Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro nguồn nhân lực Chương 2: Thực trạng công tác quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO NGUỒN NHÂN LỰC 1. Quản trị rủi ro 1. Định nghĩa rủi ro và quản trị rủi ro 1.
Định nghĩa chung về rủi ro Cho đến nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về rủi ro và các định nghĩa này có thể tìm thấy ở rất nhiều nguồn tài liệu khác nhau. Tác giả Hopkin (2010) đã nêu ra một số định nghĩa sau đây: Theo từ điển tiếng Anh Oxford, rủi ro đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “một cơ hội hay khả năng gặp nguy hiểm, mất mát, tổn thƣơng hoặc các hậu quả xấu khác” và định nghĩa về rủi ro là “tiệm cận với nguy hiểm”. Trong bối cảnh này, rủi ro đƣợc biểu thị là những hậu quả tiêu cực. Tuy nhiên, nắm bắt đƣợc rủi ro cũng có thể dẫn đến một kết quả tích cực.
Một khả năng thứ ba là rủi ro có liên quan đến sự không chắc chắn về kết quả. Theo Viện Quản trị rủi ro (IRM) thì rủi ro là sự kết hợp khả năng của một sự kiện và hậu quả của nó. Hậu quả có thể từ tích cực đến tiêu cực. Đây là một định nghĩa đƣợc áp dụng rộng rãi và thiết thực mà có thể dễ dàng áp dụng.
HM Treasury định nghĩa rủi ro là sự không chắc chắn của kết quả, trong một phạm vi tiếp xúc, phát sinh từ một sự kết hợp của các tác động và xác suất của sự kiện tiềm năng. Hiệp hội Kiểm toán nội bộ quốc tế (The Institute of Internal Auditors - IIA) định nghĩa rủi ro là sự không chắc chắn về một sự kiện xảy ra mà có thể có tác động vào việc đạt đƣợc các mục tiêu. Viện IIA cho biết thêm rằng rủi ro đƣợc đo bằng các hậu quả và cơ hội. Các lĩnh vực khác nhau xác định nguy cơ theo những cách rất khác nhau.
Các định nghĩa đƣợc sử dụng bởi các chuyên gia về sức khỏe và an toàn cho rằng rủi ro là một sự kết hợp của cơ hội và tầm quan trọng, nhƣng điều này có thể không đủ các mục đích quản trị rủi ro tổng quát hơn. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, các quan điểm về rủi ro trên đƣợc hiểu khác nhau bởi các lĩnh vực khác nhau xác định rủi ro theo cách thức khác nhau. Các quan điểm trên cho chúng ta thấy rằng, rủi ro trong một bối cảnh tổ chức thƣờng đƣợc định nghĩa là bất cứ điều gì mà có thể ảnh hƣởng đến việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức, là tác động của sự không chắc chắn lên mục tiêu. Mức độ rủi ro là khác nhau, rủi ro có thể là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm.nhƣng cũng có thể mang đến những cơ hội.
Vì vậy, rủi ro đƣợc đo bằng các hậu quả và cơ hội. Trong khuôn khổ của đề tài này, tác giả quan tâm đến định nghĩa về rủi ro theo tiêu chuẩn ISO. Theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, rủi ro là tác động ảnh hƣởng của sự không chắc chắn và cũng nhƣ bất kỳ sự bất định nào cũng có thể có nhƣng tác động tích cực hay tiêu cực (ISO 9001:2015). Tiêu chuẩn ISO 31000:2009 định nghĩa “Rủi ro là tác động của sự không chắc chắn lên mục tiêu”.
Tác động là một sai lệch so với dự kiến – tích cực và hoặc tiêu cực. Mục tiêu có thể có những khía cạnh khác nhau (mục tiêu tài chính, sức khỏe, an toàn và môi trƣờng) và có thể áp dụng ở các cấp độ khác nhau (nhƣ chiến lƣợc, toàn bộ tổ chức, dự án, sản phẩm và quá trình). Rủi ro thƣờng thể hiện bằng sự dẫn chiếu các sự kiện và hệ quả tiền ẩn hoặc sự kết hợp giữa chúng. Rủi ro thƣờng thể hiện bằng sự kết nối giữa các hệ quả của một sự kiện (bao gồm cả những thay đổi về hoàn cảnh) và khả năng xảy ra kèm theo.
Sự không chắc là tình trạng, thậm chí là một phần, sự thiếu hụt thông tin liên quan tới việc hiểu biết hoặc nhận thức về một sự kiện, hệ quả hoặc khả năng xảy ra của nó (TCVN ISO 31000:2011; ISO 31000:2009). Nhƣ vậy, theo các tài liệu ISO thì rủi ro là tác động của sự không chắc chắn lên mục tiêu và tác động có thể là tích cực và tiêu cực. Để tìm hiểu sâu hơn về định nghĩa này, các chƣơng sau của đề tài này sẽ thể hiện rõ hơn định nghĩa về rủi ro theo tiêu chuẩn ISO. Định nghĩa chung về quản trị rủi ro 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản trị rủi ro đƣợc đƣa ra dƣới rất nhiều góc độ và đƣợc áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Chức năng quản trị bảo hiểm là một trong những khái niệm đầu tiên về quản trị rủi ro tại Hoa Kỳ. Việc áp dụng và điều phối quản trị rủi ro ngày càng phổ biến và tốt hơn bởi chi phí mua bảo hiểm trong những năm 1950 là rất cao và phạm vi bảo hiểm còn hạn chế. Các tổ chức dần nhận ra rằng chỉ mua bảo hiểm là không đầy đủ, không chú trọng thỏa đáng tới việc bảo vệ tài sản và con ngƣời. Do đó, ngƣời mua bảo hiểm trở nên quan tâm đến chất lƣợng bảo vệ tài sản, tiêu chuẩn về sức khỏe và an toàn, vấn đề trách nhiệm sản phẩm và các mối quan tâm kiểm soát rủi ro khác.
Phƣơng thức kết hợp rủi ro tài chính và kiểm soát rủi ro xuất hiện ở Châu Âu trong những năm 1970 và khái niệm về tổng chi phí rủi ro trở nên quan trọng. Khi phƣơng pháp này đƣợc thiết lập, rõ ràng rằng có rất nhiều rủi ro mà các tổ chức phải đối mặt nếu không đƣợc bảo hiểm. Dần dần các công cụ và kỹ thuật quản trị rủi ro đƣợc áp dụng cho tất các các lĩnh vực khác nhau. Sự phát triển của quản trị rủi ro giờ đây nhƣ là các liên kết bảo hiểm lỏng lẻo.
Bảo hiểm giờ đây đƣợc coi là một trong những kỹ thuật kiểm soát rủi ro, nhƣng nó chỉ áp dụng cho một phần rủi ro nguy hiểm. Các rủi ro liên quan đến tài chính, thƣơng mại, thị trƣờng và các vấn đề về danh tiếng là vô cùng quan trọng, nhƣng bên ngoài phạm vi lịch sử của bảo hiểm. Chính vì vậy, các cách tiếp cận khác liên quan đến quản trị rủi ro đƣợc minh họa bằng các định nghĩa về quản trị rủi ro đƣợc nêu ở dƣới đây (Hopkin 2010): Tiêu chuẩn ISO Guide 73 BS 31100 định nghĩa quản trị rủi ro là các hoạt động phối hợp để chỉ đạo và kiểm soát tổ chức liên quan đến rủi ro. Viện Quản trị rủi ro (IRM) cho rằng quy trình nhằm giúp các tổ chức hiểu, đánh giá và có hành động với tất cả các rủi ro của tổ chức với quan điểm phát triển khả năng thành công và làm giảm khả năng thiệt hại.
Theo HM Treasury thì mọi quy trình liên quan đến nhận diện, xác định, đánh giá rủi ro, giao quyền sở hữu là để giảm thiểu hoặc dự đoán các rủi ro và theo dõi và quản trị tiến trình rủi ro. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo nhƣ tài liệu TCVN ISO 31000:2011, (ISO 31000:2009) thì quản trị rủi ro là phƣơng pháp tiếp cận có hệ thống đối với quản trị sự không chắc chắn. Nhƣ vậy, nguồn gốc bảo hiểm quản trị rủi ro là một phần của phƣơng pháp tiếp cận để quản trị rủi ro. Và khi hoạt động kinh doanh ngày càng mở rộng thì doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều loại rủi ro hơn vì vậy cách thức để quản trị rủi ro là mua bảo hiểm nhƣ nguồn gốc ban đầu đã dần chuyển sang cách thức quản trị và kỹ thuật quản trị rủi ro khác.
Vai trò của quản trị rủi ro Sau sự kiện của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, tất cả các tổ chức ngày càng quan tâm hơn tới rủi ro và quản trị rủi ro (Hopkin 2010). Các tổ chức ngày càng hiểu rằng việc quản trị rủi ro (QLRR) mang lại những lợi ích rõ rệt và trở thành một phần không thể thiếu trong tất cả các quá trình của tổ chức, bao gồm các quá trình hoạch định chiến lƣợc, tất cả các dự án và quản trị sự thay đổi. Bằng cách tổ chức thực hiện, tham gia một cách chủ động rủi ro và quản trị rủi ro, các tổ chức có thể đạt đƣợc những cải tiến sau: - Quản trị rủi ro giúp cho hoạt động của tổ chức trở nên hiệu quả hơn: Các sự kiện có thể gây ra sự gián đoạn, ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ đƣợc xác định trƣớc và hành động để làm giảm khả năng của những sự kiện này xảy ra, giảm thiểu thiệt hại gây ra bởi những sự kiện và giảm thiểu các chi phí của các sự kiện có thể gây ra sự gián đoạn (Hopkin 2010, p19). - Làm cho quy trình quản trị rủi ro có hiệu quả hơn: Quy trình sẽ có hiệu quả hơn, vì xem xét sẽ đƣợc trao cho lựa chọn của các quá trình và các rủi ro liên quan đến việc lựa chọn thay thế có thể có sẵn.
Ngoài ra, thay đổi quá trình đƣợc thực hiện bằng cách các dự án sẽ đƣợc chuyển giao một cách đáng tin cậy và hiệu quả hơn (Hopkin 2010, p19). 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Quản trị rủi ro là một phần của việc ra quyết định: Quản trị rủi ro giúp lãnh đạo các cấp đƣa ra những lựa chọn sáng suốt, hành động ƣu tiên và phân biệt giữa các kế hoạch hành động thay thế. Cũng nhƣ hỗ trợ việc ra quyết định tốt hơn cải thiện hiệu quả, quản trị rủi ro cũng có thể góp phần vào việc cung cấp sự đảm bảo lớn hơn cho các bên liên quan (TCVN ISO 31000:2009). - Hiểu rõ rủi ro và tác động tiềm ẩn của rủi ro tới các mục tiêu: Hiểu rõ rủi ro và tác động tiềm ẩn của rủi ro, để lựa chọn các phƣơng án xử lý rủi ro tốt nhất.
- Giúp nhà quản trị có cái nhìn hệ thống đối với các loại rủi ro: QLRR yêu cầu nhà quản trị không chỉ quản trị các rủi ro riêng biệt mà phải hiểu đƣợc sự tác động lẫn nhau giữa các rủi ro đó để từ đó có thể nhận dạng và quản trị rủi ro xuyên suốt toàn đơn vị.