Tổng quan nghiên cứu

Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ trong hệ thống các trường Công an nhân dân, đặt trọng tâm vào việc chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực thực hành. Tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I, với quy mô đào tạo khoảng 931 học viên và lưu lượng bình quân đạt 500 học viên mỗi năm, yêu cầu chuẩn hóa chất lượng đào tạo sĩ quan thực hành ngày càng trở nên cấp thiết. Mặc dù tỷ lệ học viên tốt nghiệp đạt loại khá và giỏi hàng năm đạt khoảng 65%, công tác quản lý thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra vẫn bộc lộ một số tồn tại về tính đồng bộ và phương pháp đo lường năng lực chuyên môn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đánh giá năng lực toàn diện theo chuẩn đầu ra với thực tiễn quản lý khảo thí còn nặng về kiểm tra kiến thức ghi nhớ lý thuyết. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thi, kiểm tra, đánh giá của chuyên ngành Trinh sát an ninh, từ đó đề xuất 8 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I với các dữ liệu thực chứng thu thập trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2018 và khảo sát chuyên sâu vào đầu năm 2019. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học viên đạt chuẩn kỹ năng nghề nghiệp lên trên 85%, chuẩn hóa 100% quy trình khảo thí và xây dựng tiêu chuẩn đánh giá bám sát nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý chất lượng tổng thể trong giáo dục và lý thuyết Đánh giá năng lực người học của các nhà khoa học giáo dục tiêu biểu như Mechrers, Lehmann và Đặng Bá Lãm. Mô hình nghiên cứu vận dụng tiếp cận Đào tạo dựa trên kết quả đầu ra kết hợp với khung chuẩn năng lực nghề nghiệp của Bộ Công an. Ba khái niệm trung tâm tạo nên cấu trúc luận văn gồm: quản lý giáo dục, chuẩn đầu ra và quản lý thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

Chuẩn đầu ra chuyên ngành Trinh sát an ninh theo Quyết định số 683/QĐ-T33 được cấu thành từ 4 trụ cột chính: kiến thức, kỹ năng, thái độ và thể chất. Cụ thể, khối kiến thức đòi hỏi học viên vận dụng chuẩn xác các biện pháp nghiệp vụ trinh sát chống gián điệp, chống phản động và bảo vệ an ninh nội bộ. Khối kỹ năng yêu cầu làm chủ các kỹ năng nghiệp vụ điều tra cơ bản, chuyên án trinh sát, đạt chuẩn kỹ năng công nghệ thông tin theo Thông tư số 03/2014/TT-BTTTT và trình độ ngoại ngữ bậc 2 theo Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT. Tiêu chuẩn thể chất và tác chiến yêu cầu hoàn thành cự ly bơi tối thiểu 50 mét cùng hệ thống kỹ chiến thuật võ thuật Công an nhân dân. Hệ thống lý luận khẳng định quản lý kiểm tra đánh giá là chuỗi tác động có kế hoạch của chủ thể quản lý gồm 6 bước: từ chuẩn bị, lập khung đánh giá, xác định ưu tiên, xây dựng chương trình hành động, lập kế hoạch môn học đến kiểm tra tính khả thi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tổng kết giai đoạn 2013-2018 của 9 phòng chức năng, 3 khoa chuyên ngành và 6 bộ môn thuộc nhà trường, kết hợp với dữ liệu sơ cấp qua khảo sát thực chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 110 đối tượng được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, đại diện cho toàn thể các lực lượng tham gia vào quá trình đào tạo. Cơ cấu mẫu khảo sát bao gồm 30 cán bộ quản lý (chiếm 27,3%), 30 giảng viên (chiếm 27,3%) và 50 học viên chuyên ngành Trinh sát an ninh (chiếm 45,4%), đảm bảo tính cân bằng với 80 nam và 30 nữ.

Lý do lựa chọn phương pháp điều tra bằng bảng hỏi kết hợp tọa đàm chuyên gia là nhằm lượng hóa chính xác nhận thức, thái độ và mức độ thực hiện các khâu quản lý theo thang đo Likert 4 mức độ (từ mức 1 - Thấp nhất đến mức 4 - Cao nhất). Phương pháp tọa đàm, phỏng vấn sâu được tiến hành trên tỷ lệ mẫu kiểm chứng từ 5% đến 9% để xác minh độ tin cậy của thông tin thu được. Toàn bộ dữ liệu được xử lý bằng các công thức thống kê toán học chuyên ngành nhằm xác định điểm trung bình, độ lệch chuẩn và xếp hạng mức độ cần thiết, tính khả thi của các giải pháp. Timeline nghiên cứu thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành tập trung từ tháng 1 đến tháng 2 năm 2019 và hoàn thiện toàn diện đề tài vào tháng 6 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng đội ngũ tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I cho thấy nền tảng nhân lực rất vững chắc với tổng số 238 cán bộ, giáo viên, trong đó 85% có trình độ từ đại học trở lên (bao gồm 10 tiến sĩ, 95 thạc sĩ, 115 cử nhân và 1 Phó giáo sư, 13 giảng viên chính). Tuy nhiên, nhận thức của các nhóm đối tượng về việc đo lường chuẩn đầu ra còn có sự phân hóa rõ rệt: trong khi 93,3% cán bộ quản lý nhận thức sâu sắc về vai trò của việc đánh giá theo chuẩn năng lực, tỷ lệ này ở nhóm học viên chỉ đạt khoảng 72,0%.

Công tác tổ chức thi và chấm thi được thực hiện nghiêm túc, đạt độ bảo mật cao với 100% bài thi tự luận được rọc phách, tổ chức chấm 2 vòng độc lập và toàn bộ các phòng thi vấn đáp đều trang bị hệ thống máy ghi âm chuyên dụng. Nhờ đó, tỷ lệ học viên tốt nghiệp đạt loại khá và giỏi duy trì ổn định ở mức 65%.

Tuy vậy, việc xây dựng và sử dụng ngân hàng câu hỏi thi còn gặp nhiều hạn chế. Khoảng 42,5% giảng viên cho biết ngân hàng đề thi chậm được cập nhật các tình huống nghiệp vụ trinh sát phát sinh từ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm. Hình thức thi tự luận truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng chi phối trên 60% các học phần, chưa đa dạng hóa sang các hình thức đánh giá thực hành kỹ năng trinh sát và xử lý tình huống nghiệp vụ thực tế. Hệ thống cơ sở vật chất và phòng máy chuyên dùng phục vụ kiểm tra đánh giá tự động mới chỉ đáp ứng được khoảng 55% nhu cầu thực tế của toàn trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên bắt nguồn từ việc chuyển đổi phương thức đào tạo theo chuẩn đầu ra diễn ra nhanh chóng, trong khi quy trình biên soạn ngân hàng câu hỏi thi đòi hỏi nguồn lực và thời gian thử nghiệm lớn. Đặc thù bảo mật thông tin của ngành an ninh cũng tạo ra những rào cản nhất định trong việc số hóa và liên kết ngân hàng đề thi. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Đặng Bá Lãm (năm 2012) và Nguyễn Đức Anh (năm 2015), khi chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất của quản trị giáo dục theo chuẩn đầu ra tại các trường đại học, cao đẳng chính là sự chậm trễ trong việc chuẩn hóa công cụ đo lường kỹ năng thực hành và kỹ năng mềm.

Dữ liệu khảo sát thực trạng nhận thức và đánh giá quy trình có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột chồng phân nhóm thể hiện khoảng cách điểm trung bình giữa cán bộ quản lý (đạt mức 3,62/4,0), giảng viên (đạt mức 3,45/4,0) và học viên (đạt mức 3,10/4,0). Đồng thời, bảng ma trận tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của 8 giải pháp đề xuất cho thấy sự đồng thuận rất cao từ các chuyên gia với hệ số tương quan r đạt trên 0,85, khẳng định tính đúng đắn của định hướng đổi mới khảo thí.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao chất lượng quản lý thi, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tổ chức bồi dưỡng và nâng cao nhận thức cho 100% cán bộ quản lý, giảng viên và học viên về phương pháp đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận chuẩn đầu ra. Chủ thể thực hiện là Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo phối hợp với Phòng Quản lý đào tạo, hoàn thành trong giai đoạn 2019-2020 nhằm đạt mục tiêu 100% giảng viên làm chủ kỹ thuật thiết kế ma trận đề thi theo năng lực.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình 6 bước và quản lý chặt chẽ nội dung kiểm tra đánh giá bám sát 100% các tiêu chí của Quyết định số 683/QĐ-T33. Các khoa chuyên ngành (Khoa Trinh sát phản gián, Khoa Trinh sát ngoại tuyến, Khoa Cảnh vệ) phải cơ cấu lại tỷ trọng điểm đánh giá, tăng tỷ lệ đánh giá kỹ năng thực hành nghiệp vụ lên ít nhất 40% trong tổng điểm học phần, áp dụng ngay từ năm học 2019-2020.

Thứ ba, cải tiến hình thức thi và hiện đại hóa ngân hàng đề thi học phần. Hội đồng biên soạn đề thi cần bổ sung tối thiểu 300 đến 500 câu hỏi tình huống nghiệp vụ mới vào ngân hàng đề thi của từng chuyên ngành, đẩy mạnh kết hợp giữa thi trắc nghiệm trên máy tính, thi vấn đáp có ghi âm và thi thực hành xử lý hồ sơ nghiệp vụ, hoàn thành nghiệm thu trước năm 2020.

Thứ tư, nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin và phần mềm khảo thí. Ban Giám hiệu nhà trường chỉ đạo Phòng Hậu cần đầu tư 100% phòng thi máy tính chuẩn hóa, trang bị phần mềm quản lý ngân hàng đề thi bảo mật cao và phần mềm chấm thi tự động trong lộ trình 2019-2021.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm đối tượng thứ nhất là Ban Giám hiệu và đội ngũ cán bộ quản lý tại các học viện, trường Cao đẳng và Trung cấp Công an nhân dân. Nghiên cứu cung cấp khung quy trình quản lý 6 bước chuẩn mực, giúp các nhà quản lý áp dụng để rà soát, tái cấu trúc công tác khảo thí và kiểm định chất lượng đào tạo đáp ứng Đề án số 1229/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 2359/QĐ-BCA của Bộ Công an.

Nhóm đối tượng thứ hai là giảng viên giảng dạy khối ngành Nghiệp vụ An ninh, Cảnh vệ và Trinh sát. Luận văn là tài liệu hướng dẫn giá trị giúp giảng viên thiết kế ma trận kiểm tra đánh giá bám sát chuẩn đầu ra, xây dựng ngân hàng câu hỏi tình huống thực tế và kết hợp linh hoạt giữa các hình thức thi vấn đáp, tự luận và thực hành.

Nhóm đối tượng thứ ba là cán bộ chuyên trách công tác Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục. Luận văn cung cấp phương pháp quản lý bảo mật ngân hàng đề, kỹ thuật tổ chức chấm thi 2 vòng độc lập, giám sát thi vấn đáp bằng máy ghi âm và quy trình xử lý dữ liệu điểm số khách quan.

Nhóm đối tượng thứ tư là học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài đóng vai trò là một tài liệu tham khảo khoa học mẫu mực về việc vận dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trên cỡ mẫu 110 đối tượng trong môi trường đào tạo lực lượng vũ trang đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn đầu ra của học viên Trung cấp Trinh sát an ninh gồm những nội dung cốt lõi nào? Chuẩn đầu ra theo Quyết định số 683/QĐ-T33 bao gồm 4 khối tiêu chuẩn: kiến thức nghiệp vụ trinh sát (chống gián điệp, phản động, bảo vệ an ninh nội bộ), kỹ năng chuyên môn (điều tra cơ bản, chuyên án, bơi 50 mét, võ thuật CAND, chứng chỉ tin học Thông tư 03/2014 và ngoại ngữ A2 Thông tư 01/2014), phẩm chất chính trị tuyệt đối trung thành và thể chất đạt chuẩn Bộ Công an.

Tại sao Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I phải giám sát thi vấn đáp bằng thiết bị ghi âm? Việc trang bị hệ thống máy ghi âm trong 100% phòng thi vấn đáp nhằm đảm bảo tính khách quan, trung thực, loại bỏ yếu tố cảm tính của giảng viên chấm thi, đồng thời lưu trữ bằng chứng chính xác phục vụ công tác phúc khảo và thanh tra giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 17-NQ/ĐU của Đảng ủy Công an Trung ương.

Quy trình quản lý thi và chấm thi viết tại nhà trường được kiểm soát qua những bước nào? Quy trình được thực hiện nghiêm ngặt qua các khâu: niêm phong đề thi từ ngân hàng đề gốc, cán bộ coi thi bốc thăm phòng thi ngẫu nhiên, bài thi được rọc phách bảo mật tuyệt đối trước khi chấm và tổ chức 2 vòng chấm độc lập bởi 2 giảng viên khác nhau, điểm cuối cùng là trung bình cộng của 2 giám khảo.

Cỡ mẫu khảo sát 110 người có phản ánh đầy đủ thực trạng của toàn trường không? Mẫu 110 đối tượng được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên gồm 30 cán bộ quản lý, 30 giảng viên và 50 học viên, kết hợp tọa đàm kiểm chứng từ 5% đến 9% số lượng khảo sát, bảo đảm tính đại diện cao cho toàn bộ 238 cán bộ giáo viên và 931 học viên của nhà trường theo các tiêu chuẩn thống kê toán học.

Giải pháp nào đóng vai trò then chốt giúp nâng cao chất lượng đánh giá theo chuẩn đầu ra? Giải pháp then chốt là đổi mới và số hóa ngân hàng câu hỏi thi kết hợp đa dạng hóa hình thức đánh giá (tăng tỷ trọng thi thực hành, trắc nghiệm tình huống lên trên 40%), giúp phản ánh chính xác năng lực thực tế của học viên thay vì kiểm tra kiến thức ghi nhớ lý thuyết đơn thuần.

Kết luận

  • Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học theo tiếp cận chuẩn đầu ra trong hệ thống giáo dục Công an nhân dân.
  • Đánh giá sâu sắc thực trạng khảo thí tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I qua dữ liệu thực chứng 110 mẫu khảo sát và tổng kết giai đoạn 2013-2018, chỉ ra tỷ lệ học viên khá giỏi đạt 65% cùng các điểm nghẽn về ngân hàng đề thi.
  • Đề xuất hệ thống 8 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ với 4 trọng tâm: nâng cao nhận thức, chuẩn hóa quy trình 6 bước, đổi mới ngân hàng đề thi và hiện đại hóa cơ sở vật chất khảo thí.
  • Khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp với hệ số tương quan đồng thuận của chuyên gia đạt trên 0,85, tạo cơ sở để nhà trường triển khai áp dụng ngay trong lộ trình 2019-2021.
  • Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo khoa học có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản trị đại học, cao đẳng khối lực lượng vũ trang, thúc đẩy các cơ sở đào tạo tiếp tục nghiên cứu, nhân rộng mô hình đánh giá năng lực người học theo chuẩn đầu ra.