Khóa luận: Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên theo Luật HN&GĐ 2014 - ĐH Luật Hà Nội

Khóa luận phân tích hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Xuân
• Người hướng dẫn: PGS. TS Ngô Thị Hường
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Hạn Chế Quyền Của Cha, Mẹ Đối Với Con Chưa Thành Niên Theo Luật Hôn Nhân Và Gia Đình Năm 2014
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ QUYỀN CỦA CHA, MẸ ĐỐI VỚI CON CHƯA THÀNH NIÊN
• 1.1. Khái niệm, ý nghĩa của hạn chế quyền của cha, mẹ
• 1.2. Khái niệm quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên
• 1.3. Quy định về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên ở một số quốc gia trên thế giới
• 1.4. Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HẠN CHẾ QUYỀN CỦA CHA, MẸ ĐỐI VỚI CON CHƯA THÀNH NIÊN
• 2.1. Căn cứ hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên
• 2.2. Cha, mẹ bị kết án về một số tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con
• 2.3. Cha, mẹ có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ
• 2.4. Cha, mẹ có hành vi bạo lực đối với con
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HẠN CHẾ QUYỀN CỦA CHA, MẸ ĐỐI VỚI CON CHƯA THÀNH NIÊN
• 3.1. Thực tiễn thực hiện quy định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên
• 3.2. Đánh giá pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ
• 3.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01
• PHỤ LỤC 02
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.7. Kết cấu của khóa luận

Tóm tắt

I. Khái niệm và ý nghĩa của hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên

Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên là một vấn đề pháp lý quan trọng trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Quyền cha mẹ được hiểu là khả năng mà pháp luật cho phép cha, mẹ thực hiện đối với con cái của mình. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quyền này cần phải được hạn chế để bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Hạn chế quyền này không chỉ nhằm bảo vệ trẻ em khỏi những hành vi xâm hại mà còn đảm bảo rằng trẻ em được phát triển trong môi trường an toàn và lành mạnh. Theo quy định của pháp luật, cha mẹ có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con cái, nhưng khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng, quyền này có thể bị hạn chế. Điều này thể hiện rõ trong các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, nơi mà quyền nuôi dưỡng và trách nhiệm của cha mẹ được đặt lên hàng đầu.

1.1. Quy định về hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định rõ ràng về các trường hợp mà quyền của cha, mẹ có thể bị hạn chế. Những hành vi như bạo lực gia đình, lạm dụng, hoặc xâm hại trẻ em sẽ dẫn đến việc hạn chế quyền nuôi dưỡng của cha mẹ. Trách nhiệm pháp lý của cha mẹ trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em là rất quan trọng. Nếu cha mẹ không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình, họ có thể bị tước quyền nuôi dưỡng. Điều này không chỉ bảo vệ trẻ em mà còn tạo ra một môi trường pháp lý nghiêm ngặt hơn đối với các hành vi vi phạm. Việc áp dụng các biện pháp hạn chế này cần phải được thực hiện một cách cẩn thận và có sự giám sát của cơ quan chức năng để đảm bảo rằng quyền lợi của trẻ em được bảo vệ một cách tốt nhất.

II. Thực trạng pháp luật về hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên

Thực trạng áp dụng pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hiện nay cho thấy nhiều bất cập. Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ, nhưng việc thực thi các quy định này vẫn còn nhiều hạn chế. Quyền lợi hợp pháp của trẻ em thường bị xâm phạm do sự thiếu hiểu biết của cha mẹ về trách nhiệm của họ. Nhiều trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại mà không được bảo vệ kịp thời. Các cơ quan chức năng cũng chưa thực sự mạnh tay trong việc xử lý các hành vi vi phạm, dẫn đến tình trạng trẻ em không được bảo vệ đúng mức. Điều này cho thấy cần có sự cải cách trong việc thực thi pháp luật để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ em.

2.1. Các vấn đề cần cải thiện trong thực thi pháp luật

Một trong những vấn đề lớn trong thực thi pháp luật hiện nay là sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn. Nhiều quy định về bảo vệ trẻ em chưa được áp dụng hiệu quả, dẫn đến việc trẻ em vẫn phải chịu đựng các hành vi xâm hại. Cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức của cha mẹ về quyền và nghĩa vụ của họ đối với con cái. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để tạo ra một môi trường an toàn cho trẻ em. Việc cải thiện quy trình tố tụng và bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong các vụ án liên quan đến bạo lực gia đình cũng là một yếu tố quan trọng cần được xem xét.

III. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên, cần có những kiến nghị cụ thể. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho cha mẹ về quyền và nghĩa vụ của họ đối với con cái. Bảo vệ quyền trẻ em cần được đặt lên hàng đầu trong các chính sách của nhà nước. Thứ hai, cần có các biện pháp chế tài nghiêm khắc đối với những hành vi vi phạm quyền lợi của trẻ em. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp xâm hại trẻ em. Cuối cùng, cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, từ đó tạo ra một môi trường an toàn và lành mạnh cho sự phát triển của trẻ em.

3.1. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật

Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em, giúp họ nắm vững các quy định pháp luật và có khả năng xử lý các tình huống phát sinh. Đồng thời, cần xây dựng các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật để kịp thời điều chỉnh các chính sách phù hợp. Việc tạo ra một mạng lưới hỗ trợ cho trẻ em và gia đình cũng là một yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là nguyên tắc nền tảng được ghi nhận xuyên suốt trong hệ thống pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế, tiêu biểu là Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em năm 1989 mà Việt Nam đã phê chuẩn ngày 20/02/1990. Điều 37 Hiến pháp năm 2013 hiến định rõ: "Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em". Trên cơ sở đó, Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con chưa thành niên, đồng thời thiết lập chế định hạn chế quyền của cha, mẹ tại Điều 85 như một chế tài pháp lý nhằm xử lý các hành vi vi phạm nghiêm trọng.

Tuy nhiên, bối cảnh thực tiễn cho thấy nhiều bậc phụ huynh thực hiện việc nuôi dưỡng, giáo dục con theo bản năng mà chưa nhận thức đầy đủ nghĩa vụ pháp lý. Tình trạng con chưa thành niên bị bạo lực thể xác, bạo lực tâm lý, bỏ rơi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục hoặc bị xúi giục phạm tội vẫn diễn biến phức tạp. Mặc dù pháp luật đã có quy định, chế định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trên thực tế rất ít khi được áp dụng, còn mang tính hình thức và tồn tại nhiều khoảng trống về cơ chế thực thi.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là làm rõ một số vấn đề lý luận, phân tích thực trạng các quy định pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 cùng các văn bản liên quan, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật, giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi.

Để đạt được mục tiêu trên, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về chế định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.
2. Làm rõ nội dung chế định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên được quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và những văn bản pháp luật khác có liên quan.
3. Nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên từ khi Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 có hiệu lực.
4. Đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các quy định của pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên và thực tiễn áp dụng các quy định này.
• Phạm vi nghiên cứu: Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu ở các vấn đề lý luận cơ bản; nội dung các quy định pháp luật thực định của Việt Nam hiện hành (trọng tâm là Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Luật Trẻ em năm 2016); tham chiếu pháp luật của Hoa Kỳ, Pháp, Đức; và đánh giá thực tiễn áp dụng tại Việt Nam kể từ khi Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 có hiệu lực đến năm 2023.

---

Cơ sở lý luận, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ nhân thân, tài sản của cha mẹ đối với con cái trong luật hôn nhân và gia đình. Quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên có các đặc trưng: gắn liền với tư cách nhân thân không thể chuyển giao, bao hàm cả quyền và nghĩa vụ đi kèm, được thực hiện trước hết vì lợi ích tốt nhất của con, và do pháp luật ấn định chứ không thể tùy tiện thỏa thuận thay đổi. Hạn chế quyền của cha mẹ là biện pháp chế tài có thời hạn (từ 1 đến 5 năm), tước bỏ tạm thời một số quyền nhân thân và quyền tài sản cụ thể mà không làm chấm dứt hoàn toàn mối quan hệ huyết thống hay nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ.

Cơ sở pháp lý được sử dụng trong khóa luận bao gồm:

• Điều ước quốc tế: Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em năm 1989 (CRC).
• Văn bản pháp luật Việt Nam: Hiến pháp năm 2013 (Điều 37); Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 (các Điều 69, 71, 73, 76, 82, 85, 86, 87); Bộ luật Dân sự năm 2015 (các Điều 21, 53, 54, 136); Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 (các Điều 29, 35, 39, 40, 187, 366, 369, 370, 371); Luật Trẻ em năm 2016 (các Điều 5, 6, 52); Luật Hộ tịch năm 2014 (Điều 15); Nghị định số 02/2013/NĐ-CP về công tác gia đình.
• Pháp luật nước ngoài: Bộ luật Gia đình bang Texas (Mục 161.001, 161.006), Đạo luật bang Georgia (Điều 2, Title 15), Đạo luật bang Minnesota (Điều 260C.301) của Hoa Kỳ; Bộ luật Dân sự Pháp (Điều 375-7, Điều 378); Bộ luật Dân sự Đức - BGB (Điều 1666 về Entziehung der elterlichen Sorge).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp luận: Dựa trên phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin.
• Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp phân tích và tổng hợp quy phạm pháp luật; phương pháp so sánh luật học (đối chiếu quy định của Việt Nam với Hoa Kỳ, Pháp, Đức); phương pháp chứng minh; phương pháp thống kê và khảo sát thực tiễn thu thập từ báo cáo xét xử của ngành Tòa án.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu:

• Văn bản quy phạm pháp luật trong nước và quốc tế.
• Các bản án, quyết định giải quyết việc dân sự và xét xử hình sự được công bố trên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân và số liệu thực tế tại Tòa án nhân dân cấp huyện (như TAND huyện Trực Ninh - Nam Định, TAND huyện Kiến Xương - Thái Bình, TAND thành phố Dĩ An - Bình Dương).
• Báo cáo phân tích tình hình trẻ em tại Việt Nam của UNICEF, Chương trình hành động Quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2021–2030, cùng các công trình nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học của các chuyên gia đầu ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên

Chương 1 tập trung giải quyết các vấn đề nền tảng về khái niệm, bản chất pháp lý, ý nghĩa và cơ sở xác lập chế định hạn chế quyền của cha, mẹ, đồng thời phân tích kinh nghiệm pháp luật của một số quốc gia.

Tác giả làm rõ nội hàm quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên bao gồm 5 nhóm quyền cơ bản:

1. Quyền quyết định chế độ pháp lý về nhân thân của con (khai sinh, họ tên, quốc tịch, dân tộc, nơi cư trú theo Điều 15 Luật Hộ tịch năm 2014).
2. Quyền và nghĩa vụ yêu thương, trông nom, chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con.
3. Quyền và nghĩa vụ giáo dục con chưa thành niên.
4. Quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng con chưa thành niên (Khoản 1 Điều 71 Luật HN&GĐ năm 2014) và nghĩa vụ cấp dưỡng khi không trực tiếp nuôi con (Khoản 2 Điều 82).
5. Quyền quản lý và định đoạt tài sản riêng của con chưa thành niên (Điều 76, 77 Luật HN&GĐ năm 2014).

Về khái niệm, hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên là biện pháp chế tài của Luật Hôn nhân và Gia đình do Tòa án quyết định nhằm tạm thời không cho cha, mẹ thực hiện một số quyền nhất định đối với con chưa thành niên trong một khoảng thời gian xác định (từ 1 đến 5 năm) khi họ có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ đối với con. Chế định này có 3 đặc điểm:

• Là biện pháp chế tài của Luật Hôn nhân và Gia đình;
• Nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con khi bị xâm hại;
• Chỉ tạm thời hạn chế một số quyền cụ thể chứ không làm chấm dứt quan hệ cha, mẹ và con.

Cơ sở xác lập chế định xuất phát từ 3 yếu tố: nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em; sự tương thích với các điều ước quốc tế về quyền trẻ em; và sự kế thừa các giá trị truyền thống, đạo lý gia đình Việt Nam.

Đối sánh pháp luật quốc tế, tác giả phân tích sự khác biệt giữa mô hình can thiệp của Việt Nam và các nước phương Tây:

Quốc gia	Hình thức chế tài chính	Thẩm quyền & Căn cứ áp dụng	Hậu quả pháp lý đối với quan hệ cha mẹ - con
Việt Nam	Hạn chế một số quyền cụ thể có thời hạn (1 đến 5 năm).	Tòa án nhân dân cấp huyện; dựa trên 5 căn cứ tại Điều 85 Luật HN&GĐ 2014.	Không làm chấm dứt quan hệ cha mẹ - con; cha mẹ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.
Hoa Kỳ (Texas, Georgia, Minnesota)	Chấm dứt quyền phụ huynh (Termination of Parental Rights - TPR).	Tòa án gia đình/vị thành niên; căn cứ vào việc bỏ rơi, lạm dụng nghiêm trọng, không cấp dưỡng 12 tháng, phạm tội hình sự.	Chấm dứt vĩnh viễn và hoàn toàn mọi quyền, yêu cầu pháp lý đối với con (phục hồi rất hạn chế và phức tạp).
Pháp	Tước toàn bộ quyền (Déchéance de l'autorité parentale) hoặc hạn chế một phần.	Tòa án tư pháp; căn cứ Điều 378 BLDS Pháp (bị kết án trọng tội/khinh tội xâm phạm con, nghiện rượu/ma túy, ngược đãi).	Mất quyền nuôi dưỡng, giáo dục, đại diện; có thể bị tước toàn bộ hoặc áp dụng biện pháp giám sát thay thế.
Đức	Tước quyền chăm sóc (Entziehung der elterlichen Sorge) hoặc hạn chế quyền.	Tòa án gia đình; căn cứ Điều 1666 BGB (sức khỏe, thể chất, tinh thần của trẻ bị đe dọa nghiêm trọng do cha mẹ lạm dụng hoặc bỏ mặc).	Chấm dứt một phần hoặc toàn bộ quyền chăm sóc, đại diện hợp pháp; chuyển giao quyền cho người giám hộ.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên

Chương 2 đi sâu phân tích 4 nội dung cốt lõi của pháp luật thực định Việt Nam:

1. Căn cứ hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên (Khoản 1 Điều 85 Luật HN&GĐ năm 2014):

• Cha, mẹ bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý: Đây là căn cứ có độ xác thực pháp lý cao nhất dựa trên bản án hình sự đã có hiệu lực.
• Cha, mẹ có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con: Thể hiện qua các hành vi bỏ mặc, không cung cấp thức ăn, y tế, bạo lực thể xác hoặc tâm lý, từ chối thực hiện nghĩa vụ làm cha mẹ.
• Cha, mẹ có hành vi phá tán tài sản của con: Tự ý định đoạt, chiếm dụng hoặc làm thất thoát tài sản riêng của con chưa thành niên không vì lợi ích của con.
• Cha, mẹ có lối sống đồi trụy: Lối sống ăn chơi trụy lạc, nghiện ngập chất kích thích, cờ bạc, tàng trữ/sử dụng văn hóa phẩm khiêu dâm, bạo lực gây ảnh hưởng xấu trực tiếp đến nhân cách và đạo đức của con.
• Cha, mẹ có hành vi xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội: Ép buộc con bán dâm, buôn bán/vận chuyển ma túy, trộm cắp, đi ăn xin, cưỡng ép kết hôn khi chưa đủ tuổi hoặc xúi giục con tự hủy hoại bản thân (vi phạm Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016).

2. Thẩm quyền và chủ thể yêu cầu:

• Thẩm quyền: Thuộc Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cha hoặc mẹ của con chưa thành niên cư trú, làm việc theo quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều 35, Điểm k Khoản 2 Điều 39 và Điểm c Khoản 2 Điều 40 BLTTDS năm 2015. Đồng thời, Tòa án có thẩm quyền tự mình ra quyết định hạn chế quyền khi xét xử vụ án hình sự đối với cha mẹ (kể cả TAND cấp tỉnh).
• Chủ thể có quyền yêu cầu (Điều 86 Luật HN&GĐ năm 2014): Cha, mẹ còn lại; người giám hộ; người thân thích; cơ quan quản lý nhà nước về gia đình (Bộ VHTTDL, UBND các cấp); cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em (Bộ LĐ-TB&XH, UBND các cấp theo Điều 52 Luật Trẻ em năm 2016); và Hội Liên hiệp Phụ nữ. Cá nhân, tổ chức khác có quyền đề nghị các chủ thể này đứng đơn yêu cầu.

3. Thủ tục giải quyết:

• Được giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự quy định tại BLTTDS năm 2015 (các Điều 366, 369, 370, 371).
• Thời hiệu yêu cầu là 01 năm kể từ ngày phát sinh quyền yêu cầu. Đương sự phải nộp lệ phí theo quy định.
• Viện kiểm sát cùng cấp bắt buộc phải nghiên cứu hồ sơ trong thời hạn 07 ngày và tham gia phiên họp giải quyết việc dân sự.
• Quyết định giải quyết việc dân sự được gửi cho đương sự, Viện kiểm sát cùng cấp và con chưa thành niên (nếu cần thiết) trong thời hạn 05 ngày làm việc, có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.

4. Hậu quả pháp lý và thời hạn hạn chế:

• Hậu quả (Điều 87 Luật HN&GĐ năm 2014): Người bị hạn chế quyền không được trực tiếp trông nom, chăm sóc, giáo dục, quản lý tài sản riêng và đại diện theo pháp luật cho con. Quyền này được chuyển giao cho bên cha/mẹ còn lại hoặc giao cho người giám hộ đương nhiên theo thứ tự quy định tại Điều 53, 54 BLDS năm 2015.
• Nghĩa vụ: Người bị hạn chế quyền vẫn bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên.
• Thời hạn: Từ 01 năm đến 05 năm do Tòa án quyết định. Hết thời hạn, quyền đương nhiên được phục hồi. Tòa án có thể xem xét rút ngắn thời hạn khi có yêu cầu và căn cứ hợp lý.

Chương 3: Thực tiễn thực hiện pháp luật và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên

Chương 3 chỉ ra sự mâu thuẫn sâu sắc giữa số lượng hành vi vi phạm thực tế và số lượng vụ việc được giải quyết tại Tòa án.

Thực trạng áp dụng tại Tòa án: Trong gần 9 năm thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, số lượng vụ việc yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ được Tòa án thụ lý là vô cùng hiếm hoi:

• Tại TAND huyện Trực Ninh (tỉnh Nam Định), năm 2021 thụ lý 107 vụ việc hôn nhân và gia đình (40 vụ ly hôn, 60 việc thuận tình ly hôn, 7 việc hôn nhân khác), không có bất kỳ yêu cầu nào về việc hạn chế quyền của cha, mẹ.
• Tại TAND huyện Kiến Xương và các TAND cấp huyện khác trên địa bàn tỉnh Thái Bình trong năm 2020 cũng không thụ lý, giải quyết bất kỳ trường hợp nào liên quan đến hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

Thực trạng không áp dụng biện pháp tự mình tuyên hạn chế quyền trong xét xử hình sự: Dù pháp luật cho phép Tòa án tự mình ra quyết định hạn chế quyền khi kết án cha mẹ về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con cái, thực tế xét xử các Thẩm phán hầu như chỉ tuyên hình phạt tù mà bỏ qua việc tuyên hạn chế quyền.

• Vụ án điển hình: Vụ án Nguyễn Thị H (36 tuổi, trú tại tỉnh Bình Dương) và chồng là Võ Văn M có hành vi bạo hành, dùng mũ bảo hiểm và cây gỗ đánh đập dã man nhiều lần con gái là cháu K (15 tuổi) vào các ngày 10/10/2022 và 23/10/2022 gây đa chấn thương. Ngày 24/10/2022, giáo viên phát hiện thương tích và trình báo Công an phường An Bình, thành phố Dĩ An. TAND thành phố Dĩ An đã tuyên phạt Nguyễn Thị H 02 năm tù về tội "Hành hạ con", nhưng Hội đồng xét xử không áp dụng Khoản 2 Điều 85 Luật HN&GĐ năm 2014 để tự mình tuyên hạn chế quyền của bị cáo đối với cháu K.

Nguyên nhân của những bất cập:

1. Quy định pháp luật còn trừu tượng, thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết về các khái niệm định tính như "lối sống đồi trụy", "vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ".
2. Thiếu hướng dẫn cụ thể về thủ tục, điều kiện Tòa án xem xét rút ngắn thời hạn hạn chế quyền dưới 1 năm hoặc trong khoảng 1 đến 5 năm.
3. Tâm lý e ngại của người thân thích vì quan niệm "đóng cửa bảo nhau", sợ làm rạn nứt quan hệ gia đình.
4. Cơ chế phối hợp giữa Tòa án hình sự, Tòa gia đình và các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ VHTTDL, Bộ LĐ-TB&XH, Hội Phụ nữ) chưa đồng bộ; các cơ quan này hiếm khi chủ động đứng đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa án.

Nhóm giải pháp, kiến nghị hoàn thiện:

• Hoàn thiện pháp luật: Ban hành Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn cụ thể các căn cứ tại Điều 85 Luật HN&GĐ năm 2014; quy định nghĩa vụ bắt buộc Tòa án hình sự phải xem xét, tuyên áp dụng biện pháp hạn chế quyền của cha, mẹ ngay trong bản án hình sự khi xét xử tội phạm xâm hại con; quy định rõ ràng trình tự, thủ tục rút ngắn thời hạn hạn chế quyền.
• Nâng cao hiệu quả thực thi: Nâng cao năng lực và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em cấp xã/huyện và Hội Liên hiệp Phụ nữ trong việc chủ động lập hồ sơ yêu cầu Tòa án; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ quyền trẻ em.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và đạt được các kết quả cụ thể sau:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và quy định thực định: Phân tích làm rõ bản chất của chế định hạn chế quyền của cha, mẹ theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và mối liên hệ mật thiết với Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Luật Trẻ em năm 2016.
• Phát hiện khoảng trống thực tiễn: Khóa luận chỉ ra thực trạng "án ẩn" và sự tê liệt trên thực tế của chế định hạn chế quyền của cha, mẹ qua số liệu thống kê tại các địa phương (TAND huyện Trực Ninh năm 2021 thụ lý 107 vụ việc hôn nhân nhưng có 0 vụ hạn chế quyền; TAND huyện Kiến Xương và tỉnh Thái Bình năm 2020 ghi nhận 0 vụ). Đồng thời, phân tích thực trạng Tòa án không thực hiện quyền tự mình tuyên hạn chế quyền khi xét xử hình sự qua vụ án bạo hành tại Dĩ An, Bình Dương.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khắc phục tính lỗi thời của các công trình trước đây vốn dựa trên hệ thống văn bản cũ đã hết hiệu lực (Luật HN&GĐ 2000, BLTTDS 2004 sửa đổi 2011, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em 2004); cung cấp cái nhìn đồng bộ, đa chiều và cập nhật đầy đủ thực tiễn áp dụng trong gần 9 năm thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do số lượng các quyết định giải quyết việc dân sự về hạn chế quyền của cha, mẹ trên thực tế tại các Tòa án cấp huyện gần như không có hoặc rất hiếm khi được công bố công khai, dung lượng số liệu thống kê thực chứng của khóa luận còn khiêm tốn, chủ yếu tập trung vào các mẫu khảo sát tại một số Tòa án cấp huyện thuộc tỉnh Nam Định, Thái Bình và các vụ án hình sự điểm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Khóa luận mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tố tụng đặc thù giải quyết các vụ việc về gia đình và người chưa thành niên (như mô hình Tòa Gia đình và Người chưa thành niên); xây dựng quy chế phối hợp liên ngành có tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ giữa cơ quan Công an, Tòa án, cơ quan Lao động - Thương binh & Xã hội và các tổ chức xã hội trong việc can thiệp khẩn cấp và giám sát sau khi Tòa án tuyên hạn chế quyền của cha, mẹ.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự, Luật Hôn nhân và Gia đình; Thẩm phán, Thư ký Tòa án nhân dân các cấp; cán bộ Tư pháp - Hộ tịch, cán bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cấp xã/huyện; cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ và các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Phần phân tích so sánh pháp luật quốc tế (Hoa Kỳ, Pháp, Đức) tại Chương 1 cung cấp nguồn tài liệu tham chiếu lập pháp hữu ích.
  • Hệ thống luận giải chi tiết 5 căn cứ tại Điều 85 và thủ tục giải quyết việc dân sự tại Chương 2 là tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ rõ ràng cho việc áp dụng pháp luật.
  • Các phân tích thực tiễn án văn tại Chương 3 làm rõ những rào cản tố tụng thực tế mà người làm công tác xét xử và bảo vệ trẻ em cần lưu ý.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên có làm chấm dứt hoàn toàn quan hệ cha mẹ - con hay không?
Không. Khác với chế định chấm dứt quyền phụ huynh (Termination of Parental Rights) tại một số bang của Hoa Kỳ mang tính vĩnh viễn, pháp luật Việt Nam quy định việc hạn chế quyền chỉ tạm thời tước bỏ một số quyền cụ thể (trông nom, chăm sóc, giáo dục, quản lý tài sản riêng, đại diện theo pháp luật) trong thời hạn từ 1 đến 5 năm. Quan hệ huyết thống không bị xóa bỏ và người bị hạn chế quyền vẫn bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

2. Những chủ thể nào có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định hạn chế quyền của cha, mẹ theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014?
Theo Điều 86, các chủ thể gồm: cha hoặc mẹ còn lại của con; người giám hộ; người thân thích (ông bà, anh chị em, cô dì chú bác ruột...); cơ quan quản lý nhà nước về gia đình (Bộ VHTTDL, UBND các cấp); cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em (Bộ LĐ-TB&XH, UBND các cấp); và Hội Liên hiệp Phụ nữ. Ngoài ra, cá nhân, cơ quan, tổ chức khác khi phát hiện vi phạm có quyền đề nghị các cơ quan, tổ chức này đứng đơn yêu cầu.

3. Tòa án nào có thẩm quyền giải quyết yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ và giải quyết theo loại việc gì?
Thẩm quyền thuộc Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người cha hoặc người mẹ bị yêu cầu hạn chế quyền cư trú hoặc làm việc (theo Điểm b Khoản 2 Điều 35 và Điểm k Khoản 2 Điều 39 BLTTDS năm 2015). Vụ việc được thụ lý và giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự (không có tranh chấp đối kháng), với sự tham gia bắt buộc của Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

4. Khi cả cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền thì ai sẽ là người trực tiếp chăm sóc và quản lý tài sản của con chưa thành niên?
Theo Khoản 2 Điều 87 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 kết hợp Điều 53, 54 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con và quản lý tài sản riêng sẽ được chuyển giao cho người giám hộ đương nhiên theo thứ tự ưu tiên: anh ruột/chị ruột đã thành niên; nếu không đủ điều kiện thì đến ông bà nội, ông bà ngoại; tiếp theo là bác, chú, cậu, cô, dì ruột. Nếu không có người giám hộ đương nhiên, UBND cấp xã nơi trẻ cư trú có trách nhiệm cử người hoặc tổ chức đảm nhận việc giám hộ.

5. Thực tiễn xét xử hình sự các vụ án cha mẹ bạo hành con cái tại Tòa án hiện nay bộc lộ bất cập gì liên quan đến chế định này?
Mặc dù Khoản 2 Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 cho phép Tòa án tự mình ra quyết định hạn chế quyền của cha, mẹ khi xét xử vụ án hình sự mà cha mẹ phạm các tội cố ý xâm phạm thân thể của con, thực tế xét xử (như vụ án bạo hành trẻ em tại Dĩ An, Bình Dương năm 2022) cho thấy Hội đồng xét xử hầu như chỉ tuyên phạt tội danh và hình phạt tù mà bỏ quên việc tự mình tuyên hạn chế quyền, dẫn đến khoảng trống bảo vệ quyền lợi của nạn nhân sau khi bản án được thi hành.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Minh Xuân đã phân tích chuyên sâu và toàn diện chế định hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 dưới góc độ lý luận, luật học so sánh và thực tiễn thi hành. Công trình đã phản ánh rõ nét khoảng cách lớn giữa quy định pháp luật thực định và thực tế áp dụng tại Tòa án nhân dân các cấp qua các số liệu và vụ án điển hình. Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật cùng giải pháp thực thi được đề xuất có giá trị thực tiễn cao, góp phần bảo vệ hiệu quả và kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp tốt nhất của con chưa thành niên tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vẫn đ lý luận và han chế quyền của cha me đổi với cơn chưa thành nên. Chương 2: Thục teng pháp luật về han chế quyển côn cha, me đổi với con chưa thành niên. Cương 3: Thục tifa thục bién pháp uật va một số Liẫn nghị hoàn thiện pháp luật về han chế quyển côn che me đối với cơn chưa hành niên CHƯƠNG1 MOT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HAN CHE QUYỀN CUA CHA, MẸ BOI VỚI CON CHUA THÀNH NIỀN 11-Kháiniệm, ý ngh cia han chế quyền cia cha, me ddivéicon chưa thành nién LLL. Khi nig quyên cña cha, me đối với con che thành miêu 111111 Khát mm quyễn cia cha me Theo Từ đến Tiếng Việt cia Viên ngôn ngỡ hoc, quyền đuợc hiễu là “Điểu mã tháp luật hoặc xã hội công nhân cho được hưởng được làm, được đồi hối những đâu do địa vi hay chức vụ mà được lầm “' Cha, me của cơn chưa thành tiên bao gồm: cha đã, me đã, cha nuôi, me nuôi, cha dượng me kế Tuổi gốc đô luật học, quyễn được hiéw lá khả ning mà pháp luật cho phép mốt chỗ thể được thục hiện Ở mỗi quan hệ pháp luật quyén của chỗ thể là không giống nhu Do da, quyền của cha, me được dit trong mỗi quan hệ giữa cha, me với con và chỉ phát sinh khi mốt quan hệ giữa che, me và cơn phút sinh và được sắc lip vé mất pháp lý Quyén của cha, me là khả năng ma cha, me có được các quyễn nhất nh đối với con cia mình Quyền cũa cha, me với con cing là một đặc trưng cia mốt quan hệ hấp luật hôn nhân gia ảnh: Quyên côn cha me với cơn đoợc thể hiện bing một sổ đặc diém sm Thứ nhất quyễn cũa cha, me đỗ với sơn gin với he cách cũa cha, mẹ Quyển côn che me với con ci phát sinh chi mốt người có từ cách 1à cha hoặc me đối với con Đây là quyển gắniễn với nhân thân côn ngui cha, người me, do đó quyền của cha me đổi với cơn không phụ thuộc vào nhân thân của cha mẹ.

Điều đỏ có nghĩa là đã cha me có tổ trì mồi quan hệ hôn nhân hay không tén tạ bên nhân, có dang ng chung hay dangly thin cũng không làn ảnh hường din quyền của che, me đổi với com chưa thành niên. Đồng thời, quyên cũa cha, me tén te không pin thuộc vio tinh chất mốt quan hệ giữa cha, me với cơn, có thé đó là con đã, con mudi chủng, con trong giá hủ hay con ngoài giá thủ mà min là có cơ sở pháp lý xác định dave mốt người nào đó là cha, lame cin đứa tr thì phat sinh quyén của cha me đối với người con đó Bén cạnh đó, cha, me cỏ quyển ngang nhau đốt với các con và quyền này khác hoàn toàn với quyền của các thánh viên khác rong ga đnh như éng bà bác, cổ, đ, câu anh chỉ Voi tính chất là quyên nhân thân, quyên nay cũng không thé huyễn giao cho người Xhác ngay ca khi cha, me không còn hoặc không xác dinh được. Mặc di cá thành viên ˆ Viên Ngônngỹhọc G010), Ti “ng nu Noo. Te đến Bich bon, 815, 8 Xhác rong gia dinh có thể the hién mốt số quyén và ngiữa vụ tương tự như quyền cite cha, me với con như trông nom, chim sóc, nuôi ding giáo đục.

nhưng không có "nghĩa họ đang thay thể cha, me thục hiện quyền côa cha, me đối với diet mà họ thực hiện quyền nay với tu cách giữa ông ba và cháu, giữa anh chi em với nhau. Thứ hơi, quy của cha, me adi với cơn không phải là một quyẫn dom Huẫn mà bao gm nhiễu quyển và hiển luôn đã kèm với ngiữa về Che, mẹ cũng nhau chăm sóc, nuồi dưỡng con chưa thành niênS Quyển của cha, me bao gần nhiêu quyin khác nha quyển giáo đạc cơn, châm lo và tao đu Hiên cho con học tập. Ngoài ra, cha, me là người đại điên theo pháp luật của con chưa thành. niễn, con i thành niên mắt năng lục hành vĩ dân sự trừ trường hop con có người khác lêm giản hộ hoặc đã có người khác làn người đi din theo pháp luật Nhơ vậy, có thE thấy cha mẹ có nhiễu quyên đối với con, bao gỗm cả quyển nhân thân và quyền tài sân Đồng thời đó cũng không phải quyển đơn thuần mà nhống quyén này luôn gắn tiền với nghĩa vụ nhất định Do đó, Luật HN&GĐ đã sử dụng cum từ “quyển vả ngiễa vụ” để thể hiện rõ sự gắn kết giữa quyền và nghĩa vụ cia che, me đổi với con chưa thành niên Thirba, quyén cia cha me di vx cơn tước hắt được hức hôn vi lợi ich của cơn Con cái được xem là đối tượng cần được wu tin bảo vệ trong mới quan hệ gia dink Do đó, vie luật quy định che, me the hiện quyén và nghĩa vụ cũa mình đối với con la nhẫn dim bảo tt nhất quyén và lợi ich hợp pháp của con chưa thành niên, để con được nuôi duốngtrong mối trường lành mạnh, diy tinh yêu hương tạo đề kiện để con có thi phát iễn toàn din cã về mất th chất và tính thân.

Vi da, pháp luật trao cho cha, me quyền và ngiấa vụ trồng nom, nuôi dưỡng châm sóc, bảo vệ quyên, li ch hợp hép ofa cơn chưa thành nién, con đã thành niên nhưng mắt năng lực hành wi din ar Thay không được lem dung sic lao đồng của con chưa thành niên, con đã thành niãn mất năng lực hành vi din sợ hoặc không có khả ning lao động, không được mii gc, ép thuộc con làn việc tri pháp luật, ri đạo đức xã hội đều nhằm hướng din xây đụng cho con cuộc sống đây đủ về cả vật chit lin tin thần, bảo v tết nhất lợi ích cũa cơn Nhơ vây, thông qua việc che, me thục hiện quyển và ngiĩa vụ đối với con thi quyền và lợi ích hợp pháp ofa con cũng đoợc dim bio, đáp ing đã các đu kiện sống tốt hất để con cothi phát tiễn toàn iện về cả thé chất, tinh thin và đạo đúc, Việc pháp luật uy Ảnh, qguyễn của che, me đối với con là một căn cổ pháp lý ring buộc che, me phi có trách hiện rong việc trồng nom, chim sóc, nuối đuỡng và giáo đục con Cùng với đó, các "iota 1 Đồn 71 Luật Bàn hân vì gi ddim 2014 Điều 69 Lait Hénshin vì ga đăh nảm 2014 chế tà xử lý cũng dave đặt ra để xử lý những hành vi vi phan Thứ tr quyển và ngiấa vụ của cha, me đối với con là do pháp luật uy nh các bên không thd tha thiện tay dt các quyễn gta vụ đó Quyên va nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con là quyền gắn liền với nhân thân của cha, me và con cũng như nó chỉ phát sinh git những nguời có mỗi quan hệ cha, me và con Việc pháp luật quy đính quyền cia che, me đối với con la một căn cử rùng buộc trích nhiệm tắt yêu của ngu cha, người me đổi với cơn trong mối quan hệ gia din Trước hit, việc quy định này sé giúp cho che, me nhân thức diy di và toàn diễn hơn vi cqayin và nghĩa vụ của bản thin với hư cách la người cha, người me. Đẳng thôi, nha đâm bảo lợi ich chung cũa cũa cả gia inh, đặc bit La người cơn tị việc không thể thôn thuân thay đổi là điu tất yêu Hơn nữa, việc quy định cụ thé quyền và nghĩa vụ này "buộc cha me phải nâng cao tinh thân trách nhiệm trong việc nuôi đuống, chẩn sốc, giáo đc con cũng hư không thể chỗi bô trách nhiệm để chuyển giao quyên này cho bắt kỳ đối tương nào khác Dus trên nhõng phân tích đã nêu, có thé đưa ra kết luận về quyền của cha, me nhờ sen: "Quyển của cha, me là một thuật ngữ pháp lý thd hiện các yễn và nga vụ của cha me đỗ vớt con bao gồn các quyển và nga vụ vềnhận thân và tải sốn được pháp Thật uy dint nhằm đân báo tắtnhễtlợích hop pháp cia con Những quyên vànglĩa vụ của cha me đổi vớt cơn gắn lẫn vớt hư cách cũa cha me và cơn và không thể thay đỗ hay chuyén giao cho người khác 1.112 Khả mm quyẫn của cha me đốt với cơn cea thinh miện Căn sứ quy ảnh tei Điều 21 BLDS năm 2015 thi “Người chưa thành niên làngười chưa đã mười tâm radi" © độ tabi này, con chưa phát tiễn toàn diện về cả ‘hat lẫn. tínhthin nên ất cần ự châm sóc, giáo duc từ cha me Thác với các quan hệ pháp lý thông thường khác, quan hệ gia Ảnh chịu sự đều chảnh của các quy định pháp uit và cã các yêu tổ truyn thắng, dao đúc lẾ nghĩa. Cha, sme với tơ cách 1à người sinha con ci có thiên chúc và trách nhiém nuôi day con trường thành, đồng thời cũng cổ những quyển nhất dink.

Quyễn và ngiĩa vụ của cha, me đối với con không hụ thuộc vào tình trang hôn nhân giữa che, me ma được phất sinh và dy tì trên cơ sở mỗi quan hệ tơ hiên bất biển Quyễn của cha, me có thé do che, me cùng thực hiện hoặc che, me thục hiện riêng (trong hring trường hợp cha, mẹ ly hôn, hoặc hei người không sống chung với nhe), Những đủ cha, me thực hiện quyển chung hay ring thi vẫn phải dựa trên nguyên tắc chang Tà cha, me có quyền và nga vụ ngĩng nhu đối với con 10 Vio‘ ích vĩ nụphát biển bình thường và lành mạnh của con chưa thành niên, đạo đúc xã hội cũng như pháp luật đặtra những quyền và ngiĩa vu tối thiểu của cha, me đổi Với cơn chưa hành niên, bao gém: quyén ngiễa vụ nhân thin và quyén ngiễa vụ tải sân, được phân loại thành các quyên cơ bản như, Cha, me cổ quyền quyết Ảnh chế độ pháp ý v nhân thân cia con; che, mẹ có ngiĩa vụ và quyển yêu thương trồng nơm, chăm, sóc, bio vê quyên và loi ch hop pháp côn con; cha, me có quyén và ngiễa vụ giáo dục con; cha, me co quyền và ngĩa vụ nuối dung cơn, che, me cổ quyền quân ý tii sẵn ring côn cơn Cụ thể Thứ nhất cha me có quyên quyắt nh chế độpháp ý về nhân thân cũa con chim thành môn Vé nguyên tắc, cha, me có quyển đặt ho tên cho cơn Dân te và quốc ich của con được xắc định theo dân tộc và quốc tịch cia cha hoặc cia me.