quan niệm truyền thống về gia đình, tình yêu và sự mất mát bằng cách khắc họa những mối quan hệ khác thường (như mối quan hệ giữa Mikage và Yuichi cùng người mẹ chuyển giới của anh). Thay vì miêu tả sự đau khổ một cách bi lụy, Yoshimoto Banana dùng một giọng văn nhẹ nhàng, mang hơi hướng Kawaii, để nhân vật đối diện với nỗi đau và tìm thấy hy vọng. Sự "dễ thương" ở đây không làm giảm đi chiều sâu của vấn đề mà ngược lại, giúp độc giả tiếp nhận những chủ đề nặng nề một cách tinh tế hơn. Tiểu thuyết Kitchen chứng minh rằng thẩm mỹ Kawaii có thể là một công cụ mạnh mẽ để thể hiện những tiếng nói khác biệt, thoát ly khỏi những giới hạn văn chương cũ.

IV. Giải Mã Tiếng Vọng Kawaii Đặc Trưng Nghệ Thuật Trong Sáng tác Yoshimoto Banana Qua Đời Sống Nội Tâm

Tiếng vọng của thẩm mỹ Kawaii trong sáng tác Yoshimoto Banana không chỉ giới hạn ở bề nổi mà còn thấm đẫm vào từng đặc trưng nghệ thuật, đặc biệt là trong cách bà khắc họa đời sống nội tâm. Các tác phẩm của bà tập trung vào những cảm xúc tinh tế, những suy tư thầm kín của con người hiện đại, thường được thể hiện qua những biểu tượng giản dị nhưng đầy ý nghĩa. Đây là điểm mấu chốt để phân tích đặc điểm sáng tác Yoshimoto Banana. Bà đã khéo léo sử dụng các yếu tố Kawaii để truyền tải sự hiền hòa của thiên nhiên và khả ái của con người, cùng với cảm giác mong manh của số phận và tâm hồn. Sự kết hợp này tạo nên một bức tranh văn học độc đáo, nơi sự yếu đuối không phải là điểm yếu mà là một phần tự nhiên của cuộc sống, một điều đáng được trân trọng. Chính qua lăng kính của Kawaii, độc giả có thể cảm nhận sâu sắc hơn về thế giới nội tâm phong phú mà Yoshimoto Banana mang lại.

4.1. Vẻ Hiền Hòa Khả Ái Thiên Nhiên và Con Người Trong Đặc điểm sáng tác Yoshimoto Banana

Trong đặc điểm sáng tác Yoshimoto Banana, vẻ hiền hòa của thiên nhiên và sự khả ái của con người là hai yếu tố then chốt để thể hiện thẩm mỹ Kawaii. Thiên nhiên trong tác phẩm của bà thường được miêu tả nhẹ nhàng, thanh bình, mang lại cảm giác an ủi và chữa lành cho các nhân vật. Đó có thể là một bầu trời đêm đầy sao, một cơn mưa dịu nhẹ, hay một khu vườn tĩnh lặng. Các nhân vật, dù đối mặt với nghịch cảnh, vẫn giữ được nét ngây thơ, chân thật và lòng trắc ẩn. Sự khả ái này không phải là sự giả tạo mà là sự tinh khiết trong tâm hồn, khả năng yêu thương và chấp nhận những điều không hoàn hảo. Sự tương tác giữa con người khả ái và thiên nhiên hiền hòa tạo nên một không gian văn học mà ở đó, độc giả tìm thấy sự bình yên và những giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh rõ nét thẩm mỹ Kawaii.

4.2. Cảm Giác Mong Manh Số Phận và Tâm Hồn Ảnh hưởng Kawaii Yoshimoto Banana

Ảnh hưởng Kawaii Yoshimoto Banana còn thể hiện qua cách bà khắc họa cảm giác mong manh trong số phận và tâm hồn nhân vật. Các nhân vật của bà thường phải đối mặt với những mất mát, nỗi buồn và sự cô đơn. Số phận của họ có thể thay đổi bất ngờ, cuộc sống của họ dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, sự mong manh này không dẫn đến sự tuyệt vọng mà lại trở thành nguồn sức mạnh nội tại, khơi dậy lòng trắc ẩn và sự kiên cường. 'Như hoa anh đào đẹp vì nó không kéo dài mãi mãi: chóng nở, chóng tàn.' Tương tự, vẻ đẹp của sự mong manh trong sáng tác Yoshimoto Banana nằm ở chỗ nó nhắc nhở về giá trị của từng khoảnh khắc, từng cảm xúc. Tâm hồn mong manh của nhân vật cho phép họ cảm nhận cuộc sống một cách sâu sắc hơn, tìm kiếm ánh sáng và yêu thương ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, chứng tỏ sức mạnh của thẩm mỹ Kawaii.

V. Tác Động Thực Tiễn Vai Trò Của Kawaii Với Sự Thành Công Của Yoshimoto Banana Toàn Cầu

Sự thành công vang dội của Yoshimoto Banana không chỉ dừng lại ở Nhật Bản mà còn vươn ra toàn cầu, và không thể phủ nhận vai trò quan trọng của thẩm mỹ Kawaii trong thành tựu này. Bà đã biến thẩm mỹ Kawaii từ một khái niệm văn hóa địa phương thành một ngôn ngữ nghệ thuật toàn cầu, giúp các tác phẩm của bà dễ dàng vượt qua rào cản văn hóa và tiếp cận được với nhiều đối tượng độc giả. Tác động thực tiễn này thể hiện rõ ràng trong khả năng của Yoshimoto Banana trong việc nâng tầm văn học đại chúng Nhật Bản và tạo ra một sức hút đặc biệt cho phong cách Yoshimoto Banana. Kawaii đã trở thành cầu nối, giúp độc giả quốc tế không chỉ hiểu mà còn yêu mến và đồng cảm với những câu chuyện về nỗi buồn, sự mất mát và hy vọng một cách nhẹ nhàng, tinh tế. Đây là một minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của thẩm mỹ Kawaii trong việc định hình và quảng bá văn học Nhật Bản ra thế giới.

5.1. Thăng Hoa Văn học đại chúng Nhật Bản Vượt Ra Ngoài Giới Hạn Tinh Hoa

Yoshimoto Banana đã góp phần quan trọng vào việc thăng hoa văn học đại chúng Nhật Bản, đưa nó vượt ra ngoài giới hạn của cái gọi là 'văn học tinh hoa'. Trong bối cảnh văn học Nhật Bản đang tìm cách đổi mới, bà cùng thế hệ nhà văn trẻ đã 'buộc phải tự do tìm kiếm những cái khác với chính thống, khác với những chuẩn mực đã có'. Sáng tác Yoshimoto Banana với việc khai thác thẩm mỹ Kawaii đã tạo ra những câu chuyện gần gũi, dễ đọc nhưng vẫn chứa đựng chiều sâu tâm lý và triết lý sống. Sự gắn bó với không gian mở, sự lên ngôi của những ấn tượng cá nhân, và việc chuyển dịch từ 'văn học nữ tính' sang 'những câu chuyện shoujo' (thiếu nữ) đã giúp bà thu hút một lượng lớn độc giả, đặc biệt là giới trẻ, chứng minh rằng Kawaii có thể là một yếu tố mạnh mẽ để nâng cao giá trị của văn học đại chúng.

5.2. Sức Hút Toàn Cầu Kawaii Là Cầu Nối Phong cách Yoshimoto Banana Với Độc Giả Quốc Tế

Một trong những đóng góp lớn nhất của Yoshimoto Banana là khả năng biến thẩm mỹ Kawaii thành một yếu tố có sức hút toàn cầu, giúp phong cách Yoshimoto Banana được độc giả quốc tế đón nhận nồng nhiệt. Các tác phẩm của bà, như 'Kitchen', đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và gây tiếng vang lớn ở nhiều quốc gia. Lý do nằm ở chỗ Kawaii trong sáng tác Yoshimoto Banana không chỉ là một nét văn hóa đặc trưng mà còn là một trạng thái cảm xúc, một cách nhìn nhận cuộc đời mà bất cứ ai cũng có thể đồng cảm. Sự mong manh, vẻ hiền hòa, và cái nhìn hướng sáng là những giá trị phổ quát, vượt qua mọi ranh giới địa lý. Thông qua những câu chuyện về sự mất mát và chữa lành, bà đã tạo ra một cầu nối văn hóa, khiến thẩm mỹ Kawaii trở thành một phần không thể thiếu trong việc lan tỏa giá trị của văn học Nhật Bản hiện đại ra thế giới.

VI. Tương Lai Văn học Nhật Bản Hiện Đại Sức Ảnh Hưởng Lâu Dài Từ Yoshimoto Banana và Kawaii

Nghiên cứu về sáng tác Yoshimoto Banana từ góc nhìn thẩm mỹ Kawaii không chỉ dừng lại ở việc phân tích các tác phẩm đã xuất bản mà còn mở ra những suy tư về tương lai của văn học Nhật Bản hiện đại. Di sản mà bà để lại cùng với sức ảnh hưởng lâu dài của thẩm mỹ Kawaii sẽ tiếp tục định hình thế hệ nhà văn mới và xu hướng phát triển của văn chương. Yoshimoto Banana đã chứng minh rằng việc kết hợp các yếu tố văn hóa độc đáo như Kawaii với các chủ đề phổ quát có thể tạo ra một tiếng nói mạnh mẽ và bền vững. Bà đã mở đường cho nhiều tác giả khác khám phá những khía cạnh mới của cuộc sống và cảm xúc, không ngừng làm giàu thêm cho nền văn học nước nhà. Việc tiếp tục nghiên cứu Yoshimoto Bananathẩm mỹ Kawaii là cần thiết để hiểu rõ hơn về sự biến chuyển của văn hóa và văn học trong thời đại toàn cầu hóa.

6.1. Di Sản Văn Học Yoshimoto Banana Định Hình Thế Hệ Nhà Văn Mới

Di sản văn học của Yoshimoto Banana không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay giải thưởng mà bà đạt được, mà còn ở cách bà đã định hình tư duy và phong cách sáng tác của một thế hệ nhà văn mới. Bà đã chứng minh rằng văn học có thể vừa mang tính giải trí, vừa có chiều sâu triết lý, không cần phải cầu kỳ hay hàn lâm. Nhiều nhà văn trẻ Nhật Bản sau này đã lấy cảm hứng từ cách bà kể chuyện về những người trẻ cô đơn, những mối quan hệ gia đình phức tạp, và quá trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống. Sự thành công của bà khuyến khích các tác giả khác khai thác những chủ đề gần gũi, đời thường, và sử dụng ngôn ngữ trực tiếp, gần gũi với độc giả. Yoshimoto Banana đã mở ra một con đường mới cho văn học Nhật Bản hiện đại, nơi sự chân thật và cảm xúc được ưu tiên hàng đầu, với thẩm mỹ Kawaii là một trong những yếu tố cốt lõi.

6.2. Kawaii và Sự Đổi Mới Xu Hướng Phát Triển Của Thẩm mỹ Kawaii trong văn học

Tương lai của thẩm mỹ Kawaii trong văn học Nhật Bản hứa hẹn nhiều sự đổi mới và mở rộng. Từ một hiện tượng văn hóa đại chúng, Kawaii đã được nâng tầm thành một khái niệm thẩm mỹ sâu sắc, có khả năng thể hiện nhiều cung bậc cảm xúc phức tạp. Các tác giả trẻ có thể tiếp tục khai thác những khía cạnh mới của Kawaii, không chỉ dừng lại ở sự "dễ thương" mà còn đi sâu vào vẻ đẹp của sự yếu đuối, sự tĩnh lặng, và khả năng chữa lành. Thẩm mỹ Kawaii sẽ tiếp tục là một công cụ để giải biên văn học tinh hoa, mang đến những câu chuyện mới mẻ, gần gũi hơn với cuộc sống hiện đại. Sự ảnh hưởng của sáng tác Yoshimoto Banana sẽ tiếp tục thúc đẩy các nhà văn tìm kiếm những cách thức độc đáo để lồng ghép Kawaii vào tác phẩm của mình, đảm bảo rằng khái niệm thẩm mỹ này sẽ tiếp tục phát triển và làm phong phú thêm văn học Nhật Bản hiện đại.

19/04/2026

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 là chương Tổng quan về vấn đề nghiên cứu nhằm tổng thuật những công trình nghiên cứu đi trước có liên quan đến đề tài của luận án, cụ thể là những công trình có đối tượng nghiên cứu là sáng tác Y. Banana, thẩm mĩ kawaii và đặc biệt là những công trình quan tâm đến các khía cạnh biểu hiện của thẩm mĩ kawaii trong sáng tác của Y. Từ đó, người nghiên cứu xác tín những cơ sở khoa học cho luận án và chỉ ra những khoảng trống khoa học cần được bổ sung, lấp đầy. Khoảng trống đó là sự xem xét kawaii như một phạm trù thẩm mĩ chi phối toàn bộ các vấn đề từ nội dung tư tưởng đến hình thức nghệ thuật trong sáng tác của Y.

Ở chương này, người viết sẽ lần lượt trình bày các công trình nghiên cứu đi trước (bao gồm cả những tài liệu tiếng Việt và tiếng Anh) đã khai thác vấn đề mà luận án đang nghiên cứu, xem xét các công trình đã nghiên cứu về vấn đề của luận án như thế nào và đến đâu, để từ đó tìm ra khoảng trống khoa học cần giải quyết. Người viết sẽ trình bày theo trình tự:  Những nghiên cứu liên quan đến phạm trù thẩm mĩ kawaii  Những nghiên cứu liên quan đến kawaii trong sáng tác của Y. Từng mục sẽ được trình bày kết quả của các công trình nghiên cứu theo trình tự thời gian. Những nghiên cứu về kawaii trong và ngoài Nhật Bản 1.

Những nghiên cứu về kawaii ở Nhật Bản Theo Kyoko Koma, quyển sách về kawaii với nhan đề Kawaii Ron được viết bởi tác giả Inuhiko Yomota (Đại học Meiji, nhà xuất bản Chikuma, năm 2006) với mục đích mang kawaii tiếp cận với lượng độc giả đông đảo. Quyển sách có một đoạn tóm tắt: “Những nhân vật Nhật Bản như Hello Kitty, Pokemon, Thủy thủ Mặt Trăng. áp đảo trên toàn thế giới [. Vì sao kawaii của Nhật Bản lại phát ra ánh sáng rực rỡ như vậy? Cuốn sách này là nỗ lực định hướng đầu tiên để phân tích đồng đại và lịch đại cấu trúc của kawaii bằng cách đặt nó vào mĩ học của thế kỉ 11 XXI” [144, 7].

Tác giả đã xem nó như là một thẩm mĩ và phân tích kawaii theo chiều dài lịch sử. Theo tác giả, nguồn gốc của kawaii bắt đầu từ quyển Sách gối đầu (Pillow Book) của Seiso Nagon (966 – 1017, thời Heian). Yomota giải thích rằng dịch giả Arthur David Waley (người dịch tác phẩm này sang tiếng Anh) đã chọn cách dịch từ “utsukushi” (うつくし, 美し) sang tiếng Anh là “pretty”, nghĩa là “đẹp”, nói về một người “ngây thơ” (innocent), “trẻ con” (infant), “trong khiết” (pure), những người cần sự bảo vệ của người lớn. Tác giả tiếp tục chỉ ra thẩm mĩ kawaii phát triển trong thời Edo (1603 – 1868) trong những vở kịch Kabuki nổi tiếng và trong sáng tác của tác giả Osamu Dazai.

Nó được hiểu như là những cảm xúc thẩm mĩ về những gì nhỏ nhắn, mong manh, và cần được bảo vệ. Yomota chỉ rõ, “một người có tính cách kawaii không phải là một người trưởng thành, không phải là một người đẹp, mà nữ tính, trẻ con, ngoan và trong sáng” [144, 8]. Kan Satoko, một thành viên khoa Nghiên cứu Nhật Bản Quốc tế, trường Đại học Ochanomizu, trong bài viết năm 2007: kawaii – từ khóa của Văn hóa thiếu nữ ở Nhật Bản cho rằng, có những kiểu văn hóa mới xuất hiện và đang dần thay thế cho văn hóa Nhật Bản truyền thống, một trong số đó là kawaii. Bà đã đi tìm bản chất của kawaii và đưa ra một khái niệm, cũng là một lí do tác động đến việc hiểu từ kawaii phù hợp, đó là văn hóa nữ giới.

Tác giả đã phân tích những bàn luận về kawaii, xem nó tương đương với khái niệm cute của tiếng Anh, là một trong những yếu tố quan trọng của văn hóa đại chúng Nhật Bản đương đại, đã lan tỏa ra khắp thế giới và trở thành một kiểu văn hóa xuyên quốc gia. Bà cho rằng đây là một từ rất khó dịch: trong tiếng Anh có một từ gần nghĩa là cute nhưng không hoàn toàn giống nhau. Bà đã đi tìm sự phát triển của nội hàm ý nghĩa từ ngữ kawaii và chỉ ra rằng, “trong trường hợp nào cũng vậy, kawaii là một từ ngữ, một khái niệm quan trọng khi nói về xã hội Nhật Bản và những cô gái trẻ”. Kan khẳng định: “Tôi đánh giá cao vai trò của Y.

Banana trong việc làm cho văn hóa đại chúng, trong đó có khái niệm kawaii và thể loại shoujo manga, vốn không quan trọng trước đó, trở nên được tôn trọng và qua Y. Banana, văn hóa thiếu nữ mà chúng ta yêu mến cuối cùng cũng được công nhận” [142, 202]. 12 Tiếp theo nữa là ba quyển sách viết về kawaii năm 2009: Nghiên cứu về thiết kế kiểu mẫu kawaii của tác giả Tomoharu Makabe, Đế chế kawaii: thời trang, truyền thông đa phương tiện và những cô gái của tác giả Reiko Koga, Cuộc cách mạng kawaii thế giới: Vì sao họ muốn trở thành người Nhật? của tác giả Takamasa Sakurai, một thành viên của Ủy ban cố vấn ngoại giao văn hóa của Bộ ngoại giao. Koga cho rằng nguồn gốc của kawaii là từ văn hóa thiếu nữ (shoujo), “thứ được hình thành vào cuối thời Minh Trị (Meiji) và kéo dài đến đầu thời Đại Chính (Taisho)” [144, 7].

Koga đã nhấn mạnh quan điểm của mình thông qua những phân tích lịch đại về kawaii từ khi bắt đầu đến hôm nay, chạm vào khía cạnh truyền thông đa phương tiện. “Văn hóa thiếu nữ”, theo Koga, gắn liền với các khái niệm 清 く[Kiyoko], 正しく[Tadashiku], 美しく[Utsukusiku], nghĩa là Trong khiết (Purity), Chân thành (Honesty) và Đẹp (Beauty) sau Thế chiến thứ II. Năm 2010, trong cuốn Tương lai của sức mạnh sáng tạo Nhật Bản: Những khả dĩ của Nhật Bản học (Hiroki Azuma) có một công trình của một nhà xã hội học là Shinji Miyadai (1959) với tựa đề Bản chất của kawaii [かわいいの本質] [The Essence of kawaii]. Shinji Miyadai cho rằng, khái niệm kawaii đã được sử dụng trong lĩnh vực truyền thông đa phương tiện ở Nhật Bản từ năm 1963.

Ở Nhật, kiểu văn hóa non nớt, chưa trưởng thành vẫn tồn tại bất chấp nỗi ám ảnh về sự trưởng thành và những quy tắc sống. Có thể hiểu đơn giản đó là sự bắt chước, vì đôi khi con người đã trưởng thành (về tuổi tác) nhưng cứ muốn mãi như trẻ thơ, như là cách để đối mặt với những khó khăn, biến cố, bất an trong cuộc sống. Những đặc tính của kawaii được thể hiện rõ nhất khi con người không có ước mơ, chỉ cần sống cho hiện tại. Bằng cách nói ẩn dụ, Miyadai cho rằng “đặc tính của kawaii – sự non nớt, giống như một cái kén tằm, là nơi trú ngụ an toàn cho việc “phải trưởng thành” trước những tác động mạnh mẽ từ quá trình Tây hóa và hiện đại hóa” [144, 11].

Miyadai tiếp tục quan điểm của mình rằng những tác dụng này không chỉ diễn ra ở Nhật mà còn lan tỏa vào bất cứ nơi nào trên thế giới nơi mà con người không thể đạt được những ước mơ. Số người rơi vào những tình huống tồi tệ bởi toàn cầu hóa ngày càng tăng cũng làm tăng số lượng những người sẽ được bảo vệ bởi văn hóa đại chúng Nhật Bản. 13 Năm 2012, trong cuộc triển lãm về kawaii, Viện Bảo tàng Yayoi đã ra mắt quyển sách Tham khảo minh họa về kawaii Nhật Bản được viết bởi Keiko Nakamura. Tác giả đã chỉ ra rằng, “mèo Hello Kitty được xem là biểu trưng cho tính cách kawaii, ngày càng trở nên rộng khắp thế giới, thông qua tiêu thụ hàng hóa” [144, 8].

Trong công trình nghiên cứu Kawaii như là một đại diện của nghiên cứu khoa học: Những khả dĩ của việc nghiên cứu văn hóa kawaii năm 2013, tác giả Kyoko Koma đã phân tích những bàn luận về kawaii, xem nó tương đương với khái niệm cute của tiếng Anh, là một trong những yếu tố quan trọng của văn hóa đại chúng Nhật Bản đương đại, đã lan tỏa ra khắp thế giới và trở thành một kiểu văn hóa xuyên quốc gia. Tác giả cũng đã phác họa những định hướng nghiên cứu xa hơn về văn hóa đại chúng Nhật Bản đương đại, đặc biệt là văn hóa kawaii và những sự liên quan của nó với kỉ nguyên thông tin toàn cầu và xuyên quốc gia này. Tuy công trình này chỉ nhìn về kawaii ở phương diện văn hóa, chưa gắn nó vào lĩnh vực cụ thể như văn học nhưng đã giúp cho người nghiên cứu về kawaii xác tín được đối tượng mình đang hướng tới là phù hợp với xu thế đáng được quan tâm của văn học hiện đại. Mayako Murai thuộc Đại học Kawanaga, Nhật Bản, trong công trình năm 2015 với nhan đề Từ Chàng rể Chó đến Cô gái Sói: Sự chuyển thể truyện cổ tích Nhật Bản đương đại trong cuộc trò chuyện với phương Tây (NXB.

Wayne State University Press, Detroit, Michigan) có viết: “Từ những năm 70, quan niệm dễ thương (kawaii) ở đất nước này đã trở nên quá phổ biến và lan rộng trên toàn thế giới như một nét tiêu biểu của bản sắc Nhật, ngày càng được thương mại hóa và phát triển trong nước. Nhà xã hội học Sharon Kinsella định nghĩa kawaii như sau: kawaii hoặc cute về bản chất nghĩa là giống trẻ con. Kawaii là tiếng nói của sự ngọt ngào, đáng yêu, ngây ngô, trong sáng, thật thà, êm dịu nhưng cũng rất mong manh, yếu đuối, những đặc điểm dễ dàng bắt gặp ở hành vi xã hội từng trải và vẻ bề ngoài. Còn quan niệm hirahira, mang dáng dấp nữ quyền và có lẽ quá gần với kawaii, trong một số trường hợp có thể khoét sâu định kiến phương Tây về người phụ nữ và sự trẻ con trong bản sắc văn hóa Nhật Bản” [144, 10].

Những nghiên cứu về kawaii ngoài Nhật Bản Những công trình nghiên cứu của các học giả nước ngoài về kawaii như một phạm trù thẩm mĩ Nhật Bản có thể kể đến công trình của Botz-Bornstein The Cool Kawaii, xuất bản năm 2011. Botz-Bornsteins đã chỉ ra hai loại thẩm mĩ tác động đến văn hóa giới trẻ thế giới. Tác giả cho rằng, gần đây, kawaii là một trong hai loại thẩm mĩ thống trị văn hóa của những người trẻ trên thế giới, hơn là thẩm mĩ cool của văn hóa Mĩ, Phi như hip-hop. Theo Botz-Bornstein, “trong khi người Âu – Mĩ phân biệt hai khái niệm cool và kawaii rất rõ ràng: cool có thiên tính nam, lạnh lùng và ngầu, phân tán cảm xúc còn kawaii thì có thiên tính nữ, gắn liền với thời thơ ấu và những gì thuần nguyên, sơ khai, tập trung thể hiện tình cảm, cảm xúc.

Tuy nhiên ở Nhật lại không như vậy. Khái niệm cuteness (kawaii) và coolness không tách bạch quá rõ. Chúng tương tác với nhau phức tạp và trong tính chất này có tính chất kia.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ