Luận văn thạc sĩ pháp luật về quyền của người sử dụng đất ở việt nam

Luận văn thạc sĩ pháp luật phân tích quyền của người sử dụng đất tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về chính sách và thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Hương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Đồng Ngọc Ba
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật về quyền của người sử dụng đất ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT
• 1.1. Một số vấn đề về chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai ở Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm về sở hữu và chế độ sở hữu đất đai
• 1.1.2. Vấn đề sở hữu đất đai trong lịch sử Việt Nam
• 1.1.3. Đặc điểm của chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.4. Vấn đề người sử dụng đất và quyền của người sử dụng đất trong chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai ở Việt Nam
• 1.1.4.1. Vấn đề người sử dụng đất trong chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai ở Việt Nam
• 1.1.4.2. Khái niệm và đặc điểm quyền của người sử dụng đất trong chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai ở Việt Nam
• 1.1.5. Một số mô hình sở hữu đất đai trên thế giới và kinh nghiệm trong việc ghi nhận quyền cho người sử dụng đất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật về xác lập quyền cho người sử dụng đất
• 2.1.1. Cho thuê đất
• 2.1.2. Nhận chuyển quyền sử dụng đất
• 2.1.3. Công nhận quyền sử dụng đất đối với người đang sử dụng đất
• 2.1.4. Thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
• 2.2. Quy định của pháp luật hiện hành về quyền của người sử dụng đất
• 2.2.1. Thực trạng pháp luật về quyền chung của người sử dụng đất
• 2.2.2. Thực trạng pháp luật về quyền của tổ chức trong nước sử dụng đất
• 2.2.3. Thực trạng pháp luật về quyền của hộ gia đình, cá nhân trong nước sử dụng đất
• 2.2.4. Quy định về quyền của cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư sử dụng đất
• 2.2.5. Quy định về quyền của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng đất ở Việt Nam
• 2.3. Bất cập của pháp luật hiện hành về quyền của người sử dụng đất
• 2.3.1. Bất cập trong quy định của pháp luật về quyền của người sử dụng đất
• 2.3.2. Bất cập trong thực tiễn thi hành pháp luật về quyền của người sử dụng đất
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN VÀ BẢO ĐẢM HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện quy định của pháp luật về quyền sử dụng đất
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền của người sử dụng đất
• 3.3. Giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về quyền của người sử dụng đất
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền sử dụng đất ở Việt Nam Luận văn thạc sĩ

Quyền sử dụng đất ở Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực pháp luật đất đai. Luật Đất đai năm 2013 đã quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh lý luận và thực tiễn liên quan đến quyền sử dụng đất, từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật.

1.1. Khái niệm quyền sử dụng đất và vai trò của nó

Quyền sử dụng đất được hiểu là quyền của cá nhân, tổ chức trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt đất đai theo quy định của pháp luật. Quyền này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

1.2. Lịch sử hình thành quyền sử dụng đất ở Việt Nam

Quyền sử dụng đất ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ chế độ phong kiến đến chế độ sở hữu toàn dân hiện nay. Mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến cách thức quản lý và sử dụng đất đai.

II. Vấn đề và thách thức trong quyền sử dụng đất ở Việt Nam

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về quyền sử dụng đất, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như tranh chấp quyền sử dụng đất, bất cập trong quy định pháp luật và sự thiếu minh bạch trong quản lý đất đai đang gây khó khăn cho người sử dụng đất.

2.1. Tranh chấp quyền sử dụng đất Nguyên nhân và hệ quả

Tranh chấp quyền sử dụng đất thường xảy ra do sự không rõ ràng trong các quy định pháp luật, cũng như sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình. Điều này dẫn đến nhiều hệ quả tiêu cực, ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội.

2.2. Bất cập trong quy định pháp luật về quyền sử dụng đất

Một số quy định pháp luật hiện hành chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn cho người sử dụng đất trong việc thực hiện quyền của mình. Cần có sự điều chỉnh kịp thời để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề quyền sử dụng đất hiệu quả

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng đất, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc cải cách pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải cách pháp luật về quyền sử dụng đất

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật không còn phù hợp, đồng thời bổ sung các quy định mới nhằm bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất. Việc này sẽ giúp tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và công bằng.

3.2. Nâng cao nhận thức của người dân về quyền sử dụng đất

Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục pháp luật về quyền sử dụng đất cho người dân là rất cần thiết. Điều này giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó giảm thiểu tranh chấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền sử dụng đất

Nghiên cứu về quyền sử dụng đất không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp cải thiện chính sách đất đai, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

4.1. Kết quả nghiên cứu về quyền sử dụng đất trong thực tiễn

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc thực hiện quyền sử dụng đất còn nhiều hạn chế. Cần có các biện pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng đất.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách đất đai

Kết quả nghiên cứu cần được đưa vào thực tiễn thông qua việc điều chỉnh chính sách đất đai. Điều này sẽ giúp tạo ra một hệ thống pháp luật đồng bộ, bảo vệ quyền lợi của người dân và phát triển kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của quyền sử dụng đất ở Việt Nam

Quyền sử dụng đất ở Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững trong lĩnh vực đất đai.

5.1. Tương lai của quyền sử dụng đất ở Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, quyền sử dụng đất sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Cần có những chính sách phù hợp để bảo vệ quyền lợi của người dân và phát triển kinh tế.

5.2. Đề xuất giải pháp cho tương lai quyền sử dụng đất

Cần có các giải pháp đồng bộ nhằm cải thiện tình hình quyền sử dụng đất, bao gồm việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân và tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam, với hơn 20 năm đổi mới kinh tế, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển đất nước, trong đó đất đai đóng vai trò trung tâm. Theo báo cáo của Chính phủ năm 2012, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý, nhưng quyền sử dụng đất được trao cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân nhằm phát huy tối đa nguồn lực đất đai. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích pháp luật về quyền của người sử dụng đất ở Việt Nam, từ đó chỉ ra những bất cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật Đất đai năm 2013 và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới kinh tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện lý luận về quyền sử dụng đất, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác lập pháp và thực tiễn quản lý đất đai, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về chính sách đất đai. Hai lý thuyết chính được áp dụng là:

• Lý thuyết về chế độ sở hữu đất đai: Xem xét quan hệ sở hữu đất đai trong bối cảnh sở hữu toàn dân, phân tích quyền năng pháp lý của Nhà nước và người sử dụng đất.
• Lý thuyết về quyền sử dụng đất: Định nghĩa quyền của người sử dụng đất là khả năng pháp lý được thực hiện các hành vi sử dụng đất hợp pháp nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao.

Các khái niệm chính bao gồm: chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai, người sử dụng đất, quyền của người sử dụng đất, các hình thức xác lập quyền sử dụng đất (giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp các quy định pháp luật về đất đai qua các thời kỳ, đồng thời nghiên cứu thực tiễn thi hành pháp luật tại Việt Nam. Nguồn dữ liệu chính gồm các văn bản pháp luật (Luật Đất đai 1987, 1993, 2003, 2013), các nghị định, thông tư hướng dẫn, báo cáo của Chính phủ và các nghiên cứu học thuật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các trường hợp điển hình về giao đất, cho thuê đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại một số địa phương. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline từ năm 1980 đến 2015 nhằm đánh giá sự phát triển và hoàn thiện pháp luật đất đai. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính toàn diện, khách quan và phù hợp với đặc thù pháp luật đất đai Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai được khẳng định rõ ràng: Từ Hiến pháp 1980 đến Luật Đất đai 2013, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý. Quyền sử dụng đất được trao cho người sử dụng đất qua các hình thức giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất và nhận chuyển quyền sử dụng đất. Ví dụ, Luật Đất đai 2013 quy định 7 nhóm đối tượng người sử dụng đất, bao gồm tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tổ chức nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

2. Quyền của người sử dụng đất ngày càng được mở rộng và bảo đảm: Luật Đất đai 2013 bổ sung quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, quyền chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tăng nhanh, góp phần minh bạch hóa quan hệ đất đai. So sánh với Luật Đất đai 2003, quyền của người sử dụng đất được mở rộng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch đất đai.

3. Thực trạng pháp luật còn tồn tại bất cập: Việc phân biệt hình thức giao đất có thu tiền và không thu tiền sử dụng đất từng gây ra sự bất bình đẳng giữa các chủ thể. Luật Đất đai 2013 đã thu hẹp phạm vi giao đất không thu tiền, đồng thời bãi bỏ sự phân biệt trong hình thức thuê đất trả tiền một lần hoặc hàng năm giữa các đối tượng. Tuy nhiên, thủ tục hành chính còn phức tạp, thời gian giải quyết kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất.

4. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy mô hình sở hữu đất đai đa dạng: Một số quốc gia chỉ thừa nhận sở hữu nhà nước đối với đất đai nhưng thực tế vẫn tồn tại quyền sử dụng đất tương tự quyền sở hữu tư nhân. Ví dụ, ở Trung Quốc, đất đai thuộc sở hữu nhà nước hoặc tập thể nhưng người sử dụng đất có thể chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật. Ở Đức, phần lớn đất đai đô thị thuộc sở hữu nhà nước nhưng vẫn có thị trường giao dịch quyền sử dụng đất phát triển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những bất cập trong pháp luật đất đai Việt Nam xuất phát từ đặc thù chế độ sở hữu toàn dân, trong đó Nhà nước giữ vai trò đại diện chủ sở hữu, đồng thời phải đảm bảo quyền lợi của người sử dụng đất và lợi ích chung của xã hội. Việc mở rộng quyền sử dụng đất phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế thị trường, tạo động lực cho người sử dụng đất đầu tư, phát triển sản xuất. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn các quy định pháp luật mới nhất và thực tiễn áp dụng, đồng thời phân tích sâu về các nhóm đối tượng người sử dụng đất đa dạng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo từng năm, bảng so sánh quyền sử dụng đất giữa các luật đất đai qua các thời kỳ, giúp minh họa rõ nét sự tiến bộ và tồn tại của pháp luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về quyền sử dụng đất: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm minh bạch hóa thủ tục giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ. Mục tiêu giảm thời gian cấp giấy chứng nhận xuống dưới 30 ngày, thực hiện trong vòng 2 năm, do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

2. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Đẩy mạnh kiểm tra việc sử dụng đất đúng mục đích, xử lý nghiêm các hành vi lấn chiếm, sử dụng đất sai quy định nhằm hạn chế tình trạng sử dụng đất lãng phí. Mục tiêu giảm 20% số vụ vi phạm trong 3 năm, do các cơ quan quản lý địa phương thực hiện.

3. Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai điện tử và áp dụng công nghệ thông tin: Triển khai hệ thống quản lý đất đai hiện đại, kết nối liên thông giữa các cấp chính quyền để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân. Mục tiêu hoàn thành hệ thống trong 5 năm, do Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các địa phương thực hiện.

4. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền sử dụng đất: Nâng cao nhận thức của người dân, tổ chức về quyền và nghĩa vụ trong sử dụng đất, tạo sự đồng thuận xã hội và giảm thiểu tranh chấp. Mục tiêu tổ chức ít nhất 100 hội nghị tuyên truyền mỗi năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai: Giúp hiểu rõ hơn về cơ sở pháp lý, thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật đất đai, nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Luật sư, chuyên gia pháp lý: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quyền sử dụng đất, hỗ trợ tư vấn, giải quyết tranh chấp và tham gia xây dựng chính sách.

3. Nhà đầu tư, doanh nghiệp bất động sản: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ trong giao dịch quyền sử dụng đất, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và tối ưu hóa đầu tư.

4. Học viên, sinh viên ngành luật, kinh tế: Tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, học tập về pháp luật đất đai và quản lý tài nguyên đất.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền sử dụng đất là gì?
   Quyền sử dụng đất là khả năng pháp lý mà pháp luật cho phép người sử dụng đất thực hiện các hành vi sử dụng đất hợp pháp nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao, bao gồm quyền khai thác, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất.

2. Ai là người sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam?
   Người sử dụng đất là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc cho phép nhận chuyển quyền sử dụng đất hợp pháp theo quy định của Luật Đất đai 2013.

3. Phân biệt giao đất và cho thuê đất như thế nào?
   Giao đất là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất cho người sử dụng đất, thường thông qua thủ tục hành chính. Cho thuê đất là việc Nhà nước ký hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất với người thuê, có thể trả tiền thuê một lần hoặc hàng năm.

4. Người sử dụng đất có thể chuyển nhượng quyền sử dụng đất không?
   Có, pháp luật cho phép người sử dụng đất chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất trong phạm vi quy định, góp phần hình thành thị trường bất động sản.

5. Nhà nước có thể thu hồi đất của người sử dụng đất không?
   Có, Nhà nước có quyền thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội theo quy định pháp luật và phải bồi thường thỏa đáng cho người sử dụng đất.

Kết luận

• Luật Đất đai 2013 đã khẳng định chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai và mở rộng quyền của người sử dụng đất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
• Quyền sử dụng đất được pháp luật bảo vệ và mở rộng, bao gồm quyền giao dịch, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, góp vốn.
• Thực tiễn thi hành pháp luật còn tồn tại một số bất cập về thủ tục hành chính, phân biệt đối xử giữa các chủ thể và hiệu quả quản lý đất đai.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần cân bằng giữa quyền sở hữu nhà nước và quyền sử dụng đất của người dân để đảm bảo công bằng và hiệu quả.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, tăng cường quản lý và tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ quyền lợi người sử dụng đất.

Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-5 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và người sử dụng đất cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, công bằng và hiệu quả cho quyền sử dụng đất tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CỦA NGƢỜI SỬ DỤNG ĐẤT Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng và không thể thay thế trong đời sống con người. Đất đai là môi trường sống và tiến hành các hoạt động sản xuất của cải vật chất để tồn tại và duy trì nòi giống. Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, bằng lao động của mình con người đã sử dụng và cải tạo đất, biến đất đai từ tài sản tự nhiên trở thành tài sản của cộng đồng, dân tộc. Luật Đất đai năm 1993 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khẳng định: Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng.

Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất đai như ngày nay. Do tính chất đặc biệt quan trọng của loại tài sản này mà vấn đề sở hữu đối với đất đai có yếu tố quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Chế định quyền của người sử dụng đất là một trong những chế định cơ bản và đặc thù của pháp luật đất đai ở Việt Nam. Chế định quyền của người sử dụng đất được xây dựng trên cơ sở chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai được ghi nhận và không ngừng củng cố, hoàn thiện kể từ khi Hiến pháp năm 1980 ra đời cho đến nay.

Theo đó, toàn bộ đất đai ở Việt Nam thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước giữ vai trò đại diện chủ sở hữu thực hiện chức năng quản lý đất đai trong cả nước, người dân trực tiếp sinh sống, lao động, sản xuất và thực hiện các hoạt động khác trên đất được coi là người sử dụng đất và được thực hiện các quyền trên cơ sở quy định của pháp luật. Nghiên cứu chế định quyền của người sử dụng đất không thể không bắt đầu từ việc tìm hiểu chế độ sở hữu toàn dân về đất đai ở Việt Nam. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHẾ ĐỘ SỞ HỮU TOÀN DÂN ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM 1.

Khái niệm về sở hữu và chế độ sở hữu đất đai 1. Khái niệm quan hệ sở hữu Theo quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, quan hệ sở hữu là quan hệ giữa người với người trong quá trình xác lập và thực hiện quyền đối với đối tượng sở hữu. Ăngghen đã khẳng định: "Khoa kinh tế chiń h tri không ̣ nghiên cứu các vâ ̣t phẩ m , mà nghiên cứu những mối quan hệ giữa người với người, xét cho cùng là giữa giai cấp với giai cấp, nhưng các quan hê ̣ đó bao giờ cũng gắn với các vật phẩm vàbiể u hiê ̣n ra như là những vâ ̣t phẩ m" [20, tr. Quan hệ sở hữu hình thành và vận động theo các quy luật khách quan, là một trong các yếu tố cấu thành quan hệ sản xuất, quyết định quan hệ phân phối và quan hệ quản lý.

Nó cũng xác lập và vận động trên cơ sở trình độ kinh tế - xã hội, đồng thời phụ thuộc vào trình độ lực lượng sản xuất trong xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định. Với tư cách là một trong những quan hệ xã hội nền tảng, có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong xã hội, do vậy, từ rất lâu trong lịch sử quan hệ sở hữu đã được thể chế hóa bằng pháp luật. Theo quan điểm của tác giả, về mặt pháp lý, quan hệ sở hữu là các quyền năng pháp lý trong quá trình xác lập và vận động của các quyền năng kinh tế đối với đố i tượng sở hữu theo các quy định của pháp luật. Toàn bộ các quy định của pháp luật về quan hệ sở hữu và cơ chế vận hành các quan hệ sở hữu đó hợp thành chế độ pháp lý về sở hữu.

Khái niệm chế độ sở hữu đất đai Chế độ pháp lý về sở hữu đất đai là toàn bộ các quy định pháp luật trong việc xác lập và vận động của quan hệ sở hữu đất đai. Chế độ sở hữu đối với đất đai bao gồm các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ sở hữu và các vấn đề liên quan đến cơ chế vận hành của quan hệ sở hữu đối với đất đai. 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thông thường, chế độ sở hữu đất đai thường được hiểu là các quyền năng sở hữu, các quyền năng này có thể được khái quát hóa dưới dạng quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt (theo pháp luật các nước thuộc hệ thống civil law) hoặc "bó quyền" các quyền tài sản đối với đất đai (theo pháp luật của các nước thuộc hệ thống common law). Quyền sở hữu nói chung và quyền sở hữu đối với đất đai nói riêng có thể được chia nhỏ để trao cho những người không phải chủ sở hữu trên cơ sở thỏa thuận và quy định của pháp luật.

Trong trường hợp này, cả quyền sở hữu của chủ sở hữu và quyền năng của người không phải chủ sở hữu là quyền tài sản đối với đất đai. Ở các nước thuộc hệ thống pháp luật common law, quyền sở hữu có thể phân chia theo nội dung các quyền năng để trao cho từng chủ thể. Ở các nước thuộc hệ thống pháp luật common law cũng thừa nhận tính độc lập của người không phải chủ sở hữu thông qua nhận chuyển giao các quyền năng của chủ sở hữu. Quyền của người được chủ sở hữu trao quyền cũng có tính độc lập tương đối và được coi như một quyền tài sản của người không phải chủ sở hữu, trở thành đối tượng được tham gia các giao dịch.

Trong mỗi chế độ sở hữu đất đai có thể tồn tại nhiều hình thức sở hữu đối với đất đai. Ở hầu hết các nước tồn tại nhiều hình thức sở hữu đối với đất đai bao gồm sở hữu nhà nước, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân đối với đất đai. Bên cạnh đó cũng có một số nước chỉ ghi nhận một hình thức sở hữu đối với đất đai là sở hữu nhà nước. Trên thực tế, không phải hình thức sở hữu mà chính nội dung quyền năng và chủ thể tham gia quan hệ sở hữu mới ảnh hưởng quyết định đến chế độ sở hữu đối với đất đai.

Ở Việt Nam, mặc dù hiến pháp không công nhận hình thức sở hữu tư nhân đối với đất đai, tuy nhiên, xét về nội dung quyền sử dụng đất của một số đối tượng sử dụng đất ở Việt Nam hiện nay không có nhiều khác biệt với nội dung quyền sở hữu tư nhân đối với đất đai ở đa số các nước khác. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Vấn đề sở hữu đất đai trong lịch sử Việt Nam 1. Sở hữu đất đai ở Việt Nam trong thời kỳ phong kiến Xuyên suốt chiều dài lịch sử chế độ phong kiến, Việt Nam song song tồn tại cả hai hình thức sở hữu đối với đất đai: hình thức sở hữu tối cao của nhà nước và hình thức sở hữu tư nhân đối với đất đai.

Quyền sở hữu của nhà nước đối với đất đai bắt đầu hình thành vào triều Lý (thế kỷ XI), thực sự phát triển vững chắc từ thời Lê Sơ (thế kỷ XV) và tiếp tục duy trì trong các triều đại sau với quy mô và mức độ khác nhau. Quá trình xác lập quyền sở hữu tối cao của nhà nước đối với đất đai được đánh dấu bằng các sự kiện: Nhà Lý đã tiến hành đo đạc lại ruộng đất trong cả nước để xác lập chủ quyền của nhà nước đối với toàn bộ đất đai; đến thời Trần, Nhà nước lập ra một chức quan phụ trách việc điền địa và trông coi đê điều; Thời nhà Lê, sau khi giành thắng lợi quân xâm lược nhà Minh, vua Lê cho tiến hành thống kê ruộng đất trong cả nước. Cùng với việc thống kê tình hình ruộng đất, năm 1429 nhà Lê đã tiến hành thu hồi ruộng đất của quan lại nhà Minh, ngụy quan, ruộng đất của nhân dân bỏ hoang, ruộng đất của lính trốn để sung làm ruộng đất của công. Bên cạnh đó, vua Lê còn ra lệnh cho các phủ làm sổ ruộng đất, sổ hộ.

Trên cơ sở thống kê và tịch thu đất đai, nhà nước phong kiến Việt Nam qua các triều đại còn thực hiện quyền sở hữu tối cao của mình đối với đất đai bằng việc thi hành chính sách lộc điền, quân điền, đặt ra tô thuế cho từng loại ruộng đất, quy định cụ thể quyền sở hữu của mình trên ruộng đất công. Quốc triều hình luật có quy định cấm dân không được bán ruộng đất của công cấp cho hay là ruộng đất khẩu phần (Điều 342); trừng phạt người chiếm ruộng đất công quá số hạn định (Điều 343). Mặc dù chế độ sở hữu nhà nước đối với đất đai được xây dựng và củng cố ngày càng vững chắc qua các triều đại phong kiến Việt Nam, đặc biệt trong triều đại Lê Sơ, tuy nhiên bên cạnh nó vẫn tồn tại hình thức sở hữu tư nhân đối với ruộng đất. Hình thức sở hữu này bắt đầu xuất hiện từ thời Lý - 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trần, đến thời Lê Sơ, với chính sách cấp ruộng đất cho công thần, quan lại, nhà nước cũng cho phép họ có quyền định đoạt (mua bán, chuyển nhượng, để thừa kế) trừ khi họ phạm tội nên hình thức sở hữu ruộng đất tự nhân trở thành một hình thức phổ biến.

Hình thức sở hữu tư nhân về ruộng đất bao gồm: Sở hữu của quan lại, quý tộc được nhà nước ban cấp ruộng đất; sở hữu của người lao động do tự khai phá, mua lại ruộng đất. Nhà nước phong kiến cũng thừa nhận và bảo hộ hình thức sở hữu này thông qua các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với các hành vi xâm chiếm, bán trộm, tranh giành ruộng đất. Hình thức sở hữu tư nhân về ruộng đất không ngừng phát triển qua các triều đại phong kiến Việt Nam, tuy nhiên: Nhà nước giữ quyền sở hữu tối cao đối với toàn bộ đất đai của quốc gia. Vì vậy quyền tư hữu đối với ruộng đất là một thứ quyền tư hữu bị hạn chế và không hoàn chỉnh, luôn luôn bị sự chi phối lớn bởi quyền tối cao của nhà nước.

Đây chính là một đặc điểm lớn trong chế độ sở hữu ruộng đất tại Việt Nam [15, tr.