Chương I Cơ SỞ LÝ LUẬN ■ VÀ THỰC « TlỄN I. Đ Ậ T V Ấ N ĐỂ Đề tài vận dụng chu nghĩa duy vật biện chứng, chu nghĩa duy vật lịch sử và quyết định luận Mácxit về kinh tế, và các lý thuyết vé xung đột xã hội với tính cách là phương pháp luận nhàn thức các xung đồt mỏi trường, là mòt dang đặc biệt của xung đột xã hòi. N h ữ n g luân điểm của chủ nghía M á c - Lẻnin Chù nshla duv vật bièn chứns yêu cáu phai xem xét sự vật, hiện tương tronơ mối liên hệ và tác động qua lại, trong màu thuản. vàn độnơ, phát triển khôns ngừng của lịch sử xã hội.
Nshĩa là phái thưc sư khách quan toàn diện. Song mọi sự vật hiện tượnơ đéu tổn tại tronơ không gian và thời gian nhất định và mans dấu ấn của khôns sian. thời 2 Ìan đó nên phai có quan điếm lịch sử cu thế. Đé tài vân dụnơ quan điểm này đê xem xét nsuyèn nhàn xuns đột mòi trường.Anghen đã chứnơ minh ràng: Xưng đôt khônơ chi là quan hệ giữa các cá nhàn mà còn là quan hệ giữa các nhóm xã hội.
Trong tất cả các nsuvên nhàn dẫn đến xung đôt, lơi ích kinh tế luôn là một trong nhừns nguyên nhân chữ yếu dẫn đến những xưng đột xà hội, mà xung đột mỏi trường thưc ra là một loại xun 2 đột xà hôi đăc biệt, đã tiém ẩn trong lònơ những nhóm xà hội cùns khai thác một nơuổn tài nguvèn mòi trường nào đó. Xune đột môi trường là môt hiên tượng phức tạp. Do mâu thuẫn lơi ích tronơ Ỏuan ĩỷ xung đột môi trường trên địa bàn tỉnh Hà giang Trang 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com việc các nhóm tranh giành lơi thế về môi trường với nhau. Từ quan hê kinh tế ảnh hưởng đến tất cả các mối quan hệ xà hội khác.
L ý thuyết x un g đôt x ả hội Theo Hobbes, tham vọns quyền lực và tư lợi là bán chất cơ bản chứa đựns xung đột trong con người, cho thấy sự tương phản giữa trạng thái hỗn loạn của tự nhiên và trật tư xã hội. Theo Coser, xung đột xà hội hoàn toàn không chí tao ra tác dung phá vỡ và xoá bỏ cấu trúc, mà nó còn làm tãng khá năng thích nghi của hệ thống xã hội bằng cách tạo ra khả nánơ để dung hoà các màu thuẫn vể quvẻn lợi, giải toả căng thắng và khác phuc sự mất cản bằng là những điều không tránh được ở các xã hội. Ông đã phàn tích các chức năng tích cưc của xung đột xã hội đối với việc củ n s cố tính đoàn kết và SƯ rhốne nhất chuấn mưc trons; các nhóm xung đột. Cơ sờ của xung đột xã hội là quvền lợi khác nhau và đối lập của các đương sư xung đột.
Quyền lợi chi có thế đươc thoá mãn với sư ưnơ thuàn hay ngược lại sư chống đối của những đươnơ sự khác. Do vậy nó xuất hiện mối quan hệ mật thiết giữa quyền lợi và xung đột xà hội. Qua khái niệm xung đột xà hội cua Coser, càng tháy rỏ xung đột môi trường là một trường hợp của xung đột xả hội trong quản lý, sử dụng tài nguyên và môi trường. Bất kế xuns đột mỏi trường nào cũng xuất phát rừ quyền lợi và sư xuất hiện các đương sư đối lập nhau về quyền lợi.
Do vậy luận điếm của Coser là cơ sở quan trọng cho nhữnìỉ giải pháp giải quyết xung đột môi trường hiện nay. Xưng đôt xã hội mang tính tát yêu và phò biến nó trớ nèn trườnơ hợp thông thường của các quá trình xã hội và phát triển lịch sử. Vì vậv khi phân tích cần chú ý cả ba bình diện : Cấư trúc quyền lợi, cấu trúc quvền lực và diễn biến của hành động xung đột. Quá trình xung đột được kết thúc và hoàn thành qua việc hình thành một cấu trúc thống nhất, nhưng hiếm khi được tất cả những người tham gia xung đột thừa nhân tuyệt đối.
Chúnơ chi có hiệu lực và thời hạn nhất định, không có giải pháp giải quyết xuns đột nào có thể thưc hiện được ý tưởng đạo đức và sư hội nhập hoàn toàn, nèn nó sẽ đóng 2 Óp vào việc xâv dưns; & uản lỷxung đột m ôi'’trường trên địa bàn tỉnh Hà giang Trang 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một cấu trúc quvền lơi và quyền lưc mới mà lại có thế chuyến thanh hành dõng xung đôt và dẫn tới nhữnơ thư nghiệm 2 Ìâi pháp mới dế ơjái quyết xung đột. - Trong diễn tiến xuns đột luòn luôn có hai [ực l ư ợ n t ư ơ n s quan là đương sự xung đột và ít ra là có mỏt mục tiêu cỏns khai khơi mào cho sự xung đột. Trong xã hội xuna độl có nhiều càp độ và biếu hiện nhiều hình thức khác nhau ít ra là dans bát hoà bất đổng chính kiên. - Cơ sớ của xung đột xà hội là quyên lơi khác nhau và đối lâp nhau của các đương sự trong xung đột.
Trons một xà hội cỏ canh tranh xung dột dù diẻn ra dưới dạng cấp đổ nào, cuối cùns phai tìm ra mòt côn<z thức hoà giai nhất đinh mà cá hai bèn có thể chấp nhàn được. Trong thưc tế moi xun 2 đột đều có thế dẫn đến mòt trons ba hàu qua là: tích cực; tièu cưc và nsoại bièn. Do vậy quan lý xung đôt khôns phai chi là ngân chãn hav che giấu cái xấu của xung đột. mà là đưa vào tâm kiếm soát có thế được.
Để duy trì trật rư xã hội cìinơ như lợi ích hài hoà cua các thành viên tronơ cơ cấu xã hòi theo chuán mưc cua các hành độnơ xà hòi mòt cách có tổ chức.K hái nièiĩ tiep can vung miên Tiếp cận vùng miền là cách thức tiến hành nshiên cứu dưa trẽn việc chọn ra nhữns cộns đổnơ xã hội có nhữns nét tươns đồns hav khác biẻt để làm đối tượng kháo cứu theo mục đích đã định. Trong vùng mién có vài cộng đồns đươc chia ra nghiên cứu nhàm phái hiên các quy luật về sự vân dôns và phát triển của vùng miền đó. K hái niêm m ôi trường Có rất nhiều khái nièm khác nhau về mỏ! trườnơ , tuỳ thuòc vào cách nhìn nhận đánh iiiá cùa từn 2 imròi. + Môi trường tự nhièn là tất ca các vếa tố về điều kiện tự nhièn.
tài nguyên thièn nhiên đó là mỏi trường khôns khí, môi trườne nước, đất, rưnơ bién. và các danh lam thăng canh, đa dạng sinh học có lièn quan trưc tiếp hoặc Quẩn lý xung đột môi trường trên địa bàn rình Hà giang Trang 17 \ Ị 'U / Ỉ U LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gián tiếp đến tít ca cúc hoạt động kinh tế. vãn hoá \ à hỏi và đời sỏn° cua con người. + Môi trường xã hội bao ơổm cá mòi trường nhàn văn trons đó con nsười là tài nơuyên vổ 2 Ìá là linh hổn của những tài nơuyèn.
là chú thế của mòi trường. K hái niệm ờ nhiễm m òi trường ô nhiễm môi trườn2: là sự làm thav đối tính chất của môi trườns í Điểu 2 của Luật bảo vệ môi trường) 4. K h á i niệm xun g dỏt x ả hỏi Xã hội học đưa ra một cách hiếu khái quát vé khái niêm "xung đổt xã hội". Trong cuốn sách đà đtrơc dịch sans tiếng việt "Cúc /v rluivếĩ x ã hội học hiện đai", Gunter Edruvveit vièc: "Xung đột x ã hội là các quan hệ và quá trình x ã hội mù ớ đó có th ế phùn biệt hai hay nhiêu cú nhàn hav nhóm có quyên lợi đôi lập nhau trong những cách ”icii quvếỉ vấn clê nhất dinh ".
Hndruweit đã nhàn xét ràng: "trái với cách hiểu rấr rộng nàv (của xã hội hoe) về khái niệm ximq cíôr.các nhà kinh rè học và khoa học chính ỉn gần Hển với khái niệm "xung dột Trước hết với hành VI chiến lươc có đe doa vũ iưc Tác 2 Ìả này khánơ định rằng: " Nếu hiếu khái niệm xung đột quá hẹp thì nó s ẽ loại những xung dột ĩìêm ẩn ỳ ừ a các nhóm xũ hòi ra khôi việc phùn tích. qua đó có những điều kiện cấu ỉ rúc quan trọng cho sự hình thành hùnh dộng xung đ ộ t r ỗ ràng s ẽ biến mất khôi ĩám quan sát." Nếu hiếu khái niệm xung dột quá hep thì nó sẽ loai nhữnơ quan hệ xun? đột tiềm án siữa các nhóm xã hội ra khoi phàn tích. Nếu hiểu quá rộnơ thì nó sẽ bao hàm bất kỳ dang nào cua sự bất bình đắng hay sư khôns ổn định. Để tránh cách hiếu khái niệm xung đột quá rộng hay quá hep chúnơ tòi ơiới han cách hiểu : xung đột xã hòi là các quan hệ và quá trình xà hôi mà ớ đó có thế phàn biệt hai hav nhiều cá nhàn hay nhóm nơười có sư đối lâp nhau trong nhữns cách giải quyết vấn đề nhất định phát sinh từ sự khổnơ nhất trí về nhàn thức, muc tiêu, lợi ích và quyền lực.
Ouản lý xung đột môi trường trên địa bàn tỉnh Hà giang Trang 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm xung đột mòi trường Khái niệm xung đột môi trường (Environmental Conflict) bắt đầu xưất hiện trên báo chí nước ngoài vào cuối những nãm 1980. Từ đó đến nay có nhiều tài liệu của các nhà nshièn cứu dùnơ thuật ngữ xung đột môi trường nhảm chì các xung đổt xuất hiện có lièn quan đến vàn đề cán đấu tranh giải quyết như: Bất bình đảng môi trườns (Environmental Inequality) và khái niệm An ninh môi trường (Envưonmental Security) nsàv cànơ manơ V nơhĩa trưc tiếp. Thônơ thường người ta dùns thuật nsữ "Xung đột mòi trường”.
Rièns từ xung đồt (coníìict) có nhiéu nghĩa vù cáp dộ bao hàm sư bát đồng nghiêm trọng, sự đối lập về quyén lợi hoặc mối quan tàm. Vậy khái niệm xung đột ờ đây cần phải hiểu khá rộng, không chì thu hẹp ờ nơhĩa xung đột là có đấu tranh, có vủ lực.mà xung đột môi trường còn thế hiện ớ nhiều cấp độ khác nhau rừ giai đoan tiềm án, đến ơiai đoan cao hon là những màu thuẫn, bất đổns quan điểm trong khai thác sử dựns và chia xẻ imiỏn lại. Nếu nhữnơ màu thuẫn này khôns được giải quyế t nó sẽ phát triển tới mức gay sdt hơn dẫn đến các h à n h đ ộn g đấu tranh như : mít rinh, biểu tinh, khiếu kiên. làm mất ổn định chính trị và trật tư xà hội.
Do đó xung đột môi trườn2 đáns được xem là một chú đề quan trong hàng đầu trons các nshiên cứu xà hội hoc môi tnrờng và thưc tiễn hoach định chính sách quản lv mòi trườn2.