Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG MẦM NON DỰA VÀO TỔ CHUYÊN MÔN 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Cùng với xu thế phát triển của xã hội trong nhiều năm qua vấn đề quản lý mầm non trong đó có quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển thẩm mỹ cho giáo viên ở các trường mầm non đã được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, các công trình nghiên cứu ở nhiều cấp độ khác nhau đã được thực hiện. Nhìn chung, các nước trên thế giới qua các thời đại đều đánh giá cao vai trò của người GV ở trường mầm non trong việc phát triển hoạt động thẩm mỹ cho trẻ. Nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên Hầu hết các nước trên thế giới đều coi hoạt động bồi dưỡng GV là nhân tố phát triển cơ bản trong giáo dục.
Quan điểm của họ là học tập thường xuyên, học tập suốt đời nhằm bổ sung kiến thức và đổi mới phương pháp hoạt động phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong thời gian qua, việc bồi dưỡng GV đã góp phần quan trọng, nâng cao chất lượng đội ngũ GV, đây là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục. Họ là đại diện cho đạo đức và trí tuệ của dân tộc. Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nước ngoài cho thấy đã đề cập và nêu bật vai trò, phẩm chất, năng lực và những đặc điểm lao động đặc thù của người GV phải kể đến: N.Vetlughina, “Phương pháp dạy trẻ em mẫu giáo vẽ, lắp ghép và cắt dán”.
Bên cạnh việc giới thiệu phương pháp dạy trẻ vẽ, lắp ghép, cắt dán, tác giả chú trọng đến hướng dẫn giáo viên mầm non cách khai thác những bức vẽ trang trí của nghệ thuật dân gian Nga để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em, để trẻ biết cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó có 8 những kĩ năng về tạo hình để tạo ra cái đẹp.Xaculinna, “Phương pháp dạy trẻ hoạt động tạo hình và chắp ghép” rất chú trọng việc hướng dẫn giáo viên mầm non các cách thức giúp trẻ em làm quen với các sản phẩm nghệ thuật tạo hình (Tranh ảnh, hiện vật…) thông qua đó hình thành giáo dục cho trẻ thẩm mỹ. Cách thức hướng dẫn giáo viên có thể thông qua bồi dưỡng, tập huấn trực tiếp từ đó giúp giáo viên nâng cao năng lực giáo dục thẩm mỹ cho trẻ.A Bogacheva, “Cắt dán trang trí theo kiểu dân tộc ở mẫu giáo” đã được trang trí dân gian dân tộc vào hoạt động của trẻ mẫu giáo để từ đó hình thành khiếu thẩm mỹ cho trẻ và giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em trong nhà trường. Nhóm tác giả Xaculina N.A nghiên cứu về "Những vấn đề về quản lý giáo dục thẩm mỹ ở mẫu giáo" Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non có thể sử dụng nhiều phương tiện nghệ thuật khác nhau như: Âm nhạc, nghệ thuật tạo hình, sân khấu điện ảnh, văn học. Trong đó, văn học được coi là một trong những phương tiện giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non hiệu quả nhất vì văn học giúp phát triển ở trẻ khả năng tri giác thẩm mỹ, trên cơ sở đó hình thành xúc cảm, tình cảm, khái niệm thẩm mỹ, tạo ra mọi điều kiện thuận lợi nhất để phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật ở trẻ phát triển.
Vì vậy trong công tác quản trị giáo dục thẩm mỹ cho trẻ cần chú ý đến quá trình triển khai hướng dẫn giáo viên cụ thể, phù hợp với nhu cầu và năng lực của giáo viên. Cần chú trọng đến việc phân công, kiểm tra đánh giá năng lực thẩm mỹ của giáo viên từ đó tạo động lực giúp giáo viên nâng cao năng lực của bản thân. Ở nước ta trong những năm gần đây đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về việc quản lý giáo viên nhằm phát triển năng lực giáo dục thẩm mỹ cho giáo viên ở các cơ sở giáo dục mầm non. Các nghiên cứu tập trung nghiên cứu nội dung giáo dục thẩm mỹ được gắn với giáo dục nghệ thuật (Giáo dục âm nhạc và giáo dục tạo hình).
Những năm 60 -70 một số tài liệu dịch, biên soạn 9 để giảng day nội bộ, giáo dục thẩm mỹ được dùng với thuật ngữ" Mỹ dục được quan niệm là "Giáo dục về cái đẹp", là công tác "Giáo dục thẩm mỹ, bồi dưỡng năng lực hiểu biết chính xác và cảm nhận đầy đủ cái đẹp của nghệ thuật, cái đẹp của đời sống xã hội, cái đẹp của thiên nhiên và của tập quán sinh hoạt hàng ngày. Trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc giáo dục thẩm mỹ. Tiêu biểu như tác giả Đỗ Xuân Hà nghiên cứu "Quản lý giáo dục thẩm mỹ bằng nghệ thuật tạo hình" đã chỉ ra cách thức tổ chức, chỉ đạo giáo viên nâng cao năng lực giáo dục thẩm mỹ thông qua bồi dưỡng, tập huấn, tự nâng cao năng lực của bản thân nhằm phát triển thẩm mỹ cho trẻ. Tác giả Ngô Tú Hiền nghiên cứu "Giáo dục thẩm mỹ - công cụ quan trọng để xây dựng nhân cách có văn hóa trong văn hóa giáo dục - giáo dục và văn hoá" tập trung vào việc nâng cao năng lực của giáo viên trong việc cảm thụ cái đẹp trong các hoạt động âm nhạc, tạo hình, điện ảnh từ đó giáo viên có năng lực thẩm mĩ và biết yêu cái đẹp, sáng tạo ra các đẹp và từ các năng lực thẩm mỹ đó tổ chức các hoạt động cho trẻ đạt hiệu quả cao Tác giả Lê Quang Vĩnh nghiên cứu về "Phát triển Giáo dục thẩm mỹ ở nước ta giai đoạn hiện nay".
Tác giả đã đề cập đến cách thức giáo dục thẩm mỹ ở Việt Nam muốn đạt hiệu quả cao thì cần phải phát triển năng lực giáo dục thẩm mỹ cho giáo viên và cần phải có chính sách và sự chỉ đạo sát sao từ các cấp, các ngành nhằm đẩy mạnh công tác này. Tác giả Nguyễn Thị Yến Phương đã nghiên cứu về GDTM cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình. Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã đưa ra những kết luận cụ thể trong việc hướng dẫn trẻ cảm thụ vẻ đẹp của những tác phẩm tạo hình. Với bề dày kinh nghiêm trong công tác nghiên cứu lý luận về giáo dục mầm non bà khẳng định "Tuy trẻ ham thích hoạt động tạo hình, nhưng chưa phải là đã có ý thức đầy đủ trong việc sáng tạo ra cái đẹp và cũng chưa biết phát hiện cái đẹp trong sản phẩm tạo hình một cách đầy đủ.
Chính vì vậy trẻ mầm non cần được hướng dẫn hoạt động tạo hình ngay từ lúc còn 10 bé, mà đầu tiên là tạo cơ hội để trẻ được xem nhiều tác phẩm tạo hình có giá trị (47).Tác giả Phan Thị Việt Hoa trong đề tài nghiên cứu: "Một số biện pháp bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động tạo hình" đã coi việc cho trẻ tiếp xúc với nghệ thuật tạo hình là một trong những biện pháp hữu hiệu để bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ ở trẻ [13]. Tác giả Nguyễn Thị Yến Phương [18] (2005), “Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua tạo hình” Đàm Thị Hoài Dung [7] “Cho trẻ mẫu giáo làm quen với các bố cục hoa văn dân tộc thông qua hoạt động xếp dán tranh trang trí” Phan Thị Việt Hoa [13] (1996) “Một số biện pháp bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua hội họa”. Các nghiên cứu về giáo dục thẩm mỹ trên các tạp chí khoa học trên cơ sở lý luận và thực tiễn đề ra các biện pháp giáo dục giúp trẻ làm quen với các dạng hoạt động tạo hình khác nhau, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em trong trường mầm non. Nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên Hiện nay ở các nước trên thế giới và Việt Nam khi đề cập đến quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên thì luôn có sự thống nhất về nội dung các nhiệm vụ với quản lý phát triển nguồn nhân lực nhà trường.
Trong đó nước ta quan tâm tới vấn đề làm thế nào để chất lượng giáo viên thông qua tổ chức bồi dưỡng và đào tạo thúc đẩy phát triển bền vững, thích ứng nhanh của giáo viên trong hoạt động nghề nghiệp và bồi dưỡng để phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Các công trình nghiên cứu trước đây đã chỉ ra được cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng như khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, bồi dưỡng GV của từng cấp học từ mầm non đến tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng GV, từ đó đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng GV đạt hiệu quả cao tại cơ sở giáo dục. Công tác chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng giáo viên Nguyễn Minh Đường [18] đã nhận định. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã tập trung vào 11 phân tích ý nghĩa của việc kiểm tra, đánh giá hiệu quả bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao năng lực sư phạm, năng lực dạy học và giáo dục cho giáo viên các cấp học.
Như vậy, các tác giả rất quan tâm tới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng phát triển chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên và cũng quan tâm nhiều tới các hình thức kiểm tra, đánh giá khác nhau. Song các tiêu chuẩn, thang đo còn khác nhau, chưa có sự thống nhất do sự khác biệt về quan điểm và cách tiếp cận. Nghiên cứu về quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho giáo viên nói riêng dựa vào tổ chuyên môn. Trong trường mầm non, Hiệu trưởng, các Phó hiệu trưởng, các tổ trường chuyên môn là các cán bộ quản lý giáo dục, đồng thời họ cũng là chủ thể quản lý hoạt động chuyên môn của nhà trường; Họ có vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động chuyên môn.
Xây dựng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, có khả năng quản lý chuyên môn giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ chức tốt các hoạt động chuyên môn là yêu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, là nền tảng cho chiến lược phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.