Luận văn tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện yên thế tỉnh bắc giang

Luận văn phân tích giải pháp tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Thế, Bắc Giang.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Thịnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm Trong Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Thế, Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ, sơ đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.6.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6.2.1. Mục tiêu chung
• 1.6.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.6.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6.6. Những đóng góp của luận văn
• 1.7. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.7.1. Đặc điểm quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.2. Vai trò của quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.3. Nguyên tắc quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.4. Nội dung quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.7.7. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.8. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.7.9. Các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.7.10. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.8.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.8.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.8.1.3. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu
• 1.8.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.8.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.8.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.8.2.4. Phương pháp phân tích
• 1.8.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.9. Kết quả nghiên cứu
• 1.9.1. Tình hình quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế
• 1.9.1.1. Tổ chức quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Công tác xây dựng văn bản, các quy hoạch, kế hoạch
• 1.9.1.2. Công tác thông tin tuyên truyền về VSATTP
• 1.9.1.3. Tập huấn nâng cao trình độ quản lý và sản xuất
• 1.9.1.4. Thực hiện quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm
• 1.9.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp
• 1.9.2.1. Các chủ trương, chính sách, quy định về VSATTP
• 1.9.2.2. Nguồn lực trong quản lý VSATTP
• 1.9.2.3. Ý thức của người sản xuất, người tiêu dùng
• 1.9.2.4. Sự phối kết hợp giữa các cơ quan quản lý
• 1.9.3. Giải pháp tăng cường quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế
• 1.9.3.1. Hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế chính sách
• 1.9.3.2. Tăng cường nguồn nhân lực cho công tác quản lý về VSATTP
• 1.9.3.3. Hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý, thanh tra, kiểm tra
• 1.9.3.4. Nâng cấp cơ sở vật chất, nguồn vốn phục vụ quản lý về VSATTP
• 1.9.3.5. Tăng cường công tác giáo dục, truyền thông
• 1.10. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý VSATTP Nông Nghiệp Yên Thế Thực Trạng

Quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững. Yên Thế có tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp hàng hóa đa dạng, tạo ra các sản phẩm đặc thù. Tuy nhiên, việc đảm bảo an toàn thực phẩm nông nghiệp Yên Thế vẫn còn nhiều thách thức. Năm 2016 được xác định là năm cao điểm về VSATTP, UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành kế hoạch hành động. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cường quản lý VSATTP Yên Thế trong bối cảnh hiện tại.

1.1. Tầm quan trọng của VSATTP trong sản xuất nông nghiệp

VSATTP không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường. Việc tuân thủ tiêu chuẩn VSATTP nông nghiệp giúp sản phẩm đạt chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng và các thị trường khó tính. Đồng thời, quản lý chất lượng nông sản Yên Thế hiệu quả còn góp phần xây dựng thương hiệu nông sản địa phương, tăng cường khả năng cạnh tranh.

1.2. Đặc điểm sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Thế

Huyện Yên Thế có diện tích đất nông nghiệp lớn, chiếm phần lớn diện tích tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại cây trồng, vật nuôi. Bước đầu đã hình thành một số vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung như lúa chất lượng cao, vải thiều, rau đậu. Tuy nhiên, việc quản lý VSATTP trong trồng trọt Yên Thế và chăn nuôi còn nhiều hạn chế, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ.

II. Thách Thức Quản Lý VSATTP Nông Nghiệp Tại Yên Thế Hiện Nay

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, công tác quản lý VSATTP nông nghiệp Yên Thế vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y không đúng quy định, lạm dụng phân bón hóa học vẫn còn phổ biến. Hệ thống kiểm tra, giám sát còn nhiều bất cập, chưa đủ sức răn đe. Ý thức của người sản xuất và người tiêu dùng về an toàn thực phẩm còn hạn chế. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ mất VSATTP trong nông nghiệp.

2.1. Sử dụng vật tư nông nghiệp không đúng quy định

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y không đúng liều lượng, không đúng thời điểm, hoặc sử dụng các loại thuốc cấm gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nông sản và sức khỏe người tiêu dùng. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm thiếu kiến thức, chạy theo lợi nhuận, và sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng.

2.2. Hệ thống kiểm tra giám sát VSATTP còn hạn chế

Hệ thống kiểm tra, giám sát VSATTP nông sản còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên, hiệu quả. Chế tài xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe các hành vi vi phạm. Điều này tạo kẽ hở cho các hành vi sản xuất, kinh doanh nông sản không an toàn.

2.3. Nhận thức của người sản xuất và tiêu dùng về VSATTP

Nhận thức của người sản xuất về quy trình VSATTP trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế. Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về tác hại của việc sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp. Người tiêu dùng cũng chưa có thói quen lựa chọn các sản phẩm nông sản sạch Yên Thế, nông sản hữu cơ Yên Thế có chứng nhận.

III. Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý VSATTP Nông Nghiệp Yên Thế

Để giải quyết các thách thức trên, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả để tăng cường quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Thế. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát, và nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần chú trọng đến việc xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn Yên Thế theo tiêu chuẩn VietGAP.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách về VSATTP

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về VSATTP nông nghiệp cho phù hợp với thực tiễn. Xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích sản xuất nông sản an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp sạch Yên Thế.

3.2. Nâng cao năng lực quản lý VSATTP cho cán bộ

Tổ chức các khóa đào tạo VSATTP cho nông dân Yên Thế và cán bộ quản lý các cấp về kiến thức, kỹ năng quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp. Tăng cường đầu tư trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác kiểm tra, giám sát VSATTP nông sản.

3.3. Tăng cường kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm VSATTP

Tăng cường tần suất và hiệu quả kiểm tra, giám sát VSATTP nông sản từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về VSATTP, công khai thông tin về các cơ sở vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình VSATTP Nông Nghiệp Yên Thế

Việc xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng và an toàn thực phẩm tại huyện Yên Thế. Các mô hình này cần được xây dựng dựa trên các quy trình sản xuất khoa học, áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sử dụng phân bón hữu cơ, và đảm bảo truy xuất nguồn gốc nông sản Yên Thế.

4.1. Xây dựng mô hình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

Hỗ trợ các hộ nông dân, hợp tác xã xây dựng mô hình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Cung cấp giống, vật tư, kỹ thuật sản xuất rau an toàn. Tổ chức các lớp tập huấn về quy trình sản xuất rau an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng phân bón hữu cơ.

4.2. Phát triển mô hình chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học

Khuyến khích các hộ chăn nuôi áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, sử dụng thức ăn chăn nuôi đảm bảo chất lượng, tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi. Xây dựng hệ thống quản lý dịch bệnh, kiểm soát dư lượng kháng sinh trong sản phẩm chăn nuôi.

4.3. Liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản an toàn

Xây dựng chuỗi liên kết giữa người sản xuất, doanh nghiệp chế biến, và hệ thống phân phối để đảm bảo tiêu thụ ổn định cho các sản phẩm nông sản an toàn Yên Thế. Hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm nông sản sạch Yên Thế.

V. Kết Luận Triển Vọng Quản Lý VSATTP Nông Nghiệp Yên Thế

Quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách đối với huyện Yên Thế. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp đã đề xuất sẽ góp phần nâng cao chất lượng và an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp với tình hình thực tế.

5.1. Tóm tắt các giải pháp chính

Các giải pháp chính bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao nhận thức cộng đồng, và xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.

5.2. Triển vọng phát triển nông nghiệp an toàn tại Yên Thế

Với sự quan tâm của các cấp chính quyền, sự tham gia của cộng đồng, và việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nông nghiệp Yên Thế có nhiều tiềm năng để phát triển theo hướng an toàn, bền vững, và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp giữ vai trò sống còn đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế bền vững. Theo số liệu thống kê toàn quốc năm 2015, cả nước đã ghi nhận 171 vụ ngộ độc thực phẩm khiến 4.965 người mắc và 23 trường hợp tử vong. Tại tỉnh Bắc Giang, với quy mô diện tích đất nông nghiệp lên tới 276.000 ha (chiếm 71,68% tổng diện tích tự nhiên), tổng đàn gà đạt 14,6 triệu con và diện tích vải thiều đạt 32.000 ha, áp lực kiểm soát an toàn nông sản là vô cùng lớn. Nhằm cụ thể hóa công tác quản lý, ngày 05/4/2016, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang đã ban hành Kế hoạch số 858/KHUB-NN triển khai năm cao điểm vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp.

Tại huyện Yên Thế – vùng trung du miền núi có tổng diện tích đất tự nhiên 30.125,15 ha và quy mô dân số năm 2016 đạt 97.796 người, trong đó nhân khẩu nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao tới 79,89% – quá trình chuyển dịch sang sản xuất hàng hóa tập trung (như chăn nuôi gà đồi, trồng chè, vải thiều) đang bộc lộ nhiều bất cập. Tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng kháng sinh chưa đúng quy trình và nguy cơ tồn dư hóa chất độc hại đe dọa trực tiếp đến chất lượng nông sản.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Tiến Thịnh thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam hướng tới mục tiêu: hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm nông nghiệp; đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giai đoạn 2014 – 2016 trên địa bàn 19 xã và 2 thị trấn của huyện Yên Thế; phân tích các yếu tố tác động và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp địa phương nâng cao tỷ lệ nông sản đạt chuẩn an toàn, bảo vệ sức khỏe cho 24.836 hộ dân trên địa bàn và khẳng định uy tín thương hiệu nông sản Yên Thế trên thị trường toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản trị khoa học của F.W. Taylor (1956) với quan điểm tối ưu hóa hiệu quả thực thi, kết hợp với lý thuyết tiếp cận quản lý theo quy trình của Henry Fayol (1916) gồm 5 chức năng cốt lõi: hoạch định, tổ chức, chỉ huy, điều phối và kiểm soát các nguồn lực.

Bên cạnh đó, luận văn vận dụng các chuẩn mực của Tổ chức Lương Nông Quốc tế (FAO) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2000), kết hợp khung pháp lý từ Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa bao gồm:

• Quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm: Hoạt động thực thi quyền lực công thông qua hệ thống thể chế, chính sách, quy chuẩn kỹ thuật và kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm chuỗi sản phẩm nông nghiệp không gây hại đến sức khỏe người tiêu dùng.
• Vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp: Tổng thể các biện pháp kỹ thuật và hành chính nhằm loại trừ các tác nhân ô nhiễm sinh học, hóa học và vật lý trong toàn bộ quá trình canh tác, chăn nuôi, thu hoạch và sơ chế.
• Tiếp cận chuỗi giá trị và kiểm soát nguy cơ: Mô hình quản lý xuyên suốt "từ trang trại đến bàn ăn", kết hợp các tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt (VietGAP, GlobalGAP) và phân tích mối nguy điểm kiểm soát tới hạn (HACCP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn từ tháng 5/2016 đến tháng 5/2017:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên có chủ đích. Cỡ mẫu sơ cấp bao gồm 20 cán bộ quản lý chuyên trách từ cấp huyện đến cấp xã, cùng các nhóm hộ sản xuất nông nghiệp tiêu biểu (hộ trồng chè, hộ trồng vải, hộ chăn nuôi gà đồi) và các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp tại các vùng sinh thái đặc trưng của 19 xã, thị trấn thuộc huyện Yên Thế. Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm tính đại diện cao cho các hình thức sản xuất nông nghiệp chủ lực.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập qua báo cáo thống kê của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Thế (diện tích đất nông nghiệp đạt 9.317,07 ha, chiếm 30,93%), Chi cục Thống kê huyện Yên Thế giai đoạn 2014 – 2016, và các văn bản chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang. Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng hỏi điều tra cấu trúc và phỏng vấn chuyên sâu.
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tỷ lệ phần trăm (%), phương pháp phân tích thể chế và phương pháp chuyên gia. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, đánh giá tính đồng bộ của bộ máy quản lý, phát hiện các lỗ hổng chính sách và bảo đảm tính khả thi thực tế cho các giải pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực địa trên địa bàn huyện Yên Thế giai đoạn 2014 – 2016 đã chỉ ra 3 phát hiện trọng tâm:

1. Bộ máy tổ chức và chất lượng nguồn nhân lực quản lý: Đa số cán bộ được khảo sát đánh giá tổ chức bộ máy quản lý là hợp lý với 80% (16/20 ý kiến), tuy nhiên vẫn có 20% (4 ý kiến, chủ yếu ở cấp tỉnh) cho rằng cơ cấu còn rườm rà, nhiệm vụ còn chồng chéo giữa các cơ quan chuyên môn. Về trình độ học vấn, có 60% cán bộ quản lý đạt trình độ cao đẳng, 15% đạt trình độ đại học, và 80% có trình độ lý luận chính trị sơ cấp (chỉ 5% đạt cao cấp). Đáng chú ý, 100% cán bộ quản lý được khảo sát đã tham gia các lớp tập huấn nâng cao năng lực, trong đó 75% đánh giá năng lực giảng viên ở mức tốt và 85% cho rằng thời lượng tập huấn là phù hợp.

2. Hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền trong trồng trọt: Tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đạt mức rất cao: 100% số hộ trồng vải và 93,33% số hộ trồng chè xác nhận đã nhận được thông tin tuyên truyền. Tuy nhiên, tính thực chất của nội dung còn hạn chế khi có tới 30% hộ trồng vải và 23,33% hộ trồng chè đánh giá các nội dung tuyên truyền còn sơ sài, nghèo nàn thông tin kỹ thuật chuyên sâu.

3. Bất cập trong quản lý vật tư và thuốc thú y chăn nuôi: Trong ngành chăn nuôi gia cầm (gà đồi Yên Thế), 100% số hộ điều tra nhận được thông tin về phòng trừ dịch bệnh, nhưng chỉ có 43,33% số hộ tiếp cận được hướng dẫn về sử dụng thuốc thú y đúng cách và bảo đảm thời gian cách ly. Điều này phản ánh khoảng trống lớn trong kiểm soát hóa chất và nguy cơ tồn dư kháng sinh trong sản phẩm chăn nuôi.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên cho thấy công tác quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm tại Yên Thế tuy đã đạt được độ phủ rộng về mặt tuyên truyền nhưng chiều sâu quản lý và năng lực giám sát kỹ thuật vẫn còn nhiều rào cản. Nguyên nhân chính là do thiếu sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa cơ quan nông nghiệp, y tế và quản lý thị trường; lực lượng cán bộ cấp cơ sở còn mỏng; trang thiết bị phục vụ kiểm tra nhanh và phân tích mẫu chưa được đầu tư thỏa đáng. Ngoài ra, việc chạy theo lợi nhuận ngắn hạn của một bộ phận hộ sản xuất và kinh doanh vật tư nông nghiệp đã làm gia tăng các hành vi vi phạm.

Khi đối chiếu với nghiên cứu của Trần Thị Khúc (2014) về quản lý an toàn thực phẩm tại tỉnh Bắc Ninh, có thể nhận thấy điểm tương đồng rõ rệt về tình trạng chính sách chồng chéo và nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất hạn hẹp ở cấp huyện. Đồng thời, bài học từ chương trình "On farm Food Safety" của Canada và mô hình tiêu chuẩn nông sản ACFS của Thái Lan khẳng định rằng Yên Thế cần chuyển đổi từ mô hình kiểm tra thụ động sang kiểm soát rủi ro theo chuỗi liên kết khép kín.

Để minh họa trực quan các kết quả khảo sát, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu trình độ cán bộ quản lý (60% cao đẳng, 15% đại học) và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ tiếp cận thông tin tuyên truyền phòng bệnh (100%) so với thông tin sử dụng thuốc thú y an toàn (43,33%) của các hộ chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm nông nghiệp tại huyện Yên Thế đến năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp liên ngành: Ủy ban nhân dân huyện Yên Thế phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang tiến hành rà soát, xóa bỏ 100% các điểm chồng chéo về chức năng thanh tra giữa các đơn vị chuyên môn trong giai đoạn 2017 – 2018; ban hành quy chế phối hợp liên ngành thống nhất giữa ngành Nông nghiệp, Y tế, Công Thương và Công an huyện.

2. Nâng cao năng lực và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì kế hoạch đào tạo giai đoạn 2017 – 2020, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ quản lý an toàn thực phẩm có trình độ đại học từ 15% lên trên 50%; bảo đảm 100% cán bộ phụ trách nông nghiệp tại 19 xã và 2 thị trấn được cấp chứng chỉ bồi dưỡng chuyên sâu về kiểm soát chất lượng nông sản.

3. Đổi mới nội dung và phương thức truyền thông giáo dục: Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao huyện phối hợp với Trạm Khuyến nông đổi mới tài liệu tuyên truyền trực quan, tập trung vào kỹ thuật cách ly thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y; đặt mục tiêu đến năm 2020 nâng tỷ lệ hộ chăn nuôi nắm vững quy trình dùng thuốc thú y từ 43,33% lên 90%, đồng thời giảm tỷ lệ hộ đánh giá nội dung tuyên truyền sơ sài xuống dưới 5%.

4. Đầu tư trang thiết bị kiểm nghiệm và siết chặt chế tài xử phạt: Ủy ban nhân dân huyện Yên Thế bố trí nguồn ngân sách giai đoạn 2018 – 2020 để trang bị bộ kít kiểm tra nhanh dư lượng hóa chất cho các đoàn liên ngành; thực hiện kiểm tra định kỳ 100% cơ sở kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y trên địa bàn, xử lý nghiêm 100% hành vi buôn bán hóa chất cấm và hàng ngoài danh mục được phép lưu hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trạm Chăn nuôi và Thú y, Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật. Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch kiểm tra liên ngành và phân bổ nguồn lực quản lý an toàn thực phẩm cho 24.836 hộ dân trên địa bàn nông thôn.

2. Cán bộ khuyến nông và chuyên viên kiểm định chất lượng: Đội ngũ kỹ thuật viên có thể sử dụng các phát hiện thực địa để thiết kế nội dung tập huấn chuyên sâu, khắc phục tình trạng truyền thông sơ sài và nâng cao hiệu quả hướng dẫn sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn cho nông dân.

3. Hợp tác xã, chủ trang trại và hộ sản xuất nông sản hàng hóa: Các hộ chăn nuôi gà đồi, trồng vải thiều và trồng chè tại Yên Thế tham khảo để nắm rõ các quy chuẩn kỹ thuật VietGAP, nguyên tắc cách ly hóa chất và xây dựng mô hình chuỗi liên kết tiêu thụ an toàn.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát định lượng, khung lý thuyết quản lý nhà nước và kinh nghiệm nghiên cứu thực tế tại địa bàn trung du miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Đề tài giải quyết vấn đề cấp bách nào trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Yên Thế?
Luận văn giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa tốc độ phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa với yêu cầu kiểm soát chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm. Tại huyện Yên Thế, nơi có 79,89% nhân khẩu nông nghiệp, nghiên cứu chỉ rõ các lỗ hổng trong kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và giữ vững thương hiệu đặc sản địa phương.

Chất lượng của đội ngũ cán bộ quản lý an toàn thực phẩm tại huyện Yên Thế hiện nay ra sao?
Khảo sát cho thấy đội ngũ cán bộ còn hạn chế về trình độ chuyên môn cao: 60% cán bộ có trình độ cao đẳng và chỉ 15% có trình độ đại học; 80% có trình độ lý luận chính trị sơ cấp. Mặc dù 100% cán bộ đã tham gia tập huấn, việc chuẩn hóa năng lực chuyên sâu vẫn là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng nhiệm vụ quản lý.

Tại sao công tác quản lý thuốc thú y trong chăn nuôi gà đồi còn gặp nhiều hạn chế?
Kết quả điều tra thực tế chỉ ra rằng chỉ có 43,33% hộ chăn nuôi tiếp cận được thông tin tuyên truyền về sử dụng thuốc thú y đúng quy chuẩn, trong khi 100% hộ nhận được thông tin phòng bệnh. Sự thiếu hụt thông tin hướng dẫn về liều lượng, danh mục cho phép và thời gian ngừng thuốc dẫn đến nguy cơ lạm dụng kháng sinh.

Người dân địa phương đánh giá thế nào về công tác tuyên truyền an toàn thực phẩm trong trồng trọt?
Mặc dù 100% hộ trồng vải và 93,33% hộ trồng chè biết đến các đợt tuyên truyền về thuốc bảo vệ thực vật, nhưng có đến 30% hộ trồng vải và 23,33% hộ trồng chè đánh giá nội dung còn sơ sài, hình thức, thiếu các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết giúp nhận biết và phòng ngừa nguy cơ ô nhiễm.

Đâu là giải pháp mang tính đột phá nhất được đề xuất trong luận văn?
Giải pháp then chốt là đổi mới căn bản phương thức quản lý thông qua hoàn thiện cơ chế kiểm tra liên ngành, đầu tư trang thiết bị test nhanh tại chỗ và chuẩn hóa năng lực cán bộ (nâng tỷ lệ trình độ đại học lên trên 50% đến năm 2020), kết hợp siết chặt kiểm tra 100% cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp tại địa bàn cấp huyện.
• Đánh giá khách quan thực trạng tổ chức bộ máy tại Yên Thế với 80% cán bộ đồng thuận cơ cấu hiện tại, đồng thời chỉ ra 20% ý kiến phản ánh sự rườm rà, chồng chéo ở cấp tỉnh.
• Nhận diện rõ hạn chế về nhân lực khi chỉ có 15% cán bộ đạt trình độ đại học và khoảng trống truyền thông khi 56,67% hộ chăn nuôi chưa tiếp cận đúng quy định sử dụng thuốc thú y.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, đào tạo nhân lực, đổi mới truyền thông và tăng cường kiểm tra xử phạt với lộ trình thực hiện đến năm 2020.
• Tạo nền tảng khoa học vững chắc để huyện Yên Thế phát triển chuỗi giá trị nông sản an toàn, nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm chủ lực như gà đồi, chè và vải thiều.

Lộ trình thực hiện tiếp theo: Trong quý I/2018, địa phương cần hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành và phân cấp quản lý; giai đoạn 2018 – 2020 tập trung nâng chuẩn đào tạo chuyên môn cho cán bộ cấp xã và đầu tư hệ thống kiểm nghiệm nhanh. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp nông nghiệp nên khai thác sâu các dữ liệu của công trình này để triển khai hiệu quả mô hình nông sản sạch tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TIẾN THỊNH TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN THẾ, TỈNH BẮC GIANG Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Tiến Thịnh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc Thầy PGS.TS Nguyễn Tuấn Sơn đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư, Khoa Kinh tế phát triển nông thôn- Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Sở Nông nghiệp & phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Tiến Thịnh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục biểu đồ, sơ đồ. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp của luận văn. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Đặc điểm quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp.

Vai trò của quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp. Nguyên tắc quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp. Nội dung quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp.

Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Các công trình nghiên cứu có liên quan.

Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu. Tình hình quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế. Tổ chức quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Công tác xây dựng văn bản, các quy hoạch, kế hoạch.

Công tác thông tin tuyên truyền về VS ATTP. Tập huấn nâng cao trình độ quản lý và sản xuất. Thực hiện quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp. Các chủ trương, chính sách, quy định về VSATTP. Nguồn lực trong quản lý VSATTP. Ý thức của người sản xuất, người tiêu dùng.

Sự phối kết hợp giữa các cơ quan quản lý. Giải pháp tăng cường quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế. Hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế chính sách. Tăng cường nguồn nhân lực cho công tác quản lý về VSATTP.

Hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý, thanh tra, kiểm tra. Nâng cấp cơ sở vật chất, nguồn vốn phục vụ quản lý về VSATTP. Tăng cường công tác giáo dục, truyền thông. Kết luận và kiến nghị.

79 Tài liệu tham khảo. 84 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ACFS Cục tiêu chuẩn thực phẩm và hàng nông sản AFTA Khu vực mẫu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ATTP An toàn thực phẩm ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm CSVC Cơ sở vật chất CTV Cộng tác viên FAO Food and Agriculture Organization GAP Good Agriculture Practices IPPC International Plant Protection Convention ISO Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tế NĐTP Ngộ độc thực phẩm OIE Office International des Epizootic QĐ Quyết định QL Quản lý QLCLNLTS Quản lý chất lượng nông lâm, thủy sản QLNN Quản lý nhà nước TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm WHO World Health Organization WTO Tổ chức Thương mại Thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình sử dụng đất đai của huyện Yên Thế qua 3 năm 2014 – 2016. Tình hình dân số và lao động của huyện Yên Thế qua 3 năm (2014 -2016).

Hiện trạng hệ thống giao thông huyện Yên Thế. Kết quả giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất của huyện Yên Thế qua 3 năm 2014 – 2016. Nguồn thu thập thông tin thứ cấp. Nguồn thu thập thông tin sơ cấp.

Ý kiến đánh giá về tổ chức bộ máy quản lý VSATTP trên địa bàn. Hoạt động truyền thông về vệ sinh ATTP trong sản xuất nông nghiệp huyện Yên Thế (2014 – 2016). Thông tin được tuyền truyền đảm bảo ATTP trong sản xuất. Đánh giá của người dân về nội dung tuyên truyền đảm bảo.

Tiếp cận phương tiện tuyên truyền đảm bảo ATTP trong. Đánh giá của người dân về thời điểm tuyên truyền đảm bảo. Thông tin được tuyền truyền đảm bảo ATTP trong chăn. Đánh giá của người dân về nội dung tuyên truyền đảm bảo ATTP trong chăn nuôi.

Tiếp cận phương tiện tuyên truyền đảm bảo ATTP trong. Đánh giá của người dân về thời điểm tuyên truyền đảm bảo. Thông tin chung về nhóm hộ kinh doanh vật tư nông nghiệp. Đánh giá của hộ kinh doanh vật tư nông nghiệp về công tác tuyên.

Tình hình chung về trình độ của cán bộ quản lý vệ sinh ATTP. Đánh giá của cán bộ quản lý vệ sinh ATTP về tình hình tập huấn. Tình hình chung về các hộ sản xuất nông nghiệp. Đánh giá của người dân về tình hình tập huấn vệ sinh ATTP.

Hoạt động đào tạo, tập huấn về vệ sinh ATTP trong lĩnh vực Nông nghiệp (2014 – 2016). Nhận biết của người dân về các tiêu chuẩn trong sản xuất nông. Kênh thông tin người dân tiếp cận với các tiêu chuẩn sản xuất. Tình hình chấp hành quy định về vệ sinh ATTP trong sản xuất.

Tình hình chấp hành quy định về vệ sinh ATTP trong kinh doanh. Tình hình tổ chức đoàn thanh tra, kiểm tra vệ sinh an. Các nội dung vi phạm chủ yếu của các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế trong các lần kiểm tra năm 2016. Đánh giá về hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Đánh giá của cán bộ quản lý và người dân về cơ chế. 67 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ 4. Thực trạng hiểu biết về vệ sinh ATTP trên địa bàn huyện yên Thế. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý VSATTP trong sản xuất nông nghiệp tỉnh Bắc Giang.

47 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Nguyễn Tiến Thịnh 2. Tên luận văn: “Tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang” 3. Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.

Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 5. Kết quả nghiên cứu chính Bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh, duy trì và phát triển nòi giống, tăng cường sức lao động, học tập, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, văn hóa xã hội và thể hiện nếp sống văn minh. Năm 2016 được xác định là năm cao điểm vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp, để tăng cường công tác quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp, ngày 05/4/2016, UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành Kế hoạch số 858/KHUB-NN về “Kế hoạch hành động năm cao điểm vệ sinh an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp năm 2016. Cho đến nay đã có một số nghiên cứu về quản lý vệ sinh toàn thực phẩm, tuy nhiên chưa có một nghiên cứu cụ thể nào về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.

Câu hỏi đặt ra là: Nghiên cứu tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp dựa trên cơ sở lý luận nào? Thực trạng quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang hiện nay như thế nào? Có những bất cập gì cần giải quyết? Yếu tố nào ảnh hưởng đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang? Các giải pháp tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang là gì?