Luận văn thạc sĩ các nhân tố tác động đến việc quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích của doanh nghiệp nhà nước tại việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích của doanh nghiệp nhà nước tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Kim Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phúc Sinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Quản Trị Lợi Nhuận Doanh Nghiệp Nhà Nước Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của luận văn
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN TRỊ LỢI NHUẬN
• 2.1. Một số nghiên cứu nước ngoài
• 2.2. Một số nghiên cứu trong nước
• 2.3. Nhận xét và xác định khoảng trống nghiên cứu
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu và cách đo lường các biến trong mô hình
• 3.4. Mô tả tổng thể, mẫu nghiên cứu
• 3.5. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.6. Phân tích dữ liệu
• 3.6.1. Phân tích thống kê mô tả
• 3.6.2. Phân tích tương quan
• 3.6.3. Phân tích hồi quy
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Biến phụ thuộc mức độ quản trị lợi nhuận
• 4.3. Các biến độc lập, biến giả
• 4.4. Các biến kiểm soát
• 4.5. Phân tích tương quan
• 4.6. Phân tích hồi quy
• 4.7. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.8. Lựa chọn mô hình phù hợp
• 4.9. Kết quả hồi quy đa biến
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước
• 5.2. Đối với các tổ chức tín dụng
• 5.3. Đối với các nhà đầu tư
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị lợi nhuận doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam

Quản trị lợi nhuận là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực tài chính và kế toán, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển, việc quản lý lợi nhuận không chỉ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh mà còn đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến việc quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích của các doanh nghiệp nhà nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quản trị lợi nhuận

Quản trị lợi nhuận được hiểu là các hành động nhằm điều chỉnh lợi nhuận báo cáo của doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu nhất định. Vai trò của quản trị lợi nhuận trong doanh nghiệp nhà nước không chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa lợi nhuận mà còn liên quan đến việc thực hiện các chính sách tài chính của nhà nước.

1.2. Tình hình quản trị lợi nhuận tại doanh nghiệp nhà nước

Tình hình quản trị lợi nhuận tại các doanh nghiệp nhà nước hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa áp dụng hiệu quả các phương pháp quản lý lợi nhuận, dẫn đến tình trạng báo cáo tài chính không phản ánh đúng thực tế hoạt động kinh doanh.

II. Các thách thức trong quản trị lợi nhuận doanh nghiệp nhà nước

Quản trị lợi nhuận tại các doanh nghiệp nhà nước đối mặt với nhiều thách thức, từ cơ chế quản lý đến các yếu tố bên ngoài. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.1. Cơ chế quản lý và kiểm soát

Cơ chế quản lý hiện tại tại các doanh nghiệp nhà nước thường thiếu tính minh bạch và hiệu quả. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc kiểm soát và đánh giá chính xác hoạt động quản trị lợi nhuận.

2.2. Áp lực từ thị trường và chính sách

Các doanh nghiệp nhà nước thường phải đối mặt với áp lực từ thị trường và các chính sách của nhà nước. Những áp lực này có thể dẫn đến việc điều chỉnh lợi nhuận không hợp lý, ảnh hưởng đến sự tin cậy của báo cáo tài chính.

III. Phương pháp quản trị lợi nhuận hiệu quả cho doanh nghiệp nhà nước

Để nâng cao hiệu quả quản trị lợi nhuận, các doanh nghiệp nhà nước cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

3.1. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính sẽ giúp các doanh nghiệp nhà nước cải thiện quy trình báo cáo và quản lý lợi nhuận. Công nghệ có thể hỗ trợ trong việc thu thập và phân tích dữ liệu, từ đó đưa ra các quyết định chính xác hơn.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về quản trị lợi nhuận và các phương pháp kế toán hiện đại là rất cần thiết. Nhân viên có năng lực sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện tốt hơn các chiến lược quản lý lợi nhuận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản trị lợi nhuận

Nghiên cứu về quản trị lợi nhuận tại các doanh nghiệp nhà nước đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mức độ quản trị lợi nhuận. Các kết quả nghiên cứu này có thể được áp dụng để cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như thời gian hoạt động, quy mô doanh nghiệp và cơ cấu quản lý có tác động lớn đến việc quản trị lợi nhuận. Những kết quả này cung cấp cơ sở cho việc xây dựng các chính sách quản lý hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng các mô hình quản trị lợi nhuận

Các mô hình quản trị lợi nhuận hiện đại có thể được áp dụng để cải thiện hiệu quả quản lý tại các doanh nghiệp nhà nước. Việc áp dụng các mô hình này sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong quản trị lợi nhuận

Quản trị lợi nhuận tại các doanh nghiệp nhà nước là một lĩnh vực cần được chú trọng và phát triển. Việc cải thiện quản trị lợi nhuận không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tầm quan trọng của quản trị lợi nhuận

Quản trị lợi nhuận đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nhà nước. Nó không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, các doanh nghiệp nhà nước cần tiếp tục cải thiện quản trị lợi nhuận thông qua việc áp dụng các công nghệ mới và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với những thay đổi trong môi trường kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản trị lợi nhuận (QTLN) là một chủ đề được quan tâm sâu sắc trong lĩnh vực kế toán và tài chính, đặc biệt sau các vụ bê bối tài chính lớn trên thế giới như Enron, WorldCom. Tại Việt Nam, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về QTLN trong các công ty cổ phần niêm yết, nhưng các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong giai đoạn 2015-2017, có khoảng 198 doanh nghiệp nhà nước 100% vốn được nghiên cứu nhằm tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến việc QTLN trên cơ sở dồn tích. Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố thuộc đặc điểm doanh nghiệp và cơ chế quản lý - kiểm soát tác động đến mức độ QTLN của DNNN tại Việt Nam trong giai đoạn này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cổ phần hóa DNNN được đẩy mạnh, giúp các nhà đầu tư, cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng có cơ sở khoa học để đánh giá tính trung thực của báo cáo tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và minh bạch tài chính. Kết quả nghiên cứu cũng góp phần bổ sung vào kho dữ liệu học thuật về QTLN trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là đối với loại hình doanh nghiệp nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng ba lý thuyết chính để phân tích QTLN:

• Lý thuyết kế toán thực chứng: Giải thích việc lựa chọn chính sách kế toán của nhà quản trị nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân hoặc giảm chi phí chính trị, dựa trên giả thuyết về kế hoạch thưởng, hệ số nợ/vốn chủ sở hữu và chi phí chính trị. Lý thuyết này giúp hiểu được động cơ QTLN thông qua các chính sách kế toán dồn tích.

• Lý thuyết ủy nhiệm: Phân tích mối quan hệ giữa bên ủy nhiệm (chủ sở hữu) và bên được ủy nhiệm (nhà quản trị), trong đó sự tách biệt quyền sở hữu và quyền quản lý tạo ra chi phí ủy nhiệm và động cơ QTLN nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân của nhà quản trị, đặc biệt trong các DNNN có sự phân tách quyền lực rõ ràng.

• Lý thuyết thông tin bất cân xứng: Mô tả tình trạng một bên trong giao dịch có thông tin nhiều hơn bên kia, dẫn đến hành vi QTLN nhằm che giấu hoặc làm sai lệch thông tin tài chính, ảnh hưởng đến quyết định của các bên liên quan.

Các khái niệm chính bao gồm: quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích, các nhân tố đặc điểm doanh nghiệp (thời gian hoạt động, quy mô, hệ số nợ, khả năng sinh lợi), cơ chế quản lý - kiểm soát (quy mô Hội đồng thành viên, sự kiêm nhiệm chức danh, tỷ lệ thành viên nữ, giới tính giám đốc điều hành).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 198 doanh nghiệp nhà nước 100% vốn tại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2017. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hàng năm và báo cáo quản trị doanh nghiệp, lấy từ các cổng thông tin chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân các tỉnh, và các doanh nghiệp.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước:

• Thống kê mô tả các biến nghiên cứu.

• Phân tích tương quan giữa các biến.

• Hồi quy đa biến sử dụng phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) để kiểm định tác động của các nhân tố đặc điểm doanh nghiệp và cơ chế quản lý - kiểm soát đến mức độ QTLN.

Việc lựa chọn FGLS nhằm khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng. Cỡ mẫu 198 doanh nghiệp đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của đặc điểm doanh nghiệp:

   • Thời gian hoạt động: Doanh nghiệp hoạt động lâu hơn có mức độ QTLN cao hơn, với hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê (p < 0.05).
   • Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA): Tỷ suất lợi nhuận càng cao thì mức độ QTLN càng lớn, tác động mạnh nhất trong các biến đặc điểm doanh nghiệp.
   • Hệ số nợ trên tổng tài sản: Hệ số nợ thấp hơn dẫn đến mức độ QTLN cao hơn, cho thấy doanh nghiệp ít nợ có xu hướng điều chỉnh lợi nhuận nhiều hơn.

2. Ảnh hưởng của cơ chế quản lý - kiểm soát:

   • Quy mô Hội đồng thành viên (HĐTV): Doanh nghiệp có HĐTV lớn hơn có mức độ QTLN cao hơn, với mức tăng khoảng X% so với doanh nghiệp có HĐTV nhỏ hơn.
   • Sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐTV và Giám đốc điều hành: Doanh nghiệp có sự kiêm nhiệm này có mức độ QTLN cao hơn đáng kể so với doanh nghiệp không kiêm nhiệm.
   • Giới tính giám đốc điều hành: Giám đốc điều hành nữ có tác động làm giảm mức độ QTLN, thể hiện qua hệ số hồi quy âm và có ý nghĩa thống kê.

3. Mức độ tác động của các nhân tố:
   Khả năng sinh lợi (ROA) có tác động mạnh nhất đến QTLN, tiếp theo là hệ số nợ, sự kiêm nhiệm chức danh, quy mô HĐTV, và cuối cùng là thời gian hoạt động có tác động yếu nhất.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy QTLN tồn tại rõ rệt trong các DNNN tại Việt Nam, tương tự như các doanh nghiệp cổ phần đã được nghiên cứu trước đây. Việc doanh nghiệp có thời gian hoạt động dài hơn và khả năng sinh lợi cao hơn thực hiện QTLN nhiều hơn có thể do họ có kinh nghiệm và nguồn lực để điều chỉnh lợi nhuận nhằm đạt các mục tiêu quản lý hoặc đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư.

Hệ số nợ thấp làm giảm áp lực trả nợ, tạo điều kiện cho nhà quản trị thực hiện QTLN nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân hoặc đạt mục tiêu kế hoạch kinh doanh. Quy mô HĐTV lớn và sự kiêm nhiệm chức danh tạo ra sự tập trung quyền lực, giảm hiệu quả giám sát, từ đó tăng mức độ QTLN. Ngược lại, giám đốc điều hành nữ có xu hướng giảm QTLN, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy nữ giới thường có thái độ thận trọng và minh bạch hơn trong quản trị tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tác động của từng nhân tố (hệ số hồi quy chuẩn hóa) và bảng ma trận tương quan giữa các biến để minh họa mối quan hệ.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này củng cố lý thuyết đại diện và thông tin bất cân xứng trong bối cảnh DNNN Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò của cơ chế quản trị nội bộ trong kiểm soát QTLN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và phân tách quyền lực trong HĐTV

   • Động từ hành động: Tái cấu trúc HĐTV để giảm sự kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch và Giám đốc điều hành.
   • Target metric: Giảm mức độ QTLN ít nhất 10% trong 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước phối hợp với các DNNN.

2. Xây dựng chính sách khuyến khích minh bạch và trách nhiệm giải trình

   • Động từ hành động: Áp dụng các tiêu chuẩn báo cáo tài chính nghiêm ngặt và tăng cường đào tạo về đạo đức nghề nghiệp cho nhà quản lý.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ báo cáo tài chính không có dấu hiệu QTLN lên 80% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ quan kiểm toán, Bộ Tài chính, DNNN.

3. Khuyến khích sự đa dạng giới trong ban lãnh đạo

   • Động từ hành động: Đặt chỉ tiêu tỷ lệ thành viên nữ trong HĐTV và ban điều hành tối thiểu 30%.
   • Target metric: Giảm mức độ QTLN thông qua tăng cường vai trò của nữ giới trong quản trị.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo DNNN, Bộ Nội vụ.

4. Tăng cường công tác kiểm toán độc lập và giám sát bên ngoài

   • Động từ hành động: Yêu cầu kiểm toán bởi các công ty kiểm toán uy tín, tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ.
   • Target metric: Giảm sai phạm và QTLN trong báo cáo tài chính xuống dưới 5% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các tổ chức kiểm toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách quản lý DNNN, nâng cao hiệu quả và minh bạch tài chính.
   • Use case: Xây dựng quy định về quản trị công ty và kiểm soát nội bộ.

2. Các tổ chức tín dụng và ngân hàng:

   • Lợi ích: Đánh giá chính xác rủi ro tín dụng dựa trên báo cáo tài chính của DNNN.
   • Use case: Quyết định cấp tín dụng và giám sát khoản vay.

3. Nhà đầu tư và cổ đông:

   • Lợi ích: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến tính trung thực của báo cáo tài chính, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.
   • Use case: Phân tích rủi ro đầu tư vào DNNN.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kế toán, tài chính:

   • Lợi ích: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển nghiên cứu tiếp theo.
   • Use case: Phát triển các đề tài nghiên cứu về QTLN và quản trị doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích là gì?
   Quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích là hành vi nhà quản trị sử dụng các chính sách kế toán để điều chỉnh lợi nhuận báo cáo nhằm đạt mục tiêu nhất định, không phản ánh đúng giá trị kinh tế thực tế. Ví dụ, điều chỉnh các khoản dự phòng hoặc chi phí chưa phát sinh.

2. Tại sao doanh nghiệp nhà nước lại có xu hướng quản trị lợi nhuận?
   Do sự tách biệt giữa quyền sở hữu (Nhà nước) và quyền quản lý (nhà quản trị), cùng với các mục tiêu kế hoạch kinh doanh và chế độ thưởng gắn với lợi nhuận, nhà quản trị có động cơ điều chỉnh lợi nhuận để đạt mục tiêu cá nhân hoặc tổ chức.

3. Giới tính giám đốc điều hành ảnh hưởng thế nào đến quản trị lợi nhuận?
   Nghiên cứu cho thấy giám đốc điều hành nữ có xu hướng giảm mức độ QTLN, có thể do phong cách quản lý thận trọng và minh bạch hơn, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế.

4. Phương pháp FGLS có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   FGLS giúp khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng, cho kết quả hồi quy chính xác và tin cậy hơn so với OLS truyền thống.

5. Làm thế nào để giảm thiểu quản trị lợi nhuận trong doanh nghiệp nhà nước?
   Tăng cường cơ chế giám sát, phân tách quyền lực trong HĐTV, nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập, và khuyến khích sự đa dạng giới trong ban lãnh đạo là các giải pháp hiệu quả để giảm QTLN.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận sự tồn tại của quản trị lợi nhuận trên cơ sở dồn tích trong các doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam giai đoạn 2015-2017.
• Các nhân tố đặc điểm doanh nghiệp như thời gian hoạt động, tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản, hệ số nợ và các yếu tố quản lý - kiểm soát như quy mô Hội đồng thành viên, sự kiêm nhiệm chức danh, giới tính giám đốc điều hành có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ QTLN.
• Khả năng sinh lợi là nhân tố tác động mạnh nhất, trong khi thời gian hoạt động có tác động yếu nhất đến QTLN.
• Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư trong việc đánh giá báo cáo tài chính của DNNN.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng mẫu và thời gian nghiên cứu, đồng thời phân tích thêm tác động của chất lượng kiểm toán độc lập đến QTLN.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhà nước cần áp dụng các khuyến nghị nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị tài chính. Các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp tục phát triển đề tài để hoàn thiện hơn về mặt học thuật và thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả tóm lược các nghiên cứu trong nước và nước ngoài liên quan đến các nhân tố tác động đến việc QTLN trên cơ sở dồn tích của doanh nghiệp. Qua đó, tác giả tóm tắt các nghiên cứu trước và xác định khe hổng nghiên cứu. Một số nghiên cứu nước ngoài: Tác giả tổng hợp một số nghiên cứu nước ngoài liên quan đến các nhóm yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc QTLN của các doanh nghiệp như sau: Saleh và cộng sự (2005) thực hiện nghiên cứu tác động của HĐQT đến việc QTLN của 561 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Kuala Lumpur của Malaysia năm 2001. Các tác giả sử dụng mô hình Jones (1991) để đo lường khoản dồn tích có thể điều chỉnh, đại diện cho việc QTLN của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu toàn bộ mẫu cho thấy nhóm các nhân tố tác động cùng chiều đến QTLN gồm: tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản, hệ số nợ trên tổng tài sản, sự kiêm nhiệm giữa Giám đốc điều hành (CEO) và chức danh Chủ tịch HĐQT; nhóm các nhân tố tác động ngược chiều đến quản trị lợi nhuận gồm: quy mô công ty và tỷ lệ sở hữu của các nhà quản lý. Khi các tác giả xét theo từng nhóm doanh nghiệp có sự kiêm nhiệm và không có sự kiêm nhiệm của Chủ tịch HĐQT và CEO, tác động của các nhân tố trên đến quản trị lợi nhuận vẫn không đổi, ngoại trừ trường hợp đòn bẩy tài chính không có ý nghĩa thống kê khi nghiên cứu với nhóm doanh nghiệp không có sự kiêm nhiệm. Ngoài ra, nghiên cứu của các tác giả không tìm thấy bằng chứng có ý nghĩa thống kê về tác động của quy mô HĐQT và sự độc lập của HĐQT đến việc quản trị lợi nhuận. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Rahman và Ali (2006) tập trung nghiên cứu về ảnh hưởng của chức năng giám sát của HĐQT, ban kiểm soát và sự tập trung quyền sở hữu trong việc giảm QTLN của mẫu gồm 97 doanh nghiệp lớn nhất niêm yết trên thị trường chứng khoán của Malaysia trong hai năm 2002, 2003.

Việc QTLN của các doanh nghiệp được xác định thông qua giá trị dồn tích có thể điều chỉnh được đo lường bằng mô hình Modified Jones (1995). Kết quả chỉ ra rằng việc QTLN có quan hệ cùng chiều với quy mô HĐQT, tức là HĐQT có quy mô lớn sẽ phát sinh sự không hiệu quả trong thực hiện vai trò của mình khi so với HĐQT có quy mô nhỏ hơn. Các tác giả lập luận rằng khi quy mô HĐQT nhỏ hơn thì có thể HĐQT tập trung vào giải quyết các vụ việc phát sinh, ngược lại quy mô HĐQT lớn hơn sẽ khó kiểm soát hơn và có thể có mâu thuẫn lợi ích giữa các thành viên, dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực tới quá trình giám sát việc thực hiện QTLN của doanh nghiệp. Đối với sự độc lập của HĐQT và ban kiểm soát, các tác giả không tìm thấy mối quan hệ có ý nghĩa thống kê với việc QTLN.

Lý giải cho điều này, các tác giả phát biểu rằng có thể nhà quản lý đã kiểm soát việc lựa chọn những thành viên HĐQT từ bên ngoài, hoặc những thành viên này thiếu hiểu biết về hoạt động kinh doanh của công ty. Ngoài ra, các tác giả cũng thấy rằng quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp thì có quan hệ ngược chiều với QTLN. Hashim và Devi (2008) tiến hành phân tích ảnh hưởng của sự độc lập của HĐQT, sự tách biệt hai vai trò Chủ tịch HĐQT và CEO đến việc QTLN của 167 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Malaysia trong năm 2004. Biến phụ thuộc trong mô hình nghiên cứu là giá trị dồn tích có thể điều chỉnh (đại diện cho việc QTLN), được đo lường bằng mô hình Modified Jones (1995).

Dựa trên giá trị khoản dồn tích có thể điều chỉnh, các tác giả chia mẫu nghiên cứu thành 2 nhóm nhỏ là nhóm thực hiện điều chỉnh tăng lợi nhuận và nhóm thực hiện điều chỉnh giảm lợi nhuận. Kết quả hồi quy cho thấy đối với nhóm điều chỉnh lợi nhuận theo hướng tăng lên, sự độc lập của HĐQT có ảnh hưởng tích cực đến việc QTLN, trong khi sự kiêm nhiệm của CEO không có tác động có ý nghĩa thống kê đối với hành động QTLN. Đối với nhóm điều chỉnh nhuận theo hướng giảm xuống, sự độc lập TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 của HĐQT và sự kiêm nhiệm của CEO đều không có tác động có ý nghĩa thống kê đến việc điều chỉnh lợi nhuận của doanh nghiệp. Các kết quả này đã không ủng hộ cho lập luận rằng gia tăng tính độc lập của HĐT và tách bạch vai trò của CEO và chủ tịch HĐQT sẽ làm giảm được hành động điều chỉnh lợi nhuận.

Bên cạnh kết quả này, các tác giả tìm thấy bằng chứng về sự tác động ngược chiều của hệ số nợ trên tổng tài sản và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh đến việc QTLN của doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp không tác động có ý nghĩa thống kê đối với việc QTLN của doanh nghiệp cả hai nhóm nhỏ nêu trên. Sarkar và cộng sự (2008) tiến hành nghiên cứu với mục tiêu chính là phân tích quan hệ giữa các đặc điểm của HĐQT và việc QTLN của các doanh nghiệp ở Ấn Độ. Với mẫu nghiên cứu gồm 964 quan sát công ty - năm của 500 công ty lớn niêm yết trên thị trường chứng khoán Bombay của Ấn Độ trong năm 2003 và 2004, các tác giả phân tích mối quan hệ trên ở hai khía cạnh: thứ nhất là quan hệ giữa sự độc lập của HĐQT với QTLN, thứ hai là mối quan hệ của các đặc tính đại diện cho chất lượng của HĐQT với việc QTLN.

Các tác giả đã dùng mô hình Jones (1991) để tính khoản dồn tích có thể điều chỉnh - đại diện cho việc QTLN của doanh nghiệp. Sau khi thực hiện nhiều mô hình hồi quy khác nhau, các tác giả rút ra kết luận là chất lượng HĐQT thì đóng vai trò quan trọng trong việc giảm QTLN, trong khi sự độc lập của HĐQT thì không thấy vai trò này. Cụ thể hơn, nghiên cứu cho thấy tỷ lệ số cuộc họp HĐQT có sự tham dự của thành viên HĐQT độc lập thì sẽ làm giảm mức độ QTLN; HĐQT mà không có sự tham gia của cổ đông lớn có quyền kiểm soát thì doanh nghiệp sẽ có mức QTLN thấp hơn; trong khi đó, sự kiêm nhiệm của CEO có liên quan đến mức QTLN cao hơn. Bên cạnh đó, đòn bẩy tài chính có quan hệ cùng chiều, trong khi quy mô doanh nghiệp thì không có quan hệ có ý nghĩa thống kê đối với QTLN.

Gul và cộng sự (2009) tập trung nghiên cứu về vai trò của nhiệm kỳ kiểm toán và chuyên ngành kiểm koán của công ty kiểm toán đối với chất lượng thu thập của các doanh nghiệp được kiểm toán bởi những công ty kiểm toán lớn. Trong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 nghiên cứu này, nhiệm kỳ kiểm toán nghĩa là số năm mà doanh nghiệp duy trì việc kiểm toán bởi duy nhất một công ty kiểm toán, chuyên ngành kiểm toán của công ty kiểm toán được xác định bởi thị phần lớn nhất của công ty kiểm toán trong mỗi nhóm ngành, chất lượng thu thập của doanh nghiệp được đại diện bởi khoản dồn tích có thể điều chỉnh. Dữ liệu nghiên cứu gồm 32.777 quan sát doanh nghiệp - năm trong giai đoạn 1993 đến 2004, lấy từ nguồn dữ liệu của Compustat (cơ sở dữ liệu về các thông tin thị trường và tài chính của các doanh nghiệp, các chỉ số chứng khoán, các ngành công nghiệp được cung cấp bởi Standard and Poor’s). Biến phụ thuộc trong mô hình nghiên cứu là giá trị tuyệt đối của khoản dồn tích có thể điều chỉnh (chia tổng tài sản) được xác định bởi nhiều mô hình, trong đó có mô hình Jones (1991), mô hình Kothari và cộng sự (2005).

Phương pháp hồi quy 2SLS (two- stage least squares) được sử dụng trong nghiên cứu này. Các tác giả đã thực hiện rất nhiều phân tích hồi quy và đi đến kết luận chung là mối quan hệ giữa nhiệm kỳ kiểm toán ngắn và chất lượng thu nhập thấp thì yếu hơn đối với các công ty được kiểm toán bởi công ty kiểm toán chuyên ngành khi so sánh với các công ty được kiểm toán bởi các công ty kiểm toán khác. Kết quả này có thể được hiểu là thông thường khi nhiệm kỳ kiểm toán ngắn thì khả năng công ty kiểm toán phát hiện được các sai sót, nhầm lẫn của khách hàng sẽ thấp hơn vì thiếu hiểu biết về khách hàng cũng như chưa làm quen với hoạt động kinh doanh của khách hàng. Tuy nhiên, trong trường hợp này, nếu công ty kiểm toán là công ty kiểm toán chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh của khách hàng thì tình trạng này không xảy ra.

Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy mối quan hệ ngược chiều giữa các biến thời gian hoạt động, quy mô doanh nghiệp, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh với biến phụ thuộc là giá trị tuyệt đối của khoản dồn tích có thể điều chỉnh; trong khi tốc độ tăng trưởng doanh thu thì có quan hệ cùng chiều với biến phụ thuộc. Peni và Vahamaa (2010) tiến hành nghiên cứu về mối quan hệ giữa QTLN và giới tính của những người điều hành doanh nghiệp, cụ thể là CEO và giám đốc tài chính. Câu hỏi được đặt ra là liệu các nhà điều hành là nữ có tác động đến chất lượng của thông tin BCTC hay không, và nếu có thì như thế nào. Mẫu nghiên cứu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 gồm có 391 công ty tại chúng rất lớn của Mỹ thuộc danh sách xác định chỉ số S&P 500 tại thời điểm tháng 7 năm 2007.

Dữ liệu giai đoạn 2003 đến 2007 của 391 công ty tạo thành bộ dữ liệu gồm 1.995 quan sát doanh nghiệp – năm. Trước tiên, các tác giả đo lường chất lượng của lợi nhuận được báo cáo bằng cách sử dụng biến đại diện là việc QTLN (chính là khoản dồn tích có thể điều chỉnh). Kết quả chính của bài nghiên cứu cho thấy giới tính của người điều hành có ảnh hưởng đến chất lượng của thông tin BCTC, cụ thể doanh nghiệp có giám đốc tài chính là nữ thì thường có khoản dồn tích có thể điều chỉnh theo hướng giảm lợi nhuận. Tuy nhiên, các tác giả không tìm thấy bằng chứng về quan hệ giữa giới tính và CEO và việc QTLN.