PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sơn La là một tỉnh miền núi nghèo, giao thông đi lại khó khăn, chịu nhiều hậu quả nặng nề của chiến tranh. Tỷ lệ người dân tộc thiểu số đông, sống rải rác ở các khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Nhiều năm gần đây, được sự quan tâm đầu tư của Chính phủ bằng nhiều dự án cho nhiều lĩnh vực, nền kinh tế của tỉnh bước đầu có những thay đổi.
Đời sống kinh tế, văn hoá xã hội ngày càng được nâng cao, đời sống vật chất không ngừng cải thiện, các nhu cầu của con người cũng nâng lên, trong đó có nhu cầu về chăm sóc sức khoẻ cho người dân. Đặc biệt việc giải quyết chế độ cho các đối tượng chính sách có công với cách mạng là công việc được chú trọng thường xuyên. Tại tỉnh Sơn La Trung tâm Giám định y khoa là đơn vị duy nhất có chức năng thực hiện nhiệm vụ giám định y khoa trên địa bàn. Trung tâm được thành lập theo Quyết định số 4112/QĐ-UBND ngày 19 tháng 12 năm 2005.
Trung tâm Giám định y khoa là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Y tế, chịu sự quản lý toàn diện của Giám đốc Sở Y tế, sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật của Chủ tịch Hội đồng giám định y khoa tỉnh, Viện Giám định y khoa và các Vụ chuyên ngành Bộ Y tế. Đồng thời tham mưu trực tiếp cho Giám đốc Sở Y tế về công tác khám giám định trên địa bàn tỉnh Sơn La. Trong nhiều năm qua, Hội đồng Giám định y khoa tỉnh Sơn La đã khám, giám định sức khỏe, đánh giá tỷ lệ tổn thương cơ thể và mức độ ảnh hưởng đến khả năng lao động cho hàng nghìn người khuyết tật trong tỉnh. Các kết quả giám định đã giúp cho ngành Lao động - Thương binh và Xã hội có căn cứ để giải quyết chế độ trợ cấp xã hội đúng với tình trạng khuyết tật của từng cá nhân, đồng thời định hướng cho đối tượng lựa chọn công việc phù hợp với hoàn cảnh của mình.
2 Bên cạnh đó Trung tâm Giám định y khoa còn có chức năng thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho ngươi dân trên địa bàn. Là hoạt động tạo ra nguồn thu của đơn vị tương đối lớn, tuy nhiên do cở vật chất trang thiết bị và nhân lực chưa đảm bảo do vậy từ tháng 7 năm 2017 Trung tâm đã tạm dừng thực hiện nhiệm vụ này. Để duy trì sự tồn tại và hoạt động, bộ máy Nhà nước nói chung và Trung tâm Giám định y khoa nói riêng cần phải có nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu. Cùng với việc tăng thu để đảm bảo hoạt động, một vấn đề rất quan trọng đặt ra là phải quản lý chặt chẽ, hiệu quả nguồn thu phục vụ hoạt động bộ máy.
Quản lý thu là một nội dung quan trọng của hoạt động quản lý nhà nước, nó đảm bảo cho việc phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn thu nhằm đạt tới những mục tiêu khác nhau trong từng thời kỳ của nhà nước. Tăng cường quản lý thu là yêu cầu đặt ra cho tất cả các cơ quan đơn vị trong bộ máy nhà nước các cấp, trong đó có Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La. Qua thực tế cho thấy bất cứ khi nào và ở đâu quản lý bị buông lỏng cũng là tiền đề cho những bất cập và hoạt động kém hiệu quả. Vì vậy tăng cường quản lý thu cũng chính là góp phần thực hiện mục tiêu này.
Trước yêu cầu của công việc đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế. Quản lý nguồn thu luôn giữ vị trí trọng yếu trong hoạt động quản lý nhà nước, các đơn vị kinh tế nói chung và Trung tâm Giám định y khoa nói riêng. Trung tâm Giám định y khoa là đơn vị cấp hai trực thuộc Sở Y tế, là cơ quan hành chính sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động, ngoài nguồn ngân sách nhà nước cấp đơn vị còn có nguồn thu (gồm nguồn thu phí lâm sàng, cận lâm sàng phục vụ khám giám định y khoa và nguồn thu khám sức khỏe). Vì vậy quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La cần phải có sự đổi mới, hoàn thiện cho phù hợp nhằm đảm bảo quản 3 lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả các nguồn thu trong thời gian tới, đồng thời góp phần quan trọng giúp Trung tâm Giám định y khoa hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị được giao.
Giai đoạn 2015-2020 Trung tâm Giám định y khoa thực hiện cơ chế tự chủ tài chính do ngân sách nhà nước đảm bảo 100% nguồn kinh phí hoạt động , định hướng phát triển giai đoạn 2021-2025 là đơn vị đảm bảo một phần chi thường xuyên do vậy việc để tạo ra nguồn kinh phí đảm bảo trang trải các hoạt động của đơn vị là quan trọng. Bởi vậy, việc nghiên cứu thực trạng và đề ra giải pháp hoàn thiện quản lý thu tại Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La nhằm tăng cường quản lý thu là yêu cầu cần thiết của đơn vị. Nhằm đóng góp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn hoàn thiện quản lý thu tại đơn vị. Xuất phát lý do trên tác giả chọn để tài Quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của tác giả.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Về lĩnh vực quản lý tài chính nói chung và quản lý thu nói riêng đã có một số nghiên cứu với đối tượng, phạm vi tiếp cận khác nhau. Có thể kể đến một số đề tài tiêu biểu như sau: - Tác giả Nguyễn Thành Lê (2013), Quản lý tài chính tại Trung tâm vận tải V75 – Bộ ngoại giao, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân. Bằng những lý luận thực tiễn, cùng các phương pháp tổng hợp, so sánh, thống kê đề tài đã chỉ ra những nguyên nhân, hạn chế của quản lý tài chính tại Trung tâm vận tải V75 – Bộ ngoại giao, từ đó đưa ra một số giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Trung tâm vận tải V75 – Bộ ngoại giao theo cơ chế tự chủ tài chính. 4 - Tác giả Nguyễn Văn Phò (2015), Quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Đắk Song tỉnh Đắk Nông, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Bằng các phương pháp phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại chính quyền huyện Đắk Song tỉnh Đắk Nông, đưa ra quan điểm cá nhân và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại chính quyền huyện Đắk Song tỉnh Đắk Nông trong thời gian tới. - Tác giả Nguyễn Thị Thanh Thanh (2017) Hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Đà Nẵng. Luận văn Bằng các phương pháp phân tích đánh giá thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam, đưa ra giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới. - Tác giả Đinh Thị Phương Loan (2018) Hoàn thiện quản lý thu phí và lệ phí tại Thành phố Thái Nguyên, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh.
Bằng các phương pháp đánh giá thực trạng quản lý thu phí tại Thành phố Thái Nguyên và đưa ra giải pháp hoàn thiện quản lý thu phí và lệ phí tại Thành phố Thái Nguyên trong thời gian tới. Tuy nhiên, đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về Quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La. Vì vậy việc nghiên cứu đề tài “Quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La” sẽ đi sâu phân tích và đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu, hạn chế còn tồn tại trong quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La. Từ đó đưa ra một số giải pháp giúp cho quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La ngày càng có hiệu quả hơn.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài + Xác định được khung nghiên cứu về quản lý thu của Trung tâm giám định y khoa tỉnh. + Phân tích được thực trạng quản lý thu của Trung tâm giám định y khoa tỉnh Sơn La trong giai đoạn 2018-2020. + Đề xuất được giải pháp hoàn thiện quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La đến năm 2025. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh.
- Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La theo quy trình quản lý bao gồm: Lập dự toán thu, Tổ chức thực hiện dự toán thu, Kiểm soát thực hiện dự toán thu. + Về không gian: Nghiên cứu tại Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La + Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2018 -2020, số liệu sơ cấp thu thập vào tháng 6/2021 và định hướng giải pháp tới 2025. Phương pháp nghiên cứu 5. Khung nghiên cứu Nhân tố ảnh hưởng đến Nội dung quản lý thu Mục tiêu quản lý thu công tác quản thu của của Trung tâm Giám của Trung tâm Giám Trung tâm Giám định y định y khoa tỉnh định y khoa tỉnh khoa tỉnh - Nhân tố bên trong Trung - Lập dự toán thu - Xác định và khai thác tâm Giám định y khoa tỉnh - Tổ chức thực hiện dự hiệu quả, tối đa các - Nhân tố bên ngoài toán thu nguồn thu - Kiểm soát thực hiện dự - Thu đúng, thu đủ tránh toán thu gây thất thoát, sai phạm trong thực hiện thu - Đảm bảo các nguồn lực tài chính trong việc thực hiện các hoạt động của Trung tâm 6 Hình 1: Khung nghiên cứu của luận văn 5.
Quy trình nghiên cứu - Bước 1: Tổng quan về tài liệu, hình thành khung lý thuyết về quản lý thu tại Trung tâm Giám định y khoa tỉnh. - Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp liên quan đến quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La - Bước 3: Phân tích và xử lý dữ liệu thu thập - Bước 4: Đánh giá thực trạng quản lý thu của Trung tâm Giám định y khoa tỉnh Sơn La, chỉ ra những điểm đạt được, chưa đạt được, nguyên nhân và hạn chế. - Bước 5: Đề xuất các giải pháp.