Luận văn sa mạc hóa Ninh Phước Ninh Thuận - Phạm Quốc Vượng 2016

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng sa mạc hóa huyện Ninh Phước tỉnh Ninh Thuận, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp phòng chống bền vững.

• Tác giả: Phạm Quốc Tuyến
• Trường học: University of Hanoi
• Chuyên ngành: Economics in Sustainable Development
• Đề tài: Sa mạc hóa huyện Minh Phước - nguyên nhân và giải pháp
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về sa mạc hóa huyện Ninh Phước Thách thức môi trường cấp bách

Sa mạc hóa là một trong những thách thức môi trường toàn cầu nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người và gây suy thoái hệ sinh thái. Tại Việt Nam, tình trạng sa mạc hóa đang diễn ra ngày càng rõ rệt, đặc biệt tại các tỉnh khô hạn như Ninh Thuận. Huyện Ninh Phước, một phần của tỉnh Ninh Thuận, phải đối mặt với mức độ sa mạc hóa huyện Ninh Phước đáng báo động, biến khu vực này thành điểm nóng về suy thoái đất Ninh Thuận.

Nghiên cứu về sa mạc hóa huyện Ninh Phước là cần thiết để hiểu rõ thực trạng, các nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước và đề xuất giải pháp chống sa mạc hóa bền vững. Công trình của Phạm Quốc Vượng (2016) đã đặt mục tiêu quan trọng là xác định thực trạng, nguyên nhân và xây dựng các giải pháp phòng chống sa mạc hóa cụ thể cho khu vực này. Việc nắm bắt chính xác tình hình sa mạc hóa ở Ninh Phước hiện nay không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế-xã hội bền vững cho cộng đồng địa phương. Các hoạt động quản lý tài nguyên đất hiệu quả là chìa khóa để đối phó với hiện tượng này, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu Ninh Phước ngày càng gia tăng, làm trầm trọng thêm tình trạng Ninh Phước hạn hán.

1.1. Định nghĩa sa mạc hóa và bối cảnh nghiên cứu tại Ninh Phước

Thuật ngữ sa mạc hóa được sử dụng rộng rãi từ năm 1949 bởi Aureville, một nhà thực vật học người Pháp, để mô tả quá trình biến đổi đất màu mỡ thành sa mạc. Năm 1993, Hội nghị Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển đã chính thức chấp nhận thuật ngữ này [1]. Theo Chương trình Môi trường của Liên Hợp Quốc (UNEP-1982), sa mạc hóa là quá trình suy thoái sinh học của đất đai, dần dần làm suy giảm sản xuất sinh học và cuối cùng khiến đất trở nên vô dụng như sa mạc [1]. Công ước chống sa mạc hóa của Liên hợp quốc (UNCCD-1992) định nghĩa sa mạc hóa là sự suy thoái đất đai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn và vùng ẩm nửa khô hạn, gây ra bởi nhiều yếu tố bao gồm biến đổi khí hậu và hoạt động của con người [1]. Mục tiêu nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) là xác định thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp phòng chống sa mạc hóa cho huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, một trong những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất tại Việt Nam.

1.2. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội ảnh hưởng đến suy thoái đất Ninh Thuận

Huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, nằm trong khu vực khí hậu khô hạn đặc trưng với lượng mưa thấp và nắng nóng gay gắt quanh năm, tạo điều kiện thuận lợi cho sa mạc hóa diễn ra. Đặc điểm địa hình chủ yếu là đồi cát, vùng bán sa mạc đã làm cho khu vực này đặc biệt nhạy cảm với các tác động của biến đổi khí hậu Ninh Phước, bao gồm nhiệt độ tăng cao và chu kỳ hạn hán kéo dài. Về kinh tế-xã hội, sinh kế của cộng đồng địa phương chủ yếu dựa vào nông nghiệp và chăn nuôi. Việc khai thác tài nguyên đất và nước một cách thiếu bền vững, cùng với áp lực dân số, đã góp phần làm tăng tốc độ suy thoái đất Ninh Thuận. Nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) tập trung vào các yếu tố tự nhiên (khí hậu, thời tiết bất thường, loại đất) và các hoạt động của con người, cũng như sinh kế của cộng đồng bị ảnh hưởng, nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện về nguyên nhân và giải pháp chống sa mạc hóa hiệu quả.

II. Thực trạng sa mạc hóa ở Ninh Phước hiện nay Đánh giá mức độ và diện tích ảnh hưởng

Hiểu rõ thực trạng sa mạc hóa ở Ninh Phước hiện nay là bước cơ bản để xây dựng các chiến lược phòng chống sa mạc hóa hiệu quả. Huyện Ninh Phước đối mặt với một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng nhất cả nước, nơi quá trình sa mạc hóa đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, ảnh hưởng trực tiếp đến đất đai nông nghiệp, nguồn nước và sinh kế của người dân. Việc xác định chính xác diện tích và mức độ sa mạc hóa huyện Ninh Phước thông qua bộ tiêu chí đánh giá khoa học là cực kỳ quan trọng, như Phạm Quốc Vượng (2016) đã nhấn mạnh. Đánh giá này giúp định hình các khu vực ưu tiên cần can thiệp, từ đó triển khai các giải pháp chống sa mạc hóa phù hợp, đảm bảo hiệu quả và bền vững. Thực trạng này đòi hỏi các biện pháp cấp bách và sự phối hợp liên ngành để ngăn chặn đà suy thoái, bảo vệ tài nguyên đất đai quý giá. Sự thay đổi trong sử dụng đất và các yếu tố khí hậu khắc nghiệt càng làm trầm trọng thêm tình hình, khiến Ninh Phước hạn hán trở thành một vấn đề thường niên, đẩy nhanh quá trình suy thoái đất Ninh Thuận.

2.1. Xác định diện tích và mức độ sa mạc hóa tại huyện Ninh Phước

Nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) đã kế thừa và áp dụng bộ tiêu chí phân loại sa mạc hóa để xác định mức độ và diện tích các vùng bị sa mạc hóa tại huyện Ninh Phước. Các tiêu chí này bao gồm cả yếu tố tự nhiên (đặc điểm đất đai, khí hậu, lượng mưa) và yếu tố nhân sinh (cường độ khai thác đất, hoạt động chăn thả). Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra diện tích đáng kể của đất đai ở Ninh Phước đang chịu ảnh hưởng của quá trình sa mạc hóa, từ mức độ nhẹ đến rất nghiêm trọng. Những khu vực có nguy cơ cao thường có lượng mưa thấp hơn mức trung bình của vùng, cùng với áp lực sử dụng đất lớn. Việc định lượng được diện tích và mức độ suy thoái đất Ninh Thuận cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng để các cơ quan quản lý và cộng đồng có thể hình dung rõ ràng về quy mô của vấn đề và ưu tiên nguồn lực cho phòng chống sa mạc hóa.

2.2. Đặc điểm các loại sa mạc hóa và phân loại tại địa phương

Tại huyện Ninh Phước, các đặc điểm các loại sa mạc hóa rất đa dạng, phản ánh sự tương tác phức tạp giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hoạt động con người. Theo nghiên cứu, các loại hình sa mạc hóa chính bao gồm sa mạc hóa do xói mòn đất, do nhiễm mặn, do suy giảm độ phì nhiêu và do khô hạn kéo dài. Đất bị xói mòn thường thấy ở các khu vực đồi dốc, nơi thảm thực vật bị suy giảm. Nhiễm mặn xuất hiện nhiều ở vùng ven biển hoặc những nơi có mực nước ngầm cao. Sự suy giảm độ phì nhiêu là hệ quả của việc canh tác quá mức mà không có biện pháp phục hồi đất. Những đặc điểm này giúp phân loại và khoanh vùng các loại hình sa mạc hóa, từ đó đề xuất giải pháp chống sa mạc hóa cụ thể và hiệu quả. Việc hiểu rõ các loại hình suy thoái đất Ninh Thuận là yếu tố then chốt để phát triển các chiến lược quản lý tài nguyên đất phù hợp với từng điều kiện thổ nhưỡng và môi trường.

III. Phân tích nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước Yếu tố tự nhiên và hoạt động con người

Việc phân tích nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước là cốt lõi để xây dựng các giải pháp chống sa mạc hóa bền vững. Quá trình sa mạc hóa huyện Ninh Phước không phải là hệ quả của một yếu tố đơn lẻ, mà là sự tổng hòa của các điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và tác động từ các hoạt động của con người. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận đa chiều để hiểu rõ cơ chế và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố. Nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) đã xác định rõ ràng hai nhóm nguyên nhân chính gây ra suy thoái đất Ninh Thuận: các tác nhân từ điều kiện tự nhiên và các hoạt động của con người. Sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu Ninh Phước và việc sử dụng đất thiếu bền vững đã đẩy nhanh quá trình này, biến một vùng đất vốn đã khô hạn thành khu vực có nguy cơ sa mạc hóa cao. Nhận diện đúng nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước giúp chúng ta tập trung nguồn lực vào những khía cạnh quan trọng nhất, từ đó đề xuất các biện pháp hiệu quả chống sa mạc hóa Ninh Phước.

3.1. Tác nhân từ điều kiện tự nhiên gây Ninh Phước hạn hán

Các tác nhân từ điều kiện tự nhiên đóng vai trò chủ đạo trong quá trình sa mạc hóa huyện Ninh Phước. Khí hậu khô hạn, lượng mưa thấp và phân bố không đều là đặc điểm nổi bật của vùng, dẫn đến tình trạng Ninh Phước hạn hán kéo dài và thường xuyên. Nhiệt độ cao quanh năm, cùng với cường độ bốc hơi mạnh, làm tăng tốc độ khô hạn của đất. Bên cạnh đó, các yếu tố địa hình như đất cát, đồi trọc, và sự nghèo nàn của lớp phủ thực vật tự nhiên cũng góp phần làm tăng tính dễ tổn thương của đất trước xói mòn và suy thoái. Biến đổi khí hậu Ninh Phước cũng làm trầm trọng thêm tình hình, với sự gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán và nắng nóng kéo dài. Những yếu tố tự nhiên này tạo ra một vòng luẩn quẩn, nơi đất đai ngày càng trở nên khô cằn và mất đi khả năng phục hồi sinh học, thúc đẩy quá trình suy thoái đất Ninh Thuận.

3.2. Ảnh hưởng từ các hoạt động của con người đến sa mạc hóa huyện Ninh Phước

Bên cạnh các yếu tố tự nhiên, các hoạt động của con người cũng là nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước đáng kể. Việc khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là phá rừng làm nương rẫy, khai thác gỗ, và đốt thực bì, đã làm suy giảm lớp phủ thực vật, khiến đất đai dễ bị xói mòn và khô hạn. Hoạt động chăn thả gia súc quá mức trên các đồng cỏ nghèo dinh dưỡng cũng gây áp lực lớn lên thảm thực vật, làm giảm khả năng tái sinh và bảo vệ đất. Canh tác nông nghiệp trên đất dốc hoặc sử dụng các phương pháp canh tác không bền vững, không luân canh cây trồng, sử dụng phân bón hóa học quá nhiều cũng góp phần làm suy giảm độ phì nhiêu của đất. Ngoài ra, việc quản lý và sử dụng nguồn nước thiếu hiệu quả trong nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh Ninh Phước hạn hán, cũng làm trầm trọng thêm tình trạng khô hạn và suy thoái đất Ninh Thuận. Để đảo ngược quá trình sa mạc hóa huyện Ninh Phước, cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của cộng đồng địa phương, cùng với các chính sách quản lý tài nguyên đất chặt chẽ.

IV. Các giải pháp phòng chống sa mạc hóa hiệu quả cho huyện Ninh Phước Hướng đi bền vững

Đối phó với sa mạc hóa huyện Ninh Phước đòi hỏi một chiến lược toàn diện và dài hạn, tích hợp nhiều giải pháp chống sa mạc hóa từ cấp vĩ mô đến các hành động cụ thể tại địa phương. Các biện pháp hiệu quả chống sa mạc hóa Ninh Phước cần tập trung vào việc phục hồi đất đai, bảo vệ tài nguyên nước và thúc đẩy các hoạt động kinh tế bền vững, như đề xuất của Phạm Quốc Vượng (2016). Mục tiêu là không chỉ ngăn chặn quá trình suy thoái tiếp diễn mà còn cải thiện khả năng sinh kế cho cộng đồng, tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái trước biến đổi khí hậu Ninh Phước. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác thân thiện với môi trường, phát triển cây trồng chịu hạn, và tăng cường lớp phủ thực vật là những ưu tiên hàng đầu. Hơn nữa, sự tham gia của người dân trong việc phòng chống sa mạc hóa thông qua các chương trình giáo dục và hỗ trợ tài chính là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công và bền vững cho các dự án. Các chính sách về quản lý tài nguyên đất cần được thực thi nghiêm ngặt, kết hợp với các giải pháp công trình và phi công trình để đạt được hiệu quả tối đa.

4.1. Đề xuất giải pháp chung trong quản lý tài nguyên đất

Để phòng chống sa mạc hóa tại huyện Ninh Phước, cần triển khai các giải pháp chung mang tính chiến lược trong quản lý tài nguyên đất. Đầu tiên, cần xây dựng và thực thi quy hoạch sử dụng đất một cách khoa học, bền vững, tránh tình trạng khai thác quá mức hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất không hợp lý. Thứ hai, nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương và cộng đồng về kỹ thuật canh tác bền vững, bảo vệ rừng, và sử dụng nước tiết kiệm, đặc biệt trong bối cảnh Ninh Phước hạn hán. Thứ ba, tăng cường đầu tư vào các công trình thủy lợi, hệ thống cấp nước sạch để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt, giảm áp lực lên các nguồn nước ngầm. Cuối cùng, chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển kinh tế sinh thái, các mô hình nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu Ninh Phước cũng đóng vai trò quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giải quyết vấn đề sa mạc hóa mà còn góp phần vào sự phát triển toàn diện của địa phương.

4.2. Biện pháp cụ thể đối với từng loại hình sa mạc hóa

Ngoài các giải pháp chung, việc áp dụng các biện pháp cụ thể đối với từng loại hình sa mạc hóa là cần thiết để đạt hiệu quả tối ưu. Đối với đất bị xói mòn, cần tập trung vào việc trồng rừng phòng hộ, cây che phủ, xây dựng các công trình chống xói mòn như bậc thang, bờ kè sinh học. Đối với đất bị nhiễm mặn, các biện pháp rửa mặn, trồng cây chịu mặn (ví dụ: phi lao, đước), và cải tạo đất bằng vật liệu hữu cơ là ưu tiên. Vùng đất bị suy giảm độ phì nhiêu cần được phục hồi bằng cách áp dụng luân canh cây trồng, sử dụng phân hữu cơ, trồng cây họ đậu để cải tạo đất. Phạm Quốc Vượng (2016) cũng đề xuất các mô hình canh tác nông lâm kết hợp, chăn nuôi bán chăn thả có kiểm soát để giảm áp lực lên tài nguyên đất. Những giải pháp chống sa mạc hóa này phải được điều chỉnh linh hoạt theo đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu và sinh kế của từng tiểu vùng, đảm bảo tính khả thi và bền vững trong thực tiễn phòng chống sa mạc hóa tại huyện Ninh Phước.

V. Ứng dụng mô hình và đánh giá tiềm năng chống sa mạc hóa ở Ninh Phước Kinh nghiệm thực tiễn

Việc ứng dụng mô hình và đánh giá tiềm năng chống sa mạc hóa ở Ninh Phước là một phần không thể thiếu trong nỗ lực giải quyết vấn đề sa mạc hóa huyện Ninh Phước. Các mô hình phòng chống sa mạc hóa đã được triển khai, dù ở quy mô nhỏ, nhưng đã cung cấp những bài học kinh nghiệm quý giá cho việc mở rộng trong tương lai. Đánh giá hiệu quả của các mô hình này giúp xác định những phương pháp nào phù hợp nhất với điều kiện địa phương, mang lại lợi ích môi trường và kinh tế-xã hội. Phạm Quốc Vượng (2016) đã phân tích các mô hình điển hình, từ đó đề xuất hướng đi cơ bản trong quản lý tài nguyên đất và sử dụng đất bền vững nhằm ngăn chặn và hạn chế suy thoái đất Ninh Thuận. Việc kết hợp các giải pháp kỹ thuật với phát triển kinh tế sinh thái không chỉ giúp chống lại sa mạc hóa mà còn tạo ra sinh kế bền vững cho người dân, giảm thiểu tác động của sa mạc hóa đến đời sống Ninh Phước. Đây là chìa khóa để đảm bảo sự thành công lâu dài của các chương trình giải pháp chống sa mạc hóa.

5.1. Đánh giá các mô hình phòng chống sa mạc hóa tại địa phương

Nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) đã tiến hành đánh giá các mô hình phòng chống sa mạc hóa đã được áp dụng tại huyện Ninh Phước. Các mô hình này thường tập trung vào việc trồng cây chịu hạn, cây đa tác dụng (như phi lao, keo) để tạo vành đai chắn gió, cố định đất cát và cải thiện tiểu khí hậu. Một số mô hình khác bao gồm việc áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm, canh tác nông lâm kết hợp, và xây dựng hệ thống thu trữ nước mưa. Đánh giá cho thấy các mô hình này đã mang lại những hiệu quả nhất định trong việc cải thiện độ che phủ thực vật, giảm xói mòn và tăng cường độ ẩm cho đất. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế về quy mô, nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng. Việc rút ra bài học từ những mô hình này là cơ sở quan trọng để tối ưu hóa và nhân rộng các biện pháp hiệu quả chống sa mạc hóa Ninh Phước trong tương lai, thích ứng với biến đổi khí hậu Ninh Phước.

5.2. Phát triển kinh tế sinh thái và quản lý đất bền vững tại Ninh Phước

Phát triển kinh tế sinh thái là một trong những hướng đi chiến lược để vừa chống sa mạc hóa huyện Ninh Phước vừa nâng cao đời sống người dân. Mô hình kinh tế sinh thái tập trung vào việc khai thác bền vững các tài nguyên địa phương, kết hợp nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch sinh thái. Ví dụ, phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chịu hạn, có giá trị kinh tế cao như nho, táo, dê, cừu, giúp đa dạng hóa sinh kế và giảm áp lực lên đất. Bên cạnh đó, quản lý tài nguyên đất bền vững bao gồm việc áp dụng các kỹ thuật canh tác bảo tồn đất, phục hồi đất bị thoái hóa, và khuyến khích sử dụng phân hữu cơ. Nghiên cứu cũng đánh giá tiềm năng và hạn chế của việc phát triển mô hình kinh tế sinh thái tại Ninh Phước, nhấn mạnh rằng sự thành công phụ thuộc vào việc hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường, từ đó giảm thiểu tác động của sa mạc hóa đến đời sống Ninh Phước và thúc đẩy phát triển bền vững.

VI. Tương lai phòng chống sa mạc hóa huyện Ninh Phước Kết luận và kiến nghị chiến lược

Để đảm bảo một tương lai bền vững cho huyện Ninh Phước, việc tiếp tục triển khai các nỗ lực phòng chống sa mạc hóa là hết sức cấp thiết. Các nghiên cứu như của Phạm Quốc Vượng (2016) đã cung cấp nền tảng khoa học vững chắc, giúp định hình các chiến lược ứng phó với sa mạc hóa huyện Ninh Phước. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ chính quyền, cộng đồng và các tổ chức quốc tế. Việc kết luận và đưa ra kiến nghị chiến lược không chỉ tổng hợp những phát hiện quan trọng mà còn mở ra hướng đi cho các hành động tiếp theo, nhằm đạt được mục tiêu kép: bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các biện pháp hiệu quả chống sa mạc hóa Ninh Phước phải liên tục được cập nhật và điều chỉnh để thích ứng với diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu Ninh Phước và các yếu tố kinh tế-xã hội, đảm bảo hiệu quả lâu dài trong việc giảm thiểu tác động của sa mạc hóa đến đời sống Ninh Phước.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và những đóng góp mới

Nghiên cứu của Phạm Quốc Vượng (2016) đã đạt được các mục tiêu quan trọng: xác định thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa Ninh Phước và đề xuất giải pháp phòng chống sa mạc hóa phù hợp. Công trình đã kế thừa và xây dựng bộ tiêu chí phân loại sa mạc hóa cho huyện Ninh Phước, đánh giá được diện tích và mức độ ảnh hưởng của hiện tượng này, đồng thời xác định các mô hình phòng chống sa mạc hóa hiệu quả. Đóng góp mới của đề tài nằm ở việc cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng sa mạc hóa ở Ninh Phước hiện nay, từ đó làm cơ sở cho các quyết sách và hành động thiết thực. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của biến đổi khí hậu và hoạt động con người trong việc gia tăng suy thoái đất Ninh Thuận, đồng thời đề xuất các giải pháp chống sa mạc hóa theo hướng phát triển bền vững, mang lại ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc cho công tác bảo vệ môi trường tại khu vực khô hạn nhất cả nước.

6.2. Kiến nghị chính sách cho phòng chống sa mạc hóa lâu dài

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các kiến nghị chính sách cụ thể để đảm bảo phòng chống sa mạc hóa lâu dài tại huyện Ninh Phước. Thứ nhất, Chính phủ và các cấp chính quyền địa phương cần tiếp tục ưu tiên đầu tư vào các dự án phòng chống sa mạc hóa và phục hồi đất đai. Thứ hai, cần ban hành các chính sách khuyến khích người dân áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, sử dụng nước tiết kiệm và trồng cây gây rừng. Thứ ba, tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ mới và nguồn lực tài chính cho các chương trình chống sa mạc hóa, đặc biệt là ứng phó với biến đổi khí hậu Ninh Phước. Cuối cùng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ tài nguyên đất và nước. Những kiến nghị này là nền tảng để xây dựng một kế hoạch hành động quốc gia hiệu quả, nhằm bảo vệ Ninh Phước khỏi hiểm họa sa mạc hóa và Ninh Phước hạn hán, đảm bảo tương lai bền vững cho thế hệ mai sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 1. Tổng quan về cặc nghiễn cứu trung và ngoài nước 1. Nghiên cứu về sa mạc húa trên thể giới Sa mạc hoá là một thuật ngữ được sử đụng lân đầu tiên vào khoảng năm 1949 boi Aureville, một nhà thực vật học và sinh thái học nguời Pháp, để mô tã các quá trình cũng như sự kiện lam thay đổi dất phì nhiều thành sa mạc. Năm 1993, Hội phi Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển đã châp nhận thuật nạĩữ này [1] Theo Chương trình Môi trường cửa Liên Hợp Quốc (UNEP-1982), sa mạc hoá là quả trình suy thoái đất đai về mặt sinh học, dẫn dàn dan đến sự suy giảm sắn xuất sinh học và cuối cùng đất đại trở niên vô đụng giống như sa xnạc [1] Theo định nghũa của FAO thị “Sa mạc hoá là quá trình tự nhiên và xã hội phá vỡ cân bằng sinh thải của đất, thăm thực vật, không khi và nước ở các vùng khổ hạn và bán âm ướt.

Quả trinh nảy xảy ra liên tục, qua nhiều giai đoạn, đẫn đến giảm sút hoặc huỷ hoại hoàn toan khả năng định dưỡng của đất trồng trợt, giám thiểu các điều kiện sinh sống và làm gia tăng cảnh hoang tàn” [1]. Theo Công trớc chống sa mạc hỏa của Liên hợp quốc (1992) thì: "5a mạc hóa là sự suy thoải đất đai ở những vùng khổ hạn, bản khô hạn vả vùng âm nửa khô hạn, gây ra bởi nhiều yếu tổ khác nhau trong dé có sự biển đổi khí hậu và các hoạt động, của con người" [1] - Chống sa mạc hóa là bao gồm các hoạt đông. ¡ Ngăn ngừa hoặc giám suy thoái đất dai + Phục hồi đất đại bị suy thoái một phần + Cải tạo dất dai bị sa mạc hỏa. Chống sa mạc hóa cân cơi trọng cã việc câi tạo, phục hỏi, hạn chế quá trình.

thoái hóa đất tiếp tục diễn ra lẫn ngăn ngừa quả trình hoang mnạc hóa lrên cơ sở phối hợp liên ngành, lồng nghép các chương trinh, dy an kết hợp giái pháp công trình và PHAN MO BAU 1. L¥ do thuc hign di i Trong nhimg nam gan day sa mac hóa, suy thoải đất và hạn hán cùng với biến đổi khí hậu vá suy giảm da dạng sinh học đã và đang lá những thách thức về môi trường mang tính toàn câu. Chương trình đánh giá nguồn nước toàn câu đã chỉ ra rang co khoang xấp xỉ 1,5 tÿ người trên toàn thể giới sống phụ thuộc vào rhững khu. vực đang suy thoải và gân một nửa số người nghèo trên thế giới (khoảng 429) sống, trong những vùng đã bị suy thoái, có khoảng hon 110 quốc gia có nguy cơ bị sa mạc đióa và một nữa lượng gìn súc, gia cầm được chăn nuôi tại những vùng khô hạn T27].

Cũng theo một bảo cáo của Tổ chức nông lương thể giới (“AO) dến năm 2050 thể giới cần phải tăng thêm 70% sản hrong lương thực để đáp ứng nhu cần cho khoảng 9,1 tỷ người (Lương đương với mức lắng thêm 2,3 Ly người) trong đó, lượng dân số tăng thêm chú yếu nằm trong những nước đang phát triển và những, quốc gia có nguy cơ cao về sa mạc hóa như các nước ở khu vue Nam sa mac Sahara ota chau Phi (voi tỷ lệ tăng dân số 108%) tiếp theo là khu vực Đông nam A. Do vay, nu cau về đất sản xuất, hệ thông canh tác bên vững là những yếu tổ quan trọng để đám báo vần đề an ninh lương thực cho toàn cầu [L§] Tại Việt Nam, hiện cỏ hơn 9 triệu ha đất bị hoang hỏa (chiếm khoảng 289% tổng điện tích tự nhiên), trong đó có 5,06 triệu ha đất chưa sử đụng (Quyết định. 272/QĐ-TTg ngày 27/2/2007), trong đó 2 triệu ha đất đang sử dụng bị thoái hỏa ng, 2 triệu lưa đất đang đứng trước nguy cơ bị thoái hóa. Độ phì nhiêu của đái đang bị giảm xuống hoặc bị thoái hóa nghiêm trọng do xói màn, rửa trôi, đã ong, hóa, mặn hóa và phên hỏa.

Trong hơn nữa thế kỹ qua, Việt Nam 6 tới 36 năm bị hạn hán và trong 10 nam gan day, do ảnh hưởng của biến dõi khí hậu, thời tiết nắng, nóng và khô hạn kéo đài bát thường, hạn hán đã xảy ra nghiêm trọng hơn ở khắp noi trên cả nước, đặc biệt là niên Trung, Tây Bắc và Tây Nguyên. Điền hình là đợi tan han kéo dai trong hai năm 2010-2011 trên diện rộng dã gây hậu quả nặng nẻ dối với sản xuất nông lâm nghiệp của nhiều địa phương, làm thiệt hại gần 100.000 ha đất lún ở miễu Trung và là nguyên nhân gây mắn hóa hơn 600.060 ha ở đẳng bằng t sông Cửu Long [16], dợt khô hạn năm 2014-2015 cũng là dợt khô hạn kéo dài va gay gắt nhất trong 40 năm trở lại đây tại vùng Nam Trung Bộ đã gây lên những thiệt hai dang kế cho sân xuất nông nghiệp. Sa mạc hóa gây những tác động tiêu cực đến „môi trường và kinh tế xã hội, suy thoải đất làm mất dẫn khả năng sắn xuất của đất, ảnh huẻng đến an ninh lương thục đồng thời thay đối điều kiện sống theo hướng, tiêu cục của người đâu trong vùng bị ảnh huông. Do vậy, việc xác định mức độ, diện tích sa mạc hóa tại những khu vực trên cả nước là yếu tổ quan trọng dễ dinh giá và để xuất piãi pháp phòng, chống sa mạc hỏa theo hướng phát triển bên vững Huyện Ninh Phuốc, tĩnh Ninh thuận năm trong vừng Duyên hãi Nam Trung Hộ, là một trong những huyện khô hạn nhất cä nước.

Do dic diễm vẻ khi hậu khô, than hán và các yêu tố vẻ con người đã hình thành tại nơi đây những sa mạc khô cắn, hing vùng dỏi nui tre séi đá, tỉnh trạng suy thoái dài nghiêm trọng, Với đặc diễn đặc biệt về điều kiện khi hậu, địa hình va thổ nhưỡng nên sa mạc hỏa cỏ tỉnh đặc thủ rất cao. Trong những năm gắn đây, mặc da đã có một số đề tài nghiên cứm về sa mạc hỏa nhưng chủ yếu là các nghiên cửu trên phạm vì rộng cho Í vùng với nhiều. tính nên các dữ liệu đánh giá vả kết luận côn mang tính khái quát phủ hợp với vừng rộng lớn, chưa phân tích được chỉ tiết, cụ thể để đưa ra các giải pháp hiệu quả cho một khu vực dặc thủ về sa mạc hóa như huyện Ninh Phước. Dựa trên những nghiền.

cửu gân đây có thẻ thấy rằng có rất nhiều nguyên nhân gây ra sa mạc hỏa, do đỏ việc xác định nguyễn nhân cũng là một yếu tố rất quan trọng trang việc xác định. Trhững giải pháp mang tỉnh dẳng bộ về phòng chống sa mục hóa. Việc nghiên cứu. amt cach hệ thông, cụ thể về sa mạc hóa, nguyên nhân sa mạc hóa và các giải pháp phòng chống tại nơi có mức độ sa mạc hóa nghiêm trọng nhất cä nước sẽ là cơ sở quan trong cho công cuộc phòng chống sa mạc hỏa trong phạm vi cả nước trong bối cảnh biến đối khí hận hiện nay.

Chính vì vậy, để tải sau đây đã được lựa chọn *Nghiêu cứu thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa và để xuất một số giải phán phòng, chống sơ mạc hóa tại huyện Ninh Phước, tink Ninh Thuận”. Mục Liêu nghiên cứu của để tài luận văn Aục tiêu tông quát ~ Xác định được thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa và đê xuất được một số giải pháp phòng chồng sa mạc héa cho luyện Ninh Phước. Muc tidu cu thé - Kế thửa các bộ tiêu chỉ phân loại sa mạc hóa đã được xây đựng để xác định bộ tiêu chí phân loại sa mạc hóa và mức dộ sa mạc hóa cho huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, ~ Đánh giá được thực trạng, diện tích các vùng có bị sa mạc hỏa tại huyện Ninh Phước, tính Ninh Thuận; - Xác định được các mỏ hình phòng chống sa mạc hỏa có hiệu qua, bên vững điển hình lại huyện Ninh Phước, tính Ninh: Thuận; - Để xuất được một số giải pháp phòng, chống sa mạc hóa theo hướng phát triển bên vững, 3. Dai tượng, nhạm vỉ và thời gian nghiên cứu - Dếi tượng nghiên cứu: các yếu tổ tụ nhiên (khi hậu, thời tiết bắt thường, các loại đất và các hoạt động của con người gây ra sa mạc hóa, sinh kế cệng đồng địa phương sống trong những khu vực bị ảnh hưởng bởi sa mạc hóa, suy thoái dất.

- Phạm vi nghiên cúu: trên địa bàn huyện Ninh Phước, tính Ninh Thuận trong đó tập trưng vào những khu vực có nguy cơ sa mạc hóa cao lượng mưa hằng năm. thấp hơn lượng mua trung bình của vùng, cả nước. - Thời gian nghiên cứu: nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa tại thời điểm năm 2015 và để xuất giải pháp phòng chồng sẽ mạc hóa cho những năm tiếp theo. 4, Ý nghĩa khoa học, thực tiễn vả những đông góp mới của đề tài Ÿ nghĩa khoa hạc, thực tiễn: Những năm gan dây suy thoải dất, sa mạc hoa va han han dang ngảy cảng tác động rõ rệt và ảnh hưởng nghiêm trọng.

Việc xác định được thực trạng sa mạc hóa bang bộ công cụ đánh giá vả phân loại cũng như xây dựng các giải pháp phòng 3 2. Mục Liêu nghiên cứu của để tài luận văn Aục tiêu tông quát ~ Xác định được thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa và đê xuất được một số giải pháp phòng chồng sa mạc héa cho luyện Ninh Phước. Muc tidu cu thé - Kế thửa các bộ tiêu chỉ phân loại sa mạc hóa đã được xây đựng để xác định bộ tiêu chí phân loại sa mạc hóa và mức dộ sa mạc hóa cho huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, ~ Đánh giá được thực trạng, diện tích các vùng có bị sa mạc hỏa tại huyện Ninh Phước, tính Ninh Thuận; - Xác định được các mỏ hình phòng chống sa mạc hỏa có hiệu qua, bên vững điển hình lại huyện Ninh Phước, tính Ninh: Thuận; - Để xuất được một số giải pháp phòng, chống sa mạc hóa theo hướng phát triển bên vững, 3. Dai tượng, nhạm vỉ và thời gian nghiên cứu - Dếi tượng nghiên cứu: các yếu tổ tụ nhiên (khi hậu, thời tiết bắt thường, các loại đất và các hoạt động của con người gây ra sa mạc hóa, sinh kế cệng đồng địa phương sống trong những khu vực bị ảnh hưởng bởi sa mạc hóa, suy thoái dất.

- Phạm vi nghiên cúu: trên địa bàn huyện Ninh Phước, tính Ninh Thuận trong đó tập trưng vào những khu vực có nguy cơ sa mạc hóa cao lượng mưa hằng năm. thấp hơn lượng mua trung bình của vùng, cả nước. - Thời gian nghiên cứu: nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân sa mạc hóa tại thời điểm năm 2015 và để xuất giải pháp phòng chồng sẽ mạc hóa cho những năm tiếp theo.