phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và danh mục chữ viết tắt, bảng biểu và sơ đồ, nội dung chính của đề án bao gồm: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị lực lượng bán hàng trong doanh nghiệp Phần 2: Nội dung của đề án Phần 3: Các đề xuất và kiến nghị 6 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ LỰC LƢỢNG BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Cơ sở lý luận về quản trị lực lƣợng bán hàng trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm cơ bản và phân loại lực lƣợng bán hàng 1.1 Khái niệm lực lượng bán hàng Lực lượng bán hàng (LLBH) đóng vai trò then chốt trong cấu trúc nhân sự của doanh nghiệp, đóng góp tỷ trọng lớn nhất trong tổng số nhân viên. Họ chính là nhân tố chủ chốt ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và doanh thu, quyết định sự thành bại của doanh nghiệp trên thị trường. Hiện nay có một số định nghĩa và cách hiểu về lực lượng bán hàng tiêu biểu như sau: LLBH là lực lượng chủ yếu thực hiện các kế hoạch và mục tiêu bán hàng, là cầu nối cơ bản giữa doanh nghiệp và khách hàng (Phạm Vũ Luận, 2004) LLBH là người trực tiếp tham gia vào quá trình bán sản phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng (Lê Đăng Lăng, 2009) LLBH của công ty bao gồm tất cả những nhân viên có trách nhiệm trực tiếp đến hoạt động bán hàng (James M. Comer, 2002) Như vậy, qua các khái niệm trên, Khái niệm Lực lượng bán hàng (LLBH) có thể được định nghĩa là nhóm nhân sự chủ chốt chịu trách nhiệm thực hiện các kế hoạch và mục tiêu bán hàng, trực tiếp tham gia vào quá trình cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng và đóng vai trò cầu nối cơ bản giữa doanh nghiệp và khách hàng.
LLBH bao gồm tất cả những nhân viên có trách nhiệm trực tiếp đến hoạt động bán hàng của doanh nghiệp (Phạm Vũ Luận, 2004; Lê Đăng Lăng, 2009; James M.2 Phân loại LLBH LLBH đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết giữa doanh nghiệp và thị trường. LLBH của các công ty kinh doanh các mặt hàng khác nhau hay có quy mô khác nhau có thể được tổ chức dưới một số hình thức. LLBH được chia thành 3 loại: LLBH của công ty, LLBH của trung gian phân phối, LLBH hỗn hợp. LLBH của công ty: Đây là LLBH nằm trong bộ máy tổ chức nhân sự của doanh nghiệp, bao gồm tất cả những nhân viên có trách nhiệm trực tiếp đến hoạt động bán hàng.
Lực lượng này gồm 2 nhóm: bên trong và bên ngoài. LLBH bên trong: Là LLBH tại chỗ. Hầu hết lực lượng này thường tập trung tại một cơ sở, văn phòng và liên hệ với khách hàng chủ yếu thông qua điện 7 thoại, internet. với trách nhiệm chủ yếu là xúc tiến cho hoạt động bán hàng hay cung cấp các dịch vụ hỗ trợ sau bán, theo dõi các đơn hàng, kiểm soát hàng dự trữ, hàng tồn kho.
Từng cá nhân nhân viên bán hàng hiếm khi tiếp xúc trực tiếp với khách hàng. LLBH bên ngoài: Đối với một số doanh nghiệp thì đây là LLBH chủ yếu, trực tiếp tiếp xúc với khách hàng và cung cấp cho họ những dịch vụ thông qua các cuộc giao dịch trực tiếp tại địa bàn. Nơi làm việc của lực lượng này không phải là văn phòng doanh nghiệp mà trải dài theo vùng địa lý, trên các địa bàn hoạt động của doanh nghiệp, nơi tập trung một lượng khách hàng đủ lớn cho doanh nghiệp. LLBH của trung gian phân phối: Là nhóm nhân viên không thuộc biên chế của doanh nghiệp, họ có thể là các nhà bán buôn, nhà bán lẻ, đại lý hoặc cộng tác viên.
Họ chịu trách nhiệm trực tiếp cho hoạt động kinh doanh của mình và được trả lương theo kết quả bán hàng. Lực lượng này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và phát triển doanh nghiệp. LLBH hỗn hợp: Bao gồm cả LLBH của công ty và của trung gian phân phối. Để nhanh chóng mở rộng thị phần, nhiều doanh nghiệp đã áp dụng mô hình LLBH hỗn hợp, kết hợp giữa đội ngũ bán hàng nội bộ và mạng lưới trung gian phân phối.
Việc triển khai mô hình này mang lại hiệu quả cao khi doanh nghiệp đầu tư vào việc đào tạo nhân viên bán hàng và xây dựng chính sách hỗ trợ hiệu quả cho hệ thống đại lý.2 Khái niệm và nội dung của quản trị lực lƣợng bán hàng 1.1 Khái niệm quản trị LLBH a. Khái niệm quản trị LLBH Quản trị LLBH là quá trình các nhà quản trị thực hiện các hoạt động lập kế hoạch, thiết kế và tổ chức đội ngũ bán hàng nhằm đảm bảo hiệu quả. Quá trình này bao gồm các công tác tuyển dụng, đào tạo, huấn luyện, đãi ngộ, tạo động lực và đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên bán hàng. Mục tiêu của quản trị LLBH là tạp tác động tích cực đến đội ngũ bán hàng, giúp họ nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ, qua đó thúc đẩy doanh số và mở rộng thị trường.
Vai trò của quản trị LLBH: Dựa trên khái niệm quản trị LLBH, vai trò của quản trị LLBH có thể được xác định như sau: - Đảm bảo hiệu quả hoạt động của đội ngũ bán bàng: Quản trị LLBH giúp tối ưu hóa các hoạt động của nhân viên, từ tuyển dụng đến đánh giá hiệu quả, nhằm 8 đảm bảo đội ngũ bán hàng hoạt động hiệu quả và đạt được các mục tiêu bán hàng đề ra. - Tăng cường động lực và cam kết của nhân viên: Bằng cách thực hiện các chính sách đào tạo, huấn luyện, và tạo động lực phù hợp, quản trị LLBH thúc đẩy tinh thần và cam kết của nhân viên, giúp họ nỗ lực hoàn thành tốt các nhiệm vụ và cải thiện hiệu suất công việc. - Thúc đẩy doanh số và mở rộng thị trường: Quản trị hiệu quả LLBH giúp tăng doanh số bán hàng, đồng thời hỗ trợ chiến lược phát triển và mở rộng thị trường thông qua việc khai thác tối đa tiềm năng của đội ngũ bán hàng. - Xây dựng cầu nối giữa doanh nghiệp và khách hàng: LLBH là mắt xích quan trọng kết nối doanh nghiệp với khách hàng.
Quản trị LLBH đảm bảo đội ngũ này hoạt động như đại diện của doanh nghiệp, hiểu rõ nhu cầu khách hàng và cung cấp sản phẩm/dịch vụ đáp ứng kỳ vọng, qua đó xây dựng mối quan hệ khách hàng bền vững. - Đảm bảo sự linh hoạt và thích ứng của đội ngũ bán hàng: Quản trị LLBH đóng vai trò điều chỉnh và cập nhật các chiến lược, giúp đội ngũ bán hàng thích ứng với các thay đổi trong thị trường, khách hàng và môi trường cạnh tranh. Tóm lại, vai trò của quản trị LLBH không chỉ giới hạn trong việc quản lý và điều phối hoạt động bán hàng mà còn đóng góp trực tiếp vào sự phát triển dài hạn của doanh nghiệp thông qua việc tối ưu hóa nguồn lực và xây dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng.2 Nội dung của quản trị LLBH Trong môi trường kinh doanh hiện đại, quản trị LLBH đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Các nghiên cứu và lý thuyết về quản trị LLBH đã chỉ ra rằng nội dung quản trị này có thể được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau.
Theo Lê Quân và Mai Thanh Lan (2014), nội dung của quản trị LLBH bao gồm các hoạt động chính sau: a. Xác định nhiệm vụ của LLBH Nhiệm vụ của LLBH là sự cụ thể hóa mục đích công việc, phản ánh rằng để đạt được mục tiêu công việc đã xác định, người thực hiện công việc cần phản thực hiện nhiệm vụ chủ yếu nào. Nhiệm vụ của một nhân viên bán hàng bao gồm: - Tìm kiếm khách hàng, thỏa mãn nhu cầu khách hàng; - Phát triển gia tăng lợi ích và sự thỏa mãn cho khách hàng; - Tư vấn, hỗ trợ và chăm sóc khách hàng kịp thời; 9 - Duy trì, phát triển mối quan hệ tốt đẹp giữa công ty và khách hàng; - Tham gia thiết lập và hoàn thiện hệ thống bán hàng; - Tham gia thực hiện các hoạt động xúc tiến bán hàng theo phân công; - Thực hiện việc cung cấp các dịch vụ cho khách hàng theo cam kết của nhà cung ứng hoặc của chính doanh nghiệp; - Tích cực cải tiến, nâng cao hiệu quả của hoạt động bán hàng; - Thực hiện nghiệp vụ thanh toán, quản lý công nợ; - Quản lý hồ sơ và chăm sóc khách hàng… b. Xác định cơ cấu, quy mô của LLBH Cơ cấu tổ chức LLBH là sự phân bổ, sắp xếp nhân sự bán hàng một cách hợp lý; căn cứ vào khả năng, kinh nghiệm, trình độ của nhân viên để thực hiện chiến lược bán hàng hiệu quả, tối đa hóa các mục tiêu kinh doanh và nhiệm vụ đã xác định.
Quy mô của LLBH trong doanh nghiệp bao gồm số lượng, chất lượng, cơ cấu và khả năng biến động của đội ngũ này sẽ là cơ sở để xác định mức cung nội bộ của doanh nghiệp đối với nhu cầu về đội ngũ bán hàng cần có trong tương lai. Lựa chọn và tuyển dụng LLBH Tuyển dụng LLBH được hiểu là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn ứng viên phù hợp với công việc bán hàng của doanh nghiệp để bổ sung LLBH cần thiết và thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp (Lê Quân và Mai Thanh Lan, 2014) Tuyển dụng LLBH là quá trình bao gồm hai khâu cơ bản là tuyển mộ và tuyển chọn LLBH. Tuyển mộ LLBH là phát triển nguồn ứng viên cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể sử dụng nhiều kênh thông tin và truyền thông, quan hệ khác nhau để có được càng nhiều ứng viên phù hợp càng tốt (Lê Quân và Mai Thanh Lan, 2014) Tuyển chọn LLBH là quá trình đánh giá, sàng lọc và lựa chọn những ứng viên phù hợp nhất với công việc bán hàng.
Qúa trình này kéo dài đến hết thời gian hội nhập và thử việc, học việc của nhân viên bán hàng (Lê Quân và Mai Thanh Lan, 2014) Tuyển mộ và tuyển chọn phải đảm bảo các mục tiêu cơ bản là đúng hạn, đúng người, đúng việc và chi phí hợp lý. 10 Xác định nhu cầu tuyển dụng Xác định nguồn tuyển và thông báo tuyển dụng Thu nhận và xử lý hồ sơ Phỏng vấn tuyển dụng Đánh giá ứng viên và quyết định tuyển dụng Hội nhập đội ngũ bán hàng mới Hình 1.1: Quy trình tuyển dụng LLBH (Nguồn: Lê Quân và Mai Thanh Lan, 2014) d.