BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HCM --------------- Hoï vaø teân: THIEÀU HAÏNH DUYEÂN QUAÛN TRÒ RUÛI RO TYÛ GIAÙ TAÏI CAÙC DOANH NGHIEÄP TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – THÖÏC TRAÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HCM --------------- Hoï vaø teân: THIEÀU HAÏNH DUYEÂN QUAÛN TRÒ RUÛI RO TYÛ GIAÙ TAÏI CAÙC DOANH NGHIEÄP TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – THÖÏC TRAÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP Chuyeân ngaønh : THÖÔNG MAÏI Maõ soá : 60.10 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC : GS. NGUYEÃN ÑOÂNG PHONG TP. Hoà Chí Minh - Naêm 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG LỜI MỞ ĐẦU CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI, QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ VÀ CÁC CÔNG CỤ PHÒNG NGỪA RỦI RO TỶ GIÁ 1 1. Tổng quan về thị trường ngoại hối 1 1. Khái niệm thị trường ngoại hối 1 1. Đối tượng tham gia thị trường ngoại hối 1 1. Tổng quan về tỷ giá hối đoái 2 1. Khái niệm tỷ giá hối đoái 2 1. Các kiểu niêm yết tỷ giá 2 1. Các loại tỷ giá 3 1. Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái 3 1. Các loại giao dịch ngoại hối 4 1. Giao dịch giao ngay 4 1. Giao dịch kỳ hạn 4 1. Giao dịch hoán đổi (swaps) 5 1. Giao dịch giao sau (Future) 6 1. Giao dịch quyền chọn 9 1. Nhận dạng rủi ro tỷ giá 11 1. Các quan điểm về rủi ro tỷ giá 11 1. Đo lường rủi ro tỷ giá 11 1. Quản trị rủi ro 12 1. Khái niệm về quản trị rủi ro 12 1. Quan điểm về quản trị rủi ro 12 1. Phân tích nguồn gốc phát sinh rủi ro tỷ giá 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối với hoạt động xuất nhập khẩu 14 1. Đối với hoạt động đầu tư 14 1. Đối với hoạt động tín dụng 15 1. Đối với hoạt động khác 15 1. Tác động của rủi ro tỷ giá 16 1. Tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 16 1. Tác động đến khả năng chịu đựng tài chính của doanh nghiệp 17 1. Phân tích thái độ của doanh nghiệp đối với rủi ro tỷ giá 18 1. Xác định thái độ đối với rủi ro 18 1. Phân loại thái độ đối với rủi ro 18 1. Sự cần thiết phòng ngừa rủi ro tỷ giá 19 1. Các quyết định liên quan đến quản lý rủi ro tỷ giá 19 1. Quyết định có nên phòng ngừa rủi ro tỷ giá hay không 19 1. Quyết định giải pháp nào để phòng ngừa rủi ro tỷ giá 19 1. Các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá đối với doanh nghiệp 20 1. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng hợp đồng kỳ hạn 20 1. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng hợp đồng hoán đổi 20 1. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng hợp đồng giao sau 20 1. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng hợp đồng quyền chọn 21 1. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng những kỹ thuật khác 22 1. Thực trạng tác động của rủi ro tỷ giá đến các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay 23 CHƯƠNG 2. KHẢO SÁT THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ PHÒNG NGỪA RỦI RO TỶ GIÁ TRONG HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP 2. Thiết kế nghiên cứu 27 2. Kết quả khảo sát nhận thức về rủi ro tỷ giá 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khảo sát về khả năng đo lường tổn thất do rủi ro tỷ giá gây ra của các doanh nghiệp 28 2. Khảo sát nhận thức của các doanh nghiệp về rủi ro tỷ giá 33 2. Khảo sát nhận thức và sử dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá của các doanh nghiệp 36 2. Kết quả khảo sát nhận thức và sử dụng hợp đồng kỳ hạn 36 2. Kết quả khảo sát nhận thức và sử dụng hợp đồng hoán đổi 37 2. Kết quả khảo sát nhận thức và sử dụng hợp đồng giao sau 38 2. Kết quả khảo sát nhận thức và sử dụng hợp đồng quyền chọn 39 2. Kết quả khảo sát nhận thức và sử dụng các giao dịch trên thị trường tiền tệ 40 2. Khảo sát lý do không sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá của các doanh nghiệp và kết luận nhận thức của doanh nghiệp về giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 42 2. Khảo sát ý kiến về nhu cầu sử dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 43 2. Khảo sát khả năng áp dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 43 2. Khảo sát ý kiến về những trở ngại trong việc sử dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 44 2. Khảo sát ý kiến về cách thức vượt qua trở ngại khi áp dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 46 2. Khảo sát nhu cầu huấn luyện kiến thức sử dụng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho các doanh nghiệp 46 2. Nguyên nhân khiến việc quản trị rủi ro tỷ giá tại các doanh nghiệp chưa được quan tâm đúng mức và hiệu quả chưa cao 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƯƠNG 3 : CÁC GIẢI PHÁP – KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TP. Mục đích xây dựng giải pháp 49 3. Căn cứ xây dựng giải pháp 49 3. Xây dựng chính sách quản trị rủi ro tỷ giá và nguồn nhân lực để thực hiện 49 3. Lựa chọn loại ngoại tệ thanh toán khi thỏa thuận, ký kết với đối tác nước ngoài 50 3. Sử dụng hợp đồng xuất nhập khẩu song hành để phòng ngừa rủi ro tỷ giá 51 3. Hướng dẫn sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa tổn thất giao dịch khoản phải thu ngoại tệ 52 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng kỳ hạn 52 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng hoán đổi 53 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng giao sau 54 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng quyền chọn 56 3. Hướng dẫn sử dụng thị trường tiền tệ 58 3. Hướng dẫn sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa tổn thất giao dịch khoản phải trả ngoại tệ 60 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng kỳ hạn 60 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng hoán đổi 61 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng giao sau 62 3. Hướng dẫn sử dụng hợp đồng quyền chọn 64 3. Hướng dẫn sử dụng thị trường tiền tệ 66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối với các doanh nghiệp 68 3. Đối với Ngân hàng nhà nước 69 3. Đối với các ngân hàng thương mại 70 KẾT LUẬN 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Chức vụ của người trả lời phỏng vấn 28 Bảng 2.2: Khả năng đo lường tổn thất do biến động tỷ giá 29 Bảng 2.3: Mức độ đo lường tổn thất giao dịch 30 Bảng 2.4: Mức độ đo lường tổn thất chuyển đổi 30 Bảng 2.5: Mức độ đo lường tổn thất kinh tế 31 Bảng 2.6: Tổn thất do biến động tỷ giá so với lợi nhuận 31 Bảng 2.7: Khả năng đo lường tổn thất do biến động tỷ giá * Lợi nhuận hàng năm Crosstabulation 32 Bảng 2.8: Kết quả kiểm định Chi-Square về mối quan hệ giữa khả năng đo lường tổn thất do biến động tỷ giá và lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp 33 Bảng 2.9: Mức độ quan tâm đến rủi ro tỷ giá 33 Bảng 2.10: Mức độ quan tâm đến rủi ro tỷ giá * Lợi nhuận hàng năm Crosstabulation 34 Bảng 2.11: Kết quả kiểm định Chi-Square về mối quan hệ giữa mức độ quan tâm đến rủi ro tỷ giá và lợi nhuận hàng năm của các doanh nghiệp 35 Bảng 2.12: Kết quả kiểm định Somers'd về mối quan hệ giữa mức độ quan tâm đến rủi ro tỷ giá và lợi nhuận hàng năm của các doanh nghiệp 35 Bảng 2.13: Kết quả kiểm định Kendall's tau-b và Gamma về mối quan hệ giữa mức độ quan tâm đến rủi ro tỷ giá và lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp 35 Bảng 2.14: Mức độ hiểu biết về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – kỳ hạn 36 Bảng 2.15: Mức độ sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – kỳ hạn 37 Bảng 2.16: Mức độ hiểu biết về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – hoán đổi 37 Bảng 2.17: Mức độ sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – hoán đổi 38 Bảng 2.18: Mức độ hiểu biết về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – giao sau 39 Bảng 2.19: Mức độ sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – giao sau 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.20: Mức độ hiểu biết về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – quyền chọn 40 Bảng 2.21: Mức độ sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – quyền chọn 40 Bảng 2.22: Mức độ hiểu biết về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – money market 41 Bảng 2.23: Mức độ sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá – money market41 Bảng 2.24: Nhu cầu sử dụng giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 43 Bảng 2.25: Khả năng áp dụng giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 44 Bảng 2.26: Nhu cầu huấn luyện sử dụng giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài : Trong bối cảnh hậu khủng hoảng kinh tế và tỷ giá hối đoái biến động bất thường như hiện nay đã gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu. Trước tình hình này, thay vì ngồi chờ đợi chính phủ can thiệp hoặc tìm cách dự báo chính xác những thay đổi, thì trước hết các doanh nghiệp cần thiết phải hướng đến một phương pháp quản lý rủi ro tỷ giá nhằm giảm thiểu được tổn thất. Thêm vào đó, trở thành thành viên của WTO, Việt Nam đang từng bước thực hiện tự do hóa kinh tế bao gồm tự do hóa thương mại, tự do hóa đầu tư và tự do hóa tài chính. Tự do hóa tài chính tất yếu sẽ dẫn đến tự do hóa lãi suất, tự do hóa tỷ giá hối đoái, tự do hóa các dòng vốn quốc tế hay tự do hóa tài khoản vốn. Các bước tự do hóa tài chính này vừa tạo ra thời cơ mới đồng thời cũng tạo ra thách thức mới, trong đó có vấn đề rủi ro tỷ giá.
