Chương I và Chương II. Riêng góp vốn bằng tài sản khác có thể thẩm định được bằng Đồng Việt Nam ta có thể hiểu đây là loại tài sản góp vốn đã được mở rộng cho các nhà đầu tư lựa chọn, nhà đầu tư có thể lựa chọn bất cứ loại tài sản nào để làm tài sản góp vốn của công ty miễn là tài sản đó đảm bảo thỏa quy định tại Điều 163 Bộ Luật Dân sự 2005 tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản. Tài sản theo vật được chia làm hai loại tài sản vô hình và hữu hình. Tài sản hữu hình6 như: vật, tiền đồng, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng… Tài sản vô hình là tài sản đặc biệt, không giống như các loại tài sản hữu hình, giá trị tài sản vô hình phụ thuộc vào rất nhiều các yếu tố khách quan, cả khách quan và chủ quan.
Chính vì vậy, việc định giá đối với tài sản vô hình là một hoạt động phức tạp. Một số tài sản vô hình như: giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các quyền tài sản khác. Thực tế ở Việt Nam cũng đã xuất hiện nhiều trường hợp góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ. Quyền tài sản được hiểu theo Điều 181 Bộ Luật dân sự 2005 là quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, kể cả quyền sở hữu trí tuệ.
Giá trị quyền tài sản có thể thông qua các hình thức pháp lý khác như: thông qua giao kết dân sự như quyền đòi nợ, sử dụng tài sản thuê… Được cơ quan nhà nước giao quyền sử dụng đất, quyền khai thác tài sản… Quyền tài sản có thể được phân chia làm hai loại: quyền đối vật và quyền đối nhân. Quyền đối vật được biểu hiện như quyền cầm cố, 6 Bình luận khoa học BLDS năm 2005 (tập 1), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 356-366 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 quyền thế chấp, quyền hưởng hoa lợi… Quyền đối nhân của một người thường tương ứng với nghĩa vụ tài sản của người khác. Ví dụ: Quyền yêu cầu người khác phải làm một việc hoặc không làm một việc. Như vật, tiền Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng và giấy tờ có giá.
Trong hoạt động góp vốn chỉ có những chủ sở hữu hợp pháp đối với tài sản mới có quyền sử dụng các tài sản đó để góp vốn. Như vậy, nhà đầu tư có thể dùng bất cứ tài sản nào được coi là hợp pháp (là tài sản và thuộc sở hữu chính mình) và trị giá được bằng tiền để góp vốn vào công ty. Xuất phát từ nhu cầu vốn và sử dụng vốn cùng với việc đánh giá tính hữu ích của tài sản đối với công việc kinh doanh mà mỗi công ty sẽ chấp nhận hay không những loại tài sản khác nhau để tạo thành vốn cho công ty mình. Quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2014 là phù hợp với thực tiễn kinh doanh, góp phần tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.
Ý nghĩa của hoạt động góp vốn 1. Đối với công ty Về kinh tế, hành vi góp vốn trực tiếp của thành viên công ty đã hình thành nên vốn điều lệ của công ty khi công ty thành lập hay khi công ty tăng vốn trong quá trình hoạt động. Trên cơ sở nguồn vốn có được do sự đóng góp trực tiếp này thì công ty có được nguồn tài chính để thực hiện các hoạt động kinh doanh và thực hiện các nghĩa vụ tài sản của công ty. Bởi công ty muốn kinh doanh thì phải có vốn mà vốn có được là từ đóng góp của thành viên công ty, nhất là khi doanh nghiệp thành lập thì việc góp vốn đầy đủ , đúng tiến độ càng có ý nghĩa với hoạt động kinh doanh của công ty.
Mặt khác kinh doanh thì không thể tránh khỏi rủi do, công ty có thể tự mình tiến hành các giao dịch và thực các nghĩa vụ tài sản có liên quan tới giao dịch của mình. Chính vì vậy việc thành viên góp vốn vào công ty đúng cam kết là điều kiện để công ty thực hiện nghĩa vụ với bên thứ ba. Về pháp lý, hành vi góp vốn là một trong những yếu tố xác lập nên tư cách pháp nhân của công ty trước pháp luật. Trước hết, khi thành lập doanh nghiệp, điều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 kiện đầu tiên và tiên quyết chính là việc phải đăng ký vốn điều lệ.
Khi đó, tư cách pháp lý của công ty mới được công nhận. Điều 24 Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã cụ thể hóa điều này với việc yêu cầu một trong những nội dung của giấy đề nghị đăng ký kinh doanh (thành phần hồ sơ đăng ký công ty) là phải có nội dung về vốn điều lệ công ty. Hành vi góp vốn còn đặc biệt ý nghĩa đối với các công ty kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật yêu cầu phải có vốn pháp định. Bên cạnh đó, trong quá trình hoạt động, nếu số vốn điều lệ tự do các thành viên đóng góp không đạt yêu cầu các điều kiện pháp luật quy định, công ty sẽ bị chấm dứt hoạt động như lâm vào tình trạng phá sản, giải thể, sáp nhập… Tóm lại, việc góp vốn tạo cơ sở vật chất ban đầu cho hoạt động của công ty đồng thời đảm bảo cho công ty tham gia một cách độc lập vào mối quan hệ pháp luật7.
Đối với thành viên công ty Việc góp vốn trước hết là cơ sở để xác lập tư cách thành viên công ty cho người góp vốn. Về lý thuyết, khi tổ chức, cá nhân góp vốn vào công ty thì trở thành thành viên của công ty. Việc góp vốn có thể thông qua các cách thức khác nhau nhưng chúng đều có ý nghĩa xác lập tư cách thành viên công ty cho người góp vốn. Chính vì vậy mà khi thành viên thực hiện góp vốn vào công ty theo đúng thủ tục theo quy định của pháp luật thì họ sẽ là thành viên công ty.
Hành vi góp vốn còn là cơ sở phân chia quyền lợi trách nhiệm đối với nghĩa vụ tài sản của công ty. Nếu như góp vốn, xét từ phương diện kinh tế, là tạo ra tài sản cho công ty, nhằm đảm bảo cho những chi phí trong hoạt động của công ty và đảm bảo quyền lợi cho các chủ nợ, thì góp vốn, xét từ phương diện pháp lý, là hành vi chuyển giao tài sản hay đưa tài sản vào sử dụng trong hoạt động kinh doanh để đổi 7 Bộ Tư pháp – Viện Khoa học pháp lý (2006), Từ điển Luật học, NXB. Từ điển Bách khoa & NXB. Tư pháp, Hà Nội, trang 312.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 18 lấy quyền lợi đối với công ty8. Thật vậy, tỷ lệ phần vốn góp của chủ sở hữu trên tổng số vốn điều lệ của công ty (tỷ lệ vốn góp đối với thành viên công ty TNHH và tỷ lệ vốn cổ phần đối với cổ đông) là tỷ lệ quyền lực9 quyết định phạm vi quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà đầu tư đối với mọi vấn đề về tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp như: quyền tài sản, quyền quản trị, trách nhiệm khi công ty bị phá sản. Quyền tài sản và quyền quản trị công ty sẽ tương ứng với tỉ lệ phần vốn góp của các thành viên công ty. Đối với trách nhiệm công ty khi bị phá sản thành viên công ty đương nhiên được giải phóng trách nhiệm tài sản khi hoàn thành nghĩa vụ góp vốn10.
Nghĩa là, các thành viên hoàn toàn không phải chịu trách nhiệm thay hay bổ sung cho các nghĩa vụ của công ty. Họ chỉ phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn góp. Đặc biệt lưu ý, vào thời điểm phá sản mà các chủ sở hữu chưa thực hiện xong cam kết góp vốn vào vốn điều lệ thì phần chưa thực hiện đó vẫn được coi là tài sản công ty, mối quan hệ giữa công ty và chủ sở hữu công ty lúc này là quan hệ chủ nợ và con nợ. Bởi vì, “Tài sản phá sản của công ty vào thời điểm bị tuyên bố phá sản là tài sản hiểu theo nghĩa pháp lý”.
Bên cạnh đó, khi phạm vi cam kết góp vốn, thành viên phải chịu những hậu quả pháp lý nhất định. Tóm lại, khi tiến hành góp vốn vào công ty, nhà đầu tư đã xác lập tư cách thành viên kèm theo các quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm cho mình. Đối với chủ nợ Chủ nợ của công ty có thể là ngân hàng cho vay tiền, cơ quan thuế, đối tác làm ăn… Về mặt pháp lý, vốn của công ty là do thành viên đóng góp và nó được cả luật pháp lẫn tập tục ở Anh và Mỹ coi là phương tiện để công ty trả nợ. Đối với chủ nợ, 8 Nguyễn Như Phát (2009), Quyền sở hữu cá nhân – cội nguồn của tự do kinh doanh trong kinh tế thị trường, Quyền con người: Tiếp cận đa ngành và liên ngành khoa học xã hội, NXB.
Khoa học xã hội, Hà Nội, trang 88. Huỳnh Viết Tấn (2005), Luật trong kinh doanh diễn giải, NXB. Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 141 10 Phan Huy Hồng – Lê Nết (2005), “trách nhiệm tài sản của pháp nhận: hữu hạn hay vô hạn”, trang 23-28. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 19 số tiền mà các thành viên bỏ vào công ty chính là sự cam kết lâu dài cho việc đầu tư.
Cần lưu ý, vốn dùng để trả nợ không chỉ bao gồm vốn điều lệ mà còn có nguồn gốc từ lợi nhuận, các nguồn vốn khác. Chính vì vậy, chúng ta không nên tuyệt đối hóa tính chất trả nợ của vốn điều lệ, không nên xem vốn điều lệ là phương tiên duy nhất và quan trọng nhất để trả nợ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là xem thường vai trò của việc góp vốn điều lệ đối với quyền lợi của chủ nợ. Việc góp vốn điều lệ là sự cam kết mức trách nhiệm vật chất của chủ sở hữu công ty đối với chủ nợ của công ty.
Trước khi buộc thanh toán nợ, các thành viên của công ty cũng chỉ tiến hành hoạt động kinh doanh trong phạm vi phần vốn đó và cũng chỉ được hưởng lợi từ những phần lợi được tạo ra từ phần vốn đó mà thôi11. Các quy định về thủ tục, thời hạn góp vốn cũng như yêu cầu buộc thành viên công ty phải góp vốn đầy đủ rất quan trọng.