CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ TÀI SẢN BẰNG TIỀN CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Nội dung quản trị tài sản bằng tiền 1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ -Tiền mặt bao gồm tiền mặt tại quỹ (gồm cả ngân phiếu), tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển. - Khái niệm quản trị tài sản bằng tiền: là việc xác lập một cơ chế để phân bổ việc sử dụng nguồn vốn vào khoản mục tài sản có bằng tiền sao cho hợp lý và tối ưu nhất, để vừa đảm bảo hiệu quả cao nhưng vừa đảm bảo an toàn. Quản trị tiền mặt là quyết định mức tồn quỹ tiền mặt, cụ thể là đi tìm bài toán tối ưu để ra quyết định cho mức tồn quỹ tiền mặt sao cho tổng chi phí đạt tối thiểu mà vẫn đủ để duy trì hoạt động bình thường của doanh nghiệp - Các thuật ngữ có liên quan tới tài sản bằng tiền Tiền mặt: là tiền dưới dạng tiền giấy và tiền kim loại, đang có giá trị lưu hành, có tiêu chuẩn giá cả nhất định. Tiền gửi: là tiền mà các doanh nghiệp và cá nhân gửi vào ngân hàng thương mại nhằm mục đích phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt, chúng có thể dễ dàng chuyển thành tiền mặt Chứng khoán khả mại: là số chứng khoán do công ty sở hữu ( như trái phiếu kho bạc ngắn hạn, cổ phiếu và trái phiếu) có khả năng chuyển đổi thành tiền.
-Các thuật ngữ về chức năng quản trị tài sản bằng tiền: Chính sách dự trữ tiền: là tập hợp các chủ trương và hành động của doanh nghiệp nhằm dự trữ một lượng tài sản bằng tiền nhất định phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đó là quá trình quản lý dự trữ tiền của doanh nghiệp, thường là hướng tới một mức lãi suất mong muốn để đạt được những mục đích ổn định và tăng trưởng cho doanh nghiệp Tổ chức thực hiện kế hoạch thu chi: là tổ chức thực hiện các hành động mà chính sách dự trữ tiền đề ra 4 Luan van Kiểm soát tài sản bằng tiền: tổ chức kiểm tra, giám sát và điều chỉnh các hoạt động quản trị tài sản bằng tiền.2 Mục đích quản trị tiền mặt Đối với tiền mặt, có ba động cơ để một công ty duy trì tồn quỹ, đó là : - Động cơ hoạt động, giao dịch là một việc bình thường ở mọi doanh nghiệp, mức tồn quỹ tiền mặt được hoạch định nhằm đáp ứng kịp thời các khoản chi tiêu phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. - Động cơ dự trữ là một hành động dự phòng trước khả năng gia tăng nhu cầu chi tiêu do tăng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc nhanh chóng đáp ứng những cơ hội kinh doanh đột xuất. - Động cơ đầu cơ là một phản ứng trước dự báo khan hiếm, biến động giá cả hàng hóa nguyên vật liệu hoặc sự biến động về tỉ giá hối đoái trên thị trường.3 Các yếu tố của hoạt động quản trị tiền mặt a.
Tăng tốc độ thu hồi Một nguyên tắc đơn giản trong quản trị tiền mặt là tốc độ thu hồi những tấm séc được nhận và chậm viết séc chi trả. Nguyên tắc này cho phép công ty duy trì mức chi tiêu tiền mặt trong nhiều giao dịch kinh doanh ở một mức thấp hơn, do đó có nhiều tiền hơn cho đầu tư. Tăng tốc độ thu hồi tiền mặt và giảm chi tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau trong quản trị tiền mặt. Doanh nghiệp cần áp dụng nhiều biện pháp để đảm bảo rằng một khi một khoản nợ được thanh toán thì tiền được đưa vào đầu tư càng nhanh càng tốt.
Quy trình này có thể được thực hiện bằng cách thiết lập một hệ thống thanh toán tập trung qua ngân hàng. Hệ thống này là một mạng lưới các tài khoản ký thác tại các ngân hàng, những tài khoản này cho phép doanh nghiệp duy trì các tài khoản tiền gửi của họ. Đồng thời, các ngân hàng cũng mở các tài khoản chi tiêu cho doanh nghiệp nhằm thực hiện và duy trì khả năng thanh toán, chi trả của họ. Bên cạnh đó, tại nhiều quốc gia phát triển việc thực hiện các nghiệp vụ thanh toán cho các doanh nghiệp còn được phối hợp tiến hành qua các hộp thư bưu điện (nghiệp vụ chuyển, phát tiền nhanh).
Giảm tốc độ chi tiêu Cùng với việc tăng tốc độ thu hồi tiền mặt, doanh nghiệp còn có thể thu được lợi nhuận bằng cách giảm tốc độ chi tiêu, để có càng nhiều tiền nhàn rỗi để đầu tư sinh lời càng tốt. Thay vì dùng tiền thanh toán sớm các hóa đơn mua hàng, nhà quản trị tài chính nên trì hoãn việc thanh toán, nhưng chỉ trong phạm vi thời gian mà các chi phí tài chính, tiền phạt hay sự xói mòn vị thế tín dụng thấp hơn những lợi nhuận do việc chậm thanh toán đem lại. Có một số chiến thuật mà các doanh nghiệp có thể sử dụng để chậm thanh toán các hóa đơn mua hàng. Hai chiến thuật nổi tiếng thường được sử dụng là tận dụng sự chênh lệch thời gian giữa các khoản phải thu, chi và chậm trả lương.
Dự báo chính xác nhu cầu tiền mặt Dự báo dòng tiền hàng tháng được thiết lập vào đầu năm, cũng được gọi là “kế hoạch tiền mặt”. Kế hoạch này được lập dựa trên, và lệ thuộc vào kế hoạch hoạt động kinh doanh của công ty, cụ thể là dự kiến doanh thu và chi phí. Có hai loại dự báo là dự báo định lượng và dự báo định tính. Phương pháp định tính còn gọi là dự báo chủ quan, dựa vào trực giác để điều chỉnh ngân lưu ra trong khi dự báo.
Thường thì định tính được sử dụng trong dự báo rất ngắn hạn, không cần sử dụng máy tính, không có khả năng hiểu được toán thống kê bên trong các mô hình định lượng. Phương pháp định lượng sử dụng rất nhiều các mô hình dự báo và thường phải nhờ đến máy tính. Bên cạnh đó, còn hai yếu tố của hoạt động quản trị tiền mặt là xác định nhu cầu tiền mặt và đầu tư thích hợp các khoản tiền nhàn rỗi.2 Nội dung lý thuyết quản trị tài sản bằng tiền 1.1 Nội dung quản trị tài sản bằng tiền: * Chính sách dự trữ tiền của doanh nghiệp: soạn thảo, ban hành chính sách điều chỉnh chính sách * Tổ chức quản trị tài sản bằng tiền: đánh giá cấu trúc thu, cấu trúc, các giải pháp tăng tốc thu, giảm tốc chi, cân đối thu chi, phân nhiệm quản trị rủi ro,. Đánh giá cấu trúc thu- chi 6 Luan van Đánh giá cấu trúc thu- chi tiền rất cần thiết trong quản trị tài chính nói chung và quản trị tài sản bằng tiền nói riêng Thông qua đánh giá cấu trúc thu- chi có thể dự báo được lượng tiền tồn quỹ cuối kỳ, từ đó đánh giá khả năng thanh toán, tính thanh khoản, tính linh hoạt về mặt tài chính của doanh nghiệp.
Đánh giá cấu trúc thu- chi còn giúp trả lời các câu hỏi: Tiền doanh nghiệp tạo ra có ổn định, bền vững hay không? Doanh nghiệp có tạo ra tiền, có biết sử dụng tiền hay không? Đánh giá cấu trúc thu- chi sẽ đánh giá được việc nắm giữu tiền với không nắm giữ tiền, cái nào tốt hơn, hiệu quả hơn? Đánh giá cấu trúc thu- chi giúp doanh nghiệp kịp thời phát hiện những căn bệnh có liên quan đến tiền ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp. Chẳng hạn như: Doanh nghiệp có đang rơi vào tình trạng khó khăn về tài chính, có kiệt quệ tài chính, có đưa doanh nghiệp đến nguy cơ phá sản hay không? Qua đánh giá cấu trúc thu- chi giúp doanh nghiệp nhận diện được doanh nghiệp đang có những khoản nợ xấu, nợ phải thu khó đòi nào từ đó xem có ảnh hưởng không tốt đến quan hệ tín dụng của doanh nghiệp đối với nhà cung cấp tín dụng không? Một trong những mục tiêu quan trọng khác của việc đánh giá cấu trúc thu- chi là để xác định đâu là nguồn tiền để trả nợ các khoản nợ ngắn hạn cũng như dài hạn đã đến hạn cần trả, chi phí nào của doanh nghiệp liên quan đến tiền và chi phí nào không liên quan đến tiền. Tăng tốc độ thu: là rút ngắn thời gian thu hồi các khoản nợ - Ý nghĩa của việc tăng tốc độ thu: + Giúp doanh nghiệp giảm thiểu số vốn bị chiếm dụng + Tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện các giao dịch thường xuyên cũng như dễ dàng thực hiện đầu tư. - Giải pháp tăng tốc độ thu: + Áp dụng các biện pháp khuyến khích khách hàng thanh toán sớm bằng cách đưa lại cho khách hàng các mối lợi như: áp dụng chính sách chiết khấu đối với các khoản nợ được thanh toán trước, hay đúng hạn 7 Luan van + Áp dụng các phương pháp thanh toán phù hợp đối với từng đối tượng khách hàng.
+ Lựa chọn phương tiện và địa điểm thanh toán phù hợp + Tổ chức công tác đôn đốc thu hồi công nợ. Giảm tốc độ chi tiêu Cùng với việc tăng tốc độ thu hồi tiền, doanh nghiệp còn có thể thu lợi bằng cách giảm tốc độ chi tiêu để có thêm tiền đầu tư sinh lợi - Ý nghĩa của việc giảm tốc độ chi tiêu: + Sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả + Tăng khả năng sử dụng vốn đầu tư nhằm mục đích sinh lời - Biện pháp giảm tốc độ chi tiêu + Tận dụng tối đa thời gian thanh toán chậm trong thời gian cho phép + Lựa chọn phương thức, phương tiện, địa điểm thanh toán phù hợp + Thay vì dùng tiền thanh toán sớm các hóa đơn mua hàng, người quản trị tài chính có thể trì hoãn thanh toán trong phạm vi thời gian mà các chi phí tài chính, tiền phạt hay suy giảm vị thế tín dụng của doanh nghiệp thấp hơn những lợi ích mà việc thanh toán chậm mang lại. * Kiểm soát tài sản bằng tiền: Tính toán các chỉ tiêu phân tích tài chính liên quan đến tài sản bằng tiền, dự báo các tình huống biến động, dự kiến các giải pháp ứng phó… Kiểm soát tài sản bằng tiền là một tiến trình gồm các hoạt động giám sát quá trình quản trị tài sản bằng tiền nhằm đảm bảo rằng các hoạt động đó được thực hiện theo đúng kế hoạch và điều chỉnh những sai sót quan trọng Quản trị tiền mặt trong mối liên hệ với các công tác quản trị tài chính khác: Trước hết, công tác quản trị tiền mặt có quan hệ thống nhất và tác động qua lại với công tác quản trị những tài sản lưu động khác là quản trị hàng tồn kho và quản trị khoản phải thu.