BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI LÊ LAN HƯƠNG QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị Mã số: 9580105 LUẬN ÁN TIẾN SỸ HÀ NỘI - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI LÊ LAN HƯƠNG QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KHU CÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị Mã số: 9580105 LUẬN ÁN TIẾN SỸ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Phạm Đình Tuyển TS. Phạm Quỳnh Hương HÀ NỘI - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đầy đủ theo quy định và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Lê Lan Hương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Ban Giám hiệu, khoa Đào tạo Sau đại học, khoa Kiến trúc và Quy hoạch, bộ môn Kiến trúc Công nghệ - Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã quan tâm và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn và ghi nhận sâu sắc sự động viên, giúp đỡ, hướng dẫn tận tình, chu đáo của TS. Phạm Đình Tuyển và TS. Phạm Quỳnh Hương trong suốt quá trình nghiên cứu luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn các chuyên gia đã đóng góp các ý kiến cho luận án; các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi được khảo sát, lấy số liệu phục vụ luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Tổ chức Social Sciences and Humanities Research Council (SSHRC) của Canada đã cấp học bổng cho nghiên cứu tiến sỹ của tôi. Chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, chia sẻ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN……………………………………. ii MỤC LỤC ………. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT …………………………. viii DANH MỤC BẢNG BIỂU………………………………. ix DANH MỤC HÌNH VẼ. Lý do lựa chọn đề tài - Tính cấp thiết của đề tài……………………………………. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………………… 3 3. Mục tiêu nghiên cứu…………………………………………………………………. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………………………3 4. Phạm vi nghiên cứu…………………………………………………………………. Nội dung nghiên cứu………………………………………………………………… 4 6. Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………. Đóng góp mới của luận án…………………………………………………………. Các khái niệm liên quan……………………………………………………………. Cấu trúc luận án……………………………………………………………………… 7 PHẦN NỘI DUNG . TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHAT TRIỂN CỘNG ĐỒNG. TỔNG QUAN LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CÔNG NHÂN THẾ GIỚI . Giai đoạn đầu thế kỷ 20 trở về trước. Giai đoạn từ giữa đến gần cuối thế kỷ 20. Giai đoạn từ cuối thế kỷ 20 đến nay. TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH KNOCN VIỆT NAM . Các khu tập thể xây dựng giai đoạn trước 1986. Khu nhà ở công nhân KCN Việt Nam . THỰC TRẠNG QUY HOẠCH KNOCN VÙNG ĐBSH GẮN VỚI SINH KẾ BỀN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG . Khu nhà ở công nhân KCN vùng ĐBSH . Thực trạng sinh kế bền vững và phát triển cộng đồng công nhân KCN . CÁC QUAN ĐIỂM CHUYÊN GIA VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tổng hợp các quan điểm chuyên gia . Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài. NHỮNG VẤN ĐỀ RÚT RA SAU TỔNG QUAN VÀ VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU . Những vấn đề rút ra từ kinh nghiệm thế giới. Vấn đề tồn tại trong việc phát triển các khu NOCN KCN Việt Nam nói chung và vùng ĐBSH nói riêng . Vấn đề cần nghiên cứu . CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG. Các văn bản nhà nước có liên quan đến quy hoạch khu nhà ở công nhân gắn với SKBV và PTCĐ . Các định hướng về phát triển NOCN các KCN gắn với SKBV và PTCĐ . Các tiêu chuẩn quy phạm liên quan quy hoạch xây dựng KNOCN . Những lý luận liên quan đến quy hoạch khu nhà ở cho công nhân . Những lý luận về sinh kế bền vững. Những lý luận liên quan đến phát triển cộng đồng. CƠ SỞ THỰC TIỄN . Các thông tin chung về phát triển kinh tế xã hội, KCN và việc làm vùng Đồng bằng sông Hồng. Kết quả khảo sát về nhà ở, sinh kế bền vững và phát triển cộng đồng của công LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v nhân KCN vùng ĐBSH. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUY HOẠCH & PHÁT TRIỂN KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG & PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG . Tác động từ khu công nghiệp . Tác động từ đô thị và các điểm dân cư làng xã lân cận . Những yếu tố nội tại từ cộng đồng công nhân . Mối quan hệ giữa Ở - Sinh kế bền vững - Phát triển cộng đồng trong Khu nhà ở công nhân . Cách tiếp cận trong quy hoạch phát triển KNOCN gắn với SKBV và PTCĐ . MỘT SỐ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN CÁC KHU NHÀ Ở GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG. Mô hình hợp tác xã nhà ở Thụy Điển. Mô hình nhà ở hoàn thành một nửa tại một số nước Nam Mỹ. Dự án nhà ở tái định cư Tân Hóa- Lò Gốm . MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KCN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG & PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG. CÁC QUAN ĐIỂM VÀ NGUYÊN TẮC QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KCN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG . Các quan điểm về quy hoạch phát triển KNOCN gắn với sinh kế bền vững và phát triển cộng đồng………………………………………………………………………. Các nguyên tắc quy hoạch phát triển KNOCN gắn với sinh kế bền vững và phát triển cộng đồng………………………………………………………………………. CÁC HỢP PHẦN QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KCN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG: . Quy hoạch KNOCN theo góc độ cư trú . Quy hoạch KNOCN gắn với sinh kế bền vững . Quy hoạch KNOCN gắn với phát triển cộng đồng . 98 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CÁC MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG . Nguyên tắc tích hợp . Khu nhà ở công nhân là một phần trong khu đô thị (Dạng 1) . Khu nhà ở công nhân bố trí độc lập (dạng 2) . Khu nhà ở công nhân gần kề làng xã (dạng 3) . CÁC BƯỚC QUY HOẠCH CHI TIẾT VÀ PHÁT TRIỂN KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN THEO GIAI ĐOẠN. Các bước quy hoạch chi tiết KNOCN gắn với SKBV và PTCĐ . Phát triển KNOCN theo giai đoạn . CÁC MÔ HÌNH ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN VÀ QUẢN LÝ KNOCN . Phát triển KNOCN theo dự án xây dựng tập trung (Mô hình A) . Người dân tự tổ chức xây dựng theo quy hoạch (Mô hình B) . Dự án KNOCN phát triển trên mô hình gọi vốn vốn cộng đồng (Mô hình C) . Người dân địa phương tự phát triển NOCN trên đất của mình (Mô hình D) . Vai trò các bên tham gia . CÁC HỆ THỐNG HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN KHU NHÀ Ở CÔNG NHÂN KCN GẮN VỚI SINH KẾ BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG . Hệ thống CSDL phục vụ cho phát triển KNOCN . Hệ thống tiêu chí đánh giá giải pháp quy hoạch KNOCN gắn với Sinh kế bền vững và Phát triển cộng đồng . VÍ DỤ NGHIÊN CỨU . Cải tạo, chỉnh trang khu nhà ở công nhân Quang Minh . Quy hoạch chi tiết khu nhà ở công nhân Kim Chung . BÀN LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Bàn luận về quan điểm và nguyên tắc quy hoạch KNOCN . Bàn luận những khía cạnh mới trong mô hình quy hoạch và phát triển KNOCN gắn với SKBV và PTCĐ. 136 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii KẾT LUẬN . 141 CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC CỦA NCS LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI . 143 TÀI LIỆU THAM KHẢO . PL Phụ lục 1. Bảng hỏi điều tra xã hội học tháng 5/2019PL…………………………PL1-1 Phụ lục 2. Khảo sát ý kiến chuyên gia về tiêu chí đánh giá giải pháp quy hoạch KNOCN gắn với SKBV và PTCĐ, tháng 11/2021……………….…………………………PL2-1 Phụ lục 3. Tình hình hoạt động các KCN và số lao động trong các KCN vùng ĐBSH đến tháng 6/2021 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư………………………………….…PL3-1 Phụ lục 4. KCN trong bản đồ quy hoạch các tỉnh thành vùng ĐBSH.PL4-1 Phụ lục 5. Các dự án khu nhà ở công nhân khu vực vùng ĐBSH……………….PL5-1 Phụ lục 6. Tổng hợp tiến trình nghiên cứu về sinh kế bền vững trên thế giới……PL6-1 Phụ lục 7. Danh mục ngành nghề người lao động có thể tham gia để ĐDHTN hoặc chuyển đổi nghề nghiệp……………………………………………………………PL7-1 Phụ lục 8. So sánh nội dung quy hoạch khu nhà ở thông thường, khu NOXH và KNOCN………………………………………………………………….PL8-1 Phụ lục 9. Các mức độ phát triển Sinh kế bền vững trong KNOCN….PL9-1 Phụ lục 10. Các mức độ phát triển cộng đồng trong KNOCN……………….…PL10-1 Phụ lục 11. Các kịch bản tích hợp hợp SKBV và PTCĐ trong KNOCN….PL11-1 Phụ lục 12. Minh họa trang thông tin về Khu nhà ở công nhân…………………PL12-1 Phụ lục 13. KCN Bắc Thăng Long và vùng phụ cận huyện Đông Anh…………PL13-1 Phụ lục 14. Đánh giá thực trạng quy hoạch KNOCN Kim Chung………….PL14-1 Phụ lục 15. Đánh giá quy hoạch KNOCN Kim Chung sau chỉnh trang, cải tạo.PL15-1 Phụ lục 16. KCN Quang Minh và vùng phụ cận huyện Mê Linh……….………PL16-1 Phụ lục 17. Quy hoạch sử dụng đất KCN Quang Minh…………………………PL17-1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BXD Bộ xây dựng BĐS Bất động sản CĐT Chủ đầu tư CSDL Cơ sở dữ liệu CTCC Công trình công cộng DFID Văn phòng phát triển Anh DVXH Dịch vụ xã hội ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐDHTN Đa dạng hóa thu nhập GVCĐ Góp vốn cộng đồng HTKT Hạ tầng kỹ thuật HTXH Hạ tầng xã hội KCN Khu công nghiệp KNOCN Khu nhà ở công nhân KTX Ký túc xá NOCN Nhà ở công nhân NOXH Nhà ở xã hội PTCĐ Phát triển cộng đồng SKBV Sinh kế bền vững TCĐG Tiêu chí đánh giá UBND Ủy ban nhân dân UNDP Tổ chức Liên hợp quốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Thống kê KCN và số lao động theo từng tỉnh thành. Các dự án khu nhà ở công nhân KCN vùng Đồng bằng sông Hồng Bảng 1.
