Chương I: Những vấn đề lý luận cơ bản về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con Chương II: Nội dung về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam Chương III: Thực tiễn thực hiện những quy định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con theo Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam 2 CH¯¡NG 1 NHĀNG VÂN ĐÀ LÝ LUÀN C¡ BÀN VÀ QUYÀN VÀ NGH)A VĀ CĂA CHA MÀ ĐÞI VàI CON 1. Khái nißm, nßi dung, đ¿c điểm vÁ quyÁn và ngh*a vā căa cha mÁ đßi vái con 1. Khái nißm vÁ quyÁn và ngh*a vā căa cha mÁ đßi vái con D°ãi góc đá pháp lý, cha, mÁ và con là nhāng chă thể quan há pháp luÁt hôn nhân gia đình, theo đó pháp luÁt quy đánh rÃt cā thể nhāng ngh*a vā mà họ phÁi thực hián và quyÃn mà họ đ°ÿc h°áng. Các quan há pháp luÁt giāa cha mÁ và con mang nhāng đ¿c điểm giáng nh° các quan há pháp luÁt hôn nhân và gia đình nói chung.
Tuy nhiên trong nái dung quan há pháp luÁt và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con còn mang mát yÁu tá rÃt đ¿c tr°ng căa gia đình Viát Nam đó là xuÃt phát từ tình cÁm yêu th°¢ng gắn bó giāa cha mÁ vãi con cái, giāa các thành viên trong gia đình, tÃt cÁ quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con đÃu h°ãng tãi đÁm bÁo cho sự phát triển lành m¿nh và toàn dián cÁ và thể chÃt l¿n tinh thÅn cho con Để có thể đ°a ra khái niám và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con tr°ãc hÁt cÅn tìm hiểu nái dung căa thuÁt ngā <quyền= và <nghĩa vụ=. Theo từ điển luÁt học: <QuyÃn là cái mà luÁt pháp, xã hái, phong tāc hay l¿ phÁi cho phép h°áng thā, vÁn dāng, thi hành và, khi thiÁu đ°ÿc yêu cÅu để có, nÁu bá t°ãc đo¿t có thể đòi hßi để giành l¿i theo Từ điển TiÁng Viát, <QuyÃn= còn đ°ÿc hiểu là Sức m¿nh đ°ÿc vÁn dāng khi thực hián chức năng trong mát l*nh vực nhÃt đánh=. Ngoài ra, <QuyÃn= là khái niám khoa học pháp lí dùng để chß nhāng điÃu mà pháp luÁt công nhÁn và đÁm bÁo thực hián đái vãi cá nhân, tổ chức để theo đó cá nhân đ°ÿc h°áng, đ°ÿc làm, đ°ÿc đòi hßi mà không ai đ°ÿc ngăn cÁn, h¿n chÁ= <Ngh*a vā là viác đòi hßi mßi công dân phÁi thực hián hành vi cÅn thiÁt do Nhà n°ãc yêu cÅu, nÁu không tuân thă thực hián đúng thì Nhà n°ãc buác phÁi áp dāng bián pháp nh° giáo dāc, thuyÁt phāc, c°ỡng chÁ=. Ngh*a vā là viác phÁi làm theo bổn phÁn căa mình, Bá luÁt dân sự 2015 có quy đánh ngh*a vā là viác mà mát ho¿c nhiÃu chă thể phÁi tiÁn hành nh°: chuyển giao quyÃn, trÁ tiÃn, giÃy tß có giá trá thực hián ho¿c không thực hián công viác vì lÿi ích căa mát ho¿c nhiÃu chă thể khác.Pháp luÁt quy đánh và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con vừa dựa trên nhāng chuẩn mực và đ¿o đức mà nÃn tÁng căa nó xuÃt phát từ nhāng yÁu tá: tình cÁm, huyÁt tháng, nuôi d°ỡng nh°ng v¿n phÁi đÁm bÁo theo mát quy tắc tháng nhÃt theo sự điÃu chßnh căa pháp luÁt.
3 Từ nhāng phân tích trên đây, có thể hiểu: (QuyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con là tổng hÿp nhāng quy đánh mà pháp luÁt cho phép cha, mÁ đ°ÿc h°áng, đ°ÿc làm, đ°ÿc đòi hßi và nhāng điÃu buác cha mÁ phÁi làm vì lÿi ích căa con, bao gồm quyÃn và ngh*a vā và nhân thân và quyÃn và ngh*a vā và tài sÁn). Nßi dung vÁ quyÁn và ngh*a vā căa cha mÁ đßi vái con Nái dung và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con đ°ÿc LuÁt hôn nhân và gia đình Viát Nam quy đánh rÃt chi tiÁt và cā thể. Nghiên cứu các quy đánh này chúng ta có thể chia quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con làm hai nhóm chính đó là: Quyền và nghĩa vụ về nhân thân:Cha mÁ có quyÃn và ngh*a vā th°¢ng yêu, trông nom, nuôi d°ỡng, chăm sóc, bÁo vá quyÃn, lÿi ích hÿp pháp căa con, tôn trọng ý kiÁn căa con, chăm lo viác học tÁp và giáo dāc để con phát triển lành m¿nh và thể chÃt, trí tuá và đ¿o đức, trá thành ng°ßi con hiÁu thÁo căa gia đình, công dân có ích cho xã hái. Cha mÁ không đ°ÿc phân biát đái xÿ vãi con trên c¢ sá giãi ho¿c theo tình tr¿ng hôn nhân căa cha mÁ, không đ°ÿc l¿m dāng sức lao đáng căa con ch°a thành niên, con đã thành niên, mÃt năng lực hành vi dân sự ho¿c không có khÁ năng lao đáng, không đ°ÿc xúi giāc, ép buác con làm viác trái pháp luÁt, trái đ¿o đức xã hái.
Cha mÁ là ng°ßi giám há ho¿c đ¿i dián cho con, đái vãi con ch°a thành niên chà mÁ có quyÃn quyÁt đánh chÁ đá pháp lý và nhân thân căa con nh°: quyÃn đ¿t họ tên, tôn giáo, quác tách, dân tác, chß á căa con. Cha mÁ còn có thể bá h¿n chÁ quyÃn đái vãi con ch°a thành niên khi bá kÁt án và mát trong các tái cá ý xâm ph¿m sức khße, nhân phẩm, danh dự căa con, ho¿c có hành vi vi ph¿m nghiêm trọng ngh*a vā trông nom, chăm sóc, nuôi d°ỡng, giáo dāc con, phá tán tài sÁn căa con, xúi giāc, ép buác con làm nhāng viác trái pháp luÁt, trái đ¿o đức xã hái. Quyền và nghĩa vụ về tài sản: Há tháng pháp luÁt Hôn nhân và gia đình phân đánh quan há pháp luÁt và tài sÁn căa cha mÁ đái vãi con thành hai nhóm: quan há nuôi d°ỡng, cÃp d°ỡng và quan há tài sÁn khác. LuÁt hôn nhân và gia đình điÃu chßnh chă yÁu là quan há cÃp d°ỡng, nuôi d°ỡng giāa cha mÁ đái vãi con, đồng thßi kÁt hÿp vãi LuÁt dân sự điÃu chßnh các quan há tài sÁn khác phát sinh giāa cha mÁ đái vãi con.
Ngh*a vā cÃp d°ỡng, nuôi d°ỡng căa cha mÁ đái vãi con, là ngh*a vā pháp lý đồng thßi nó còn mang tính chÃt tình cÁm tự nhiên và luân lý. Ngh*a vā này đ°ÿc pháp luÁt quy đánh gắn liÃn vãi nhân thân căa cha, mÁ và không thể thay thÁ ho¿c chuyển giao cho ng°ßi khác. Các quan há tài sÁn khác bao gồm: quyÃn và ngh*a vā quÁn lý, đánh đo¿t tài sÁn riêng căa con ch°a thành niên, bồi th°ßng thiát h¿i do con ch°a thành niên gây ra. Đ¿c điểm vÁ quyÁn và ngh*a vā căa cha mÁ đßi vái con QuyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con đ°ÿc LuÁt hôn nhân và gia đình và LuÁt dân sự điÃu chßnh.
Trong đó LuÁt hôn nhân và gia đình có nhiÃu quy đánh mang tính đ¿c thù h¢n và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con. Từ khái niám đã nêu á phÅn trên ta có thể rút ra mát sá đ¿c điểm và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con nh° sau: Thứ nhất, các căn cứ phát sinh quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con dựa trên nhāng sự kián đ¿c biát là huyÁt tháng ho¿c nuôi d°ỡng nên mang tính chÃt lâu dài bÃn vāng. Khác vãi quan há pháp luÁt dân sự phát sinh thông qua sự thßa thuÁn theo hÿp đồng dân sự ho¿c theo quy đánh căa pháp luÁt nh° bồi th°ßng thiát h¿i ngoài hÿp đồng nên chß tồn t¿i trong mát thßi h¿n xác đánh. QuyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con và nguyên tắc đ°ÿc xác lÁp từ khi con sinh ra đÁn khi con tr°áng thành nh°ng hián nay LuÁt hôn nhân và gia đình cũng không nêu ra các căn cứ chÃm dứt quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ, có l¿ các nhà làm luÁt cho rằng điÃu đó không thÁt sự cÅn thiÁt.
Sá d* nh° vÁy vì nó xuÃt phát từ tính chÃt căa mái quan há quyÃn và ngh*a vā giāa cha, mÁ vãi con, chứa đựng yÁu tá tình cÁm thiêng liêng, thể hián th°¢ng yêu và trách nhiám giāa cha, mÁ vãi con, là sÿi dây gắn bó quan há lâu dài giāa các chă thể và trong chừng mực nào đó sự điÃu chßnh căa pháp luÁt trong mái quan há này cũng chß là t°¢ng đái. Thứ hai, quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con tuân theo nguyên tắc bình đẳng. Sự bình đẳng á đây thể hián á hai khía c¿nh. Mát là, bình đẳng giāa vÿ và chồng trong viác thực hián quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con.
ĐiÃu này đã đ°ÿc LuÁt hôn nhân và gia đình quy đánh rõ, theo đó cha, mÁ có quyÃn và ngh*a vā ngang nhau trong viác nuôi dÁy con. Hai là, bình đẳng giāa các con trong mái quan há vãi các quyÃn và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ, không phân biát con nuôi hay con đẻ, con trai hay con gái, con trong giá thú hay con ngoài giá thú. Khi xây dựng các chÁ đánh và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con , LuÁt chß dựa vào sự tồn t¿i căa quan há cha – mÁ - con, luÁt không phân biát tính chÃt căa quan há đó bái vÁy quyÃn và ngh*a vā căa cha, mÁ gắn vãi t° cách căa cha mÁ không lá thuác vào tình tr¿ng hôn nhân căa cha, mÁ. Do đó cha mÁ có kÁt hôn, đã ly hôn, chung sáng nh° vÿ chồng, thÁm chí con sinh ra từ quan há <ngoài vÿ ngoài chồng=.
thì cha, mÁ v¿n có các quyÃn và ngh*a vā đái vãi con nh° nhau trừ tr°ßng hÿp cha, mÁ bá h¿n chÁ quyÃn đái vãi con ch°a thành niên theo quyÁt đánh căa Tòa án. Thứ ba, quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con có mái quan há ch¿t ch¿, t°¢ng ứng vãi nhau không thể tách rßi. LuÁt hôn nhân và gia đình quy đánh các quyÃn 5 căa cha, mÁ cũng đồng thßi chính là ngh*a vā căa họ hay nói khác đi trong quyÃn có ngh*a vā và ng°ÿc l¿i, vì thÁ LuÁt dùng thuÁt ngā <quyÃn và ngh*a vā= thay cho viác chß dùng <ngh*a vā= ho¿c <quyÃn=. M¿t khác viác dùng thuÁt ngā <quyÃn và ngh*a vā= căa cha mÁ là nhằm māc đích nhÃn m¿nh ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con cái đồng thßi thể hián sự thay đổi triát để và cách nhìn căa nhāng ng°ßi làm luÁt hián đ¿i so vãi nhāng ng°ßi làm luÁt cổ và quyÃn và ngh*a vā căa cha mÁ đái vãi con.
Bái vì cha, mÁ sinh ra con tr°ãc hÁt phÁi đ¿t ngh*a vā nuôi dÁy con lên hàng đÅu, có nh° vÁy mãi có thể t¿o môi tr°ßng tát nhÃt để con cái có điÃu kián phát triển toàn dián.