Luận văn quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, TP.HCM.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Bích Liễu
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường THCS Ngô Tất Tố quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết khoa học
• 0.8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• 0.8.1. Ý nghĩa lý luận
• 0.8.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.9. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
• 0.9.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 0.9.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
• 0.9.4. Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục
• 0.10. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Tại Việt Nam
• 1.3. Một số khái niệm cơ bản
• 1.4. Ứng dụng CNTT trong dạy học
• 1.5. Biện pháp quản lý CNTT trong dạy và học
• 1.6. Đổi mới quá trình dạy và học trong giai đoạn hiện nay
• 1.7. Sự thay đổi phương thức học tập trong thế kỷ 21
• 1.8. Những kỹ năng cần thiết trong thế kỷ 21
• 1.9. Đổi mới phương pháp dạy học ở cấp trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay
• 1.10. Ứng dụng CNTT trong dạy học
• 1.11. Mô hình ba xu hướng ứng dụng CNTT trong dạy học
• 1.12. Tác động của CNTT đối với quá trình dạy học
• 1.13. Ứng dụng CNTT trong đánh giá kết quả HS
• 1.14. Các chương trình hỗ trợ học tập bằng CNTT
• 1.15. Các phương tiện CNTT thường được sử dụng trong dạy học
• 1.16. Quản lý ứng dụng CNTT trong nhà trường và trong dạy học
• 1.17. Chiến lược quản lý ứng dụng CNTT
• 1.18. Các chính sách về quản lý ứng dụng CNTT
• 1.19. Triển khai các ứng dụng CNTT trong dạy học
• 1.20. Chuẩn CNTT cho giáo viên
• 1.21. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS NGÔ TẤT TỐ, QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Giới thiệu trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh
• 2.2. Về cơ cấu tổ chức
• 2.3. Chất lượng giáo dục
• 2.4. Mục tiêu, nội dung và phương pháp đánh giá thực trạng
• 2.5. Phương pháp
• 2.6. Kết quả đánh giá thực trạng sử dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh
• 2.7. Tình hình cơ sở vật chất và thiết bị dạy học
• 2.8. Thực trạng nhận thức và thái độ đối với việc ứng dụng CNTT trong dạy học
• 2.9. Thực trạng kỹ năng ứng dụng CNTT trong dạy học
• 2.10. Mức độ ứng dụng CNTT
• 2.11. Đánh giá tác động của việc ứng dụng CNTT vào quá trình dạy học
• 2.12. Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học
• 2.13. Cơ sở vật chất và ngân sách dành cho CNTT
• 2.14. Kết quả khảo sát CBQL và GV về các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT
• 2.15. Đánh giá mức độ ưu tiên của các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học đối với giáo viên và học sinh
• 2.16. Tổng kết thực trạng chung về quản lý ứng dụng CNTT tại trường THCS Ngô Tất Tố
• 2.17. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS NGÔ TẤT TỐ, QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và hệ thống
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và tính hiệu quả
• 3.2. Đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT tại trường THCS Ngô Tất Tố
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, lợi ích của việc ứng dụng CNTT trong dạy học
• 3.2.2. Biện pháp 2: Lập kế hoạch chiến lược và các chính sách QL ứng dụng CNTT
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật tin học, hiện đại hóa thiết bị CSVC CNTT
• 3.2.4. Biện pháp 4: Bồi dưỡng, đào tạo kỹ năng CNTT cho GV
• 3.2.5. Biện pháp 5: Thanh tra, kiểm tra và đánh giá việc bảo quản, sử dụng CNTT ở nhà trường
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của những biện pháp đề xuất
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• appendix.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo
• appendix.2. Đối với Sở GD&ĐT thành phố Hồ Chí Minh
• appendix.3. Đối với UBND quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh
• appendix.4. Đối với Phòng GD&ĐT quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh
• appendix.5. Đối với Hiệu trưởng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong dạy học là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường học. Tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, việc ứng dụng CNTT không chỉ giúp giáo viên truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả mà còn kích thích sự sáng tạo và chủ động của học sinh. Việc áp dụng CNTT trong dạy học đã trở thành một xu hướng tất yếu trong thời đại công nghệ số hiện nay.

1.1. Khái niệm và vai trò của CNTT trong giáo dục

Công nghệ thông tin trong giáo dục không chỉ là việc sử dụng máy tính hay phần mềm mà còn bao gồm việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. CNTT giúp giáo viên tạo ra các bài giảng sinh động, dễ hiểu và thu hút học sinh hơn.

1.2. Lợi ích của việc ứng dụng CNTT trong dạy học

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học mang lại nhiều lợi ích như tăng cường khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh, tạo điều kiện cho việc học tập chủ động và sáng tạo, đồng thời giúp giáo viên dễ dàng theo dõi và đánh giá quá trình học tập của học sinh.

II. Thách thức trong quản lý ứng dụng CNTT tại trường THCS Ngô Tất Tố

Mặc dù việc ứng dụng CNTT trong dạy học mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Tại trường THCS Ngô Tất Tố, một số giáo viên vẫn còn ngần ngại trong việc áp dụng CNTT vào giảng dạy. Điều này có thể do thiếu kỹ năng, thiết bị không đầy đủ hoặc sự thiếu đồng bộ trong quản lý.

2.1. Thiếu hụt về cơ sở vật chất và thiết bị

Cơ sở vật chất và thiết bị CNTT tại trường còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng ứng dụng CNTT trong dạy học. Việc thiếu các thiết bị hiện đại như bảng tương tác thông minh hay máy chiếu khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức.

2.2. Nhận thức và thái độ của giáo viên đối với CNTT

Một số giáo viên, đặc biệt là những người lớn tuổi, vẫn còn giữ thói quen dạy học truyền thống và chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc ứng dụng CNTT. Điều này cần được khắc phục thông qua các chương trình đào tạo và bồi dưỡng.

III. Phương pháp quản lý ứng dụng CNTT hiệu quả trong dạy học

Để nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong dạy học, cần có những phương pháp quản lý phù hợp. Việc xây dựng kế hoạch chiến lược và các chính sách hỗ trợ là rất cần thiết để khuyến khích giáo viên tích cực áp dụng CNTT vào giảng dạy.

3.1. Xây dựng kế hoạch chiến lược ứng dụng CNTT

Kế hoạch chiến lược cần xác định rõ mục tiêu, nội dung và phương pháp thực hiện ứng dụng CNTT trong dạy học. Điều này giúp giáo viên có định hướng rõ ràng và dễ dàng hơn trong việc triển khai.

3.2. Đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng CNTT cho giáo viên

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng CNTT cho giáo viên để họ có thể tự tin hơn trong việc áp dụng công nghệ vào giảng dạy. Việc này không chỉ nâng cao năng lực cho giáo viên mà còn tạo động lực cho họ trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn CNTT trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng tự học và hợp tác. Các giờ học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

4.1. Kết quả khảo sát về mức độ ứng dụng CNTT

Kết quả khảo sát cho thấy đa số học sinh và giáo viên đều đánh giá cao việc ứng dụng CNTT trong dạy học. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với các giờ học có sử dụng công nghệ.

4.2. Tác động của CNTT đến kết quả học tập của học sinh

Việc ứng dụng CNTT đã giúp học sinh cải thiện đáng kể kết quả học tập. Các em có khả năng tiếp thu kiến thức nhanh hơn và dễ dàng hơn trong việc thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của CNTT trong giáo dục

Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất, đào tạo giáo viên và xây dựng chính sách hỗ trợ sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển CNTT trong giáo dục

Cần có một chiến lược dài hạn để phát triển CNTT trong giáo dục, từ việc nâng cấp cơ sở vật chất đến việc cải thiện chương trình đào tạo cho giáo viên.

5.2. Khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong dạy học

Khuyến khích giáo viên và học sinh sáng tạo trong việc áp dụng CNTT vào dạy học sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động dạy học đã trở thành đòi hỏi tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực thế kỷ 21. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, một trong những trung tâm giáo dục năng động hàng đầu cả nước, yêu cầu hiện đại hóa phương pháp sư phạm gắn liền với công nghệ số được đặt ra vô cùng cấp thiết. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục của tác giả Nguyễn Anh Tuấn, được bảo vệ thành công năm 2015 tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Thị Bích Liễu, tập trung giải quyết bài toán quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận.

Vấn đề nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn hoạt động của nhà trường. Dù sở hữu quy mô 54 phòng học với hơn 2.166 học sinh và đội ngũ 93 giáo viên (trong đó giáo viên trẻ dưới 35 tuổi chiếm tỷ lệ 60%), công tác ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy tại đơn vị vẫn còn nhiều bất cập. Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ trình chiếu chưa đồng bộ, tiêu chí đánh giá tiết dạy ứng dụng công nghệ còn lúng túng, và sự phân hóa kỹ năng số giữa các thế hệ giáo viên đã tạo ra rào cản đáng kể. Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng sử dụng và quản lý công nghệ thông tin trong dạy học; phân tích nguyên nhân của các hạn chế; từ đó đề xuất hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ nhằm tối ưu hóa hiệu quả sư phạm.

Nghiên cứu được giới hạn trong phạm vi không gian tại trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thực tiễn thu thập trong giai đoạn 2012 - 2015, trọng tâm là năm học 2014 - 2015. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài là tạo ra giải pháp quản trị vững chắc giúp duy trì và nâng cao các chỉ số chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, tiêu biểu như tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm Khá và Tốt bình quân đạt 95,6% và tỷ lệ học lực Khá, Giỏi bình quân đạt 75,9%, đồng thời cung cấp khung tham chiếu quản lý hữu ích cho các trường trung học cơ sở trong khu vực đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết quản trị tổ chức hiện đại và các học thuyết sư phạm tiên tiến:

Thứ nhất, lý thuyết quản lý giáo dục dựa trên 4 chức năng cốt lõi được định hình bởi Henri Fayol, Taylor và được phát triển trong khoa học giáo dục Việt Nam bởi Hà Thế Ngữ (2001), Trần Kiểm (2004). Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là quá trình chủ thể quản lý tác động có mục đích, có kế hoạch lên đội ngũ giáo viên, học sinh và hệ thống nguồn lực thông qua 4 chức năng: Lập kế hoạch chiến lược, Tổ chức bộ máy nhân sự, Chỉ đạo điều hành chuyên môn và Kiểm tra đánh giá kết quả nhằm nâng cao chất lượng dạy học.

Thứ hai, lý thuyết dạy học kiến tạo hiện đại và phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm (Student-Centered Instruction - SCI) của Felder và Brent (1996). Quan điểm này khẳng định công nghệ thông tin không chỉ đóng vai trò phương tiện minh họa trực quan đơn thuần mà là đòn bẩy kích hoạt tính tích cực, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và năng lực tự học của học sinh.

Thứ ba, mô hình 3 xu hướng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của Nguyễn Quang Lạc và Lê Công Triêm (1992):

1. Xu hướng 1: Công nghệ là phương tiện của giáo viên phục vụ thiết kế và thể hiện bài giảng trực tiếp (mô hình bài giảng điện tử).
2. Xu hướng 2: Công nghệ là phương tiện kết hợp của cả thầy và trò trong việc tương tác, tìm kiếm tài liệu và báo cáo kết quả (mô hình bài dạy tích hợp, WebQuest).
3. Xu hướng 3: Công nghệ là môi trường học tập mới thay thế không gian truyền thống (mô hình E-learning và đào tạo trực tuyến).

Bên cạnh đó, tác giả chuẩn hóa 4 khái niệm then chốt gồm: Công nghệ thông tin và truyền thông theo định nghĩa của UNESCO (2010) và Luật Công nghệ thông tin số 67/2006/QH11; Hoạt động dạy học phát triển năng lực; Biện pháp quản lý giáo dục; và Chuẩn năng lực công nghệ thông tin dành cho giáo viên trung học cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học, luận văn triển khai quy trình nghiên cứu thực nghiệm với các thông số chặt chẽ:

1. Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để khảo sát 3 nhóm đối tượng thực tế tại trường THCS Ngô Tất Tố, bao gồm:

• Toàn bộ 3 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng và 2 Phó Hiệu trưởng).
• 80 giáo viên trực tiếp giảng dạy thuộc 6 tổ bộ môn chuyên môn (Toán, Ngữ văn, Lý - Hóa - Sinh, Sử - Địa - GDCD, Tiếng Anh, Văn - Thể - Mỹ), đạt tỷ lệ phản hồi 86% trên tổng số 93 giáo viên của toàn trường.
• 200 học sinh đại diện đồng đều cho 4 khối lớp (khối 6, khối 7, khối 8 và khối 9).
• Kết hợp dự giờ, quan sát trực tiếp và phân tích chuyên sâu 6 tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin của 6 giáo viên ở các tổ chuyên môn.

2. Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả lựa chọn sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS để xử lý toàn bộ dữ liệu điều tra định lượng thu được từ phiếu hỏi. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm tính toán chính xác tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình cộng và độ lệch chuẩn, từ đó kiểm định tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý được đề xuất. Việc kết hợp phân tích định lượng bằng SPSS với phương pháp phân tích ma trận SWOT định tính và phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn giúp triệt tiêu sai số chủ quan, phản ánh chính xác bản chất của thực trạng quản lý.

3. Nguồn dữ liệu và mốc thời gian: Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua đợt khảo sát thực tế vào tháng 12 năm 2014. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo thống kê kết quả giáo dục 3 năm học liên tiếp (2012 - 2013, 2013 - 2014 và 2014 - 2015), cùng hệ thống văn bản chỉ đạo chuyên môn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại trường THCS Ngô Tất Tố đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ sở vật chất phục vụ công nghệ thông tin đã được đầu tư ban đầu nhưng mức độ đồng bộ và tỷ lệ thiết bị còn sử dụng tốt còn hạn chế. Thống kê tháng 12 năm 2014 cho thấy toàn trường có 120 máy vi tính với 110 máy hoạt động tốt (đạt tỷ lệ 91,7%), bố trí tại 2 phòng máy thực hành Tin học và 2 phòng học đa năng. Tuy nhiên, toàn trường 54 phòng học chỉ có 4 máy chiếu projector (3 máy hoạt động tốt, đạt 75%) và 53 tivi/đầu máy DVD nhưng chỉ có 30 thiết bị sử dụng được (đạt tỷ lệ 56,6%, tức có tới 43,4% thiết bị đã xuống cấp, hư hỏng do trang bị từ năm 2007 và thiếu linh kiện thay thế).

Thứ hai, có sự chênh lệch rõ rệt về nhận thức và kỹ năng thực hành công nghệ giữa các nhóm giáo viên. Trong tổng số 93 giáo viên, lực lượng giáo viên trẻ dưới 35 tuổi chiếm 60% có ưu thế lớn về khả năng tiếp cận phần mềm mới, tìm kiếm học liệu Internet và thiết kế bài giảng sinh động nhưng lại thiếu kinh nghiệm sư phạm và kỹ năng quản lý lớp học. Ngược lại, nhóm giáo viên lớn tuổi (nam trên 50 tuổi, nữ trên 45 tuổi) giàu chuyên môn nhưng lại mang tâm lý ngại thay đổi phương pháp truyền thống và gặp khó khăn khi thao tác trên máy vi tính.

Thứ ba, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin của giáo viên chủ yếu dừng lại ở cấp độ trình chiếu bài giảng (chiếm đa số theo xu hướng 1), chưa chuyển hóa sang hình thức tổ chức hoạt động học tập tích cực cho học sinh (xu hướng 2 và xu hướng 3). Trong số 200 học sinh được khảo sát, 100% các em bày tỏ sự hứng thú với các giờ học có minh họa đa phương tiện, song cơ hội để học sinh trực tiếp thao tác công nghệ hay tham gia học trực tuyến E-learning còn rất thấp.

Thứ tư, công tác quản lý của Ban giám hiệu còn thiếu tính chiến lược dài hạn. Hoạt động đầu tư thiết bị mang tính chắp vá theo từng năm ngân sách; nhà trường chưa ban hành được bộ tiêu chuẩn đánh giá định lượng cho một tiết dạy ứng dụng công nghệ thông tin và chưa xây dựng được cơ chế khen thưởng thỏa đáng để tạo động lực thi đua cho giáo viên.

Thảo luận kết quả

Phân tích sâu nguyên nhân cho thấy, các điểm nghẽn trên xuất phát từ sự hạn chế về nguồn kinh phí đầu tư công nghệ trong dự toán ngân sách hàng năm, kết hợp với việc các khóa bồi dưỡng chuyên môn của cấp quản lý trước đây chủ yếu tập trung vào kỹ năng tin học văn phòng cơ bản mà chưa gắn liền với phương pháp tích hợp sư phạm chuyên sâu.

So sánh với các nghiên cứu của Anderson (2010) và các khảo sát của UNESCO tại khu vực Đông Nam Á, thực trạng tại trường THCS Ngô Tất Tố phản ánh đúng quy luật chuyển đổi công nghệ trong giáo dục: nhà trường đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ "áp dụng bước đầu" sang "áp dụng thông dụng", chưa đạt đến cấp độ "tích hợp sâu và phổ biến".

Để người đọc dễ hình dung bức tranh toàn cảnh, các dữ liệu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu tình trạng thiết bị (với 56,6% tivi hoạt động đối sánh với 43,4% thiết bị hư hỏng) và bảng ma trận SWOT đối sánh giữa điểm mạnh về tỷ lệ 60% giáo viên trẻ với điểm yếu về cơ sở vật chất thiếu đồng bộ. Kết quả nghiên cứu khẳng định rõ: muốn nâng cao chất lượng dạy học, quản lý ứng dụng công nghệ thông tin không thể chỉ dừng lại ở việc mua sắm máy móc đơn lẻ mà phải là một chiến lược quản trị tổng thể tác động đồng bộ lên nhận thức, kỹ năng sư phạm và cơ chế vận hành của tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng và phân tích ma trận tương quan, tác giả đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý khả thi dành cho trường THCS Ngô Tất Tố:

1. Nâng cao nhận thức và chuyển đổi tư duy cho đội ngũ sư phạm: Chủ thể thực hiện là Ban giám hiệu phối hợp với Công đoàn và Đoàn thanh niên. Hành động cụ thể: Tổ chức các diễn đàn khoa học, hội thảo chuyên đề hàng quý nhằm quán triệt tầm quan trọng của việc lấy người học làm trung tâm thông qua công cụ số; chỉ tiêu phấn đấu đạt 100% cán bộ quản lý và giáo viên thay đổi nhận thức tích cực ngay trong năm học đầu triển khai.

2. Hoạch định chiến lược và ban hành chính sách quản lý công nghệ thông tin giai đoạn 2015 - 2020: Chủ thể thực hiện là Hiệu trưởng và Hội đồng trường. Hành động cụ thể: Xây dựng lộ trình 5 năm với các chỉ tiêu định lượng cụ thể; cam kết dành tối thiểu 15% đến 20% tổng ngân sách sửa chữa, mua sắm cơ sở vật chất hàng năm cho công nghệ thông tin; ban hành quy chế thi đua khen thưởng với mức thưởng thỏa đáng nhằm tôn vinh các sáng kiến bài giảng điện tử chất lượng cao.

3. Tăng cường đầu tư, hiện đại hóa và đồng bộ hóa hạ tầng thiết bị: Chủ thể thực hiện là Bộ phận Quản trị thiết bị và Ban giám hiệu. Hành động cụ thể: Thay thế toàn bộ 23 tivi hỏng; bảo trì định kỳ 120 máy tính; đầu tư lắp đặt máy chiếu và máy tính cố định cho thêm 10 phòng học chuyên đề mỗi năm; hoàn thành phủ sóng mạng không dây tốc độ cao cho 100% khuôn viên 54 phòng học trong thời gian 12 tháng.

4. Đổi mới công tác bồi dưỡng kỹ năng công nghệ gắn liền với phương pháp sư phạm: Chủ thể thực hiện là các Tổ trưởng chuyên môn và chuyên gia công nghệ thông tin. Hành động cụ thể: Triển khai mô hình đôi bạn cùng tiến (1 giáo viên trẻ giỏi công nghệ kèm cặp 1 giáo viên lớn tuổi); tổ chức tối thiểu 2 đợt tập huấn chuyên sâu/năm về thiết kế bài giảng E-learning, sử dụng phần mềm thí nghiệm ảo và khai thác kho học liệu mở; mục tiêu 100% giáo viên đạt chuẩn kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.

5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và chuẩn hóa quy trình đánh giá tiết dạy: Chủ thể thực hiện là Ban giám hiệu và mạng lưới cốt cán chuyên môn. Hành động cụ thể: Xây dựng và ban hành bộ tiêu chí chấm điểm tiết dạy có ứng dụng công nghệ theo hướng phát huy năng lực học sinh; tiến hành kiểm tra định kỳ 1 lần/học kỳ đối với mỗi giáo viên; đưa kết quả ứng dụng công nghệ thành tiêu chí xếp loại thi đua cá nhân cuối năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông: Cung cấp mô hình quản trị mẫu với 5 biện pháp quản trị đồng bộ từ lập kế hoạch, dự toán ngân sách đến phát triển nhân sự. Cán bộ quản lý có thể ứng dụng trực tiếp các giải pháp này để tháo gỡ điểm nghẽn về cơ sở vật chất và thúc đẩy chuyển đổi số tại đơn vị của mình.

2. Giáo viên các bộ môn bậc trung học: Giúp giáo viên nắm vững các cấp độ tích hợp công nghệ vào bài giảng, hiểu rõ cách chuyển dịch từ phương pháp trình chiếu thụ động sang phương pháp tổ chức hoạt động học tập tích cực, giúp học sinh phát triển năng lực tự học và tư duy sáng tạo.

3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý Giáo dục: Cung cấp khung lý thuyết chuẩn mực về quản trị nhà trường, phương pháp thiết kế bộ công cụ điều tra khảo sát cho 3 nhóm khách thể (quản lý, giáo viên, học sinh) và kỹ thuật phân tích dữ liệu định lượng bằng phần mềm SPSS để phát triển các đề tài nghiên cứu tương tự.

4. Chuyên viên quản lý chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp nguồn số liệu thực chứng đáng tin cậy về thực trạng ứng dụng công nghệ tại cơ sở giáo dục đô thị, làm căn cứ thực tế để xây dựng các chính sách đầu tư trang thiết bị và chương trình bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên toàn ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Đâu là nguyên nhân chính khiến việc ứng dụng công nghệ thông tin tại trường THCS Ngô Tất Tố giai đoạn 2014 - 2015 chưa phát huy tối đa hiệu quả? Nguyên nhân chủ yếu do cơ sở vật chất thiếu đồng bộ khi có tới 43,4% tivi và đầu máy bị hư hỏng, thiếu máy chiếu chuyên dụng tại các phòng học thông thường. Thêm vào đó, năng lực công nghệ có sự phân hóa mạnh giữa 60% giáo viên trẻ với nhóm giáo viên lớn tuổi, cùng việc thiếu kế hoạch đầu tư tài chính dài hạn từ Ban giám hiệu.

2. Mô hình 3 xu hướng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học được luận văn đề cập là gì? Đó là mô hình phân loại của Nguyễn Quang Lạc và Lê Công Triêm gồm: Xu hướng 1 (Công nghệ là công cụ trình chiếu của giáo viên); Xu hướng 2 (Công nghệ là phương tiện học tập và tương tác của cả thầy và trò); Xu hướng 3 (Công nghệ là môi trường học tập trực tuyến E-learning). Luận văn khuyến khích nhà trường dịch chuyển mạnh mẽ từ xu hướng 1 sang xu hướng 2 và 3.

3. Làm thế nào để khắc phục tâm lý e ngại công nghệ của đội ngũ giáo viên lớn tuổi? Luận văn đề xuất giải pháp bồi dưỡng tại chỗ thông qua mô hình hợp tác chuyên môn: phân công giáo viên trẻ hỗ trợ trực tiếp kỹ thuật thao tác máy tính cho giáo viên thâm niên. Đồng thời, Ban giám hiệu cần xây dựng quy chế khen thưởng động viên, tạo môi trường thân thiện để giảm thiểu áp lực tâm lý cho giáo viên.

4. Cỡ mẫu khảo sát trong nghiên cứu có bảo đảm độ tin cậy khoa học để khái quát hóa không? Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 3 cán bộ quản lý, 80 giáo viên (chiếm 86% tổng số giáo viên) và 200 học sinh ở cả 4 khối lớp tại 54 phòng học của nhà trường. Việc kết hợp dữ liệu bảng hỏi, phân tích tương quan SPSS và biên bản dự giờ 6 tiết học thực tế bảo đảm tính khoa học, độ tin cậy và giá trị thực tiễn cao.

5. Điểm đột phá trong các biện pháp quản lý được luận văn đề xuất là gì? Điểm đột phá là tính hệ thống và dài hạn. Thay vì các giải pháp mua sắm thiết bị tình thế, đề tài xây dựng chiến lược quản lý 5 năm gắn kết chặt chẽ giữa đầu tư cơ sở vật chất (dành 15-20% ngân sách), chuẩn hóa tiêu chuẩn đánh giá tiết dạy và chính sách đãi ngộ tạo động lực cho giáo viên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học cấp trung học cơ sở dựa trên 4 chức năng quản lý cốt lõi và mô hình 3 xu hướng ứng dụng công nghệ hiện đại.
• Phản ánh trung thực thực trạng cơ sở vật chất và năng lực đội ngũ tại trường THCS Ngô Tất Tố với các số liệu thực chứng cụ thể (110 máy tính hoạt động tốt, 43,4% tivi hư hỏng, 60% giáo viên trẻ dưới 35 tuổi).
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý khoa học, mang tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế của trường trung học cơ sở công lập tại địa bàn đô thị.
• Kiểm định thành công mối tương quan thuận giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý thông qua phương pháp thống kê toán học SPSS.
• Đóng góp nguồn tư liệu tham khảo có giá trị cao về mặt phương pháp luận và thực tiễn quản trị cho các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và học viên cao học.

Đóng góp lớn nhất của công trình nghiên cứu là đã chuyển hóa các chủ trương, nghị quyết vĩ mô của Đảng và Nhà nước thành quy trình quản lý vi mô cụ thể, khả thi tại một trường phổ thông. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2015 đến năm 2020, nhà trường cần khẩn trương thực hiện kế hoạch nâng cấp hạ tầng mạng Internet, thay thế các thiết bị nghe nhìn xuống cấp và chuẩn hóa 100% tiết dạy tích hợp công nghệ. Các cán bộ quản lý và quý thầy cô giáo hãy tham khảo và vận dụng sáng tạo các giải pháp quản lý từ luận văn này để thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ, góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong thời đại mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học cấp Trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THCS Ngô Tất Tố, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề Có nhiều nghiên cứu về việc ứng dụng CNTT trong da ̣y ho ̣c và các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong da ̣y ho ̣c của các tác giả trong và ngoài nước .1 Ngoài nước Aderson J, (2010) chỉ ra hai hình thức và ở các cấp độ khác nhau về ứng dụng CNTT trong DH. Tác giả chỉ ra các cấp độ và các hình thức ứng dụng CNTT trong nhà trường (Tích hợp vào chương trình học, Tích hợp sư phạm; Áp dụng bước đầu, Áp dụng thông dụng, Áp dụng sâu và phổ biến, Cấp độ chuyển đổi) Theo nghiên cứu của Project Tomorrow, (5/2010) thì có 3 yếu tố cần thiết sau để CNTT được sử dụng có hiệu quả trong DH: Yếu tố cần thiết 1: Học tập dựa trên tính chất xã hội: GV là người trợ giúp, giúp HS tìm kiếm thông tin và tạo các nhóm làm việc hợp tác. HS sẽ kiến tạo việc học tập của mình dựa trên kinh nghiệm của bản thân, kết quả nghiên cứu khoa học và hợp tác sử dụng các công cụ để vượt qua các khó khăn và rào cản. Yếu tố cần thiết 2: Học tập mọi lúc, mọi nơi: HS có thể học bất kì nơi nào, bất kỳ đâu.

HS sử dụng các thiết bị di động (điện thoại di động, Smart Phones và MP3) để cá nhân hóa việc học tập của các em như tìm kiếm thông tin hay các cuốn sách giáo khoa trên mạng, hợp tác với các HS khác để ghi chép bài học, ghi âm các bài giảng, quay video các bài trình bày…chơi các trò chơi giáo dục, nhận các nhắc nhở, làm bài tập, chia sẻ thông tin… Sử dụng CNTT đạt mục đích kép: nâng cao hiệu quả giảng dạy của GV và học tập của HS. Yếu tố cần thiết 3: HS và GV có nhiều các kinh nghiệm học tập sử dụng các công cụ kỹ thuật số: sự sẵn có các phương tiện CNTT và việc sử dụng có hiệu quả các nguồn CNTT là một phần không thể thiếu của chương trình và các hoạt động DH trong lớp học: DH cá biệt hóa, sử dụng các công cụ video, podcast, các mạng xã hội. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các nhà nghiên cứu chỉ ra 5 cản trở lớn trong quá trình sử dụng CNTT trong DH: - Không đủ phương tiện CNTT - Các chương trình giáo dục, sách giáo khoa lạc hậu - Thiếu sự hợp tác - Thiếu khả năng thích ứng với các phương tiện CNTT mới - Thiếu hiểu biết và không hỗ trợ các hình thức học tập ngoài lớp học. Các nghiên cứu chỉ ra rằng (UNESCO, 1999; Lasa, 2004) hiệu trưởng nhà trường là người quyết định sự thành công của việc ứng dụng CNTT trong DH thông qua việc thực hiện các chức năng và các phương pháp QL.

Hiệu trưởng đưa mục tiêu ứng dụng CNTT và phát triển môi trường CNTT trong DH vào kế hoạch chiến lược và kế hoạch phát triển hàng năm của nhà trường; tổ chức việc thực hiện, đưa ra các chỉ dẫn và kiểm tra, giám sát kết quả đạt được. Hiệu trưởng có các biện pháp khuyến khích GV ứng dụng CNTT trong DH, phát triển kỹ năng sử dụng CNTT cho họ. Hiệu trưởng bám sát các mức độ phát triển và ứng dụng CNTT trong DH để có các biện pháp phát triển và ứng dụng CNTT phù hợp với điều kiện của nhà trường và trình độ của GV. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, để ứng dụng CNTT trong DH, GV cần có kỹ năng CNTT, nhà trường cần có các giải pháp khuyến khích GV và tạo môi trường CNTT trong trường học (môi trường cơ sở vật chất CNTT và các hoạt động tương tác con người và phương tiện và con người với con người) (Parnership for 21c skills, 2012) Để thúc đẩy phát triển ứng dụng CNTT trong giáo dục đào tạo vấn đề đặt ra là cần phải đổi mới tư tưởng của các nhà QL vì có sự mâu thuẫn giữa sự phát triển của CNTT và tư tưởng của các nhà QL (Mousund, 2005).

Như vậy, các nghiên cứu quốc tế đã đề cập đầy đủ đến các biện pháp QL cần thiết cho việc ứng dụng có hiệu quả CNTT vào quá trình DH. Tại Việt Nam Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế; sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới, đặc biệt cần trang bị cho thế hệ trẻ kỹ năng ứng dụng CNTT. Nhiều chỉ thị, nghị quyết của Đảng đã yêu cầu ứng dụng CNTT trong giáo dục, dạy học. Cùng với việc ban hành các chủ trương đổi mới dạy học và ứng dụng CNTT trong giáo dục, các trường học đã có những nỗ lực nhất định để thực hiện các chủ trương này.

Song song với nỗ lực ứng dụng CNTT của các trường học, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, các đề tài luận văn và luận án nghiên cứu về quản lý, ứng dụng CNTT trong giáo dục và trong các trường học. Một số công trình nghiên cứu đã chỉ ra tác dụng và cách thức ứng dụng CNTT trong dạy học học tập các kinh nghiệm quốc tế. Những tác dụng của CNTT trong dạy học được mô hình hóa trong đề tài nghiên cứu khoa học “Đánh giá tác động của CNTT sử dụng trong dạy học đối với kiến thức và kĩ năng của giáo viên và học sinh các trường trung học phổ thông ở Việt Nam, Đề tài trọng điểm Đại học Quốc gia Hà Nội”. 1: Thể hiện các mối tương thích CNTT với các phương pháp dạy học và thể hiện tầm quan trọng của CNTT đối với việc tích cực hóa, cá nhân hóa và phát triển tiềm năng của người học.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sơ đồ này cho thấy, ứng dụng CNTT vào dạy học rất phù hợp với các phong cách học tập khác nhau của người học, thể hiện đầy đủ các phương pháp dạy học, đặc biệt là phương pháp trực quan, đáp ứng các đặc điểm của các học thuyết sư phạm, đặc biệt là học thuyết dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm. Sơ đồ này cũng cho thấy, khi dạy học cần tích hợp CNTT với các phương pháp dạy học, các phong cách học tập và các học thuyết dạy học. Bộ giáo dục, các trường Đại học, các tổ chức nghiên cứu khoa học đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo về vấn đề ứng dụng CNTT trong dạy học: - Hội thảo khoa học “Ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo, nhìn lại để bứt phá” Trường Đại học Tân Trào đó tổ chức ngày 29/9/2013. - Hội thảo quốc tế “Chuyển đổi mô hình giáo dục trong thế kỉ 21”.

Bộ giáo dục tổ chức tháng 4 năm 2014 và nhiều hội thảo khác. Các cuộc hội thảo trên đều tập trung bàn về vai trò của CNTT trong giáo dục và các giải pháp đẩy nhanh việc ứng dụng CNTT trong dạy học. CNTT giúp giáo viên trao đổi về chuyên môn và tận dụng sự tư vấn của các chuyên gia trên toàn thế giới; giúp học sinh có môi trường học tập linh hoạt hơn trong mọi điều kiện về địa lý và thời gian; GV có thể chỉnh sửa nội dung giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng học sinh khác nhau…CNTT giúp chất lượng của bài học cao hơn thông qua các ứng dụng liên quan đến bài học và giúp người học tập trung hơn vào bài học nhờ các hình ảnh trực quan sinh động phong phú… Học sinh có thể sử dụng CNTT để tìm hiểu thông tin và để đạt được kiến thức mới theo nhiều cách. Họ có thể tìm kiếm thông tin trên Internet hoặc bằng cách sử dụng một bộ bách khoa công nghệ thông tin dựa trên Microsoft Encarta.

Họ có thể tìm kiếm thông tin bằng cách trích xuất từ một tài liệu chuẩn bị của giáo viên và được cung cấp cho họ thông qua công nghệ thông tin, chẳng hạn như tài liệu được tạo bằng Microsoft Word hoặc trình chiếu Microsoft PowerPoint; Người học có thể nâng cao sự hiểu biết bằng cách giao tiếp với người khác bằng việc sử dụng thư điện tử, chẳng hạn như học sinh trong một trường học khác nhau hoặc thậm chí trong một đất nước khác nhau có thể trao đổi qua email, chat. Học sinh có thể sử dụng CNTT như một phần của quá trình sáng tạo mà họ phải xem xét kỹ lưỡng hơn những thông tin mà họ có về một chủ đề nhất định… 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Một số nghiên cứu đã đánh giá tác động của CNTT trong dạy học ở các trường THPT Việt Nam, qua đó đề xuất những sáng kiến, ý tưởng quan trọng trong việc áp dụng CNTT trong nhà trường phổ thông hiện nay nhằm không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục. Có một số luận văn thạc sỹ khoa học nghiên cứu về quản lý việc ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường phổ thông: - Tác giả Trần Thị Đản, với đề tài: “Một số biện pháp tổ chức triển khai việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy của hiệu trưởng trường THCS Văn Lang thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ”. - Tác giả Phạm Trường Lưu, với đề tài: “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học có sử dụng đa phương tiện ở trường THCS”.

- Tác giả Nguyễn Văn Tuấn, với đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo việc thúc đẩy ứng dụng CNTT trong công tác quản lý dạy học tại các trường THPT”. - Tác giả Đào Thị Ninh, đề tài: “Một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong giảng dạy ở các trường THPT quận Cầu Giấy - Hà Nội”. Các giải pháp/biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học được đề cập trong các luận văn này. Các tác giả luận văn nghiên cứu cách sử dụng các chức năng quản lý, các phương pháp quản lý để thúc đẩy và khuyến khích giáo viên, có kế hoạch đầu tư, có biện pháp kiểm tra đánh giá kết quả ứng dụng CNTT.