Luận Án Tiến Sĩ Về Quyền Hưởng Dụng Trong Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích quyền hưởng dụng trong pháp luật dân sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quy định và thực tiễn áp dụng.

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận án tiến sĩ luật học

2023

204
2
0

Phí lưu trữ

55 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.2. Tình hình nghiên cứu các công trình liên quan đến những vấn đề chung về quyền hưởng dụng

1.3. Tình hình nghiên cứu các công trình liên quan đến xác lập quyền hưởng dụng

1.4. Tình hình nghiên cứu các công trình liên quan đến thực hiện quyền hưởng dụng

1.5. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu

1.6. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

1.7. Lý thuyết nghiên cứu

1.8. Dự kiến kết quả nghiên cứu

1.9. Phương pháp nghiên cứu

2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUYỀN HƯỞNG DỤNG TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM

2.1. Khái quát về quyền đối với tài sản

2.2. Khái niệm về quyền đối với tài sản/vật quyền

2.3. Đặc điểm của quyền đối với tài sản/vật quyền

2.4. Nguyên tắc của quyền đối với tài sản/vật quyền

2.5. Khái quát về quyền hưởng dụng

2.6. Khái niệm quyền hưởng dụng

2.7. Đặc điểm của quyền hưởng dụng

2.8. Ý nghĩa của quyền hưởng dụng

2.9. Chủ thể của quyền hưởng dụng

2.10. Đối tượng của quyền hưởng dụng

2.11. Quyền, nghĩa vụ của người hưởng dụng và chủ sở hữu

2.11.1. Quyền của người hưởng dụng

2.11.2. Nghĩa vụ của người hưởng dụng

2.11.3. Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu tài sản

2.12. Chấm dứt quyền hưởng dụng

2.13. Kết luận Chương 2

3. CHƯƠNG 3: XÁC LẬP QUYỀN HƯỞNG DỤNG THEO PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM

3.1. Xác lập quyền hưởng dụng theo Luật

3.2. Quyền lưu cư của vợ hoặc chồng sau khi ly hôn

3.3. Trường hợp hạn chế phân chia di sản

3.4. Quyền của người quản lý di sản thờ cúng

3.5. Xác lập quyền hưởng dụng theo thỏa thuận

3.5.1. Khái quát về thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng

3.5.2. Điều kiện có hiệu lực của thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng

3.6. Xác lập quyền hưởng dụng theo di chúc

3.6.1. Khái quát về di chúc xác lập quyền hưởng dụng

3.6.2. Điều kiện có hiệu lực của di chúc xác lập quyền hưởng dụng

3.7. Hiệu lực của quyền hưởng dụng

3.7.1. Thời điểm phát sinh quyền của bên hưởng dụng

3.7.2. Hiệu lực đối kháng với người thứ ba của quyền hưởng dụng

3.7.3. Thời hạn của quyền hưởng dụng

3.8. Kết luận Chương 3

4. CHƯƠNG 4: THỰC HIỆN QUYỀN HƯỞNG DỤNG THEO PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM

4.1. Thực hiện quyền hưởng dụng trong mối quan hệ với chủ sở hữu

4.1.1. Mối quan hệ với chủ sở hữu trong việc sửa chữa tài sản hưởng dụng

4.1.2. Mối quan hệ với chủ sở hữu trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản hưởng dụng

4.1.3. Mối quan hệ với chủ sở hữu trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với tài sản hưởng dụng

4.1.4. Mối quan hệ với chủ sở hữu trong việc chấm dứt quyền hưởng dụng theo ý chí của một bên

4.1.5. Mối quan hệ với chủ sở hữu trong việc hoàn trả tài sản hưởng dụng khi chấm dứt quyền hưởng dụng

4.2. Thực hiện quyền hưởng dụng trong mối quan hệ với người thứ ba

4.2.1. Thực hiện quyền hưởng dụng trong mối quan hệ với người thứ ba thông qua giao dịch

4.2.2. Thực hiện quyền hưởng dụng trong mối quan hệ với người thứ ba ngoài hợp đồng

4.3. Kết luận Chương 4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyền Hưởng Dụng Trong Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Quyền hưởng dụng là một trong những quyền quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Quyền này cho phép một cá nhân hoặc tổ chức sử dụng tài sản của người khác để thu lợi ích mà không cần phải sở hữu tài sản đó. Việc hiểu rõ về quyền hưởng dụng không chỉ giúp các bên liên quan bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản và các giao dịch dân sự khác.

1.1. Khái Niệm Và Đặc Điểm Của Quyền Hưởng Dụng

Quyền hưởng dụng được định nghĩa là quyền sử dụng tài sản của người khác để thu lợi ích. Đặc điểm của quyền này bao gồm tính chất tạm thời, khả năng thu lợi từ tài sản và sự phụ thuộc vào quyền sở hữu của người khác.

1.2. Ý Nghĩa Của Quyền Hưởng Dụng Trong Kinh Tế

Quyền hưởng dụng không chỉ tạo điều kiện cho người không sở hữu tài sản có thể khai thác lợi ích từ tài sản mà còn góp phần vào việc tối ưu hóa nguồn lực trong xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

II. Những Vấn Đề Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Quyền Hưởng Dụng

Mặc dù quyền hưởng dụng đã được ghi nhận trong Bộ luật Dân sự năm 2015, nhưng việc thực hiện quyền này vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như sự thiếu rõ ràng trong quy định pháp luật, tâm lý e ngại của các bên liên quan và sự không đồng bộ trong hệ thống pháp luật là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu Rõ Ràng Trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định về quyền hưởng dụng trong Bộ luật Dân sự chưa được cụ thể hóa, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng và thực hiện quyền này trong thực tiễn.

2.2. Tâm Lý E Ngại Của Các Bên Liên Quan

Sự mới mẻ của quyền hưởng dụng khiến nhiều người e ngại khi xác lập quyền này, họ thường chọn giải pháp an toàn hơn như thuê hoặc mượn tài sản.

III. Phương Pháp Xác Lập Quyền Hưởng Dụng Theo Pháp Luật Dân Sự

Việc xác lập quyền hưởng dụng có thể thực hiện qua nhiều phương thức khác nhau, bao gồm thỏa thuận giữa các bên, di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Mỗi phương thức đều có những điều kiện và quy trình riêng.

3.1. Xác Lập Quyền Hưởng Dụng Qua Thỏa Thuận

Thỏa thuận giữa các bên là phương thức phổ biến nhất để xác lập quyền hưởng dụng. Điều này yêu cầu các bên phải có sự đồng thuận rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của mình.

3.2. Xác Lập Quyền Hưởng Dụng Qua Di Chúc

Di chúc cũng là một phương thức hợp pháp để xác lập quyền hưởng dụng. Tuy nhiên, di chúc phải đáp ứng các điều kiện về hình thức và nội dung theo quy định của pháp luật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quyền Hưởng Dụng Trong Đời Sống

Quyền hưởng dụng đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ bất động sản đến tài sản cá nhân. Việc áp dụng này không chỉ giúp các bên khai thác tài sản hiệu quả mà còn tạo ra giá trị kinh tế cho xã hội.

4.1. Quyền Hưởng Dụng Trong Bất Động Sản

Trong lĩnh vực bất động sản, quyền hưởng dụng cho phép người không sở hữu tài sản có thể sử dụng và thu lợi từ tài sản đó, tạo ra sự linh hoạt trong giao dịch.

4.2. Quyền Hưởng Dụng Trong Tài Sản Cá Nhân

Quyền hưởng dụng cũng được áp dụng trong các tài sản cá nhân, giúp người sử dụng có thể khai thác tài sản mà không cần phải sở hữu hoàn toàn.

V. Kết Luận Về Quyền Hưởng Dụng Trong Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Quyền hưởng dụng là một chế định pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam. Việc hoàn thiện các quy định liên quan đến quyền này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

5.1. Tương Lai Của Quyền Hưởng Dụng

Trong tương lai, cần có những cải cách pháp lý để quyền hưởng dụng được áp dụng rộng rãi và hiệu quả hơn trong thực tiễn.

5.2. Đề Xuất Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật

Cần xem xét và điều chỉnh các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và rõ ràng, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện quyền hưởng dụng.

14/07/2025
Luận án tiến sĩ quyền hưởng dụng trong pháp luật dân sự việt nam

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 – Phần 2 của sách. Các tác giả sách bình luận có đề cập đến nội dung của quyền hưởng dụng và khẳng định đây là một trong những quyền hoàn toàn mới, được đưa vào lần đầu tiên trong BLDS năm 2015. Nội dung của chế định quyền hưởng dụng được tiếp cận theo phương pháp bình luận có chọn lọc, chỉ ra những điểm mới của luật. Ngoài ra công trình cũng đưa ra những phân tích cụ thể, chuyên sâu liên quan đến xác lập quyền hưởng dụng, những dự báo về các tình huống pháp lý, ứng dụng của quyền hưởng dụng trong đời sống dân sự.

Những gợi mở trong công trình có giá trị tham khảo lớn trong việc nghiên cứu và đề xuất hướng hoàn thiện về quyền hưởng dụng của Luận án. Việc tham khảo công trình giúp chúng ta có thêm thông tin về quá trình xây dựng quy định về quyền hưởng dụng nói chung và giao dịch xác lập quyền hưởng dụng nói riêng trong BLDS năm 2015. Tuy tài liệu cũng cung cấp nhiều phân tích, bình luận chuyên sâu liên quan đến quyền hưởng dụng trong BLDS năm 2015 – một quyền hoàn toàn mới được ghi nhận, cũng như những tư tưởng, ý tưởng chủ đạo của nhà lập pháp trong việc biên soạn các quy định liên quan đến quyền hưởng dụng nhưng cũng không tập trung chú trọng trong việc đưa ra các giải pháp nhằm đưa quyền hưởng dụng có thể phát triển hơn trong đời sống dân sự. Cuốn sách “Bình luận một số quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2015 có liên quan trực tiếp đến hoạt động công chứng” do Tuấn Đạo Thành làm chủ biên xuất bản 15 năm 2017 đã nghiên cứu quyền hưởng dụng dưới nhãn quang của một người làm nghề công chứng.

Tác giả không đi sâu vào các nội dung mang tính lý luận mà chủ yếu tập trung vào phân tích, đánh giá các quy định pháp luật khi áp dụng vào trong thực tiễn, những vấn đề còn khó hiểu hay những khó khăn khi áp dụng các quy định pháp luật hiện hành về quyền hưởng dụng vào hoạt động công chứng và từ đó bày tỏ quan điểm về giải quyết yêu cầu công chứng, hợp đồng (giao dịch) hoặc văn bản liên quan đến quyền hưởng dụng. Đây là một nguồn tài liệu tham khảo có tính thực tiễn cao khi mà hình thức của các giao dịch về quyền hưởng dụng vẫn còn chưa có quy định cụ thể và đây là một trong những nguyên nhân khiến các bên có những trở ngại khi mong muốn xác lập các giao dịch liên quan đến quyền hưởng dụng và làm cho quyền hưởng dụng gặp trở ngại khi đi vào đời sống dân sự. Cuốn sách “Tài sản và Vật quyền” của Phùng Trung Tập và Kiều Thị Thùy Linh đồng chủ biên xuất bản năm 2021 là công trình nghiên cứu chuyên sâu về vật quyền và tài sản, trong đó có quyền hưởng dụng. Về vật quyền, cuốn sách đã có những nghiên cứu có tính chất cơ bản về vật quyền, các loại vật quyền, nguyên tắc vật quyền cũng như hiệu lực của vật quyền.

Những nội dung về vật quyền trong tài liệu là chi tiết, cụ thể tuy nhiên do phạm vi nghiên cứu của cuốn sách này rất rộng, do đó tác giả chỉ mới dừng lại ở việc liệt kê, phân tích những nội dung cơ bản chứ chưa có nhiều thông tin, tình huống thực tiễn. Về quyền hưởng dụng, tài liệu đã nghiên cứu tập trung vào khái niệm, đặc điểm của quyền hưởng dụng; các căn cứ xác lập quyền hưởng dụng theo quy định của luật, thỏa thuận, di chúc; hiệu lực của quyền hưởng dụng; quyền và nghĩa vụ của người hưởng dụng và chủ sở hữu; và chấm dứt quyền hưởng dụng. Tuy nhiên, do nội dung nghiên cứu khá rộng trong một dung lượng nhỏ nên nội dung nghiên cứu có xu hướng phân tích luật và cho các ví dụ minh họa chứ ít tình huống thực tiễn và đi vào những kiến nghị hoàn thiện cụ thể. Sách “Bộ luật Dân sự Đức: Chế định nghĩa vụ” của Nguyễn Thị Ánh Vân, Hoàng Xuân Châu, Kiều Thị Thanh và Nguyễn Như Quỳnh xuất bản năm 2014.

Nội dung tài liệu này chủ yếu đề cập và bình luận các quy định của BLDS Đức liên quan đến chế định nghĩa vụ. Theo đó, giao dịch xác lập quyền hưởng dụng cũng chịu sự điều chỉnh bởi các yếu tố chẳng hạn như: điều kiện có hiệu lực của giao dịch, hệ quả của giao dịch, vấn đề về đăng ký, công bố quyền… Do đó, với các nội dung được thể hiện trong tài liệu này, tác giả nhận thấy có thể tham khảo, chọn lọc và liên hệ đến các quy định về giao dịch xác lập quyền hưởng dụng trong BLDS năm 2015. 16 Bài báo khoa học “Bàn thêm về quy định liên quan đến tài sản trong Dự thảo sửa đổi Bộ luật Dân sự năm 2015” của Đỗ Văn Đại, Nguyễn Nhật Thanh năm 2015 đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 20 (300) được nghiên cứu khi quyền hưởng dụng mới chỉ tồn tại trên Dự thảo BLDS năm 2015. Bài báo đã phân tích tổng quát về chế định tài sản trong Dự thảo sửa đổi BLDS năm 2015 trong đó có quyền hưởng dụng.

Liên quan đến nội dung về quyền hưởng dụng đã được các tác giả trình bày một cách khái quát và mang tính gợi mở đóng góp nhằm hoàn thiện chế định về tài sản nói chung và quyền hưởng dụng nói riêng. Tuy nhiên, vì mục đích là để góp ý hoàn thiện Dự thảo nên công trình cũng chưa đi vào chi tiết các vấn đề liên quan đến việc hoàn thiện nhằm phát triển quyền hưởng dụng. Vì vậy, bài viết này có thể dùng để tham khảo, liên hệ đến các quy định về quyền hưởng dụng trong BLDS năm 2015, và lịch sử hình thành, hoàn thiện chế định về quyền hưởng dụng trong BLDS năm 2015. Một số kiến nghị trong tài liệu liên quan đến đối tượng đặc thù trong hưởng dụng như: bất động sản, tài sản tiêu hao… có ý nghĩa trong việc phát triển quyền hưởng dụng và được Luận án tham khảo.

Bài báo khoa học “Thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng” của Nguyễn Nhật Thanh và Lê Hoàng Minh năm 2022 đăng trên tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam là bài viết nghiên cứu chuyên sâu về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng theo thỏa thuận. Bài báo đã chỉ ra những thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng phổ biến dựa trên quy định, thực tiễn của pháp luật các nước trên thế giới và cổ luật Việt Nam. Bài báo cũng nghiên cứu về hiệu lực của thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng từ đó có những ý tưởng, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định liên quan đến thỏa thuận xác lập quyền hưởng dụng và hiệu lực của thỏa thuận này. Bài báo có giá trị tham khảo cho Luận án trong nghiên cứu về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng theo thỏa thuận.

Tham luận khoa học “Quyền hưởng dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015” của tác giả Lê Minh Hùng và Phạm Thị Hạnh năm 2016 đăng trong trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học Những điểm mới của Bộ luật Dân sự năm 2015, do Khoa Luật Dân sự - Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 31/3/2016. Bài viết này đã nêu một cách khái quát các vấn đề có liên quan đến quyền hưởng dụng theo BLDS năm 2015, đồng thời, các tác giả đã phân tích, đối chiếu các quy định của quyền hưởng dụng theo BLDS năm 2015 với các quy định đã được ghi nhận trong pháp luật dân sự Việt Nam trước năm 1975. Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu của bài viết khá rộng trong khi dung lượng của bài viết có hạn nên những nội dung, đề xuất trong bài viết chỉ mang tính khái quát, gợi mở các vấn đề mà còn ít sự tham khảo đối chiếu với thực tiễn, pháp luật nước ngoài. Bài viết một phần giúp tác giả hiểu hơn 17 về các quy định liên quan đến quyền hưởng dụng tồn tại ở Việt Nam trước năm 1975, đồng thời những đề xuất, gợi mở trong đề tài cũng giúp tác giả có định hướng trong việc nghiên cứu chuyên sâu hơn.

Luận văn thạc sĩ “Xác lập quyền hưởng dụng theo pháp luật dân sự Việt Nam” của Lê Hoàng Minh năm 2021 tại Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đã có những nghiên cứu chi tiết về việc xác lập quyền hưởng dụng theo pháp luật dân sự Việt Nam thông qua quy định của luật, thỏa thuận, di chúc. Luận văn cũng đã chỉ ra những trường hợp luật quy định về việc xác lập quyền có tính chất tương tự quyền hưởng dụng như: quản lý di sản thờ cúng, hạn chế phân chia di sản, quyền lưu cư… và đưa ra những kiến nghị hoàn thiện các căn cứ này. Ngoài ra, đối với các giao dịch xác lập quyền hưởng dụng cũng được tác giả phân tích khá chi tiết, cụ thể. Ngoài ra, luận văn cũng có những phân tích về hiệu lực của quyền hưởng dụng mang tính khái quát cao.

Tuy một số nội dung kiến nghị có cơ sở khoa học chưa thật sự vững chắc nhưng những nghiên cứu của luận văn có giá trị tham khảo cho Luận án, những kiến nghị có tính chất gợi mở các ý tưởng cho việc hoàn thiện chế định quyền hưởng dụng của Luận án. Luận văn thạc sĩ Luật học “Pháp luật về quyền hưởng dụng” của Hoàng Thị Thu Phương năm 2020, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã nêu lên một cách khái quát các vấn đề về quyền hưởng dụng theo pháp luật dân sự Việt Nam. Theo đó, tác giả đã nêu lên khái niệm, chủ thể hưởng dụng, căn cứ xác lập, chấm dứt, nội dung của quyền hưởng dụng theo pháp luật dân sự Việt Nam, đồng thời, tác giả cũng đã có so sánh đối chiếu các quy định về quyền hưởng dụng của Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới, cũng như các BLDS Việt Nam trước đây. Từ đó, tác giả đã chỉ ra những bất cập trong một số vấn đề của các quy định hiện hành về quyền hưởng dụng và kiến nghị hoàn thiện các bất cập này.

Tuy nhiên, các đề xuất, kiến nghị vẫn chưa thật sự thuyết phục do các luận chứng khoa học vẫn chưa được thể hiện rõ nét. Do đó, nội dung Luận án có thể sử dụng để tham khảo, khai thác và nghiên cứu chuyên sâu.2 Công trình nghiên cứu ngoài nước Tác phẩm “Droit civil, Tome II: les Bien” (Tạm dịch: Luật Dân sự, Tập II: Tài sản) của tác giả C. Laroutmet năm 1988 là một trong những cuốn sách nghiên cứu chuyên sâu về tài sản nói chung trong đó có quyền hưởng dụng theo quy định tại BLDS Pháp.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu có tiêu đề "Quyền Hưởng Dụng Trong Pháp Luật Dân Sự Việt Nam: Nghiên Cứu Toàn Diện" cung cấp một cái nhìn sâu sắc về quyền hưởng dụng trong hệ thống pháp luật dân sự của Việt Nam. Tài liệu này không chỉ phân tích các quy định pháp lý hiện hành mà còn làm rõ các khía cạnh thực tiễn liên quan đến quyền hưởng dụng, từ đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan.

Đặc biệt, tài liệu mang lại lợi ích cho những ai đang tìm hiểu về quyền sở hữu và các vấn đề pháp lý liên quan, giúp họ nắm bắt được những thay đổi và cập nhật trong bộ luật dân sự. Để mở rộng kiến thức của bạn về chủ đề này, bạn có thể tham khảo thêm tài liệu Luận văn thạc sĩ luật học bảo lưu quyền sở hữu theo quy định của bộ luật dân sự năm 2015, nơi cung cấp cái nhìn sâu sắc về quyền sở hữu trong bối cảnh pháp luật hiện hành. Ngoài ra, tài liệu Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường cơ sở lý luận và thực tiễn những điểm mới của bộ luật dân sự năm 2015 sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những điểm mới trong bộ luật này và cách chúng ảnh hưởng đến quyền hưởng dụng. Những tài liệu này sẽ là nguồn tài nguyên quý giá cho những ai muốn đào sâu hơn vào lĩnh vực pháp luật dân sự.