chương I, quy định về việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng quy định: “Máy móc, thiết bị là một kết cấu hoàn chỉnh, gồm các chi tiết, cụm chi tiết, bộ phận có liên kết với nhau để vận hành, chuyển động theo mục đích sử dụng được thiết kế. Tuổi thiết bị là thời gian (tính theo năm) được xác định từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu của máy móc, thiết bị đã qua sử dụng. Năm nhập khẩu là năm hàng hóa về đến cửa khẩu Việt Nam” [31]. Có thể hiểu, Trang thiết bị là thuật ngữ đề cập tới các yếu tố về cơ, điện, điện tử… được kết hợp lại với nhau nhằm biến đổi năng lượng, nguyên vật liệu… thành các sản phẩm cụ thể phục vụ cho đời sống xã hội hoặc thực hiện một hay nhiều công năng khác nhau nào đó.
Trang thiết bị sử dụng cho mục đích hàng không sẽ được gọi là TTBHK. TTB hàng không là những, thiết bị, máy móc, dụng cụ, vật tư…dùng trong hàng không, đó chính là những phương tiện ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ trong việc cung cấp dịch vụ liên quan đến lĩnh vực hàng không. Như vậy, TTBHK là những thiết bị được sử dụng cho mục đích hàng không, là bộ phận không thể tách rời trong các hoạt động hàng không và là yếu tố không thể thiếu trong việc đảm bảo an toàn và nâng cao chất lượng dịch vụ, hiện đạị 9 hàng không. Chúng thường được sử dụng trong tất cả các đơn vị hoạt động liên quan đến phục vụ chuyến bay hàng không từ điểm đi đến điểm đến.
Phân loại và vai trò của trang thiết bị hàng không * Phân loại trang thiết bị hàng không Tại Việt Nam, tùy theo hình thức sở hữu doanh nghiệp mà vai trò của TTBHK được phân nhóm theo các đơn vị quản lý khác nhau do cơ quan quản lý nhà nước về hàng không là Cục Hàng không Việt Nam thuộc Bộ Giao thông Vân tải quản lý chung và do Ủy Ban Quản lý vốn nhà nước tại Doanh nghiệp quản lý theo Luật Doanh nghiệp. Có thể phân thành các nhóm thiết bị chính cấu thành một hệ thống đồng bộ như sau: Nhóm thiết bị trên tàu bay: Do nhà khai thác tàu bay hay còn gọi là hãng hàng không quản lý và khai thác. Bao gồm các thiết bị thu, phát đáp tín hiệu; các bộ liên lạc viễn thông, vô tuyến; các thiết bị tạo nên cấu hình hệ thống trên tàu bay. Nhóm thiết bị không lưu, điều hành bay: Do Tổng Công ty quản lý bay Việt Nam quản lý và khai thác.
Bao gồm các hệ thống dẫn đường vệ tinh; vô tuyến viễn thông; hệ thống quan trắc khí tượng và các thiết bị khác cấu tạo nên hệ thống kiểm soát vùng trời trong nước, ngoài nước và tại sân bay. Nhóm thiết bị dẫn đường, phục vụ mặt đất: Do nhà khai thác cảng hay còn gọi là Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam và các đơn vị mặt đất quản lý và khai thác. Bao gồm các hệ thống phù trợ dẫn đường mặt đất, các trang thiết bị phục vụ tàu bay và các trang thiết bị phục vụ hành khách tại nhà ga. Theo quy chế quản lý kỹ thuật của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam thì tại các Cảng hàng không, thiết bị hàng không bao gồm những nhóm chính sau: Thứ nhất, TTB kỹ thuật đảm bảo hoạt động bay.
Thứ hai, TTB kỹ thuật nhà ga. Thứ ba, TTB kỹ thuật mặt đất. 10 Thứ tư, TTB khác (kỹ thuật điện nguồn, điện dự phòng, cấp thoát nước, môi trường, mạng viễn thông, CNTT…) * Vai trò của trang thiết bị hàng không Để hình thành một Cảng hàng không phải có đầy đủ 03 yếu tố: Sân bay, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị. Trong đó trang thiết bị cần phải có và không thể thiếu trong lĩnh vực khai thác hàng không hiện tại.
TBHK là yêu cầu bắt buộc, không thể thiếu của cả 3 chủ thể: Cảng hàng không, quản lý bay và các hãng hàng không. Mỗi chủ thể quản lý các hệ thống, thiết bị, phương tiện kỹ thuật mang đặc thù riêng để phục vụ cho mục đích chung là đảm bảo hoạt động bay hàng không an toàn, hiệu quả và chất lượng. TTBHK là một loại tài sản đặc biệt nó được ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất do đó nó đóng vai trò rất quan trọng trong đảm bảo duy trì hoạt động hàng không dân dụng trên thế giới. Có thể khái quát vai trò của TTBHK như sau: Thứ nhất, TTBHK hỗ trợ hàng không phát huy vai trò kết nối mạng lưới giao thông trên toàn thế giới và phát triển kinh tế - xã hội.
Hàng không vận chuyển gần 2 tỷ hành khách mỗi năm và 40% kim ngạch xuất khẩu liên vùng hàng hóa (theo giá trị). 40% khách du lịch quốc tế hiện nay đi du lịch bằng đường hàng không. Ngành công nghiệp vận tải hàng không tạo ra tổng cộng 29 triệu việc làm trên toàn cầu. Tác động của hàng không lên kinh tế toàn cầu được ước tính khoảng $ 2,960 tỷ đồng, tương đương với 8% của thế giới về tổng sản phẩm trong nước (GDP).
25% công ty bán hàng phụ thuộc vào vận tải hàng không. 70% doanh nghiệp báo cáo rằng, để phục vụ một thị trường lớn thì sử dụng dịch vụ hàng không là điều tất yếu. Tất cả những điều này, nhờ vào vai trò TTBHK. Nếu TTBHK hiện đại sẽ giúp hàng không giúp cải thiện mức sống và xoá đói giảm nghèo, chẳng hạn như thông qua dịch vụ du lịch.
Hàng không được xem như phương tiện duy nhất có thể cung cấp hàng hoá đến những vùng 11 sâu vùng xa, từ đó thúc đẩy việc hoà nhập xã hội. Hàng không góp phần vào sự phát triển bền vững. Nhờ điều kiện du lịch và thương mại, nó tạo ra tăng trưởng kinh tế, cung cấp công ăn việc làm, tăng thuế lợi tức, và thúc đẩy việc bảo tồn các khu vực cần được bảo vệ. Thứ hai, TTBHK giảm thiểu nguy cơ tai nạn hàng không TTBHK là một trong những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả, chất lượng của hàng không, giảm thiểu nguy cơ tai nạn.
Khi công nghệ tiến bộ, nhiều TTBHK tiên tiến ra đời, từ đó nó hỗ trợ hoạt động hàng không nhanh chóng và chuẩn xác hơn. Hàng năm các Cảng hàng không đều chi vào hoạt động mua sắm vào các TTBHK mới. Đây là những tài sản lưu động, do đó nếu không được sử dụng đúng cách nó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của hàng không và doanh thu của Cảng hàng không. Chính vì thế, các nhà quản lý Cảng hàng không cần phải tối ưu hóa quy trình làm việc trước khi đưa ra quyết định mua TTBHK.
Thứ ba, TTBHK giúp hàng không khắc phục được ô nhiễm môi trường TTBHK hiện đại giúp hàng không phát huy vai trò bảo vệ môi trường. Ngày nay, những đội tàu bay 20 deciben (dB) được đưa vào sử dụng, êm hơn so với những chiếc tàu bay cách đây 40 năm. Điều này tương ứng với việc giảm thiểu tiếng ồn khó chịu đến 75%. Tàu bay thế hệ mới được kì vọng giảm thiểu hơn 50% tiếng ồn trong quá trình cất cánh và hạ cách (trừ 10dB).
Đội tàu bay ngày hôm nay sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn 70% so với 40 năm trước. Lượng khí thải carbon monoxide đã giảm đồng loạt 50%, trong khi hydrocarbon chưa cháy và khói đã được giảm tới 90%. Những cải tiến trong việc quản lý TTBHK có khả năng làm giảm tiêu hao nhiên liệu 6 - 12%, đồng thời việc cải thiện hoạt động còn giảm thiểu nhiên liệu thêm 2 - 6%. Đặc điểm của trang thiết bị hàng không TTBHK là một loại hàng hóa đặc biệt với chủng loại đa dạng và luôn được ứng dụng công nghệ mới.
TTBHK hiện đại nên có giá trị cao, đắt tiền. Nó được sản xuất gắn liền 12 với thành tựu của khoa học tiên tiến về công nghệ hàng không. Các TTBHK đều phải thực hành theo khuyến nghị tiêu chuẩn, quy chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng thế giới (ICAO), Hiệp hội vận tải hàng không thế giới (IATA) và theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn Quốc gia sở tại. TTBHK phần lớn được nhập khẩu từ các nước có nền khoa học tiên tiến, hiện đại, đòi hỏi người sử dụng phải cập nhật và nâng cao trình độ thường xuyên.
TTBHK tại Việt Nam được hình thành từ nhiều nguồn vốn khác nhau, trong đó có từ ngân sách nhà nước, và nguồn vốn tự mỗi Tập đoàn, Tổng công ty mua sắm. Tùy vào quy mô, tầm vóc của Cảng hàng không sẽ có ứng với mức độ sử dụng TTBHK tại Cảng hàng không khác nhau. TTBHK sản xuất trong và ngoài nước theo tiêu chuẩn của ICAO, được cơ quan quản lý Nhà nước cấp phép sử dụng. TTBHK sản xuất tại các cơ sở trong nước theo danh mục các cơ sở do Cục Hàng không Việt Nam chấp thuận.
TTBHK sản xuất theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn của nước ngoài được các đơn vị mặt đất quản lý khai thác. TTBHK đơn giản do các đơn vị mặt đất sản xuất phục vụ cho nhu cầu của doanh nghiệp. Ví dụ điển hình áp dụng đối với thiết bị, phương tiện bảo đảm an ninh hàng không thuộc nhóm TTB nhà ga bao gồm các thiết bị được quy định tại Khoản 1 Điều 102 Thông tư 13/2019/TT-BGTVT hướng dẫn Chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải ban hành, cụ thể như sau: - Máy soi tia X, cổng từ, thiết bị phát hiện kim loại cầm tay; thiết bị, dụng cụ chuyên dụng phát hiện chất nổ, vũ khí, vật phẩm nguy hiểm; - Phương tiện sử dụng cho tuần tra; thiết bị ghi âm, ghi hình, quan sát, nhận dạng, phát hiện giấy tờ, tài liệu giả chuyên dụng; thiết bị sử dụng cho việc cấp thẻ, giấy phép kiểm soát an ninh hàng không; - Phương tiện, thiết bị thông tin liên lạc phục vụ chỉ huy, điều hành, đối phó với hành vi can thiệp bất hợp pháp; mũ, áo giáp và các trang bị, công cụ 13 chuyên dụng cho đối phó với hành vi can thiệp bất hợp pháp; hầm, thiết bị phục vụ xử lý bom, mìn, vật phẩm nguy hiểm; - Dụng cụ, thiết bị sử dụng cho thử nghiệm, đào tạo, huấn luyện an ninh hàng không; vũ khí, công cụ hỗ trợ [3]. Khái niệm và nguyên tắc quản lý trang thiết bị hàng không tại Cảng hàng không 1.
Khái niệm quản lý trang thiết bị tại Cảng hàng không Quản lý TTBHK tại Cảng hàng không là quá trình tác động có định hướng của Cảng hàng không trong việc vận dụng nguyên tắc, phương pháp nhằm đạt được những mục tiêu đề ra.