Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA SỞ TÀI CHÍNH 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn ĐTXDCBtừ NSNN cho XDNTM của Sở Tài chính 1. Tổng quan về vốn ĐTXDCB từ NSNN cho XDNTM Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Ban chấp hành Trung ương khóa X ban hànhngày 05 tháng 8 năm 2008 thì nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Như vậy XDNTM là xây dựng kết cấu hạ tầng KT-XH nông thôn từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; giữ vững an ninh - trật tự; bảo vệ môi trường sinh thái; tăng cường hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
c 5 Ban chỉ đạo trung ương Các bộ, Văn phòng điều ngành Ban chỉ đạo phối trung ương cấp tỉnh Các Sở, Văn phòng điều ngành Ban chỉ đạo phối tỉnh cấp huyện Cácphòng chức năng Ban chỉ đạo Ban quản cấp xã lýXDNTM xã Ghi chú: Chỉ đạo Hỗ trợ, trao đổi thông tin Sơ đồ 1.1: Bộ máy tổ chức thực hiện XDNTM (Nguồn: Văn phòng điều phối chương trình XDNTM tỉnh Yên Bái) Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM giai đoạn 2010-2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 04 tháng 6 năm 2010 thì Chương trình mục tiêu quốc gia về XDNTM là một chương trình tổng thể về phát triển KT-XH, chính trị và an ninh quốc phòng, gồm nội dung sau: - Quy hoạch xây dựng nông thôn mới - Phát triển hạ tầng KT-XH - Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập - Giảm nghèo và an sinh xã hội - Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn - Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn - Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn c 6 - Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn - Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn - Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn - Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn. Với thực trạng nông thôn hiện nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước, do đó đòi hỏi phải có sự đột phá trên tất các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường. nhằm phát triển nông thôn bền vững, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn. Để giải quyết những hạn chế, việc triển khai XDNTM trong giai đoạn 2011 - 2015, định hướng đến năm 2020 là cần thiết.
Sau khi hoàn thành XDNTM, người dân sẽ được tiếp cận và thụ hưởng nền sản xuất phát triển, cuộc sống sung túc, diện mạo sạch sẽ, thôn xóm văn minh, quản lý dân chủ. VĐT công từ NSNN Theo Luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25 tháng 6 năm 2015 thì Ngân sách nhà nướclà toàn bộ các khoản thu, chi Nhà nước được dự toán và thực hiện trong khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Theo Luật đầu tư công số 49/2014/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2014 thì vốn đầu tư công từ NSNN gồm: Vốn NSNN, vốn công trái quốc gia, vốn TPCP, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối NSNN, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư. Vốn ĐTXDCB cho XDNTM từ NSNN Vốn ĐTXDCB từ NSNN: là nhiệm vụ chi của NSNN để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng KT-XH và các chương trình, dự án phục vụ phát triển KT-XH.
c 7 Cơ cấu vốn ĐTXDCB cho XDNTM từ NSNN theo cấp ngân sách được chia thành: Nguồn vốn đầu tư từ ngân sách địa phương (NSĐP) và nguồn vốn đầu tư từ NSTW; trong đó: - Nguồn đầu tư từ NSTW thuộc NSNN do các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các tập đoàn kinh tế quản lý thực hiện. - Nguồn đầu tư từ NSĐP thuộc NSNN do các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh) và các huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (ngân sách cấp huyện) và phường, xã quản lý (ngân sách cấp xã). Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Ban chấp hành Trung ương khóa X ban hành ngày 05 tháng 8 năm 2008 thì mục tiêu của ĐTXDCB trong XDNTM là xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng KT-XH hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Đặc điểm của vốn ĐTXDCB cho XDNTM từ NSNN: Vốn ĐTXDCB cho XDNTM từ NSNN đòi hỏi phải đầu tưmột nguồn vốn để lớn để có thểlàm thay đổi kết cấu, cơ sở hạ tầng nông thôn, và làm thay đổi phương thức sản xuất, quan đó theo thời gian sẽ giúpnâng cao thu nhập của người dân,phát triển KT-XH ổn định đời sống an ninh trật tự của các vùng nông thôn góp phần thực hiện thành công Chương trình.
Quản lý VĐT từ NSNN cho XDNTM của Sở Tài chính 1. Vai trò quản lý VĐT từ NSNN cho XDNTM * Bộ máy quản lý vốn VĐT từ NSNN Người quyết định đầu tư (Thủ trưởng các cơ quan được phân cấp) Cơ quan chuyên môn Cơ quan cấp vốn (Tài chính, xây dựng, thanh tra …) (Kho bạc nhà nước) Chủ đầu tư Nhà thầu (Xây dựng, tư vấn…) Sơ đồ 1.2: Bộ máy quản lý VĐT từ NSNN (Nguồn: UBND tỉnh Yên Bái) Qua sơ đồ 1.2 cho ta thấy: Người có thẩm quyền quyết định đầu tư (cơ quan nhà nước được phân cấp quyết định đầu tư tại địa phương): Là người đại diện theo pháp luật đối với việc ra quyết định phê duyệt dự án. Chủ đầu tư (đại diện cho người quyết định đầu tư):Là người được người quyết định đầu tư giao trách nhiệm trực tiếp quản lý và sử dụng nguồn vốn, thay mặt người quyết định đầu tưnhằm thực hiện các công việc liên quan đến dự án theo quy định của phápluật. Cơ quan cấp vốn (Kho bạc nhà nước các cấp): Là người thực hiện việc việc kiểm soát và cấp nguồn vốn khi có đề nghị của chủ đầu tư, thanh toán trực tiếp cho nhà thầu.
Hiện tại cơ quan cấp nguồn vốn XDNTM từ NSNN trên địa bàn các huyện do Kho bạc nhà nước kiểm soát và thanh toán cho Chủ đầu tư và các đơn vị liên quan. c 9 Các cơ quan chuyên môn (Tài chính, Kế hoạch và đầu tư, xây dựng…): Là người thực hiện quản lý nhà nước theo theo quy định về chức năng, nhiệm vụ của các ngành được giao, đồng thời có trách nhiệm hướng dẫn các chủ đầu tư theo từng lĩnh vực được quản lý, liên quan đến việc quản lý vốn NSNN trong ĐTXDCB nói chung và quản lý vốn NSNN cho XDNTM nói riêng. Các nhà thầu:Là người thực hiện các gói thầu đã ký kết với chủ đầu tư và có trách nhiệm hoàn tra sản phẩm cho chủ đầu tư; trong một dự án có thể có một hoặc nhiều nhà thầu như: Tư vấn lập dự án, thiết kế, giám sátcông trình, quản lý dự án, cung cấp máy móc thiết bị và nhà thầu xây lắp thực hiện việc thi công xây dựng côngtrình. Quản lý vốn đầu tư từ NSNN cho XDCB nói chung và cho XDNTM nói riêng có vai trò lớn đối với quá trình thúc đẩy phát triển KT-XH của một địa phương,cũng như một quốc gia,do vậy việc gia tăng việc quản lý nguồn vốn và sử dụng một cách hiệu quả, sẽ tác động rất lớn đến tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.
Quản lý vốn đầu tư từ NSNN cho XDCB nói chung và cho XDNTM nói riêng giúp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế nông thôn. Kinh nghiệm của các địa phương trong nước, cũng như một số nước trên thế giới cho thấy con đường tất yếu có thể tăng trưởng nhanh là tăng cường đầu tư nhằm tạo ra sự phát triển ở khu vực công nghiệp và dịch vụ nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinhtế. Quản lý vốn đầu tư từ NSNN cho XDCB nói chung và cho XDNTM nói riêngtạo tiền đề và điều kiện để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư khác, công cụ kinh tếquan trọng để Nhà nước trực tiếp tác động điều tiết vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước. Chi đầu tư xây dựng từ NSNN được coi là "vốn mồi" để thu hút các nguồn lực của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước, đông thời là hạt nhân thúc đẩy xã hội hoá đầu tư nhằm thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.