BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KYÕ THUAÄT COÂNG NGHEÄ TP.HCM KHOA MOÂI TRÖÔØNG VAØ COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC KHOÙA LUAÄN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC NGAØNH : COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC MAÕ NGAØNH : C73 GVHD : TS. NGUYỄN HOAØI HÖÔNG CN. ÑOÃ THÒ TUYEÁN SVTH : HỨA VOÕ THAØNH LONG LỚP : 07CSH1 MSSV : 207111025 LÔØI CAÛM ÔN TP.HCM naêm 2010 1 Ñeå hoaøn thaønh luaän vaên toát nghieäp naøy, em xin göûi lôøi caûm ôn ñeán caùc thaày coâ khoa Moâi Tröôøng vaø Coâng Ngheä Sinh Hoïc ñaõ giaûng daïy vaø truyeàn ñaït kieán thöùc cho em trong suoát nhöõng naêm vöøa qua ñeå em laøm toát baøi luaän vaên naøy. Em xin chaân thaønh caûm ôn vieän Sinh Hoïc Nhieät Ñôùi ñaõ giuùp vaø taïo ñieàu kieän cho em ñöôïc hoïc hoûi, trao ñoài caùc kyõ naêng, thao taùc vaø tích luõy nhieàu kinh nghieäm quyù baùu cho coâng vieäc sau naøy cuûa em.
Ñaëc bieät xinh chaân thaønh caûm ôn coâ Ñoã Thò Tuyeán vaø coâ Nguyeãn Hoaøi Höông ñaõ heát loøng quan taâm, chæ baûo vaø höôùng daãn taän tình ñeå em hoaøn thaønh toát luaän vaên. Xin caûm ôn caùc anh chò vaø caùc baïn trong vieän Sinh Hoïc Nhieät Ñôùi ñaõ giuùp ñôõ trong suoát quaù trình laøm luaän. Cuoái cuøng xin caûm ôn gia ñình ñaõ ñoäng vieân, quan taâm, hoã trôï trong quaù trình laøm luaän vaên toát nghieäp. Trong suoát quaù trình laøm luaän vaên, em ñaõ ñöôïc tieáp caän vôùi moâi tröôøng laøm vieäc môùi, coù theâm ñöôïc nhieàu kieán thöùc, ñöôïc aùp duïng thöïc teá nhöõng gì em ñaõ hoïc, reøn luyeän theâm veà thao taùc, kyõ thuaät vaø kyõ naêng laøm vieäc ñeå em coù theå thöïc hieän toát hôn trong coâng vieäc sau naøy.
Em xin chaân thaønh caûm ôn. 2 MUÏC LUÏC TRANG LÔØI CAÛM ÔN 2 CHÖÔNG I : GIÔÙI THIEÄU 9 1.1 ÑAËT VAÁN ÑEÀ 10 1.2 MUÏC ÑÍCH CUÛA ÑEÀ TAØI 11 1.3 NOÄI DUNG NGHIEÂN CÖÙU 11 1.4 PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI 11 CHÖÔNG II : TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 12 2.1 KHAÙI NIEÄM KIEÅM SOAÙT SINH HOÏC 13 2.1 THUOÁC BAÛO VEÄ THÖÏC VAÄT 13 2.1 THUOÁC TRÖØ SAÂU 13 2.2 THUOÁC TRÖØ NAÁM 13 2.1 CÔ CHEÁ DIEÄT NAÁM 14 2.2 AÛNH HÖÔÛNG CUÛA THUOÁC TRÖØ NAÁM 14 2.3 THUOÁC TRÖØ COÛ HOÙA HOÏC 14 3 2.1 SÖÏ XAÂM NHAÄP CUÛA THUOÁC VAØO COÛ 15 2.2 CÔ CHEÁ DIEÄT COÛ 15 2.3 AÛNH HÖÔÛNG CUÛA THUOÁC TRÖØ COÛ 16 2.2 KIEÅM SOAÙT SINH HOÏC 16 2.3 ÑOÁI TÖÔÏNG CUÛA KIEÅM SOAÙT SINH HOÏC 14 2.4 PHÖÔNG PHAÙP SINH HOÏC 31 2.1 TRIEÄU CHÖÙNG NHIEÃM VIRUS 32 2.2 CÔ CHEÁ DIEÄT SAÂU 32 2.2 VI KHUAÅN BACILLUS THURINGIENSIS (BT) 33 2.2 CÔ CHEÁ TAÙC ÑOÄNG 34 2.1 HIEÄU LÖÏC TRUØ SAÂU CUÛA BEAUVERIA & METARHIZIUM 34 2.2 HOAÏT TÍNH DIEÄT SAÂU 34 2.4 SINH VAÄT KHAÙC 35 2.1 ONG MAÉT ÑOÛ 35 4 2.2 ONG VAØNG 36 2.5 NGUYEÂN TAÉC CUÛA KIEÅM SOAÙT SINH HOÏC 37 2.2 TRÖØ NAÁM BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP SINH HOÏC 38 2.1 CAÙC BEÄNH CAÂY THÖÔØNG GAËP DO NAÁM GAÂY RA 38 2.2 TOÅNG QUAN VEÀ CHAÁT TRÖØ NAÁM SINH HOÏC 43 2.3 TOÅNG QUAN VEÀ TRICHODERMA SPP. LAØM CHAÁT TRÖØ NAÁM SINH HOÏC 45 2.2 ÑAËC ÑIEÅM GIOÁNG NAÁM TRICHODERMA SPP.1 ÑAËC ÑIEÅM HÌNH THAÙI, SINH TRÖÔÛNG CUÛA TRICHODERMA SPP.2 SINH THAÙI HOÏC 48 2.3 CÔ CHEÁ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA TRICHODERMA SPP.1 HIEÄN TÖÔÏNG GIAO THOA 51 2.2 HOAÏT ÑOÄNG TIEÁT ENZYME 53 1 HEÄ ENZYME THUÛY PHAÂN CHITIN 53 2 HEÄ ENZYME THUÛY PHAÂN CELLULOSE 54 5 3 CAÙC HÔÏP CHAÁT KHAÙNG NAÁM 55 2.4 ÑIEÀU KIEÄN NUOÂI CAÁY CUÛA TRICHODERMA SPP.5 CAÙC NÔI SAÛN XUAÁT CHEÁ PHAÅM TRICHODERMA SPP. 56 CHÖÔNG III : THÖÏC NGHIEÄM 61 3.2 VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP 62 3.1 CAÙC CHUÛNG VI SINH VAÄT DUØNG TRONG NGHIEÂN CÖÙU 62 3.2 DUÏNG CUÏ, THIEÁT BÒ 62 3.3 MOÂI TRÖÔØNG NUOÂI CAÁY 62 3.1 MOÂI TRÖÔØNG PGA 63 3.2 MT KHAÛO SAÙT KHAÛ NAÊNG ÑOÁI KHAÙNG GIÖÕA CHEÁ PHAÅM TRICHODERMA SPP.VAØ NAÁM BEÄNH 63 6 3.4 MOÂI TRÖÔØNG LEÂN MEN XOÁP 64 3.5 MOÂI TRÖÔØNG NHAÂN GIOÁNG 64 3.2 PHÖÔNG PHAÙP 65 3.1 KHAÛO SAÙT KHAÛ NAÊNG ÑOÁI KHAÙNG GIÖÕA NAÁM TRICHODERMA SPP.
VÔÙI NAÁM BEÄNH 65 3.2 PHÖÔNG PHAÙP LEÂN MEN XOÁP 66 3.3 KHAÛO SAÙT KHAÛ NAÊNG ÑOÁI KHAÙNG GIÖÕA CHEÁ PHAÅM TRICHODERMA SPP. VÔÙI NAÁM BEÄNH 67 3.3 KEÁT QUAÛ VAØ BIEÄN LUAÄN 68 3.1 KHAÛO SAÙT KHAÛ NAÊNG ÑOÁI KHAÙNG GIÖÕA NAÁM TRICHODERMA SPP. VÔÙI NAÁM BEÄNH 68 3.2 KHAÛO SAÙT KHAÛ NAÊNG ÑOÁI KHAÙNG GIÖÕA CHEÁ PHAÅM TRICHODERMA SPP. VÔÙI NAÁM BEÄNH 76 3.3 PHÖÔNG PHAÙP LEÂN MEN XOÁP 83 3.4 KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ 85 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 86 7 DANH MUÏC CAÙC HÌNH Hình 2.1 : sô ñoà kieåm soaùt sinh hoïc 17 Hình 2.2 : vi khuaån Bacillus thuringiensis 33 Hình 2.3 : chu trình phaùt trieån cuûa ong maét ñoû 35 Hình 2.4 : chu trình phaùt trieån cuûa ong vaøng 36 8 Hình 2.9 : söï öùc cheá cuûa Trichoderma ñoái vôùi naám beänh Pythium 50 Hình 2.10 : T,harzianum quaán quanh Rhizoctonia solani 51 Hình 2.11 : Rhizoctonia aolani döôùi KHV sau khi T.
mycoparasitic ñöôïc gôõ boû 52 Hình 3.1 : phöông phaùp leân men xoáp 67 Hình 3.2 : söï öùc cheá cuûa T.harzianum ñoái vôùi naám beänh Fusarium 69 Hình 3.3 : söï öùc cheá cuûa T.harzianum ñoái vôùi naám beänh Phytophthora 70 Hình 3.4 : söï öùc cheá cuûa T.reesei ñoái vôùi naám beänh Phytophthora 72 Hình 3.5 : söï öùc cheá cuûa T. reesei ñoái vôùi naám beänh Fusarium 73 Hình 3.6 : söï öùc cheá cuûa cheá phaåm T.harzianum ñoái vôùi Fusarium 77 Hình 3.7 : söï öùc cheá cuûa cheá phaåm T.harzianum ñoái vôùi naám beänh Phytophthora 78 Hình 3.8 : söï öùc cheá cuûa cheá phaåm T. reesei ñoái vôùi 9 naám beänh Fusarium 80 Hình 3.9 : söï öùc cheá cuûa cheá phaåm T. reesei ñoái vôùi naám beänh Phytophthora 81 Hình 4.0 : cheá phaåm naám T.1 : cheá phaåm naám T.harzianum 84 DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Baûng 2.1 : Caùc taùc nhaân gaây haïi cuûa caây troàng 18 Baûng 2.2 : caùc beänh caây thöôøng gaëp do naám gaây ra 38 Baûng 2.3 : Hieäu löïc cuûa Saccharomyces vaø Zygosaccharomyces öùc cheá caùc naám gaây beänh haïi caây troàng 44 Baûng 2.4 : caùc nôi saûn xuaát cheá phaåm Trichoderma spp.
tröø naám beänh haïi caây troàng 57 Baûng boá trí thí nghieäm 66 Baûng 3.1 : Ñöôøng kính khuaån laïc khi coù Trichoderma spp.2 : Ñöôøng kính khuaån laïc Fusarium sau khi raéc cheá phaåm Trichoderma harzianum vaø Trichoderma reesei 82 10 DANH MUÏC CAÙC SÔ ÑOÀ Sô ñoà 3.1 : Tieán haønh thí nghieäm ñoái khaùng tröïc tieáp 65 Sô ñoà quy trình thöïc hieän phöông phaùp leân men xoáp 66 Sô ñoà 3.2 : Tieán haønh khaûo saùt söï öùc cheá cuûa cheá phaåm vôùi naám beänh 68 CHÖÔNG I GIÔÙI THIEÄU 11 1.1 ÑAËT VAÁN ÑEÀ Söï taêng tröôûng cuûa hoùa hoïc hoùa noâng nghieäp vaø thaâm canh saûn xuaát ñang thay ñoåi raát nhieàu hoaøn caûnh sinh thaùi vaø moâi tröôøng chuùng ta ñang soáng. noù ñang chuyeån dòch veà phía tieâu cöïc. Soá löôïng thuoác hoùa hoïc tröø saâu coù ñoä ñoäc cao ngaøy caøng lôùn, nhöng hieäu quaû laïi thaáp. Phaàn lôùn thuoác toûa roäng ra khoâng muïc ñích gaây oâ nhieãm moâi tröôøng nghieâm troïng.
trong baát cöù quaàn laïc noâng nghieäp naøo. Chính vì theá, chieán löôïc môùi phoøng tröø caùc loaøi gaây haïi cho heä sinh thaùi noâng nghieäp ñöôïc thöïc hieän treân cô sôû toång hôïp, phoái hôïp caùc hoaït ñoäng cuûa caùc quaàn theå kí sinh vaø caùc loaøi coù ích cho noâng nghieäp, thuoác baûo veä thöïc vaät hieäu quaû cao vaø thuoác tröø saâu sinh hoïc treân neàn moùng thaâm canh cao. 12 Moät trong nhöõng höôùng cô baûn cuûa phöông phaùp sinh hoïc laø taêng cöôøng saûn xuaát caùc cheá phaåm sinh hoïc. Treân cô sôû sinh hoïc vaø di truyeàn hoïc, seõ laøm cho caùc cheá phaåm sinh hoïc coù phoå taùc ñoäng roäng hôn baèng con ñöôøng ñöa vaøo vi sinh vaät nhöõng gen boå sung, toå hôïp chuùng, khueách ñaïi vaø taïo caùc doøng voâ tính ñoäc toá cao.
Hieän nay, phoøng tröø dòch haïi caây troàng baèng bieän phaùp sinh hoïc ñöôïc ñaåy maïnh nghieân cöùu ôû nhieàu nöôùc, ñöôïc coi nhö laø moät lónh vöïc quan troïng. Phoøng tröø baèng sinh hoïc ñoái vôùi beänh haïi chuû yeáu laø khai thaùc vaø söû duïng khaû naêng ñoái khaùng cuûa moät soá loaïi naám ñoái vôùi caùc loaïi naám gaây haïi caây troàng. Nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà naám Trichoderma vaø saûn xuaát cheá phaåm ñeå haïn cheá nhöõng naám gaây haïi cho caây troàng nhö naám Rhizoctonia, Sclerotium, Fusarium, Pythium, Verticillium vaø Botrytis gaây beänh treân luùa, ngoâ, vaø moät soá caây troàng khaùc ñaõ thu ñöôïc nhöõng keát quaû raát khaû quan. Tuy nhieân, naám ñoái khaùng laø moät taùc nhaân sinh hoïc, noù coù nhöõng ñieàu kieän soáng nhaát ñònh vaø chæ phaùt huy ñöôïc hieäu quaû phoøng tröø beänh ôû nhöõng ñieàu kieän nhaát ñònh.
Trong khi ñoù, thöôøng do khaû naêng thích nghi vôùi moâi tröôøng soáng, caùc taùc nhaân gaây beänh phaùt trieån maïnh meõ, soá löôïng caù theå taêng nhanh, khaû naêng choáng chòu toát, laán löôùt caùc taùc nhaân ñoái khaùng laøm cho tính ñoái khaùng maát caân baèng vaø keát quaû laø beänh boäc phaùt treân caây troàng. Ñeå khaéc phuïc ñieàu naøy, vieäc choïn loïc, nhaân nhanh soá löôïng, taêng cöôøng söùc soáng cho taùc nhaân ñoái khaùng vaø ñöa laïi trong moâi tröôøng töï nhieân laø heát söùc caàn thieát. Ñeå goùp phaàn vaøo vieäc ña daïng hoùa caùc cheá phaåm sinh hoïc, caûi thieän vaø öùng duïng cheá phaåm naâm Trichoderma spp. vaøo lónh vöïc noâng nghieäp, toâi ñaõ tieán 13 haønh nghieân cöùu ñeà taøi : “ saûn xuaát baøo töû naám Trichoderma spp.
laøm thuoác tröø naám beänh caây troàng”.2 Muïc ñích cuûa ñeà taøi Tìm hieåu vieäc öùng duïng baøo töû Trichoderma tröø naám haïi caây troàng vaø phöông phaùp saûn xuaát baøo töû baèng leân men theå raén.3 Noäi dung nghieân cöùu Toång quan veà kieåm soaùt sinh hoïc vaø söû duïng baøo töû Trichoderma tröø naám beänh caây troàng Thöïc nghieäm veà quy trình leân men theå raén saûn xuaát baøo töû Trichoderma Khaûo saùt hoaït tính tröø naám beänh cuûa baøo töû Trichoderma invitro 1.4 Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi Caùc chuûng naám ñoái khaùng Trichoderma spp. Caùc chuûng naám beänh gaây haïi caây troàng. 14 CHÖÔNG II TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 2.1 KHAÙI NIEÄM KIEÅM SOAÙT SINH HOÏC 2.1 THUOÁC BAÛO VEÄ THÖÏC VAÄT 2.1 THUOÁC TRÖØ SAÂU Thuoác tröø saâu laø 1 loaïi thuoác tröø dòch haïi ñöôïc söû duïng choáng laïi coân truøng ôû taát caû caùc giai ñoaïn bieán thaùi. Noù ñöôïc duøng ôû caû giai ñoaïn bieán thaùi tröùng vaø aáu truøng.
Thuoác tröø saâu ñöôïc duïng roäng raõi nhaát trong noâng nghieäp tieáp ñoù laø hoä gia ñình, thaäm chí caû trong y 15 khoa. Söû duïng thuoác tröø saâu laø 1 nhaân laøm gia taêng saûn phaåm noâng nghieäp trong theá kyû 20. Thoáng keâ cho thaáy coù hôn nghìn loaøi coân truøng trong soá hôn 1 trieäu loaøi ñöôïc bieát laø taùc nhaân gaây haïi caây troàng, vaät nuoâi vaø truyeàn beänh cho ngöôøi. Phaù hoaïi moâi tröôøng soáng xung quanh.
Chuùng laøm giaûm naêng suaát, phaåm chaát noâng saûn. Thuoác tröø saâu hoùa hoïc laø caùc loaïi hôïp chaát hoùa hoïc ñöôïc duøng ñeå tieâu dieät caùc loaïi saâu beänh, coân truøng gaây haïi cho caây troàng.