CHƯƠNG 1 ‘TONG QUAN VỆ CÁC NGHIÊN COU CO LIÊN QUAN 1. Tin hình nghiền cứu trên thểgiới “Theo Keith W. (1992), nghiên ứu vận hình (operation research) được ra đời ‘nh nm dẫu ea thể kỹ ruse và được áp dạng du tiên rong không quân Mỹ. Tiện nay nghiền cửu vận hàn lã một trong những lĩnh vục nghiền cứu dang được chỗ Hội những nhà nghiên cứu vận «quan tôm rên thế giới Diễn đỗ đợc the iệnở ảnh trên thé giới đã được thình lập và những tp chí chuyên đề vỗ nghiên cứu vận hình đã được xuất bản thường kỳ châu Aw và ti Mỹ (Operational Research loumal) Cũng tho tác gã rên, nghiên cứu vận bình được phân ra làm nhiều lo ty theo số lượng người ra quyết nh v8 mục đích của vận inh và ừ độ cc phương hấp cũng thay đối theo đối với từng loi.
Khi s lượng người ra quyế định và mục ch của vận hành đề là một, phương php dược áp dụng ph biễn lá phương pháp LỒi wu ha (optimization) tứ im giải php đáp ing mục đích giữa các we nhân đã xuất hiện và giả phá tối u ô thể không được tit eee te nhân hấp nhn hay sói ch khắc là giải pháp đồ không khả thi, Trong trường hợp này, những biện hấp mang tính xi hội di kim hoa thuận hay đỗi thoi en được thực hig. Trong tường hợp khúc kh số người ra quyết định vẫn là một nhưng số lượng của mục ích vận hình đã tng lên lớn hơn phường php quy đổi các mục Hid tiếng rẻ thành mt mục tu chung hay phương pháp phn tích đa chỉ iu thưởng được áp thực chất, nghiên cứu tận hàn là sử đụng cá công Hình điễ tết ong hệ thống để phân phối ước heo thời gian và không gian một ích ti wu nhất đối với ‘ng didu kiện khí hậu, thy văn sự thể Theo nhiễu nh nghiền cứu, nố đồng vi Hồ hệ thẳng vi những lý do sau «quan trọng trang công tác vận bành L— Mộ thông có thể không được xây dựng đứng như mang đợi do những li tiết kế hoặc xây đụng. Khi đư vào sử đụng, ệ thông thục ts khíc ấ nhiễu so Lọc ve Bài lân Cường Lad vất Bạc 1g tu Ũ ig thống trên lý huyết ~ Hộ thông được đit kế cho một điều kiện cụ thể (me nước sông thế KỈ, hu cu nước ứng với tin suit tết kế.) nhưng được khai tác s đụng trọng điu kiện khí bậ thủy văn khác nha, Với từng diy kiện ey thi, hệ thống cin được vin bình theo những cách riêng nhằm khai the hệ thống "mộ cách hiệu qua nhất ~ Trải qua qu tinh Khai thác vận hình, hầu hết các thông số kỹ thu của hệ tống ẽ hay đổi so với kh mới xây đơng (mặt sắt kênh thay đội do xổilớ, Đi Hing: năng lực các công tình xuống ấp; một sổ hang mục công nh "mối được xây thêm; như cầu nước thay đội do diện teh và cơ cầu cy trồng ‘hay dBi). Vige xác định phương án vận bình mới ứng với hiện trạng hệ ‘things giúp Kha thác hệ thống hiệu chả on, Theo Nelen Jesus (1992), những phương phấp được ấp đọng rong vận nh hệ thẳng cô thể được cia lâm ha lạ “Thứ nhất là phương php va bành theo kin nghiệm: Diy là phương php mà giả pháp đưa ra được đúc kế từ thự 18 khai thác bệ thẳng, Tuy đã được kiểm, nghiệm bo thực tỉ, giả phấp được chọn phụ thuộc hoàn toàn vo kiến chủ quan của người quan lý và vậy chưa hn dã là giả pháp tối ưu.
Hơn nữa, những kinh ghiệm ea người quia lý tha được et khó nhân rộng ho những nơi khác với điều kiện tự hiền, kin ế xã hộ hoàn toàn khắc cũng như cơ chế chính sich cũng khác nhai Theo nhôm phương pháp this bã là xây đựng phương dn vặn hành bằng cách xây dug các công cụ loãn học như phương phip 16 wha, vận ảnh theo kịch bản Trong bai phương php rên, phương pháp thứ hái iện được nhiễu nước rên thể giới áp dung v nộ mang tính biện mình ao và cho phếp nhân rộng kết quá một ich ông (Keith W. Theo ngôn ngữ toàn hoe, phương phập này chữ, 1a ôm các biển mô tà hoại động củ các công rin điều tiết (Z) nhằm ti t bôa một ham me đích (C) es các hiến mổ ả hệ thông (X), các biển mổ tả điều kiện biển Lọc ve Bài lân Cường Lad vất Bạc 1g tu 7 (0) ee biển mt hoại động của các công trình điều it (Max C FZ), [Nine vy, vide tên bình nghiên cứu vận bành cho một ệ thing bao gồm 3 bước là xây đựng him mục tiêu, xác định ác hàm răng buộc in kết các bi và giải bit ‘Vite giả bai toán ti ưu sũng cổ những phương phấp khắc nha tùy tính chất cửa từng him. Trong nhiễu trường hợp him mục tiếu và him rằng buộc là ee him tuyển tinh, hi độ bài oán tối vu có thé gi bằng ác phương pháp cổ điện nhự quy hoạch tuyến tính, quy hoạch động hoc các phương pháp dồ tn khác. Tuy nhiền các phương phấp tn không th áp dụng được khi các hàm ring buộc là Rim cho php đến toán hoi động của hệ thẳng (mô hình mô phông host động của hệ tông) VÌ đây không phải là hâm tuyến nh, bản hiện hay him cổ thé đạo him được, Để sit quyết khô khẩn trên, ác nhà khoa học d xây dựng phương pháp tối ưu hóa dd trên nguyện ti thẳng kể được phát biểu như sao: Đi với Đi kỹ mới gi tị = he ty ÿ nào đủ, ta lớn có mặt xá suất P nào để để tin tại một nghiệm (Cop Xp, Yop, Zap) trung những ngiện đã thử (C= X,Y, Z0, trang XY Z2 lầm ug là hữn mục tiêu, ee biên nổ tả hệ ting các Hn mở tả đâu tiện in vd các Biến mổ loại động của các cổng tình đt; op vi in lượ là các cải số Mu 1 rạng Hải hay’, saø oho Cop ngộ di Cop <a `Vối nguyên tic trên việc giả baton ti uu dugethye hiện theo ác bước —_ Bưốc Ì: Lựa chọn mật git tị bắt kỹ sao chủ iển cần im (ibn mô ả how động của các công inh die i ube 2: Tinh gi tí ca các him mục tiêu ứng với gỗ tí đồ của hàm el am —_Buốc 3 Cho biển cm một gist hiển tiên nào đồ ong khoảng eho hep ~ Buse 4 Lập lại bude 3 ivi giá tị mới của be ch i; = Buse S: Lập li bước 3 va bude 4 một sổ Ln ds lớn để dại được mục dich gia bài tán tối đặ ma Lọc ve Bài lân Cường Lad vất Bạc 1g tu : [Nhu vậy, phương phip giả này cho phép tim nghiện gin ding ngay cả wong diều kiến hàn me iêu và im răng buộc là những hàn ắt phú tạp như đối với Đề toán vận hành ác hệ thẳng thủy nông cũng như tong điều kiện him mục tiêu gỗ nhi gá trì cục tr cục bộ, Ngoài nụ nổ sòn rãnh được những si số nhất định Khi đơn giản hb các hàm rng buộc vi nó cho phế sử dụng những mổ hình phúc cạnh phương php i tụ hộ nó tn, nhiễu nin cứu đã sử đọng phương hấp Xận hành theo các kịh bản soạn Hước (Scenario — hase method).
Theo phường ph này, rước tin chứng ta ẽ xây dụng các kịch bản về điều ign biên (Khí bạ, thấy vân) công như ede phương ân vận ảnh (ôi gian đồng mở ee công tình điều i) khác nhau với những giá trời rạ hay xỉ xét đồn toàn miễn giá tr 6 thể có của ching, Dựa rên những gi bị rời rae được xác định tước này, chúng tạ sổ thé in gã kế quả các ích bán đưa sa và từ đồ lựa chọn Kish bản tất nhất theo mục dich của nhà quan ý, Phương pháp này không đưa ra được giải pháp tối ta mà chí đa ra được giả pháp ốt nhất tong s các gi php được xế dn vi sc gi tị đầu vào à các gi tị rời ạc. Tuy min nó vin được sử dạng rộng ri do tinh đơn gin của nó (Nelen 2, 1993), “Toi ác nước tiên tiến trên tổ gi, nhiều ch ấp cận Khe nhu i quan din 1m bình hin hoạt động của bệ thông. BS là các mồ bình xác định, mô hình khái niệm và mô hình thốn kẻ Việc xây dụng và áp dụng ede chương enh vận hành quan ý hệ thông thy lợi «4 due thực hiện ta nhiễu nước ên thổ giới trong ai hc năm gn đây, nhất là tại các nude phi wién tah Bắc Mỹ, Chiu Âu, Nhật Bin, Austdla côn 6 các nước dang phát tiễn vũng Đông Nam A như Trung Quốc, Ấn Độ, Thi lan, Malaysia, Sdlaea. cũng dang được bước đầu thực hiện mạnh mẽ cho kế! quả tốt, dem lại iệu quart đông kế Mộc mộ hình, phần mềm và hệ thông SCADA/MAC được sử đụng khá phi Biển tên thể giới là CROPWAT, INCA, FQM, EAO, OPDM, CANALMAN, IMSOP, SIMIS, WASAMTC/TM System, Hoe ve Bài Van Cường Lad vất Bạc 1g tu Ũ Mi hình INCA được xây dmg bởi công ty Wallingford (Anh) đang được {ing đụng rộng Hi cho việc vn hành và quản lý các hệ thing thủy nông ở Châu A như Sdlaa, Bangledesh, Thể NAT Kỳ, Thấi Lan, Ấn Độ, Philippines và một số nước châu phi như Zimbawe, Sudan, Kenya.
Mục ich cửa INCA là nhằm ty gip cho người quan lý nhân tích nhanh chống mộ lượng lớn ác đãliệu để có các thông tin cin tit cho iệcr quyết định điều khi hợp lý trong các công tác vận hình hệ thông tưới 'Mé hình và phẫn mém SIMIS do ban quin ý và phát triển ti nguyện nước sửa FAO th Lp. SIMIS là một cổng cụ tự giúp et higu quả tong việc hộ thông tưới. M hình này cho phếp giả quyết Kh hoàn chỉnh quản lý các Đi ton vận bình phân cp, đa mục tiêu, Ngoài chức năng chính trợ gp sông túc quân lý, SIMIS côn hỗ tr nhi cho công te quân lý hệ thẳng nhục Xinh tế thủy lợi phí. day tụ bảo đường.
hìn SĨ phố bin wd thể gối cũng như châu Á 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam nước ta việc mộ hình hoa hoạt động của hệ hing thủy nông đã được đ cập đến tứ vi thập kỹ nay. Điễn inh là vc xây đựng các phần mềm sử dạng các phương pháp hiệu hữu bạn theo xơ đỗ Presmann để giả bi toán dòng chạy không n định được mã phông bd hệ phương tỉnh Sant Vena. Bn cạnh đó, nhiễu phẫn mềm của thé giới cũng đã được sử dụng rộng rãi như MIKE, mỗ hin IMSOP.