Chương 1đã trình bày những thông tin cơ bản về Công ty TNHH Parker Randall Việt Nam, quá trình hình thành, phát triển của Công ty, cơ cấu tổ chức và chức năng của từng phòng ban. Cũng như giới thiệu về các lĩnh vực kinh doanh mà Công ty đang hoạt động giúp người đọc có những hiểu biết tổng quát về Công ty. SVTH: Chềnh Ái Vy 13 MSSV: 15125150 do an Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Đàng Quang Vắng CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ VÀ XÁC ĐỊNH GIÁ GIAO DỊCH LIÊN KẾT CHO CÁC DOANH NGHIỆP CÓ GIAO DỊCH LIÊN KẾT 2.
LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ 2. Khái niệm về hoạt động chuyển giá Chuyển giá không phải là khái niệm mới đối với nền kinh tế thị trường phát triển, khi các quan hệ kinh tế được thiết lập đa dạng, có sự liên kết, phối hợp giữa các chủ thể kinh doanh, khi mà việc xác định lợi ích kinh tế đã vượt ra ngoài phạm vi của một chủ thể riêng lẻ, được tính trong lợi ích chung của cả tập đoàn hay nhóm liên kết. Bên cạnh đó, chuyển giá còn được hiểu là một hành vi do các chủ thể kinh doanh thực hiện nhằm thay đổi giá trị trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong quan hệ với các bên liên kết. Là việc thực hiện chính sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản được chuyển giao giữa các thành viên trong Tập đoàn trong và ngoài phạm vi quốc gia mà không theo giá thị trường nhằm tối thiểu hóa số thuế phải nộp cho Nhà nước.
Song song đó, chuyển giá còn được biết đến là hoạt động tối thiểu hóa nghĩa vụ đóng thuế thông qua việc vận dụng các điều khoản trong luật pháp nhằm tăng chi phí đầu vào, giảm giá đầu ra vì lợi ích của một nhóm liên kết kinh tế. Như vậy, có nhiều khái niệm khác nhau về chuyển giá, song, tựu chung lại thì chuyển giá được hiểu là một hoạt động được sắp đặt bởi các chủ thể kinh doanh có mối quan hệ liên kết nhằm thay đổi mức giá trong quan hệ mua, bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, vốn, tài sản. có sự khác biệt so với giá thị trường (giá giao dịch độc lập). Mục tiêu của chuyển giá là nhằm tối đa hóa lợi nhuận của cả một nhóm có quan hệ liên kết kinh tế (tập đoàn, công ty đa quốc gia hay nhóm công ty có mối quan hệ liên kết) trên cơ sở giảm thiểu nghĩa vụ về thuế.
Đối tượng tác động chính của hoạt động chuyển giá chính là giá chuyển giao (giá GDLK). Khái niệm về giá giao dịch liên kết Trước tiên, cần hiểu được giao dịch liên kết là gì. Theo Nghị định 20/2017/NĐ-CP ngày 24/02/2017quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có SVTH: Chềnh Ái Vy 14 MSSV: 15125150 do an Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Đàng Quang Vắng giao dịch liên kết thì “Giao dịch liên kết là giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết trong quá trình sản xuất, kinh doanh, bao gồm: Mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng máy móc, thiết bị, hàng hóa, cung cấp dịch vụ; vay, cho vay, dịch vụ tài chính, đảm bảo tài chính và các công cụ tài chính khác; mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng tài sản hữu hình, tài sản vô hình và thỏa thuận sử dụng chung nguồn lực như hợp lực, hợp tác khai thác sử dụng nhân lực; chia sẻ chi phí giữa các bên liên kết”.
Giá giao dịch liên kết là thuật ngữ được sử dụng để chỉ việc xác định giá của các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình, dịch vụ và quỹ được thực hiện bên trong nội bộ một tổ chức, hoặc giữa nhiều tổ chức với nhau. Tuy nhiên các tổ chức này có mối quan hệ đặc biệt được gọi là các bên liên kết (định nghĩa và các ví dụ cụ thể về các bên liên kết sẽ được trình bày trong phần sau của Chương 2). Ví dụ, thành phẩmcủa công ty con bán cho công ty mẹ ở nước ngoài. Bởi vì giá được quy định bên trong một tổ chức, nên các cơ chế thị trường thực hiện chức năng thiết lập mức giá cho những giao dịch như vậy với các bên thứ ba sẽ không được áp dụng.
Thường thì đối với các tập đoàn kinh tế hay các công ty đa quốc gia. Việc áp dụng giá GDLK sẽ ảnh hưởng đến sự phân bổ tổng số lợi nhuận giữa các công ty cùng thuộc một hệ thống, nhưng ở những quốc gia khác nhau với thuế suất thu nhập doanh nghiệp khác nhau. Ví dụ như ở Việt Nam mức thuế suất thuế TNDN hiện nay là 20%, còn mức thuế suất thuế TNDN ở Singapore hiện là 17%. Đây là một mối quan ngại lớn đối với các cơ quan thuế của các quốc gia bởi nỗi lo ngại rằng các công ty đa quốc gia có thể định giá cho các giao dịch xuyên quốc gia từ đó làm giảm lợi ích về thuế của đất nước có tổ chức đang thực hiện các giao dịch nội bộ đó.
Điều này đã dẫn đến hàng loạt các quy địnhvề quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kếtđược ban hành. Để làm rõ việc giá GDLK gây ảnh hưởng thế nào tới mức thuế thu nhập doanh nghiệp tại các quốc gia khác nhau, tác giả xin đưa ra ví dụ sau:Công ty Y ở Mỹ có nhiều công ty con ở nhiều quốc gia khác nhau (Y1, Y2, Y3,. Công ty Y1 ở SVTH: Chềnh Ái Vy 15 MSSV: 15125150 do an Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Đàng Quang Vắng Việt Nam phải mua một lượng hàng Xtừ công ty Y2 ở Singapore.
Khi bán ra thị trường bên ngoài, công ty Y2 bán mặt bàng X với đơn giá 5$, tuy nhiên khi bán cho công ty Y1, Y2 điều chỉnh giá lên mức giá 10$/sản phẩm. Điều này có thể làm công ty ở Việt Nam bị lỗ nhưng công ty ở Singapore sẽ có lãi lớn. Các công ty thường lợi dụng giá GDLK để trốn thuế (ở những quốc gia đang và kém phát triển). Chẳng hạn như thuếsuất thuế TNDN ở Việt Nam hiện nay là 20%.
Trở lại ví dụ trên, nếu công ty Y1 ở Việt Nam mua 10$, bán ra với mức giálà 15$ thì có lãi 5$, phải nộp thuế (20% ×5$) = 1$. Tuy nhiên nếu như Y1 mua đúng giá 5$, khi bán ra 15$, lãi 10$. Thuế phải nộp là (20% × 10$) = 2$. Như vậy, nếu mua với mức giá 5$ thì công ty Y1 tại Việt Nam phải đóng thuế nhiều hơn tới l$/sản phẩm bán được.
Tương tự đối với công ty Y2 ở Singapore (có mức thuế suất thuế TNDN là 17%), với mức giá 10$, công ty Y2 sẽ có lời nhiều hơn. Và đó là nguyên tắc cơ bản – dựa vào sự khác biệt về thuế suất giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ - các tập đoàn đa quốc gia lợi dụng giá GDLK nhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế. Vì vây, hoạt động điều chỉnh giá chuyển giao được nhìn nhận theo hai hướng khác nhau, đó là có thể giúp đỡ cho doanh nghiệp dễ dàng thực hiện kế hoạch và mục tiêu kinh doanh của mình về lợi nhuận và thuế. Mặt khác, hành vi điều chỉnh giá phi phápsẽ mang lại nguy cơ cho các doanh nghiệplà phải gánh chịu hình phạt nặng nề của quốc gia sở tại và các quốc gia có liên quan.
Các doanh nghiệp có thể thực hiện việc điều chỉnh giá chuyển giaonhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế đối với các quốc gia mà minh đặt trụ sở dựa vào các lợi thế về tiềm lực tài chính. Giúp cho các doanh nghiệp dễ dàng chuyển lợi nhuận ra nước ngoài và thực hiện những kế hoạch kinh doanh một cách nhanh chóng. Thông qua việc mua bán qua lại thì các doanh nghiệp có thể tránh được các rủi ro trong hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm vì các hoạt động này thường tốnnhiều chi phí. Doanh nghiệp sẽ giảm được một số rủi ro về tỷ giá, rủi ro về thị trường tiêu thụ sản phẩm, rủi ro về tính ổn định của nhà cung cấp nguyên vật liệu cũng như chất lượng nguyên vật liệu và một số rủi ro khác.
SVTH: Chềnh Ái Vy 16 MSSV: 15125150 do an Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Đàng Quang Vắng Bên cạnh những lợi ích trênthì đồng thời doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu những hình phạt rất nghiêm khắc nếu việc “chuyển giá” bị cơ quan thuế phát hiện. Doanh nghiệp sẽ bị phạt một số tiền rất lớn, có khả năng bị rút giấy phép kinh doanh và chấm dứt mọi hoạt động sản xuất kinh doanh tại quốc gia đó. Điều quan trọng hơn cả là uy tín của doanh nghiệp trên thương trường quốc tế cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và làtâm điểm chú ý của các cơ quan thuế tại các quốc gia khác mà doanh nghiệp có trụ sở.
Vì vậy, yêu cầu tất yếu của các doanh nghiệp có GDLK hiện nay, là phải tiếp cận được một đội ngũ chuyên gia, cố vấn có kiến thức chuyên môn về quản trị và kiến thức về giá thị trường để tư vấn giúp doanh nghiệp tuân thủ theo quy định của pháp luật theo hướng có lợi nhất cho doanh nghiệp. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÁC BÊN LIÊN KẾT Hành vi chuyển giá của một số DN FDI tại Việt Nam trong những năm qua đã để lại các hậu quả xấu trong hoạt động của khu vực FDI, như làm thất thu ngân sách, cạnh tranh không lành mạnh, tạo sức ép lên các DN tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế…, Theo đánh giá của đại diện ngành Thuế, thời gian qua có tình trạng một số tập đoàn đa quốc gia kinh doanh tại Việt Nam nhưCoca-Cola, Big C, Metro mặc dù báo cáo thua lỗ kéo dài hoặc báo lãi khiêm tốn nhưng vẫn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh. Chính vì vậy, vừa qua Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20 và Thông tư 41 năm 2017 về quản lý thuế với DN có giao dịch liên kết. Thông tư 41/2017/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 20/2017/NĐ-CP của chính phủ nhằm kiểm soát các giao dịch liên kết giữa các DN trong cùng tập đoàn, qua đó ngăn chặn hành vi chuyển giá để trốn thuế tại Việt Nam.
Đối tượng áp dụng: 1. Tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ (sau đây gọi chung là người nộp thuế) là đối tượng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp kê khai và có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết theo quy định tại Điều 5 Nghị định 20/2017/NĐ-CP. Cơ quan thuế bao gồm Tổng cục Thuế, Cục Thuế và Chi cục Thuế.