Luận văn thạc sĩ vai trò của ràng buộc tài chính đối với độ nhạy cảm tiền mặt của dòng tiền của các doanh nghiệp phi tài chính đang hoạt động tại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của ràng buộc tài chính đối với độ nhạy cảm tiền mặt của doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam.

• Tác giả: Huỳnh Thị Vân Nhi
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Vai Trò Của Ràng Buộc Tài Chính Đối Với Độ Nhạy Cảm Tiền Mặt Của Dòng Tiền Của Các Doanh Nghiệp Phi Tài Chính Đang Hoạt Động Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Nội dung đề tài
• 1.6. Ý nghĩa đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Lý thuyết nắm giữ tiền mặt
• 2.1.1. Lý thuyết đánh đổi tĩnh
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ràng buộc tài chính và độ nhạy cảm tiền mặt doanh nghiệp

Ràng buộc tài chính và độ nhạy cảm tiền mặt là hai khái niệm quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Ràng buộc tài chính đề cập đến những hạn chế mà doanh nghiệp phải đối mặt khi tiếp cận nguồn vốn bên ngoài. Độ nhạy cảm tiền mặt phản ánh khả năng của doanh nghiệp trong việc điều chỉnh lượng tiền mặt nắm giữ dựa trên dòng tiền thu được từ hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa hai yếu tố này và tác động của chúng đến quyết định tài chính của doanh nghiệp.

1.1. Ràng buộc tài chính là gì và tại sao quan trọng

Ràng buộc tài chính là những giới hạn mà doanh nghiệp gặp phải khi muốn huy động vốn từ bên ngoài. Điều này có thể do các yếu tố như chi phí giao dịch cao, thông tin bất cân xứng hoặc các yêu cầu từ các nhà đầu tư. Sự tồn tại của ràng buộc tài chính có thể ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và phát triển của doanh nghiệp.

1.2. Độ nhạy cảm tiền mặt và vai trò của nó trong doanh nghiệp

Độ nhạy cảm tiền mặt là khả năng của doanh nghiệp trong việc điều chỉnh lượng tiền mặt nắm giữ dựa trên dòng tiền. Doanh nghiệp có độ nhạy cảm cao sẽ có khả năng phản ứng nhanh chóng với biến động trong dòng tiền, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng tài sản thanh khoản và giảm thiểu rủi ro tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý tài chính doanh nghiệp

Quản lý tài chính doanh nghiệp đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh ràng buộc tài chính. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc duy trì mức tiền mặt tối ưu, dẫn đến việc không thể tận dụng các cơ hội đầu tư. Hơn nữa, sự bất ổn trong dòng tiền có thể làm gia tăng rủi ro tài chính.

2.1. Những thách thức từ ràng buộc tài chính

Ràng buộc tài chính có thể dẫn đến việc doanh nghiệp không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết để đầu tư vào các dự án sinh lời. Điều này có thể làm giảm khả năng cạnh tranh và tăng trưởng của doanh nghiệp trong dài hạn.

2.2. Ảnh hưởng của độ nhạy cảm tiền mặt đến quyết định đầu tư

Độ nhạy cảm tiền mặt cao có thể giúp doanh nghiệp điều chỉnh nhanh chóng trong các tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, nếu không được quản lý tốt, nó có thể dẫn đến việc doanh nghiệp giữ quá nhiều tiền mặt, làm giảm hiệu suất tài chính.

III. Phương pháp nghiên cứu ràng buộc tài chính và độ nhạy cảm tiền mặt

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá mối quan hệ giữa ràng buộc tài chính và độ nhạy cảm tiền mặt. Dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016. Phân tích hồi quy sẽ được áp dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 333 doanh nghiệp phi tài chính, trong đó có 72 doanh nghiệp phi niêm yết và 261 doanh nghiệp niêm yết. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và các nguồn thông tin khác.

3.2. Phương pháp phân tích hồi quy

Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa dòng tiền và nhu cầu nắm giữ tiền mặt. Mô hình hồi quy OLS và GMM sẽ được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng dòng tiền có ảnh hưởng tích cực đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Doanh nghiệp đối mặt với ràng buộc tài chính có xu hướng nắm giữ nhiều tiền mặt hơn so với những doanh nghiệp không gặp phải ràng buộc này. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý tài chính trong bối cảnh hiện nay.

4.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu phát hiện rằng doanh nghiệp có dòng tiền cao sẽ có nhu cầu nắm giữ tiền mặt lớn hơn. Điều này cho thấy rằng dòng tiền là yếu tố quyết định trong việc quản lý tài sản thanh khoản.

4.2. Ứng dụng kết quả vào thực tiễn doanh nghiệp

Các doanh nghiệp có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chính sách tiền mặt của mình. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa dòng tiền và ràng buộc tài chính sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra vai trò quan trọng của ràng buộc tài chính đối với độ nhạy cảm tiền mặt của doanh nghiệp. Kết quả cho thấy rằng việc quản lý tài chính hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền và giảm thiểu rủi ro tài chính. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc mở rộng mẫu nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phân tích khác.

5.1. Kết luận chính từ nghiên cứu

Ràng buộc tài chính có ảnh hưởng đáng kể đến độ nhạy cảm tiền mặt của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc quản lý tài chính để tối ưu hóa dòng tiền.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như tác động của ràng buộc tài chính đến các quyết định đầu tư dài hạn hoặc phân tích theo ngành nghề cụ thể.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính không hoàn hảo, việc các doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam nắm giữ tiền mặt và quản lý dòng tiền trở thành vấn đề quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và khả năng tài trợ đầu tư. Giai đoạn 2010-2016 chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam, với sự tham gia của hơn 333 doanh nghiệp phi tài chính, trong đó có 261 doanh nghiệp niêm yết và 72 doanh nghiệp phi niêm yết trên các sàn HOSE, HNX, UPCOM và OTC. Nghiên cứu tập trung phân tích vai trò của ràng buộc tài chính trong việc ảnh hưởng đến độ nhạy cảm tiền mặt của dòng tiền, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa dòng tiền nội bộ và nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp trong điều kiện thị trường vốn còn nhiều hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: (1) phân tích tác động của dòng tiền đến hành vi nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp phi tài chính; (2) đánh giá vai trò của ràng buộc tài chính trong mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp phi tài chính hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016, sử dụng dữ liệu bảng cân đối từ 333 doanh nghiệp. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về chính sách tiền mặt, từ đó tối ưu hóa quyết định tài chính và chiến lược phát triển doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính:

• Lý thuyết đánh đổi tĩnh (Trade-off theory): Doanh nghiệp xác định mức tiền mặt tối ưu bằng cách cân bằng chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt và chi phí thiếu hụt tài sản thanh khoản. Các công ty có cơ hội đầu tư tốt và ràng buộc tài chính cao thường giữ nhiều tiền mặt hơn để giảm thiểu rủi ro kiệt quệ tài chính.

• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ (dòng tiền) trước khi huy động vốn bên ngoài, do chi phí bất cân xứng thông tin và chi phí giao dịch cao. Do đó, dòng tiền dồi dào sẽ làm tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt.

• Lý thuyết đại diện (Agency theory): Mâu thuẫn giữa nhà quản trị và cổ đông ảnh hưởng đến chính sách tiền mặt. Nhà quản trị có thể giữ tiền mặt dư thừa để theo đuổi lợi ích cá nhân, đặc biệt khi cơ chế quản trị yếu kém.

Các khái niệm chính bao gồm: ràng buộc tài chính (financial constraints), độ nhạy cảm tiền mặt đối với dòng tiền (cash flow sensitivity), vốn luân chuyển ròng (net working capital), chi tiêu vốn (capital expenditure), đòn bẩy tài chính (leverage), và kỳ hạn nợ (debt maturity).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sử dụng là bộ dữ liệu bảng cân đối (balanced panel data) thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 333 doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016, gồm 261 doanh nghiệp niêm yết và 72 doanh nghiệp phi niêm yết. Dữ liệu được tổng hợp từ hệ thống FiinPro.

Phương pháp phân tích sử dụng các mô hình hồi quy đa biến, bao gồm:

• Mô hình cơ sở (baseline model) phân tích ảnh hưởng của dòng tiền, quy mô và cơ hội tăng trưởng đến sự thay đổi tiền mặt.

• Mô hình mở rộng (extended model) bổ sung các biến kiểm soát như vốn luân chuyển ròng, chi tiêu vốn, đòn bẩy và kỳ hạn nợ nhằm tăng tính vững chắc của kết quả.

Các phương pháp hồi quy bao gồm OLS gộp, mô hình ảnh hưởng cố định (FEM), mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM), và phương pháp hồi quy FGLS nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan. Các kiểm định F-test, Hausman-test, kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan được thực hiện để lựa chọn mô hình phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dòng tiền ảnh hưởng tích cực đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt: Kết quả hồi quy cho thấy dòng tiền tăng 1% làm tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt khoảng 8,46% so với tổng tài sản, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng.

2. Ràng buộc tài chính làm tăng độ nhạy cảm tiền mặt đối với dòng tiền: Doanh nghiệp phi niêm yết (được xem là đối mặt ràng buộc tài chính) có độ nhạy cảm tiền mặt với dòng tiền cao hơn đáng kể so với doanh nghiệp niêm yết. Cụ thể, các doanh nghiệp này giữ nhiều tiền mặt hơn khi dòng tiền tăng, nhằm phòng ngừa chi phí giao dịch và bất cân xứng thông tin.

3. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Quy mô doanh nghiệp có mối quan hệ ngược chiều với nhu cầu tiền mặt, doanh nghiệp lớn giữ ít tiền mặt hơn do khả năng tiếp cận vốn tốt hơn. Cơ hội tăng trưởng có ảnh hưởng cùng chiều, doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao giữ nhiều tiền mặt hơn để tài trợ cho các dự án đầu tư. Vốn luân chuyển ròng và chi tiêu vốn cũng ảnh hưởng đáng kể, trong khi đòn bẩy và kỳ hạn nợ có xu hướng làm giảm nhu cầu tiền mặt.

4. Tính vững chắc của kết quả: Kết quả không thay đổi khi sử dụng phương pháp hồi quy GMM thay thế FGLS, cũng như khi thay đổi tiêu chí đo lường ràng buộc tài chính từ niêm yết sang quy mô và tốc độ tăng trưởng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các phát hiện trên là do các doanh nghiệp đối mặt với ràng buộc tài chính phải dự trữ tiền mặt nhiều hơn để giảm thiểu chi phí giao dịch và chi phí bất cân xứng thông tin khi tiếp cận vốn bên ngoài. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với các nghiên cứu của Almeida et al. (2004) và Lopez-Gracia & Sogorb-Mira (2015), đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa dòng tiền và sự thay đổi tiền mặt phân theo nhóm doanh nghiệp niêm yết và phi niêm yết sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt về độ nhạy cảm tiền mặt. Bảng ma trận tương quan cho thấy các biến độc lập có mức tương quan thấp, đảm bảo không tồn tại đa cộng tuyến trong mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tiếp cận nguồn vốn bên ngoài: Các cơ quan quản lý và ngân hàng nên thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp, giảm chi phí giao dịch và cải thiện minh bạch thông tin để giảm ràng buộc tài chính cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp phi niêm yết.

2. Xây dựng chính sách quản trị tài chính hiệu quả: Doanh nghiệp cần áp dụng các công cụ quản lý dòng tiền và tiền mặt nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài chính, giảm chi phí cơ hội và tăng khả năng ứng phó với biến động thị trường.

3. Phát triển thị trường vốn và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính: Tăng cường giám sát và minh bạch thông tin giúp giảm bất cân xứng thông tin, từ đó giảm chi phí huy động vốn và ràng buộc tài chính.

4. Khuyến khích đa dạng hóa nguồn vốn: Doanh nghiệp nên cân nhắc sử dụng các hình thức tài trợ khác nhau như phát hành trái phiếu, vay dài hạn để giảm áp lực nắm giữ tiền mặt và tăng hiệu quả sử dụng vốn.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của ràng buộc tài chính trong chính sách tiền mặt, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa dòng tiền và giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở để đánh giá hiệu quả quản lý tiền mặt và khả năng tài trợ của doanh nghiệp, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách phát triển thị trường vốn, cải thiện môi trường kinh doanh và giảm thiểu ràng buộc tài chính cho doanh nghiệp.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý tài chính doanh nghiệp và thị trường vốn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Ràng buộc tài chính là gì và tại sao nó quan trọng?
   Ràng buộc tài chính là các hạn chế khiến doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn bên ngoài với chi phí hợp lý. Nó quan trọng vì ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và quản lý tiền mặt, từ đó tác động đến hiệu quả hoạt động.

2. Tại sao doanh nghiệp phi niêm yết thường giữ nhiều tiền mặt hơn?
   Doanh nghiệp phi niêm yết thường gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn do thiếu minh bạch thông tin và chi phí giao dịch cao, nên họ giữ nhiều tiền mặt để phòng ngừa rủi ro tài chính.

3. Dòng tiền ảnh hưởng thế nào đến nhu cầu tiền mặt?
   Dòng tiền dồi dào giúp doanh nghiệp có nguồn vốn nội bộ để chi trả và đầu tư, làm tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt nhằm tận dụng cơ hội đầu tư và giảm rủi ro tài chính.

4. Các biến kiểm soát như quy mô và cơ hội tăng trưởng ảnh hưởng ra sao?
   Doanh nghiệp lớn thường giữ ít tiền mặt hơn do khả năng tiếp cận vốn tốt hơn, trong khi doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng cao giữ nhiều tiền mặt hơn để tài trợ cho các dự án đầu tư.

5. Phương pháp hồi quy nào phù hợp để phân tích dữ liệu bảng trong nghiên cứu này?
   Phương pháp FGLS được sử dụng để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan, cho kết quả ước lượng hiệu quả và vững chắc hơn so với OLS gộp, FEM hay REM.

Kết luận

• Dòng tiền có ảnh hưởng tích cực và đáng kể đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp phi tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016.
• Ràng buộc tài chính làm tăng độ nhạy cảm tiền mặt đối với dòng tiền, đặc biệt rõ ở các doanh nghiệp phi niêm yết.
• Các biến kiểm soát như quy mô, cơ hội tăng trưởng, vốn luân chuyển, chi tiêu vốn, đòn bẩy và kỳ hạn nợ đều có ảnh hưởng đáng kể đến chính sách tiền mặt.
• Kết quả nghiên cứu được củng cố qua các phương pháp hồi quy khác nhau, đảm bảo tính vững chắc và tin cậy.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách tài chính và phát triển thị trường vốn.

Tiếp tục mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và mở rộng phạm vi ngành nghề, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố phi tài chính đến chính sách tiền mặt.

Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả quản lý tài chính và giảm thiểu ràng buộc tài chính, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Trong chương này, luận văn giới thiệu lý do chọn đề tài, đưa ra mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. Đồng thời luận văn sơ lược về phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu mà luận văn tiếp cận; cuối cùng luận văn đưa ra nội dung nghiên cứu và ý nghĩa nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm.

Luận văn khái quát về cơ sở lý thuyết đối với quyết định nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp thông qua lý thuyết đánh đổi tĩnh, lý thuyết trật tự phân hạng, lý thuyết đai diện cũng như trình bày các động cơ nắm giữ tiền mặt bao gồm động cơ giao dịch, động cơ phòng ngừa và động cơ đại diện. Đồng thời luận văn cũng đưa ra vai trò của ràng buộc tài chính đối với mối quan hệ giữa dòng tiền và nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp thông qua chi phí giao dịch, chi phí bất cân xứng thông tin, chi phí đại diện của nợ. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Trong chương này, luận văn đề cập đến dữ liệu mà nghiên cứu sử dụng, cũng như quy trình lựa chọn các doanh nghiệp niêm yết và phi niêm yết được dùng trong luận văn.

Sau đó luận văn đưa ra mô hình nghiên cứu dựa vào các đề nghị của Lopez – Gracia và Sogrob – Mira (2015), đồng thời đề cập cách đo lường biến và phương pháp mà luận văn dùng để hồi quy mô hình nghiên cứu xem xét ảnh hưởng của dòng tiền đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương này luận văn thống kê mô tả các biến và ma trận tương quan. Cuối cùng đưa ra các kết quả nghiên cứu có được từ việc ước lượng mô hình nghiên cứu và thảo luận các kết quả đạt được.

Chương 5: Kết luận. Cuối cùng trong luận văn này, luận văn đề cập các kết luận chính, đưa ra các khuyến nghị chính sách dựa vào các kết quả đạt được và đề cập đến hạn chế của đề tài cũng như các hướng nghiên cứu tiếp theo cho các đề tài xem xét ảnh hưởng của dòng tiền đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp. Ý nghĩa đề tài Luận văn này cung cấp một bằng chứng thực nghiệm, đóng góp vào sự hiểu biết về ảnh hưởng của dòng tiền đến nhu cầu nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết và phi niêm yết đang hoạt động tại Việt Nam. Dựa vào nền tảng đó, các nhà quản lý doanh nghiệp và các nhà đầu tư đang quan tâm đến doanh nghiệp sẽ có thêm cái nhìn toàn diện hơn trong các quyết định tài chính để đạt được mục tiêu tối đa hóa hiệu quả trong việc quyết định các chính sách, chiến lược của doanh nghiệp.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2. Lý thuyết nắm giữ tiền mặt 2. Lý thuyết đánh đổi tĩnh Theo mô hình đánh đổi tĩnh của quyết định nắm giữ tiền mặt của các công ty, lượng tiền mặt được nắm giữ bởi một công ty được xác định bởi chênh lệch giữa chi phí biên và lợi ích biên của việc nắm giữ tài sản thanh khoản (Ferrreira và Vilela, 2004).

Có nhiều lợi ích khi nắm giữ các tài sản thanh khoản. Đầu tiên, lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt là tiền mặt có thể làm giảm độ nhạy cảm của công ty đối với kiệt quệ tài chính và khi có các tổn thất bất ngờ xảy ra tiền mặt sẽ đóng vai trò như một tấm đệm giúp công ty vượt qua các khó khăn và giảm tổn thất đến mức thấp nhất. Hơn thế nữa, việc nắm giữ tiền mặt có thể làm giảm các chi phí giao dịch liên quan đến các nguồn vốn bên ngoài hoặc các tài sản bị thanh lý. Thứ ba, tiền mặt có thể giúp các công ty có thể thực hiện các chính sách đầu tư tối ưu và do đó có thể giúp các công ty nắm bắt các dự án có NPV dương nếu như phải đối mặt với các ràng buộc tài chính bên ngoài.

Mặt khác, việc nắm giữ tài sản thanh khoản cũng phải tốn kém chi phí nhất định. Ferreira và Vilela (2004) khẳng định rằng chi phí chính của việc nắm giữ tiền mặt là chi phí cơ hội. Một công ty nắm giữ tiền mặt thì sẽ có lợi nhuận thấp hơn so với công ty đầu tư vào các dự án khác để tìm kiếm sinh lời cao hơn. Do đó đây là chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt so với việc đầu tư vào các tài sản sinh lời khác.

Lượng tiền mặt tối ưu của mỗi công ty được xác định bởi chênh lệch giữa chi phí biên của tình trạng thiếu hụt tài sản thanh khoản và chi phí biên của việc nắm giữ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 tài sản thanh khoản. Chi phí biên của việc nắm giữ tiền mặt là cố định vì không có bằng chứng thực nghiệm nào cho thấy rằng tỷ suất sinh lợi của tiền mặt thấp hơn khi so với các khoản đầu tư khác khi lượng tiền mặt nắm giữ thay đổi (Anonym, 2010). Càng nhiều tài sản thanh khoản mà công ty nắm giữ, thì sẽ càng ít điều kiện khi công ty tiếp cận với thị trường vốn. Một sự gia tăng trong lợi nhuận từ việc bán các tài sản thanh khoản hoặc sự gia tăng lượng tài sản thanh khoản bị thiếu hụt sẽ dịch chuyển đường cong chi phí sang phải, và dẫn đến lượng tiền mặt tối ưu cần nắm giữ sẽ cao hơn (Opler và các cộng sự, 1999).

Do giả định của lý thuyết đánh đổi tĩnh, một số biến tài chính và phi tài chính có thể ảnh hưởng đến lượng tài sản thanh khoản tối ưu của công ty (Dittmar và các cộng sự, 2003; Ferreria và Vilela, 2004; Opler và các cộng sự, 1999). Lý thuyết đánh đổi cho thấy rằng các công ty có các cơ hội đầu tư tốt hơn thì sẽ kỳ vọng sẽ nắm giữ tiền mặt nhiều hơn như là chi phí cơ hội cao hội nếu họ từ bỏ các dự án có NPV dương bởi vì khó khăn trong vấn đề tăng vốn tài trợ cho các dự án này. Nói cách khác, khi một công ty nắm giữ tài sản thanh khoản nhiều, thì công ty đó có thể thực hiện các dự án thậm chí trong trường hợp các chủ sở hữu và các chủ nợ không sẵn lòng hỗ trợ nguồn vốn để tài trợ cho các dự án này. Các công ty có quy mô lớn thường dễ dàng tiếp cận với thị trường vốn hơn các công ty có quy mô nhỏ.

Bởi vì chi phí cố định (fixed cost) có liên quan với sự gia tăng nguồn vốn bên ngoài thì tương đối tốn kém đối với các công ty có quy mô nhỏ hơn các công ty quy mô lớn. Các công ty nắm giữ tài sản thanh khoản thì được kỳ vọng sẽ nắm ít tiền mặt hơn các công ty khác. Bởi vì tiền mặt và tài sản thanh khoản là các tài sản thay thế TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 nhau, điều này hàm ý rằng các công ty có mức độ tài sản thanh khoản càng cao thì không cần thiết phải nắm giữ nhiều tiền mặt. Ferreira và Vilela (2004) khẳng định rằng không có bằng chứng nào rõ ràng giữa đòn bẩy và lượng tài sản thanh khoản mà công ty nắm giữ trong mô hình đánh đổi.

Các tác giả lập luận rằng đòn bẩy có thể làm tăng rủi ro của công ty mà công ty phải cam chịu từ kiệt quệ tài chính trong tương lai, do đó, các công ty có mức độ đòn bẩy càng cao được kỳ vọng sẽ nắm giữ tài sản thanh khoản nhiều hơn để giảm rủi ro phá sản. Tuy nhiên, mặt khác đòn bẩy cũng có được xem như là một đại diện cho khả năng gia tăng nợ của công ty. Các công ty mà có thể dễ dàng tiếp cận với các khoản nợ từ phía các nhà đầu tư bên ngoài thì thường là các công ty có quy mô lớn với danh tiếng tốt. Do đó, khi các công ty này dễ dàng tiếp cận với thị trường vốn thì được kỳ vọng rằng các công ty sẽ ít nắm giữ tiền mặt hơn.

Tuy nhiên, Anonyn (2010) lập luận cho sự hiểu nhầm này là đòn bẩy chỉ có thể giúp cho các công ty có thể dễ dàng tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường vốn chứ không giúp công ty gia tăng tiền mặt trong tương lai. Hơn thế nữa, các công ty có mức độ nợ càng cao thì sẽ càng gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận với thị trường vốn vì đòn bẩy cao thì phải tốn kém nhiều chi phí hơn để tiếp cận được các khoản tài trợ bên ngoài. Do đó sẽ không có một mối quan hệ rõ ràng nào khi giải thích mối quan hệ giữa nắm giữ tiền mặt và đòn bẩy trong mô hình đánh đổi. Lý thuyết đánh đổi cho rằng các công ty chi trả cổ tức nhiều hơn được dự kiến sẽ có lượng tiền mặt nắm giữ ít hơn vì các công ty này có thể giảm các khoản thanh toán này để có thể được nhiều nguồn vốn hơn.

Ngược lại, các công ty không chi trả cổ tức phải tiếp cận với thị trường vốn để đạt được các khoản tài trợ bên ngoài. Mô hình đánh đổi cũng cho rằng các công ty có độ biến động dòng tiền càng cao thì các công ty có thể sẽ thiếu hụt nhiều tài sản thanh khoản. Tuy nhiên, có thể tốn kém chi phí đối với các công ty bán các tài sản thanh khoản do đó các công ty này có thể bỏ qua các cơ hội đầu tư có giá trị. Ho nên các công ty có độ biến động TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 dòng tiền càng cao thì sẽ càng được kỳ vọng nắm giữ nhiều tiền mặt để làm giảm các chi phí có liên quan đến ràng buộc thanh khoản (Ozkan và Ozkan, 1996).

Almeida và các cộng sự (2004) tìm thấy rằng các công ty đối mặt với ràng buộc tài chính thì sẽ càng có độ nhạy cảm của tiền mặt đối với dòng tiền càng cao. Nói cách khác, các công ty ràng buộc tài chính sẽ nắm giữ tiền mặt nhiều hơn khi dòng tiền của công ty cao. Han và Qiu (2007) tìm thấy rằng từ 1998 đến 2002, tiền mặt được nắm giữ bởi các công ty ràng buộc tài chính sẽ gia tăng với độ biến động của dòng tiền. Tương tự vậy, Lopez – Gracia và Sogorb – Mira (2015) cũng tìm thấy ràng buộc tài chính có thể gây ra sự khác biệt trong chính sách nắm giữ tiền mặt khi dòng tiền của doanh nghiệp gia tăng.