Chương 1; Khái niệm về bất động sản, đặc điểm điều chỉnh pháp lý hoạt động kinh doanh bất động sản. Chương 2; Thực trạng các quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh bất động sản của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Chƣơng 3; Phương hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh bất động sản của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 KHÁI NIỆM VỀ BẤT ĐỘNG SẢN, ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU CHỈNH PHÁP LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN 1. Khái niệm bất động sản và vai trò của bất động sản 1.Khái niệm bất động sản Việc phân loại tài sản thành “bất động sản” và “động sản” có nguồn gốc từ Luật cổ La Mã, theo đó bất động sản không chỉ là đất đai, của cải trong lòng đất mà còn là tất cả những gì được tạo ra do sức lao động của con người trên mảnh đất.
Bất động sản bao gồm các công trình xây dựng, mùa màng, cây trồng… và tất cả những gì liên quan đến đất đai hay gắn liền với đất đai. Pháp luật của nhiều nước trên thế giới đều thống nhất ở chỗ coi bất động sản (BĐS) gồm đất đai và những tài sản gắn liền với đất đai. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của mỗi nước cũng có những nét đặc thù riêng thể hiện ở quan điểm phân loại và tiêu chí phân loại, tạo ra cái gọi là “khu vực giáp ranh giữa hai khái niệm bất động sản và động sản”. Tuy nhiên, mỗi nước lại có quan niệm khác nhau về những tài sản “gắn liền” với đất đai được coi là BĐS.
Điều 520 Luật Dân sự Pháp quy định “mùa màng chưa gặt, trái cây chưa bứt khỏi cây là BĐS, nếu đã bứt khỏi cây được coi là động sản”. Tương tự, quy định này cũng được thể hiện ở Luật Dân sự Nhật Bản, Bộ luật Dân sự Bắc Kỳ và Sài Gòn cũ. Trong khi đó, Điều 100 Luật Dân sự Thái Lan quy định: “BĐS là đất đai và những vật gắn liền với đất đai, bao gồm cả những quyền gắn với việc sở hữu đất đai”. Luật Dân sự Đức đưa ra khái niệm BĐS bao gồm đất đai và các tài sản gắn với đất.
Như vậy, có hai cách diễn đạt chính: thứ nhất, miêu tả cụ thể những gì được coi là “gắn liền với đất đai”, và do vậy là BĐS; thứ hai, không giải thích 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com rõ về khái niệm này và dẫn tới các cách hiểu rất khác nhau về những tài sản “gắn liền với đất đai”. Luật Dân sự Nga năm 1994 quy định về BĐS đã có những điểm khác biệt đáng chú ý so với các Luật Dân sự truyền thống. Điều 130 của Luật này một mặt, liệt kê tương tự theo cách của các Luật Dân sự truyền thống; mặt khác, đưa ra khái niệm chung về BĐS là “những đối tượng mà dịch chuyển sẽ làm tổn hại đến giá trị của chúng”. Bên cạnh đó, Luật này còn liệt kê những vật không liên quan gì đến đất đai như “tàu biển, máy bay, phương tiện vũ trụ…” cũng là các BĐS.
Theo Bộ luật Dân sự năm 2005 của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, tại Điều 174 có quy định: “BĐS là các tài sản bao gồm: Đất đai; Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà, công trình xây dựng đó; Các tài sản khác gắn liền với đất đai; Các tài sản khác do pháp luật quy định”. Như vậy, khái niệm BĐS rất rộng, đa dạng và cần được quy định cụ thể bằng pháp luật của mỗi nước. Ở Việt Nam tùy theo chức năng sử dụng bất động sản có thể được phân loại như sau: Nhà ở: BĐS nhà ở là các ngôi nhà độc lập cũng như các khu chung cư, cũng như các khu đất dành để xây dựng các ngôi nhà/khu nhà ở. Loại bất động sản này có thể nằm ở các thành phố , vùng ngoại ô, vùng nông thôn.
Bất động sản thƣơng mại: Các khu văn phòng cho thuê, trung tâm thương mại, chợ, cửa hàng, khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ mát, các khu đất trống dành cho việc xây dựng các bất động sản thương mại kể trên. Hầu hết các bất động sản thương mại là những bất động sản đem lại thu nhập là tiền cho thuê sử dụng và thường được gọi là bất động sản tạo thu nhập và thường thấy nhiều ở thành phố, nơi diễn ra thường xuyên các hoạt động kinh doanh dịch vụ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bất động sản công nghiệp: Bất động sản công nghiệp bao gồm các nhà máy, kho tàng, các công trình tiện ích đi kèm, mỏ, các khu đất trống để xây dựng các bất động sản công nghiệp. Những bất động sản công nghiệp lớn thường nằm ở các vùng ngoại ô các thành phố vì thường công việc ở đây phụ thuộc vào nguồn nhân lực có tại các đô thị.
Một số loại bất động sản công nghiệp có thể ở các vùng nông thôn hoặc các vùng có các tài nguyên thiên nhiên tùy mức độ phụ thuộc của ngành công nghiệp đó và nguyên liệu đầu vào là nông sản ( công nghiệp chế biến thực phẩm) hoặc tài nguyên thiên nhiên ( chế biến quặng khai thác từ mỏ, thủy điện…). Trong trường hợp này, lao động ở vùng khác sẽ được chuyển tới và xung quanh khu vực đó sẽ mọc lên các đô thị mới. Bất động sản nông, lâm, ngƣ nghiệp: Những cánh rừng, những cánh đồng trồng cây hoặc nuôi trồng thủy sản, trại chăn nuôi, trang trại, hệ thống tưới tiêu…là các bất động sản điển hình của nhóm này. Nó có thể nằm ở vùng sâu xa và cũng có thể nằm gần các khu đô thị và trong một tương lai nào đó thường được chuyển đổi sang mục đích sử dụng khác có hiệu quả hơn.
Bất động sản công cộng: Các khu văn phòng của các cơ quan Nhà nước, các bất động sản phục vụ các lợi ích chung do Nhà nước đầu tư như các bệnh viện công, công viên, đường xá , trường học công… thông thường các bất động sản này thường được xây dựng và sử dụng lâu dài và ít khi được mua bán trên thị trường bất động sản trừ những trường hợp đặc biệt. Các loại bất động sản khác: đó là các bất động sản không thuộc nhóm trên như nhà thờ, chùa chiền, mứu mạo, các cơ sở từ thiện… 1. Bất động sản có một số thuộc tính sau đây A. Tính cá biệt và khan hiếm: Đặc điểm này của BĐS xuất phát từ tính cá biệt và tính khan hiếm của đất đai.
Tính khan hiếm của đất đai là do diện tích bề mặt trái đất là có hạn. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tính khan hiếm cụ thể của đất đai là giới hạn về diện tích đất đai của từng miếng đất, khu vực, vùng, địa phương, lãnh thổ v. Chính vì tính khan hiếm, tính cố định và không di dời được của đất đai nên hàng hoá BĐS có tính cá biệt. Trong cùng một khu vực nhỏ kể cả hai BĐS cạnh nhau đều có những yếu tố không giống nhau.
Trên thị trường BĐS khó tồn tại hai BĐS hoàn toàn giống nhau vì chúng có vị trí không gian khác nhau kể cả hai công trình cạnh nhau và cùng xây theo một thiết kế. Ngay trong một toà cao ốc thì các căn phòng cũng có hướng và cấu tạo nhà khác nhau. Ngoài ra, chính các nhà đầu tư, kiến trúc sư đều quan tâm đến tính dị biệt hoặc để tạo sự hấp dẫn đối với khách hàng hoặc thoả mãn sở thích cá nhân v. Tính bền lâu: Do đất đai là tài sản do thiên nhiên ban tặng, một loại tài nguyên được xem như không thể bị huỷ hoại, trừ khi có thiên tai, xói lở, vùi lấp.
Đồng thời, các vật kiến trúc và công trình xây dựng trên đất sau khi xây dựng hoặc sau một thời gian sử dụng được cải tạo nâng cấp có thể tồn tại hàng trăm năm hoặc lâu hơn nữa. Vì vậy, tính bền lâu của BĐS là chỉ tuổi thọ của vật kiến trúc và công trình xây dựng. Cần phân biệt “tuổi thọ vật lý” và “tuổi thọ kinh tế” của BĐS. Tuổi thọ kinh tế chấm dứt trong điều kiện thị trường và trạng thái hoạt động bình thường mà chi phí sử dụng BĐS lại ngang bằng với lợi ích thu được từ BĐS đó.
Tuổi thọ vật lý dài hơn tuổi thọ kinh tế khá nhiều vì nó chấm dứt khi các kết cấu chịu lực chủ yếu của vật kiến trúc và công trình xây dựng bị lão hoá và hư hỏng, không thể tiếp tục an toàn cho việc sử dụng. Trong trường hợp đó, nếu xét thấy tiến hành cải tạo, nâng cấp BĐS thu được lợi ích lớn hơn là phá đi và xây dựng mới thì có thể kéo dài tuổi thọ vật lý để “chứa” được mấy lần tuổi thọ kinh tế. Thực tế, các nước trên thế giới đã chứng minh tuổi thọ kinh tế của BĐS có liên quan đến tính chất sử dụng của BĐS đó. Nói chung, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuổi thọ kinh tế của nhà ở, khách sạn, nhà hát là trên 40 năm; của tuổi thọ kinh tế nhà xưởng công nghiệp, nhà ở phổ thông là trên 45 năm v.
Chính vì tính chất lâu bền của hàng hoá BĐS là do đất đai không bị mất đi, không bị thanh lý sau một quá trình sử dụng, lại có thể sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau, nên hàng hoá BĐS rất phong phú và đa dạng, không bao giờ cạn. Tính chịu sự ảnh hưởng lẫn nhau: BĐS chịu sự ảnh hưởng lẫn nhau rất lớn, giá trị của một BĐS này có thể bị tác động của BĐS khác. Đặc biệt, trong trường hợp Nhà nước đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng sẽ làm tăng vẻ đẹp và nâng cáo giá trị sử dụng của BĐS trong khu vực đó. Trong thực tế, việc xây dựng BĐS này làm tôn thêm vẻ đẹp và sự hấp dẫn của BĐS khác là hiện tượng khá phổ biến.
Các tính chất khác: a. Tính thích ứng: Lợi ích của BĐS được sinh ra trong quá trình sử dụng. BĐS trong quá trình sử dụng có thể điều chỉnh công năng mà vẫn giữ được những nét đặc trưng của nó, đồng thời vẫn đảm bảo yêu cầu sử dụng của người tiêu dùng trong việc thoả mãn nhu cầu sinh hoạt, sản xuất-kinh doanh và các hoạt động khác. Tính phụ thuộc vào năng lực quản lý: Hàng hoá BĐS đòi hỏi khả năng và chi phí quản lý cao hơn so với các hàng hoá thông thường khác.
Việc đầu tư xây dựng BĐS rất phức tạp, chi phí lớn, thời gian dài.