ĐẶT VẤN ĐỀ Kinh tế - xã hội phát triển được coi là một phần không thể thiếu của một xã hội hiện đại. Một xã hội hiện đại - nơi mà người ta sẽ đánh giá một người thông qua sự hiểu biết, tri thức, trình độ văn hóa phải đạt ở mức tiêu chuẩn. Do vậy, một đất nước có nền kinh tế - xã hội phát triển phải đi đôi với sự phát triển về giáo dục. Không khó để nhận thấy rằng xã hội ngày nay người ta thường đề cao, chú trọng đầu tư, phát triển vào ngành giáo dục và khoa học nghiên cứu để nuôi dưỡng và chắp cánh cho những thế hệ tương lai của đất nước.
Ngày nay, phần lớn các trường học đều đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị hiện đại cho phòng thí nghiệm nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho thế hệ trẻ có cơ hội tiếp xúc sớm với mô hình nghiên cứu khoa học - mô hình mà trước kia chúng ta thấy chỉ những nhà nghiên cứu, kỹ sư mới được phép thực hành, thử nghiệm. Học sinh - sinh viên không chỉ học lý thuyết cơ bản trên lớp mà còn được trực tiếp thực hành thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của thầy cô giám sát. Từ đó khơi gợi niềm hăng say và những ý tưởng mới để đóng góp cho ngành khoa học nước nhà ngày càng được đẩy mạnh và tăng trưởng. Thực chất mô hình này đã và đang được áp dụng từ các bậc trung học cơ sở, trung học phổ thông đến bậc đại học và ngoài ra còn có rất nhiều mô hình phòng thí nghiệm tại các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp tư nhân được đầu tư để làm dịch vụ.
Song song với quá trình mở rộng, phát triển quy mô của các phòng thực hành thí nghiệm trên nhiều lĩnh vực hoạt động là việc quản lý, kiểm soát phát thải từ các hoạt động thí nghiệm và nghiên cứu sẽ có sử dụng nhiều loại hóa chất, kim loại, thuốc thử, các tác nhân sinh học tiềm tàng,…những chất này sau khi sử dụng xong sẽ được thải bỏ. Vậy chất thải này sẽ đi về đâu? Sẽ xả vào ống xả thải chung của hệ thống hay được thu gom và xử lý riêng? Chất thải này có hay không có độc tính gây nguy hại? Vô vàng những câu hỏi được đề ra vì những tác hại mà chất thải nguy hại gây ra đối với môi trường là một trong những điều đáng quan tâm và đồng thời đe dọa đến sức khỏe con người, đặc biệt là những người tiếp xúc gần và thực hành thí nghiệm. Qua đó, việc xây dựng một hệ thống quản lý chất thải nguy hại tại đơn vị là rất cần thiết nhằm góp phần làm giảm thiểu chất thải nguy hại phát sinh, hạn chế khả năng tác động xấu đến môi trường và hỗ trợ trong công tác quản lý chất thải nguy hại. Vì vậy, việc thực hiện chuyên đề báo cáo “Tìm hiểu về công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại tại Trung tâm Quan trắc môi trường 1 (EMAS Center)” là cần thiết đối với hiện trạng thực tế ngày nay.
Qua quá trình tập sự nghề nghiệp tại đơn vị và thực hiện chuyên đề báo cáo giúp em có cái nhìn thực tế tổng quan trên các khía cạnh về hiện trạng, quy trình quản lý chất thải tại phòng thí nghiệm, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện, hỗ trợ cho công tác quản lý chất thải nguy hại tại Trung tâm nói riêng và hệ thống các phòng thực hành thí nghiệm ngày càng được hoàn thiện hơn. MỤC TIÊU - Tìm hiểu về thực trạng công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại tại Trung tâm Quan trắc môi. - Đánh giá thực trạng chất thải nguy hại phòng thí nghiệm nhằm đưa ra các biện pháp cải thiện, hỗ trợ cho công tác quản lý chất thải nguy hại tại Trung tâm ngày càng được hoàn thiện hơn. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI ĐỀ TÀI - Đối tượng: chất thải nguy hại.
- Phạm vi đề tài: Trung tâm Quan trắc môi trường Công ty TNHH Dịch vụ Kỹ thuật TĐT. - Thời gian thực hiện: từ 10/02/2020 đến 10/04/2020. NỘI DUNG THỰC HIỆN - Tìm hiểu về các lĩnh vực hoạt động, chức năng - nhiệm vụ và năng lực cơ sở vật chất tại Trung tâm Quan trắc môi trường. - Tổng quan về chất thải nguy hại, nguồn phát sinh, phân loại và phương pháp xử lý chất thải nguy hại.
- Tìm hiểu hệ thống quản lý chất thải nguy hại theo quy định hiện hành. - Tổng quan về chất thải nguy hại phòng thí nghiệm, ảnh hưởng của nó đến môi trường và con người. - Tìm hiểu về thực trạng công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại tại Trung tâm Quan trắc môi trường. - Đánh giá hệ thống thu gom, quản lý tại Trung tâm quan trắc môi trường.
GIỚI THIỆU VỀ ĐƠN VỊ THỰC TẬP 1.1 GIỚI THIỆU CHUNG Trung tâm Quan trắc môi trường (Environmental Monitoring and Assessment Center - gọi tắt là EMAS Center) là một tổ chức trực thuộc Công ty TNHH dịch vụ kỹ thuật TĐT, trường Đại học Tôn Đức Thắng được thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01 tháng 7 năm 2017. EMAS Center hoạt động theo giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp số 0313262772 được Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh cấp ngày 20 tháng 5 năm 2015. [7] EMAS Center được thành lập nhằm để thực hiện các hoạt động: dịch vụ quan trắc tài nguyên và môi trường phục vụ nghiên cứu; ứng dụng chuyển giao công nghệ và cung cấp các dịch vụ chuyên môn kỹ thuật trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường góp phần chung tay bảo vệ môi trường. EMAS Center đã được Văn phòng công nhận chất lượng (BoA), Bộ Khoa học và Công nghệ cấp chứng chỉ công nhận ISO 17025:2005 (VILAS 1100) và Tổng cục môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp chứng chỉ công nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường (VIMCERT 220).1 Trung tâm Quan trắc môi trƣờng (EMAS Center) (Nguồn: Tư liệu cá nhân) 3 1.2 CÁC LĨNH VỰC HOẠT ĐỘNG TẠI TRUNG TÂM Dịch vụ quan trắc môi trƣờng: lấy mẫu, đo nhanh tại hiện trường, phân tích đánh giá chất lượng môi trường (đất, nước, không khí, bùn thải và trầm tích.
Dịch vụ tƣ vấn: - Tư vấn, lập báo cáo giám sát môi trường; Báo cáo đánh giá tác động môi trường, Kế hoạch bảo vệ môi trường và các hồ sơ môi trường khác theo quy định. - Lập sổ đăng ký chủ nguồn thải, chất thải nguy hại, Báo cáo xả thải, Báo cáo khai thác nước dưới đất. - Xây dựng kế hoạch quản lý chất thải rắn y tế cho địa phương, kế hoạch hành động để giảm thiểu tác hại từ chất thải rắn y tế. - Tư vấn, thiết kế, xây dựng, vận hành và bảo trì hệ thống xử lý nước thải, hệ thống xử lý nước cấp, hệ thống xử lý khí thải, hệ thống cấp thoát nước trong nhà và ngoài công trình.
- Tư vấn, thực hiện việc Lập kế hoạch BVMT / Quy hoạch BVMT phục vụ quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương, xây dựng các phương án/kịch bản ứng phó sự cố về môi trường thích ứng với biến đổi khí hậu. - Tư vấn, thực hiện các báo cáo phân tích và đánh giá rủi ro định tính, bán định lượng và định lượng rủi ro (QRA) cho các công trình. Dịch vụ đào tạo: - Đào tạo chuyên sâu về các hoạt động bảo vệ môi trường cho cán bộ quản lý môi trường tại các địa phương/doanh nghiệp - chứng chỉ do Đại học Tôn Đức Thắng cấp. - Đào tạo các khóa ngắn hạn/chuyên sâu về BVMT theo yêu cầu của đơn vị.
Dịch vụ khoa học và công nghệ: - Nghiên cứu và xây dựng các công cụ, giải pháp quản lý, khoa học, công nghệ, kỹ thuật trong phòng ngừa và kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm môi trường; khắc phục ô nhiễm, kỹ thuật xử lý môi trường trong lao động, cải thiện chất lượng môi trường và điều kiện sống của người dân. 4 - Nghiên cứu và xây dựng các giải pháp bảo vệ môi trường gắn kết với ứng phó biến đổi khí hậu; bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững các hệ sinh thái. - Nghiên cứu và xây dựng hệ thống đánh giá và công nhận các công nghệ, sản phẩm có tính ứng dụng và hiệu quả tích cực trong BVMT.3 NĂNG LỰC VỀ CƠ SỞ VẬT CHẤT, TRANG THIẾT BỊ Hệ thống phòng thí nghiệm được chia làm 3 phòng: Phòng phân tích hóa lý, Phòng phân tích vi sinh và Phòng phân tích kỹ thuật cao. Phòng phân tích hóa lý: Phòng phân tích hóa lý được trang bị đầy đủ các dụng cụ, thiết bị để thực hiện phân tích hầu hết các thông số hóa lý môi trường.
Ngoài ra còn có các trang thiết bị hiện đại như máy UV-Vis, máy nước cất 2 lần, máy ly tâm,… Hình 1.2 Phòng phân tích hóa lý (Nguồn: Tư liệu cá nhân) 5 Hình 1.3 Phòng phân tích hóa lý (Nguồn: Internet) Hình 1.4 Máy UV-Vis (Nguồn: Tư liệu cá nhân) 6 Hình 1.5 Máy nƣớc cất 2 lần (Nguồn: Tư liệu cá nhân) Phòng phân tích vi sinh Phòng phân tích vi sinh được đầu tư đầy đủ các thiết bị cũng như xây dựng hệ thống phòng tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện đáp ứng cho phân tích vi sinh như trang bị hệ thống đèn UV, passbox nhận mẫu riêng, vách ngăn phòng riêng biệt tránh nhiễm chéo giữa các khu vực.6 Phòng phân tích vi sinh (Nguồn: Tư liệu cá nhân) 7 Phòng phân tích kỹ thuật cao Phòng phân tích kỹ thuật cao có hệ thống sắc kí khí GC/MS để phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thuộc họ clo hữu cơ, phospho hữu cơ và hệ thống máy quang phổ phát xạ nguyên tử plasma dùng để phân tích phát hiện các kim loại nặng trong các môi trường nước, đất, bùn, trầm tích.7 Phòng phân tích kỹ thuật cao (Nguồn: Tư liệu cá nhân) Hình 1.8 Máy quang phổ phát xạ nguyên tử plasma (Nguồn: Tự liệu cá nhân) 8 Hình 1.9 Hệ thống sắc kí khí GC – MS (Nguồn: Tư liệu cá nhân) 1.4 CHỨC NĂNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA PHÒNG THÍ NGHIỆM TẠI TRUNG TÂM Trung tâm được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị, máy móc tuân thủ hầu hết yêu cầu của các quy chuẩn/tiêu chuẩn trong nước và quốc tế nhằm thực hiện các dịch vụ quan trắc, lấy mẫu, đo nhanh tại hiện trường và phân tích chỉ tiêu môi trường cho đa dạng nền mẫu như nền mẫu nước (nước mặt, nước ngầm, nước thải, nước mưa, nước dưới đất,…), nền mẫu không khí, nền mẫu đất, bùn, trầm tích,… Bảng 1.