Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị chi phí công trình xây lắp. Chương 2: Thực trạng quản trị chi phí công trình xây lắp tại Công ty cổ phần Vĩnh Nguyên Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản trị chi phí tại công ty cổ phần Vĩnh Nguyên 5 7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Tony Adkin (2003) “Case studies in performance management - A Guide from the Experts”. Cuốn sách này là một bộ sưu tầm các nghiên cứu tình huống từ các công ty thực tế.
Cuốn sách đề cập về quản trị thực hiện, quản trị và tính chi phí kinh doanh theo quá trình hoạt động như thế nào là nền tảng cho sự hiểu biết cấu trúc chi phí của tổ chức.Weil và Michael W Maher (2005) “Cẩm nang về quản trị chi phí”, tại tập đoàn John Wiley & Sons, Hoa Kỳ đã đề cấp đến mục tiêu tới nhà tư vấn tài chính (giám đốc tài chính) cập nhật những thông tin mới về quản trị chi phí kinh doanh trong mối quan hệ với thước đo chi phí và kiểm soát chi phí trong doanh nghiệp. Nhóm tác giả đã đề cập đến những phương pháp quản trị hiện đại như: Quản trị mục tiêu, quản trị chi phí theo mô hình hoạt động. Ibrahim Abd El Mageed Ali El Kelety (2006) trong nghiên cứu “Toward a Conceptual famework for strategic cost management – The concept, objectives and instruments” đã đề cập đến quản trị chi phí trong doanh nghiệp theo tiến trình hoạt động sản xuát kinh doanh của chuỗi cung ứng gồm: Quản trị chi phí các yếu tố đầu vào, quản trị chi phí sản xuất, quản trị chi phí các yếu tố đầu ra. Nghiên cứu cũng chỉ rõ việc áp dụng phương pháp ABC gắn với phương pháp quản trị chi phí kinh doanh theo quá trình hoạt động giúp nhà quản trị có các thông tin chi tiết về chi phí cho từng hoat động, từ đó có những quyết định cắt giảm chi phí của từng hoạt động cho hiệu quả và phù hợp với mục tiêu kinh doanh.
Tuy nhiên nghiên cứu đưa ra các phương pháp luận về quản trị chi phí mà chưa ứng dụng vào các ngành nghề cụ thể. Moolchand Raghunandan, Narendra Ramgulam, Koshina Raghunandan, Mohammed (2012) với bài báo “Examining the Behavioural Aspects of Budgeting with particular emphasis on Public Sector/Service budgets” nhóm 6 tác giả đã đưa ra nhận định rằng: Lập dự toán là một khâu của quản trị doanh nghiệp. Việc lập dự toán gắn liền với mục tiêu của doanh nghiệp, chính thức hóa các mục tiêu của doanh nghiệp. Quá trình lập dự toán thúc đẩy sự phối hợp, hợp tác của các bộ phận với những thông tin liên quan nhằm đạt được mục tiêu cụ thể của từng bộ phận, có 3 mô hình lập dự toán ngân sách: (1) mô hình lập dự toán từ trên xuống; (2) mô hình lập dự toán từ dưới lên; (3) mô hình thỏa thuận.
Nhóm tác giả khẳng định việc lập dự toán còn là kênh kiểm soát chi phí và đánh giá kết quả hoạt động của từng bộ phận thông qua việc xác định mức độ sai lệch giữa thực tế và dự toán để kiểm tra. Ljutic (2013), trong nghiên cứu “Validity of information base on (CPV) analysis for the needs of short - term business decision making”, đã đề cập đến vai trò của phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận và phân tích điểm hòa vốn là công cụ quan trọng và phổ biến trong quá trình ra quyết định ngắn hạn của nhà quản trị. Marjanovic và các cộng sự cho rằng phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận: (1) Xác định nhanh chóng tổng chi phí tại nhiều mức độ hoạt động; (2) Chi phí biến đổi là bằng nhau cho mỗi đơn vị khối lượng hoạt động. Nghiên cứu cũng chỉ ra những điểm hạn chế của việc phân tích dựa trên chi phí biến đổi và hạn chế của thông tin khi sử dụng phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận.
Tuy nhiên nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mặt lý thuyết và ví dụ minh họa mà chưa ứng dụng cho loại hình doanh nghiệp cụ thể. Ở Việt Nam bắt đầu từ những năm 1990 đến nay đã có nhiều học giả nghiên cứu về quản trị tri phí trong doanh nghiệp của các tác giả: Nguyễn Ngọc Huyền (năm 2000) “Phương pháp phân tích và quản trị CPKD ở các DN công nghiệp trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam”, Luận án tiến sỹ kinh tế. Tác giả đã luận giải các vấn đề về chi phí kinh doanh, khẳng định phân tích và quản trị chi phí kinh doanh là công cụ không thể thiếu trong quản trị doanh nghiệp. Trên cơ sở xây dựng phương pháp tính chi 7 phí kinh doanh theo dạng bảng từ đó đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm triển khai công cụ tính chi phí kinh doanh ở các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam.
Phạm Hồng Hải (2013) “ Nghiên cứu quản trị chi phí kinh doanh theo quá trình (ABC/M) trong các doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam”, luận án tiến sĩ kinh tế. tác giả đã giới thiệu phương pháp quản trị chi phí kinh doanh theo quá trình hoạt động. Đánh giá thực trạng quản trị chi phí kinh doanh trong các doanh nghiệp chế biến gỗ. Trên cơ sở đó nghiên cứu đã đánh giá khả năng ứng dụng và các nhân tố ảnh hưởng đến sự tiếp cận ABM đến các doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam.
Trong các công trình nghiên cứu về quản trị chi phí đều chưa nghiên cứu sâu về quản trị chi phí trong lĩnh vực xây dựng cụ thể là quản trị chi phí cho công trình xây lắp. Trong khi lĩnh vực xây dựng phát sinh nhiều chi phí địa điểm khác nhau cũng như đối tượng chịu chi phí khác nhau. Chính vì vậy tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản trị chi phí công trình xây lắp tại công ty cổ phần Vĩnh Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình. 8 CHƢƠNG 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CHI PHÍ CÔNG TRÌNH XÂY LẮP 1.
Khái niệm về chi phí, quản trị chi phí công trình xây lắp. Khái niệm về chi phí công trình xây lắp Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn đã phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp bao gồm các chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác, có nhiều khái niệm khác nhau về chi phí: Theo Robert Henry Parker (1969) định nghĩa “Chi phí là sự tiêu hao nguồn lực để đạt được mục tiêu cụ thể của doanh nghiệp, như sản xuất sản phẩm hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng” [13, tr 15]. Khái niệm này đề cập đến chi phí thực tế đã tiêu dùng cho các hoạt động cụ thể trong doanh nghiệp. Trong đó Parker cũng đề cập đến sự khác biệt giữa chi phí và chi tiêu: Chi phí là thuật ngữ được sử dụng trong kinh tế, gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh còn chi tiêu là thuật ngữ đề cập đến sự giảm sút chung trong doanh nghiệp tại một thời điểm.
Sự tiêu hao các yếu tố trong quá trình sản xuất tạo ra các chi phí của công trình xây lắp. Để đo lường các hao phí đã bỏ ra trong quá trình thi công nhằm tổng hợp, xác định giá trị công trình cần sử dụng thước đo tiền tệ. Trong quá trình sản xuất kinh doanh, ngoài chi phí SXKD, các doanh nghiệp xây lắp còn cần thiết phải bỏ ra chi phí cho các hoạt động khác, tất cả các chi phí đó là chi phí của doanh nghiệp. Trong quản lý, doanh nghiệp cần phải nắm được các loại chi phí này để có biện pháp quản lý tiết kiệm và nâng cao hiệu quả.
Như vậy, chi phí công trình xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tạo ra công trình xây lắp trong một thời kỳ nhất định. Khái niệm về quản trị chi phí công trình xây lắp. Quản trị chi phí (QTCP) là quá trình tập hợp các phương pháp để lập kế hoạch, kiểm soát hoạt động phát sinh chi phí và ra quyết định quản lý gắn liền với mục tiêu ngắn hạn và chiến lược dài hạn của doanh nghiệp với hai mục tiêu chính: Đạt được mục tiêu lợi nhuận trong ngắn hạn và duy trì một vị thế cạnh tranh trong dài hạn. Đã có nhiều quan điểm khác nhau khi định nghĩa QTCP: Theo Haberstock (1984) định nghĩa: “Quản trị chi phí là việc tính toán hướng nội, nó mô tả - về nguyên tắc được thực hiện hàng tháng - đường vận động các nhân tố sản xuất trong quá trình kết hợp chúng với giới hạn ở việc tính toán mọi hao phí nhằm tạo ra và thực hiện các kết quả của doanh nghiệp”.
Theo quan điểm này QTCP là việc tính toán, kết hợp các yếu tố sản xuất của nhà quản trị nhằm đạt được kết quả tốt nhất trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Brinker đã định nghĩa “Quản trị chi phí là tổ hợp các kỹ thuật và phương pháp kiểm soát và nhằm cải thiện các hoạt động và các quá trình, các sản phẩm và dịch vụ của một công ty”. Theo quan điểm này quản trị chi phí là sự kiểm soát các hoạt động trong doanh nghiệp bằng các phương pháp khác nhau nhằm mục đích cải thiện hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nguyễn Ngọc Huyền (2003) định nghĩa: “Quản trị chi phí kinh doanh là quá trình phân tích, tập hợp, tính toán và quản trị các chi phí kinh doanh phát sinh trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm (dịch vụ) nhằm cung cấp thông tin về chi phí kinh doanh đảm bảo độ chính xác cần thiết làm cơ sở cho các quyết định quản trị doanh nghiệp”.
Theo quan điểm này QTCP là sự kết hợp các kỹ thuật như: phân tích, tính toán, quản trị các chi phí kinh doanh từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ nhằm cung cấp thông tin về chi phí kinh doanh phục vụ cho quản trị doanh nghiệp. Trong quá trình thực hiện dự án, công trình xây lắp, quản trị chi phí bao gồm lập kế hoạch chung, thực hiện kế hoạch, báo cáo mọi chi phí có liên quan đến đầu tư, các quyết định lựa chọn hiệu quả của việc sử dụng đồng tiền, quản lý chi phí liên quan đến đầu tư và trong suốt quá trình thực hiện dự án.